ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ സ്വയംവരദിദൃക്ഷയാ । മിലിതാസ്തത്ര രാജാനോ വരവാരണസംയുതാഃ
ഇവരും മറ്റു അനേകം രാജാക്കളും സ്വയംവരദർശനം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടേക്ക് എത്തിയിരുന്നു. അവരുടെ ഏറ്റവും നല്ല ആനകളുമൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു.
അന്യോന്യം നൃപപുത്രാസ്ത ഇത്യൂചുര്മിലിതാസ്തദാ । സുദര്ശനോ നൃപസുതോ ഹ്യാഗതോഽസ്തി നിരാകുലഃ
അവിടെ കൂടിച്ചേർന്ന രാജകുമാരന്മാർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: 'സുദർശനൻ എന്ന രാജകുമാരൻ ഇവിടെ എത്തി. അവൻ മനസ്സിൽ ഒരു ആശങ്കയും ഇല്ലാതെ ശാന്തനായി ഇരിക്കുന്നു.'
ഏകാകീ രഥമാരുഹ്യ മാത്രാ സഹ മഹാമതിഃ । വിവാഹാര്ഥമിഹായാതഃ കാകുത്സ്ഥഃ കിം നു സാമ്പ്രതമ്
കാകുത്സ്ഥൻ എന്ന മഹാമതിയായ രാജകുമാരൻ, അമ്മയോടൊപ്പം മാത്രം, വിവാഹത്തിനായി രഥത്തിൽ കയറി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?
ഏതാന് രാജസുതാംസ്ത്യക്ത്വാ സസൈന്യാന്സായുധാനഥ । കിമേനം രാജപുത്രീ സാ വരിഷ്യതി മഹാഭുജമ്
ഇത്രയും സൈന്യങ്ങളോടും ആയുധങ്ങളോടും കൂടിയ രാജകുമാരന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ച്, രാജകുമാരി ഈ മഹാബാഹുവായ രാജകുമാരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമോ?
യുധാജിദഥ രാജേശസ്താനുവാച മഹീപതീന് । അഹമേനം ഹനിഷ്യാമി കന്യാര്ഥേ നാത്ര സംശയഃ
അപ്പോൾ യുദ്ധാജിത് രാജാവു അവിടെയുള്ള രാജാക്കളോടു പറഞ്ഞു: 'ആ പെൺകുട്ടിക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ അവനെ കൊല്ലും. ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.'
കേരലാധിപതിഃ പ്രാഹ തം തദാ നീതിസത്തമഃ । നാത്ര യുദ്ധം പ്രകര്തവ്യം രാജന്നിച്ഛാസ്വയംവരേ
അപ്പോൾ കേരളരാജാവ്, ധാർമ്മികതയിൽ പ്രഗത്ഭൻ, അവനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഇവിടെ യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ട കാര്യമില്ല. ഇത് സ്വയംവരമാണ്, അവളുടെ ഇച്ഛയനുസരിച്ചാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്.'
ബലേന ഹരണം നാസ്തി നാത്ര ശുല്കസ്വയംവരഃ । കന്യേച്ഛയാഽത്ര വരണം വിവാദഃ കീദൃശസ്ത്വിഹ
'ഇവിടെ ബലാൽക്കാരം ചെയ്യാനാവില്ല. ഇവിടത്തെ സ്വയംവരത്തിന് പണം നൽകേണ്ടതുമില്ല. പെൺകുട്ടിയുടെ ഇച്ഛയനുസരിച്ചാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. പിന്നെ എന്തിനാണ് വഴക്കു?'
അന്യായേന ത്വയാ പൂര്വമസൌ രാജ്യാത്പ്രവാസിതഃ । ദൌഹിത്രായാര്പിതം രാജ്യം ബലവന്നൃപസത്തമ
'നീതികേടുകൊണ്ട് നീ മുമ്പ് അവനെ രാജ്യം വിട്ടു പോകാൻ നിർബന്ധിച്ചു. രാജ്യം ബലമായി നിന്റെ മകനുമക്കളെ തന്നു.'
