ഭ്രാതാ തേ സുബലഃ ശൂരഃ സമ്പ്രാപ്തോഽസ്തി ജിഘൃക്ഷയാ । യുധാജിച്ച മഹാബാഹുഃ സാഹായ്യം കര്തുമാഗതഃ
'നിന്റെ സഹോദരന് സുബലന് ധൈര്യശാലിയാണ്, അവന് പിടിച്ചെടുക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ച് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ശക്തനായ യുദ്ധാജിത് അവനെ സഹായിക്കാന് എത്തിയിട്ടുണ്ട്.'
ഗച്ഛ വാ തിഷ്ഠ രാജേന്ദ്ര യാഥാതഥ്യമുദാഹൃതമ് । ത്വയി സൈന്യവിഹീനേ ച യഥേഷ്ടം കുരു സുവ്രത
'രാജാധിരാജാ, പോകണമോ ഇരിക്കണമോ എന്ന് തീരുമാനിക്കൂ. നിനക്കു സൈന്യം ഇല്ലാത്തതിനാല് ഇഷ്ടംപോലെ ചെയ്യാം, സദാചാരനേ.'
സുദര്ശന ഉവാച ന ബലം ന സഹായോ മേ ന കോശോ ദുര്ഗസംശ്രയഃ । ന മിത്രാണി ന സൌഹാര്ദീ ന നൃപാ രക്ഷകാ മമ
സുദര്ശന് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ശക്തിയില്ല, കൂട്ടുകാരില്ല, ധനമില്ല, കോട്ടയില്ല. എനിക്ക് സുഹൃത്തുക്കളുമില്ല, സ്നേഹവും ഇല്ല, എന്നെ രക്ഷിക്കാന് രാജാക്കന്മാരുമില്ല.'
അത്ര സ്വയംവരം ശ്രുത്വാ ദ്രഷ്ടുകാമ ഇഹാഗതഃ । സ്വപ്നേ ദേവ്യാ പ്രേരിതോഽസ്മി ഭഗവത്യാ ന സംശയഃ
'സ്വയംവരം നടക്കുന്നു എന്നു കേട്ട് കാണാന് ആഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെ വന്നതാണ്. സ്വപ്നത്തില് ദേവി എന്നെ അയച്ചതാണ്, ഇതില് സംശയമില്ല.'
നാന്യച്ചികീര്ഷിതം മേഽദ്യ മാമാഹ ജഗദീശ്വരീ । തയാ യദ്വിഹിതം തച്ച ഭവിതാഽദ്യ ന സംശയഃ
ഇന്ന് എനിക്ക് വേറൊന്നും ആഗ്രഹമില്ല; ലോകത്തിന്റെ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവൾ നിർണ്ണയിച്ചതെന്താണോ, അതു തന്നെ ഇന്ന് നടക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ന ശത്രുരസ്തി സംസാരേ കോഽപ്യത്ര ജഗതീശ്വരാഃ । സര്വത്ര പശ്യതോ മേഽദ്യ ഭവാനീം ജഗദമ്ബികാമ്
ഈ ലോകത്ത് എനിക്ക് ശത്രുവൊന്നുമില്ല, ലോകത്തിലെ യജമാനന്മാരൊന്നുമില്ല. ഇന്ന് ഞാൻ എവിടെയും നോക്കുമ്പോൾ ഭവാനി, ലോകമാതാവിനെ മാത്രം കാണുന്നു.
യഃ കരിഷ്യതി ശത്രുത്വം മയാ സഹ നൃപാത്മജാഃ । ശാസ്താ തസ്യ മഹാവിദ്യാ നാഹം ജാനാമി ശത്രുതാമ്
എന്റെ നേരെ ആരെങ്കിലും ശത്രുത്വം കാണിച്ചാൽ, രാജകുമാരന്മാരേ, മഹാവിദ്യ അവനെ ശിക്ഷിക്കും; എനിക്ക് ശത്രുത്വം അറിയില്ല.
യദ്ഭാവി തദ്വൈ ഭവിതാ നാന്യഥാ നൃപസത്തമാഃ । കാ ചിന്താ ഹ്യത്ര കര്തവ്യാ ദൈവാധീനോഽസ്മി സര്വഥാ
എന്താണ് സംഭവിക്കേണ്ടതോ അതു തന്നെ സംഭവിക്കും, വേറൊന്നുമല്ല, മഹാരാജന്മാരേ. ഇവിടെ എന്തിനാണ് ചിന്ത? ഞാൻ എല്ലാം വിധിയ്ക്ക് കീഴിലാണ്.
ദേവഭൂതമനുഷ്യേഷു സര്വഭൂതേഷു സര്വദാ । സര്വേഷാം തത്കൃതാ ഭക്തിര്നാന്യഥാ നൃപസത്തമാഃ
ദേവന്മാരിലോ മനുഷ്യരിലോ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും, അവളുടെ കൃപയാൽ എല്ലാവർക്കും ഭക്തി ഉണരുന്നു, വേറൊന്നുമല്ല, മഹാരാജന്മാരേ.
