ധര്മോ ജയതി നാധര്മഃ സത്യം ജയതി നാനൃതമ് । മാനയം കുരു രാജേന്ദ്ര ത്യജ പാപമതിം കില
'ധർമ്മം ജയിക്കും, അധർമ്മം അല്ല; സത്യം ജയിക്കും, അസത്യം അല്ല. രാജാധിരാജാവേ, നീ മാന്യം കാണിക്കണം, പാപചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കണം.'
ദൌഹിത്രസ്തവ സമ്പ്രാപ്തഃ സോഽപി രൂപസമന്വിതഃ । രാജ്യയുക്തസ്തഥാ ശ്രീമാന്കഥം തം ന വരിഷ്യതി
'നിന്റെ മകനുമകൻ ഇപ്പോൾ എത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവൻ സൌന്ദര്യവും, രാജ്യവും, ഐശ്വര്യവും ഉള്ളവനാണ്. അവനെ രാജകുമാരി തിരഞ്ഞെടുക്കാതിരിക്കും എന്തിന്?'
അന്യേ രാജസുതാഃ കാമം വര്തന്തേ ബലവത്തരാഃ । കന്യാസ്വയംവരേ കന്യാ സ്വീകരിഷ്യതി സാമ്പ്രതമ്
'മറ്റ് രാജകുമാരന്മാർക്ക് കൂടുതൽ ശക്തിയുണ്ടാകാം. എങ്കിലും സ്വയംവരത്തിൽ പെൺകുട്ടി തനിക്കിഷ്ടമുള്ളവനെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കും.'
വൃതേ തഥാ വിവാദഃ കഃ പ്രവദന്തു മഹീഭുജഃ । പരസ്പരം വിരോധോഽത്ര ന കര്തവ്യോ വിജാനതാ
'തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞാൽ ഇനി എന്തിനാണ് വഴക്ക്? രാജാക്കന്മാർ പറയട്ടെ. ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് ഇവിടെ പരസ്പര വൈരം വേണ്ട.'
സ്വപിതരം പ്രതി ശശികലാവാക്യമ് വ്യാസ ഉവാച ഇതിവാദിനി ഭൂപാലേ കേരലാധിപതൌ തദാ । പ്രത്യുവാച മഹാഭാഗ യുധാജിദപി പാര്ഥിവഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ കേരളരാജാവ് സംസാരിച്ചപ്പോൾ, മഹാഭാഗനായ യുദ്ധാജിത്തും അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
നീതിരേഷാ മഹീപാല യദ്ബ്രവീതി ഭവാനിഹ । സമാജേ പാര്ഥിവാനാം വൈ സത്യവാഗ്വിജിതേന്ദ്രിയഃ
'രാജാവേ, ഇവിടെ നീ പറയുന്നത് ശരിയായ നയമാണ്. രാജാക്കന്മാരുടെ സഭയിൽ സത്യവും ആത്മനിയന്ത്രണവും പുലർത്തിയാണ് നീ സംസാരിക്കുന്നത്.'
യോഗ്യേഷു വര്തമാനേഷു കന്യാരത്നം കുലോദ്വഹ । അയോഗ്യോഽര്ഹതി ഭൂപാല ന്യായോഽയം തവ രോചതേ
ഉത്തമരായവരുണ്ടായിരിക്കുമ്പോള് കുടുംബത്തിന് അഭിമാനമായ ഈ പെണ്മണിയെ അര്ഹിക്കുന്നവന് തന്നെയാണ് നല്കേണ്ടത്. യോഗ്യനല്ലാത്തവന് അര്ഹതയില്ല, രാജാവേ, ഈ നിയമം നിങ്ങള്ക്ക് ഇഷ്ടമാണ്.
ഭാഗം സിംഹസ്യ ഗോമായുര്ഭോക്തുമര്ഹതി വാ കഥമ് । തഥാ സുദര്ശനോഽയം വൈ കന്യാരത്നം കിമര്ഹതി
സിംഹത്തിന്റെ ഭാഗം ഒരു നരിക്കു ലഭിക്കുമോ? അതുപോലെ തന്നെ, സുദര്ശനന് ഈ പെണ്മണിയെ അര്ഹിക്കുമോ?