കാകുത്സ്ഥോഽയം മഹാഭാഗ കോസലാധിപതേഃ സുതഃ । കഥമേനം രാജപുത്രം ഹനിഷ്യസി നിരാഗസമ്
'ഈ കാകുത്സ്ഥൻ, ഭാഗ്യശാലിയായവൻ, കോസലരാജാവിന്റെ മകനാണ്. കുറ്റമില്ലാത്ത ഈ രാജകുമാരനെ നീ എങ്ങനെ കൊല്ലും?'
ലപ്സ്യസേ തത്ഫലം നൂനമനയസ്യ നൃപോത്തമ । ശാസ്താസ്തി കശ്ചിദായുഷ്മഞ്ജഗതോഽസ്യ ജഗത്പതിഃ
'നിന്റെ അന്യായത്തിന്റെ ഫലം നീ ഉറപ്പായും അനുഭവിക്കും, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. ഈ ലോകത്തിന് ഒരു ഭരതാവ് ഉണ്ട്, എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ.'
ധര്മോ ജയതി നാധര്മഃ സത്യം ജയതി നാനൃതമ് । മാനയം കുരു രാജേന്ദ്ര ത്യജ പാപമതിം കില
'ധർമ്മം ജയിക്കും, അധർമ്മം അല്ല; സത്യം ജയിക്കും, അസത്യം അല്ല. രാജാധിരാജാവേ, നീ മാന്യം കാണിക്കണം, പാപചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കണം.'
ദൌഹിത്രസ്തവ സമ്പ്രാപ്തഃ സോഽപി രൂപസമന്വിതഃ । രാജ്യയുക്തസ്തഥാ ശ്രീമാന്കഥം തം ന വരിഷ്യതി
'നിന്റെ മകനുമകൻ ഇപ്പോൾ എത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവൻ സൌന്ദര്യവും, രാജ്യവും, ഐശ്വര്യവും ഉള്ളവനാണ്. അവനെ രാജകുമാരി തിരഞ്ഞെടുക്കാതിരിക്കും എന്തിന്?'
അന്യേ രാജസുതാഃ കാമം വര്തന്തേ ബലവത്തരാഃ । കന്യാസ്വയംവരേ കന്യാ സ്വീകരിഷ്യതി സാമ്പ്രതമ്
'മറ്റ് രാജകുമാരന്മാർക്ക് കൂടുതൽ ശക്തിയുണ്ടാകാം. എങ്കിലും സ്വയംവരത്തിൽ പെൺകുട്ടി തനിക്കിഷ്ടമുള്ളവനെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കും.'
വൃതേ തഥാ വിവാദഃ കഃ പ്രവദന്തു മഹീഭുജഃ । പരസ്പരം വിരോധോഽത്ര ന കര്തവ്യോ വിജാനതാ
'തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞാൽ ഇനി എന്തിനാണ് വഴക്ക്? രാജാക്കന്മാർ പറയട്ടെ. ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് ഇവിടെ പരസ്പര വൈരം വേണ്ട.'
സ്വപിതരം പ്രതി ശശികലാവാക്യമ് വ്യാസ ഉവാച ഇതിവാദിനി ഭൂപാലേ കേരലാധിപതൌ തദാ । പ്രത്യുവാച മഹാഭാഗ യുധാജിദപി പാര്ഥിവഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ കേരളരാജാവ് സംസാരിച്ചപ്പോൾ, മഹാഭാഗനായ യുദ്ധാജിത്തും അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
നീതിരേഷാ മഹീപാല യദ്ബ്രവീതി ഭവാനിഹ । സമാജേ പാര്ഥിവാനാം വൈ സത്യവാഗ്വിജിതേന്ദ്രിയഃ
'രാജാവേ, ഇവിടെ നീ പറയുന്നത് ശരിയായ നയമാണ്. രാജാക്കന്മാരുടെ സഭയിൽ സത്യവും ആത്മനിയന്ത്രണവും പുലർത്തിയാണ് നീ സംസാരിക്കുന്നത്.'
