ന തേഽന്യോഽസ്തി സഹായശ്ച തസ്മാന്മാ വ്രജ പുത്രക । ഏകപുത്രാതിദീനാസ്മി തവാധാരാ നിരാശ്രയാ
നിനക്ക് വേറൊരു സഹായിയും ഇല്ല, അതിനാൽ നീ പോകരുതേ, മകനേ. നീ മാത്രമാണ് എനിക്ക് ആശ്രയം, നീ ഇല്ലാതെ ഞാൻ ഒരാളുമില്ലാത്തവളാണ്.
നാര്ഹസി ത്വം മഹാഭാഗ നിരാശാം കര്തുംമദ്യ മാമ് । പിതാ തേ നിഹതോ യേന സോഽപി തത്രാഗതോ നൃപഃ
നിന്റെ അച്ഛനെ കൊന്ന രാജാവാണ് അവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്. മഹാഭാഗനേ, ഇന്നെനിക്ക് ആശാഭംഗം വരുത്തരുത്.
ഏകാകിനം ഗതം തത്ര യുധാജിത്ത്വാം ഹനിഷ്യതി । സുദര്ശന ഉവാച ഭവിതവ്യം ഭവത്യേവ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
നീ ഒറ്റയ്ക്ക് അവിടെ പോയാൽ യുദ്ധജിത് നിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലും. സുദർശനൻ പറഞ്ഞു: സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും, ഇതിൽ കൂടുതൽ ആലോചന വേണ്ട.
ആദേശാച്ച ജഗന്മാതുര്ഗച്ഛാമ്യദ്യ സ്വയംവരേ । മാ ശോകം കുരു കല്യാണി ക്ഷത്രിയാഽസി വരാനനേ
ലോകമാതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ ഇന്ന് സ്വയംവരത്തിൽ പോകുന്നു. ദുഃഖിക്കേണ്ട, ഭദ്രയേ, നീ ഒരു ക്ഷത്രിയയാണ്, മനോഹരമുഖിയേ.
ന ബിഭേമി പ്രസാദേന ഭഗവത്യാ നിരന്തരമ് । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ രഥമാരുഹ്യ ഗന്തുകാമം സുദര്ശനമ്
ഭഗവതിയുടെ അനന്തരമായ കൃപയാൽ എനിക്ക് ഭയമില്ല.
ദൃഷ്ട്വാ മനോരമാ പുത്രമാശീര്ഭിശ്ചാന്വമോദയത് । അഗ്രതസ്തേഽമ്ബികാ പാതു പാര്വതീ പാതു പൃഷ്ഠതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പുറപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ച സുദർശനൻ രഥത്തിൽ കയറി. മകനെ കണ്ട മനോരമ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ചു.
പാര്വതീ പാര്ശ്വയോഃ പാതു ശിവാ സര്വത്ര സാമ്പ്രതമ് । വാരാഹീ വിഷമേ മാര്ഗേ ദുര്ഗാ ദുര്ഗേഷു കര്ഹിചിത് । കാലികാ കലഹേ ഘോരേ പാതു ത്വാം പരമേശ്വരീ
മുൻവശത്ത് അംബികയും, പിന്നിൽ പാർവതിയും നിന്നെ കാത്തിരിക്കും. ഇരുവശത്തും പാർവതിയും, എല്ലായിടത്തും ശിവയും ഇപ്പോൾ നിന്നെ രക്ഷിക്കും. കഠിനമായ വഴികളിൽ വാർാഹി, കോട്ടകളിൽ ദുർഗ്ഗ, ഭയാനകമായ യുദ്ധങ്ങളിൽ പരമേശ്വരിയായ കാലികാ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
മണ്ഡപേ തത്ര മാതങ്ഗീ തഥാ സൌമ്യാ സ്വയംവരേ । ഭവാനീ ഭൂപമധ്യേ തു പാതു ത്വാം ഭവമോചനീ
അവിടെ മണ്ഡപത്തിൽ മാതംഗിയും, സ്വയംവരത്തിൽ സൗമ്യയും നിന്നെ കാത്തിരിക്കും. രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഭവാനി, ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുന്നവൾ, നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
ഗിരിജാ ഗിരിദുര്ഗേഷു ചാമുണ്ഡാ ചത്വരേഷു ച । കാമഗാ കാനനേഷ്വേവം രക്ഷതു ത്വാം സനാതനീ
പർവ്വതകോട്ടകളിൽ ഗിരിജയും, ചത്വരങ്ങളിൽ ചാമുണ്ഡയും, കാടുകളിൽ കാമഗയും, ഇങ്ങനെ സനാതനിദേവി നിന്നെ കാത്തിരിക്കും.