സാ യം ചികീര്ഷതേ ഭൂപം തം കരോതി നൃപാധിപാഃ । നിര്ധനം വാ നരം കാമം കാ ചിന്താ വൈ തദാ മമ
അവൾ ആരെയാണോ രാജാവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, അവളത് ചെയ്യുന്നു, രാജാധിപന്മാരേ. ഒരുവൻ ദരിദ്രനോ എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹമുള്ളവനോ ആകട്ടെ, എനിക്ക് അതിൽ എന്ത് ചിന്ത?
താമൃതേ പരമാം ശക്തിം ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദയഃ । ന ശക്താഃ സ്പന്ദിതും ദേവാഃ കാ ചിന്താ മേ തദാ നൃപാഃ
അവളെ കൂടാതെ, അത്യുത്തമമായ ശക്തിയെ കൂടാതെ, ബ്രഹ്മാവോ വിഷ്ണുവോ ശിവനോ മറ്റുള്ള ദേവന്മാരോ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അപ്പോൾ എനിക്ക് എന്ത് ആശങ്ക, രാജന്മാരേ?
അശക്തോ വാ സശക്തോ വാ യാദൃശസ്താദൃശസ്ത്വഹമ് । തദാജ്ഞയാ നൃപാദ്യൈവ സമ്പ്രാപ്തോഽസ്മി സ്വയംവരേ
ശക്തിയില്ലാത്തവനോ ശക്തിയുള്ളവനോ, ഞാൻ എങ്ങനെയാണോ അങ്ങനെയാണ്. അവളുടെ കല്പനപ്രകാരം, രാജന്മാരേ, ഇന്ന് ഞാൻ സ്വയംവരത്തേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
സാ യദിച്ഛതി തത്കുര്യാന്മമ കിം ചിന്തനേന വൈ । നാത്ര ശംകാ പ്രകര്തവ്യാ സത്യമേതദ്ബ്രവീമ്യഹമ്
അവൾ ആഗ്രഹിച്ചാൽ അതു തന്നെ ചെയ്യും; ഞാൻ എന്തിന് വിഷമിക്കണം? ഇവിടെ സംശയിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല; ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.
ജയേ പരാജയേ ലജ്ജാ ന മേഽത്രാണ്വപി പാര്ഥിവാഃ । ഭഗവത്യാസ്തു ലജ്ജാസ്തി തദധീനോഽസ്മി സര്വഥാ
ജയിച്ചാലോ തോറ്റാലോ എനിക്ക് ലജ്ജയൊന്നുമില്ല, രാജന്മാരേ. ലജ്ജ ദേവിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്; ഞാൻ മുഴുവനായും അവളുടെ അധീനനാണ്.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യ തദാകര്ണ്യ വചനം രാജസത്തമാഃ । ഊചുഃ പരസ്പരം പ്രേക്ഷ്യ നിശ്ചയജ്ഞാ നരാധിപാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജസത്തമന്മാർ പരസ്പരം നോക്കി, ഉറപ്പോടെ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
സത്യമുക്തം ത്വയാ സാധോ ന മിഥ്യാ കര്ഹിചിദ്ഭവേത് । തഥാപ്യുജ്ജയനീനാഥസ്ത്വാം ഹന്തും പരികാങ്ക്ഷതി
നീ സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹാനേ; ഇതിൽ ഒരിക്കലും അസത്യം ഉണ്ടാകില്ല. എന്നാലും ഉജ്ജയിനിയുടെ അധിപൻ നിന്നെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ത്വത്കൃതേ ന ദയാദിഷ്ടാ ത്വാം ബ്രവീമോ മഹാമതേ । യദ്യുക്തം തത്ത്വയാ കാര്യം വിചാര്യ മനസാഽനഘ
നിന്റെ കാര്യം കരുതിയാണ് ഞങ്ങൾ പറയുന്നത്, ജ്ഞാനിയേ; യോജിച്ചതെന്താണോ അതു മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് ചെയ്യണം, പാപരഹിതനേ.
സുദര്ശന ഉവാച സത്യമുക്തം ഭവദ്ഭിശ്ച കൃപാവദ്ഭിഃ സുഹൃജ്ജനൈഃ । കിം ബ്രവീമി പുനര്വാക്യമുക്ത്വാ നൃപതിസത്തമാഃ
സുദർശൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, കരുണയോടെ സുഹൃത്തുക്കളേ. ഞാൻ ഇനി എന്ത് പറയണം, മഹാരാജന്മാരേ.
ന മൃത്യുഃ കേനചിദ്ഭാവ്യഃ കസ്യചിദ്വാ കദാചന । ദൈവാധീനമിദം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
ആർക്കും ആരെയും മരിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, ഒരിക്കലും. ഈ സകല ജഗത്ത്, ചലനവുമില്ലാത്തതും, എല്ലാം വിധിയ്ക്ക് കീഴിലാണ്.