ബലം വേദോ ഹി വിപ്രാണാം ഭൂഭുജാം ചാപജം ബലമ് । കിമന്യായ്യം മഹാരാജ ബ്രവീമ്യഹമിഹാധുനാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശക്തി വേദമാണ്, രാജാക്കന്മാരുടെ ശക്തി വില്ലാണ്. മഹാരാജാവേ, ഞാന് ഇവിടെ എന്ത് അന്യായം പറയുന്നു?
ബലം ശുല്കം യഥാ രാജ്ഞാം വിവാഹേ പരികീര്തിതമ് । ബലവാനേവ ഗൃഹ്ണാതു നാബലസ്തു കദാചന
വിവാഹത്തില് രാജാക്കന്മാര്ക്ക് ശക്തിയും വരനും പ്രധാനമാണെന്ന് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ശക്തിയുള്ളവന് മാത്രമേ പെണ്ണിനെ സ്വന്തമാക്കാന് കഴിയൂ, ദുർബലന് ഒരിക്കലും അര്ഹനല്ല.
തസ്മാത്കന്യാപണം കൃത്വാ നീതിരത്ര വിധീയതാമ് । അന്യഥാ കലഹഃ കാമം ഭവിഷ്യതി മഹീഭുജാമ്
അതിനാല് പെണ്ണിനെ ലേലത്തിലാക്കുക എന്നതായിരിക്കും ഇവിടെ വേണ്ട നിയമം. അല്ലെങ്കില് രാജാക്കന്മാര്ക്കിടയില് കലഹം തീർച്ചയായുണ്ടാകും.
ഏവം വിവാദേ സംവൃത്തേ രാജ്ഞാം തത്ര പരസ്പരമ് । ആഹൂതസ്തു സഭാമധ്യേ സുബാഹുര്നൃപസത്തമഃ
ഇങ്ങനെ രാജാക്കന്മാര്ക്കിടയില് വാദം ഉണ്ടാകുമ്പോള്, രാജാക്കന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ സുബാഹു സഭാമധ്യേ വിളിക്കപ്പെട്ടു.
സമാഹൂയ നൃപാഃ സര്വേ തമൂചുസ്തത്ത്വദര്ശിനഃ । രാജന്നീതിസ്ത്വയാ കാര്യാ വിവാഹേഽത്ര സമാഹിതാ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും വിളിച്ചുകൂട്ടി, സത്യം കാണുന്നവര് അവനോടു പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഈ വിവാഹത്തിന് വേണ്ട നിയമം നിങ്ങളാണ് നിശ്ചയിക്കേണ്ടത്.'
കിം തേ ചികീര്ഷിതം രാജംസ്തദ്വദസ്വ സമാഹിതഃ । പുത്ര്യാഃ പ്രദാനം കസ്മൈ തേ രോചതേ നൃപ ചേതസി
'രാജാവേ, നിങ്ങള് ചെയ്യാന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്താണെന്ന് വ്യക്തമാക്കൂ. നിങ്ങളുടെ മകളെ ആര്ക്കാണ് നല്കാന് മനസ്സുണ്ടെന്ന് തുറന്നു പറയൂ.'
സുബാഹുരുവാച പുത്ര്യാ മേ മനസാ കാമം വൃതഃ കില സുദര്ശനഃ । മയാ നിവാരിതോഽത്യര്ഥം ന സാ പ്രത്യേതി മേ വചഃ
സുബാഹു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മകള് മനസ്സില് സുദര്ശനനെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു. ഞാന് ശക്തമായി വിലക്കിയെങ്കിലും അവള് എന്റെ വാക്ക് കേള്ക്കുന്നില്ല.'