വിവാദേ വൈഷ്ണവീ ശക്തിരവതാത്ത്വാം രഘൂദ്വഹ । ഭൈരവീ ചരണേ സൌമ്യ ശത്രൂണാം വൈ സമാഗമേ
വിവാദങ്ങളിൽ വൈഷ്ണവീശക്തി നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ, രഘുവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഭയങ്കരിയായ ഭൈരവിയും, സൌമ്യയായവൾ നിന്റെ പാദത്തിങ്കൽ നിന്നെ കാത്തിരിക്കും.
സര്വദാ സര്വദേശേഷു പാതു ത്വാം ഭുവനേശ്വരീ । മഹാമായാ ജഗദ്ധാത്രീ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ഭുവനേശ്വരി നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. മഹാമായ, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൾ, സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിണി.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ തം തദാ മാതാ വേപമാനാ ഭയാകുലാ । ഉവാചാഹം ത്വയാ സാര്ധമാഗമിഷ്യാമി സര്വഥാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭയത്താൽ വിറയച്ച്, അമ്മ പറഞ്ഞു: ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നോടൊപ്പം വരും.
നിമിഷാര്ധം വിനാ ത്വാം വൈ നാഹം സ്ഥാതുമിഹോത്സഹേ । സഹൈവ നയ മാം വത്സ യത്ര തേ ഗമനേ മതിഃ
നീ ഇല്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും ഞാൻ ഇവിടെ കഴിയാൻ കഴിയില്ല. മകനേ, നീ പോകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നിടത്തേക്ക് എന്നെയും കൂടെ കൊണ്ടുപോവണം.
ഇത്യുക്ത്വാ നിഃസൃതാ മാതാ ധാത്രേയീസംയുതാ തദാ । വിപ്രൈര്ദത്താശിഷഃ സര്വേ നിര്യയുര്ഹര്ഷസംയുതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അമ്മ തന്റെ ദായയും കൂട്ടി പുറപ്പെട്ടു. എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
വാരാണസ്യാം തതഃ പ്രാപ്തോ രഥേനൈകേന രാഘവഃ । ജ്ഞാതഃ സുബാഹുനാ തത്ര പൂജിതശ്ചാര്ഹണാദിഭിഃ
പിന്നീട് രാഘവൻ ഒരു രഥത്തിൽ വാരാണസിയിൽ എത്തി. അവിടെ സുബാഹു അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ആചാരപൂർവ്വം ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
നിവേശാര്ഥം ഗൃഹം ദത്തമന്നപാനാദികം തഥാ । സേവകം സമനുജ്ഞാപ്യ പരിചര്യാര്ഥമേവ ച
താമസത്തിനായി ഒരു വീട് നൽകി, ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഒരുക്കി. സേവനത്തിനായി ഒരു ദാസനും നിയോഗിച്ചു.
മിലിതാസ്ത്വഥ രാജാനോ നാനാദേശാധിപാഃ കില । യുധാജിദപി സമ്പ്രാപ്തോ ദൌഹിത്രേണ സമന്വിതഃ
അനവധി ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാർ അവിടെ ഒന്നിച്ചു. യുദ്ധജിതും തന്റെ മകനുമായ് അവിടെ എത്തി.