യോഗ്യേഷു വര്തമാനേഷു കന്യാരത്നം കുലോദ്വഹ । അയോഗ്യോഽര്ഹതി ഭൂപാല ന്യായോഽയം തവ രോചതേ
ഉത്തമരായവരുണ്ടായിരിക്കുമ്പോള് കുടുംബത്തിന് അഭിമാനമായ ഈ പെണ്മണിയെ അര്ഹിക്കുന്നവന് തന്നെയാണ് നല്കേണ്ടത്. യോഗ്യനല്ലാത്തവന് അര്ഹതയില്ല, രാജാവേ, ഈ നിയമം നിങ്ങള്ക്ക് ഇഷ്ടമാണ്.
ഭാഗം സിംഹസ്യ ഗോമായുര്ഭോക്തുമര്ഹതി വാ കഥമ് । തഥാ സുദര്ശനോഽയം വൈ കന്യാരത്നം കിമര്ഹതി
സിംഹത്തിന്റെ ഭാഗം ഒരു നരിക്കു ലഭിക്കുമോ? അതുപോലെ തന്നെ, സുദര്ശനന് ഈ പെണ്മണിയെ അര്ഹിക്കുമോ?
ബലം വേദോ ഹി വിപ്രാണാം ഭൂഭുജാം ചാപജം ബലമ് । കിമന്യായ്യം മഹാരാജ ബ്രവീമ്യഹമിഹാധുനാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശക്തി വേദമാണ്, രാജാക്കന്മാരുടെ ശക്തി വില്ലാണ്. മഹാരാജാവേ, ഞാന് ഇവിടെ എന്ത് അന്യായം പറയുന്നു?
ബലം ശുല്കം യഥാ രാജ്ഞാം വിവാഹേ പരികീര്തിതമ് । ബലവാനേവ ഗൃഹ്ണാതു നാബലസ്തു കദാചന
വിവാഹത്തില് രാജാക്കന്മാര്ക്ക് ശക്തിയും വരനും പ്രധാനമാണെന്ന് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ശക്തിയുള്ളവന് മാത്രമേ പെണ്ണിനെ സ്വന്തമാക്കാന് കഴിയൂ, ദുർബലന് ഒരിക്കലും അര്ഹനല്ല.
തസ്മാത്കന്യാപണം കൃത്വാ നീതിരത്ര വിധീയതാമ് । അന്യഥാ കലഹഃ കാമം ഭവിഷ്യതി മഹീഭുജാമ്
അതിനാല് പെണ്ണിനെ ലേലത്തിലാക്കുക എന്നതായിരിക്കും ഇവിടെ വേണ്ട നിയമം. അല്ലെങ്കില് രാജാക്കന്മാര്ക്കിടയില് കലഹം തീർച്ചയായുണ്ടാകും.
ഏവം വിവാദേ സംവൃത്തേ രാജ്ഞാം തത്ര പരസ്പരമ് । ആഹൂതസ്തു സഭാമധ്യേ സുബാഹുര്നൃപസത്തമഃ
ഇങ്ങനെ രാജാക്കന്മാര്ക്കിടയില് വാദം ഉണ്ടാകുമ്പോള്, രാജാക്കന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ സുബാഹു സഭാമധ്യേ വിളിക്കപ്പെട്ടു.
സമാഹൂയ നൃപാഃ സര്വേ തമൂചുസ്തത്ത്വദര്ശിനഃ । രാജന്നീതിസ്ത്വയാ കാര്യാ വിവാഹേഽത്ര സമാഹിതാ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും വിളിച്ചുകൂട്ടി, സത്യം കാണുന്നവര് അവനോടു പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഈ വിവാഹത്തിന് വേണ്ട നിയമം നിങ്ങളാണ് നിശ്ചയിക്കേണ്ടത്.'