കിം കരോമി സുതായാ മേ ന വശേ വര്തതേ മനഃ । സുദര്ശനസ്തഥൈകാകീ സമ്പ്രാപ്തോഽസ്തി നിരാകുലഃ
'ഞാന് എന്ത് ചെയ്യും? എന്റെ മകളുടെ മനസ്സ് എന്റെ നിയന്ത്രണത്തില് ഇല്ല. സുദര്ശന് ഒരുത്തനായി, ഭയം കൂടാതെ ഇവിടെ എത്തിച്ചേര്ന്നിരിക്കുന്നു.'
വ്യാസ ഉവാച സമ്പന്നാ ഭൂഭുജഃ സര്വേ സമാഹൂയ സുദര്ശനമ് । ഊചുഃ സമാഗതം ശാന്തമേകാകിനമതന്ദ്രിതാഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: എല്ലാരാജാക്കന്മാരും കൂടിച്ചേര്ന്ന് സുദര്ശനെ വിളിച്ചു, അവന് ഒരുത്തനായി, ശാന്തനായി, ശ്രദ്ധയോടെ എത്തിയപ്പോള് അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
രാജപുത്ര മഹാഭാഗ കേനാഹൂതോഽസി സുവ്രത । ഏകാകീ യഃ സമായാതഃ സമാജേ ഭൂഭൃതാമിഹ
'മഹാഭാഗനായ രാജകുമാരാ, ആരാണ് നിന്നെ വിളിച്ചതെന്ന് പറയൂ. നീ ഒരുത്തനായി രാജാക്കന്മാരുടെ ഈ സഭയില് വന്നിരിക്കുന്നു.'
ന വൈ സൈന്യം ന സചിവാ ന കോശോ ന ബൃഹദ്ബലമ് । കിമര്ഥഞ്ച സമായാതസ്തത്ത്വം ബ്രൂഹി മഹാമതേ
'നിനക്കു സൈന്യവും മന്ത്രിമാരും ധനവും വലിയ ശക്തിയും ഒന്നുമില്ല. നീ എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? സത്യം പറഞ്ഞുതരൂ മഹാമതിയുള്ളവനേ.'
യുദ്ധകാമാ നൃപതയോ വര്തന്തേഽത്ര സമാഗമേ । കന്യാര്ഥം സൈന്യസമ്പന്നാഃ കിം ത്വം കര്തുമിഹേച്ഛസി
'ഇവിടെ കൂടിയിരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാര് യുദ്ധത്തിന് തയാറാണ്, എല്ലാവരും സൈന്യങ്ങളുമായി പെണ്ണിനായി വന്നിരിക്കുന്നു. നീ എന്താണ് ചെയ്യാന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'
ഭ്രാതാ തേ സുബലഃ ശൂരഃ സമ്പ്രാപ്തോഽസ്തി ജിഘൃക്ഷയാ । യുധാജിച്ച മഹാബാഹുഃ സാഹായ്യം കര്തുമാഗതഃ
'നിന്റെ സഹോദരന് സുബലന് ധൈര്യശാലിയാണ്, അവന് പിടിച്ചെടുക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ച് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ശക്തനായ യുദ്ധാജിത് അവനെ സഹായിക്കാന് എത്തിയിട്ടുണ്ട്.'
ഗച്ഛ വാ തിഷ്ഠ രാജേന്ദ്ര യാഥാതഥ്യമുദാഹൃതമ് । ത്വയി സൈന്യവിഹീനേ ച യഥേഷ്ടം കുരു സുവ്രത
'രാജാധിരാജാ, പോകണമോ ഇരിക്കണമോ എന്ന് തീരുമാനിക്കൂ. നിനക്കു സൈന്യം ഇല്ലാത്തതിനാല് ഇഷ്ടംപോലെ ചെയ്യാം, സദാചാരനേ.'
സുദര്ശന ഉവാച ന ബലം ന സഹായോ മേ ന കോശോ ദുര്ഗസംശ്രയഃ । ന മിത്രാണി ന സൌഹാര്ദീ ന നൃപാ രക്ഷകാ മമ
സുദര്ശന് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ശക്തിയില്ല, കൂട്ടുകാരില്ല, ധനമില്ല, കോട്ടയില്ല. എനിക്ക് സുഹൃത്തുക്കളുമില്ല, സ്നേഹവും ഇല്ല, എന്നെ രക്ഷിക്കാന് രാജാക്കന്മാരുമില്ല.'