സ്വവശോഽയം ന ജീവോഽസ്തി സ്വകര്മവശഗഃ സദാ । തത്കര്മ ത്രിവിധം പ്രോക്തം വിദ്വദ്ഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ
ഈ ജീവൻ സ്വതന്ത്രനല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വന്തം കർമ്മത്തിന് അടിമയാണ്. ആ കർമ്മം മൂന്നു വിധമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
സഞ്ചിതം വര്തമാനഞ്ച പ്രാരബ്ധഞ്ച തൃതീയകമ് । കാലകര്മസ്വഭാവൈശ്ച തതം സര്വമിദം ജഗത്
സഞ്ചിതം, ഇപ്പോഴുള്ളത്, ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നത് — ഇതാണ് മൂന്നു വിധം. കാലം, കർമ്മം, സ്വഭാവം എന്നിവകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ന ദേവോ മാനുഷം ഹന്തും ശക്തഃ കാലാഗമം വിനാ । ഹതം നിമിത്തമാത്രേണ ഹന്തി കാലഃ സനാതനഃ
നിശ്ചിതമായ സമയമെത്താതെ ഒരു ദേവനും മനുഷ്യനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. കാരണം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രം ശാശ്വതമായ കാലം കൊല്ലുന്നു.
യഥാ പിതാ മേ നിഹതഃ സിംഹേനാമിത്രകര്ഷണഃ । തഥാ മാതാമഹോഽപ്യേവം യുദ്ധേ യുധാജിതാ ഹതഃ
എന്റെ പിതാവിനെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച സിംഹം കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അതുപോലെ തന്നെ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ അമ്മാവനും യുദ്ധജിത് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യത്നകോടിം പ്രകുര്വാണോ ഹന്യതേ ദൈവയോഗതഃ । ജീവേദ്വര്ഷസഹസ്രാണി രക്ഷണേന വിനാ നരഃ
എത്ര ശ്രമിച്ചാലും, വിധിയുടെ ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ മനുഷ്യൻ കൊല്ലപ്പെടും. സംരക്ഷണം ഇല്ലാതെ, ഒരാൾക്ക് ആയിരം വർഷം ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നാഹം ബിഭേമി ധര്മിഷ്ഠാഃ കദാചിച്ച യുധാജിതഃ । ദൈവമേവ പരം മത്വാ സുസ്ഥിതോഽസ്മി സദാ നൃപാഃ
യുദ്ധജിത്, ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല, ധാർമ്മികരായവർക്കും ഭയം ഇല്ല. വിധി ഏറ്റവും വലിയതാണെന്ന് കരുതി ഞാൻ എപ്പോഴും മനസ്സിലുറപ്പോടെ ഇരിക്കുന്നു, രാജന്മാരേ.
സ്മരണം സതതം നിത്യം ഭഗവത്യാഃ കരോമ്യഹമ് । വിശ്വസ്യ ജനനീ ദേവീ കല്യാണം സാ കരിഷ്യതി
ഞാൻ ദേവിയെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഓർക്കുന്നു. അവൾ ലോകത്തിന്റെ അമ്മയായ ദേവി, നല്ലതെല്ലാം അവൾ തന്നെയാകും.
പൂര്വാര്ജിതം ഹി ഭോക്തവ്യം ശുഭം വാപ്യശുഭം തഥാ । സ്വകൃതസ്യ ച ഭോഗേന കീദൃക്ശോകോ വിജാനതാമ്
മുന്പ് സമ്പാദിച്ച നല്ലതോ ചീത്തയോ അതെല്ലാം അനുഭവിക്കേണ്ടതാണ്. താനെന്ത് ചെയ്തുവോ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിച്ചാൽ, അറിവുള്ളവർക്കെന്ത് ദുഃഖം ശേഷിക്കും?
സ്വകര്മഫലയോഗേന പ്രാപ്യ ദുഃഖമചേതനഃ । നിമിത്തകാരണേ വൈരം കരോത്യല്പമതിഃ കില
സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി മനസ്സില്ലാത്തവൻ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും. ചെറിയ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു അർത്ഥമില്ലാത്ത വൈരം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ബുദ്ധിയില്ലാത്തവരാണ്.
ന തഥാഽഹം വിജാനാമി വൈരം ശോകം ഭയം തഥാ । നിഃശങ്കമിഹ സമ്പ്രാപ്തഃ സമാജേ ഭൂഭൃതാമിഹ
എനിക്ക് ഈ രീതിയിൽ വൈരം, ദുഃഖം, ഭയം ഒന്നും തോന്നുന്നില്ല. രാജാക്കന്മാരുടെ ഈ സഭയിൽ ഞാൻ ഭയമില്ലാതെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഏകാകീ ദ്രഷ്ടുകാമോഽഹം സ്വയംവരമനുത്തമമ് । ഭവിഷ്യതി ച യദ്ഭാവ്യം പ്രാപ്തോഽസ്മി ചണ്ഡികാജ്ഞയാ
ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കായി ഈ അപൂർവമായ സ്വയംവരം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതാണോ അതാണ് നടക്കുക, ഞാൻ ചണ്ഡികയുടെ കല്പനപ്രകാരം ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.