കിം തേ ചികീര്ഷിതം രാജംസ്തദ്വദസ്വ സമാഹിതഃ । പുത്ര്യാഃ പ്രദാനം കസ്മൈ തേ രോചതേ നൃപ ചേതസി
'രാജാവേ, നിങ്ങള് ചെയ്യാന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്താണെന്ന് വ്യക്തമാക്കൂ. നിങ്ങളുടെ മകളെ ആര്ക്കാണ് നല്കാന് മനസ്സുണ്ടെന്ന് തുറന്നു പറയൂ.'
സുബാഹുരുവാച പുത്ര്യാ മേ മനസാ കാമം വൃതഃ കില സുദര്ശനഃ । മയാ നിവാരിതോഽത്യര്ഥം ന സാ പ്രത്യേതി മേ വചഃ
സുബാഹു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മകള് മനസ്സില് സുദര്ശനനെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു. ഞാന് ശക്തമായി വിലക്കിയെങ്കിലും അവള് എന്റെ വാക്ക് കേള്ക്കുന്നില്ല.'
കിം കരോമി സുതായാ മേ ന വശേ വര്തതേ മനഃ । സുദര്ശനസ്തഥൈകാകീ സമ്പ്രാപ്തോഽസ്തി നിരാകുലഃ
'ഞാന് എന്ത് ചെയ്യും? എന്റെ മകളുടെ മനസ്സ് എന്റെ നിയന്ത്രണത്തില് ഇല്ല. സുദര്ശന് ഒരുത്തനായി, ഭയം കൂടാതെ ഇവിടെ എത്തിച്ചേര്ന്നിരിക്കുന്നു.'
വ്യാസ ഉവാച സമ്പന്നാ ഭൂഭുജഃ സര്വേ സമാഹൂയ സുദര്ശനമ് । ഊചുഃ സമാഗതം ശാന്തമേകാകിനമതന്ദ്രിതാഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: എല്ലാരാജാക്കന്മാരും കൂടിച്ചേര്ന്ന് സുദര്ശനെ വിളിച്ചു, അവന് ഒരുത്തനായി, ശാന്തനായി, ശ്രദ്ധയോടെ എത്തിയപ്പോള് അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
രാജപുത്ര മഹാഭാഗ കേനാഹൂതോഽസി സുവ്രത । ഏകാകീ യഃ സമായാതഃ സമാജേ ഭൂഭൃതാമിഹ
'മഹാഭാഗനായ രാജകുമാരാ, ആരാണ് നിന്നെ വിളിച്ചതെന്ന് പറയൂ. നീ ഒരുത്തനായി രാജാക്കന്മാരുടെ ഈ സഭയില് വന്നിരിക്കുന്നു.'
ന വൈ സൈന്യം ന സചിവാ ന കോശോ ന ബൃഹദ്ബലമ് । കിമര്ഥഞ്ച സമായാതസ്തത്ത്വം ബ്രൂഹി മഹാമതേ
'നിനക്കു സൈന്യവും മന്ത്രിമാരും ധനവും വലിയ ശക്തിയും ഒന്നുമില്ല. നീ എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? സത്യം പറഞ്ഞുതരൂ മഹാമതിയുള്ളവനേ.'
യുദ്ധകാമാ നൃപതയോ വര്തന്തേഽത്ര സമാഗമേ । കന്യാര്ഥം സൈന്യസമ്പന്നാഃ കിം ത്വം കര്തുമിഹേച്ഛസി
'ഇവിടെ കൂടിയിരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാര് യുദ്ധത്തിന് തയാറാണ്, എല്ലാവരും സൈന്യങ്ങളുമായി പെണ്ണിനായി വന്നിരിക്കുന്നു. നീ എന്താണ് ചെയ്യാന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'