അത്ര സ്വയംവരം ശ്രുത്വാ ദ്രഷ്ടുകാമ ഇഹാഗതഃ । സ്വപ്നേ ദേവ്യാ പ്രേരിതോഽസ്മി ഭഗവത്യാ ന സംശയഃ
'സ്വയംവരം നടക്കുന്നു എന്നു കേട്ട് കാണാന് ആഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെ വന്നതാണ്. സ്വപ്നത്തില് ദേവി എന്നെ അയച്ചതാണ്, ഇതില് സംശയമില്ല.'
നാന്യച്ചികീര്ഷിതം മേഽദ്യ മാമാഹ ജഗദീശ്വരീ । തയാ യദ്വിഹിതം തച്ച ഭവിതാഽദ്യ ന സംശയഃ
ഇന്ന് എനിക്ക് വേറൊന്നും ആഗ്രഹമില്ല; ലോകത്തിന്റെ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവൾ നിർണ്ണയിച്ചതെന്താണോ, അതു തന്നെ ഇന്ന് നടക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ന ശത്രുരസ്തി സംസാരേ കോഽപ്യത്ര ജഗതീശ്വരാഃ । സര്വത്ര പശ്യതോ മേഽദ്യ ഭവാനീം ജഗദമ്ബികാമ്
ഈ ലോകത്ത് എനിക്ക് ശത്രുവൊന്നുമില്ല, ലോകത്തിലെ യജമാനന്മാരൊന്നുമില്ല. ഇന്ന് ഞാൻ എവിടെയും നോക്കുമ്പോൾ ഭവാനി, ലോകമാതാവിനെ മാത്രം കാണുന്നു.
യഃ കരിഷ്യതി ശത്രുത്വം മയാ സഹ നൃപാത്മജാഃ । ശാസ്താ തസ്യ മഹാവിദ്യാ നാഹം ജാനാമി ശത്രുതാമ്
എന്റെ നേരെ ആരെങ്കിലും ശത്രുത്വം കാണിച്ചാൽ, രാജകുമാരന്മാരേ, മഹാവിദ്യ അവനെ ശിക്ഷിക്കും; എനിക്ക് ശത്രുത്വം അറിയില്ല.
യദ്ഭാവി തദ്വൈ ഭവിതാ നാന്യഥാ നൃപസത്തമാഃ । കാ ചിന്താ ഹ്യത്ര കര്തവ്യാ ദൈവാധീനോഽസ്മി സര്വഥാ
എന്താണ് സംഭവിക്കേണ്ടതോ അതു തന്നെ സംഭവിക്കും, വേറൊന്നുമല്ല, മഹാരാജന്മാരേ. ഇവിടെ എന്തിനാണ് ചിന്ത? ഞാൻ എല്ലാം വിധിയ്ക്ക് കീഴിലാണ്.
ദേവഭൂതമനുഷ്യേഷു സര്വഭൂതേഷു സര്വദാ । സര്വേഷാം തത്കൃതാ ഭക്തിര്നാന്യഥാ നൃപസത്തമാഃ
ദേവന്മാരിലോ മനുഷ്യരിലോ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും, അവളുടെ കൃപയാൽ എല്ലാവർക്കും ഭക്തി ഉണരുന്നു, വേറൊന്നുമല്ല, മഹാരാജന്മാരേ.
സാ യം ചികീര്ഷതേ ഭൂപം തം കരോതി നൃപാധിപാഃ । നിര്ധനം വാ നരം കാമം കാ ചിന്താ വൈ തദാ മമ
അവൾ ആരെയാണോ രാജാവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, അവളത് ചെയ്യുന്നു, രാജാധിപന്മാരേ. ഒരുവൻ ദരിദ്രനോ എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹമുള്ളവനോ ആകട്ടെ, എനിക്ക് അതിൽ എന്ത് ചിന്ത?