കരൂഷാധിപതിശ്ചൈവ തഥാ മദ്രേശ്വരോ നൃപഃ । സിന്ധുരാജസ്തഥാ വീരോ യോദ്ധാ മാഹിഷ്മതീപതിഃ
കരൂഷരാജാവും, അതുപോലെ മദ്രരാജാവും, വീരനായ സിന്ധുരാജാവും, മഹിഷ്മതിയുടെ യുദ്ധശൂരനായ രാജാവും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
പാഞ്ചാലഃ പര്വതീയശ്ച കാമരൂപോഽതിവീര്യവാന് । കാര്ണാടശ്ചോലദേശീയോ വൈദര്ഭശ്ച മഹാബലഃ
പാഞ്ചാലരാജാവും, മലനാടൻ രാജാവും, അതിവീര്യശാലിയായ കാമരൂപരാജാവും, ശക്തനായ കര്ണാടകരാജാവും, ചോളദേശാധിപതിയും, മഹാബലശാലിയായ വൈദർഭരാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അക്ഷൌഹിണീ ത്രിഷഷ്ടിശ്ച മിലിതാ സംഖ്യയാ തദാ । വേഷ്ടിതാ നഗരീ സാ തു സൈന്യൈഃ സര്വത്ര സംസ്ഥിതൈഃ
അപ്പോൾ അമ്പത്തിമൂന്ന് വലിയ സൈന്യങ്ങൾ അവിടെ ഒന്നിച്ചു. നഗരമൊക്കെയും സൈനികർ ചുറ്റും നിലകൊണ്ടു കാവലിരുന്നതുകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ സ്വയംവരദിദൃക്ഷയാ । മിലിതാസ്തത്ര രാജാനോ വരവാരണസംയുതാഃ
ഇവരും മറ്റു അനേകം രാജാക്കളും സ്വയംവരദർശനം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടേക്ക് എത്തിയിരുന്നു. അവരുടെ ഏറ്റവും നല്ല ആനകളുമൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു.
അന്യോന്യം നൃപപുത്രാസ്ത ഇത്യൂചുര്മിലിതാസ്തദാ । സുദര്ശനോ നൃപസുതോ ഹ്യാഗതോഽസ്തി നിരാകുലഃ
അവിടെ കൂടിച്ചേർന്ന രാജകുമാരന്മാർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: 'സുദർശനൻ എന്ന രാജകുമാരൻ ഇവിടെ എത്തി. അവൻ മനസ്സിൽ ഒരു ആശങ്കയും ഇല്ലാതെ ശാന്തനായി ഇരിക്കുന്നു.'
ഏകാകീ രഥമാരുഹ്യ മാത്രാ സഹ മഹാമതിഃ । വിവാഹാര്ഥമിഹായാതഃ കാകുത്സ്ഥഃ കിം നു സാമ്പ്രതമ്
കാകുത്സ്ഥൻ എന്ന മഹാമതിയായ രാജകുമാരൻ, അമ്മയോടൊപ്പം മാത്രം, വിവാഹത്തിനായി രഥത്തിൽ കയറി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?
ഏതാന് രാജസുതാംസ്ത്യക്ത്വാ സസൈന്യാന്സായുധാനഥ । കിമേനം രാജപുത്രീ സാ വരിഷ്യതി മഹാഭുജമ്
ഇത്രയും സൈന്യങ്ങളോടും ആയുധങ്ങളോടും കൂടിയ രാജകുമാരന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ച്, രാജകുമാരി ഈ മഹാബാഹുവായ രാജകുമാരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമോ?
യുധാജിദഥ രാജേശസ്താനുവാച മഹീപതീന് । അഹമേനം ഹനിഷ്യാമി കന്യാര്ഥേ നാത്ര സംശയഃ
അപ്പോൾ യുദ്ധാജിത് രാജാവു അവിടെയുള്ള രാജാക്കളോടു പറഞ്ഞു: 'ആ പെൺകുട്ടിക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ അവനെ കൊല്ലും. ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.'
കേരലാധിപതിഃ പ്രാഹ തം തദാ നീതിസത്തമഃ । നാത്ര യുദ്ധം പ്രകര്തവ്യം രാജന്നിച്ഛാസ്വയംവരേ
അപ്പോൾ കേരളരാജാവ്, ധാർമ്മികതയിൽ പ്രഗത്ഭൻ, അവനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഇവിടെ യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ട കാര്യമില്ല. ഇത് സ്വയംവരമാണ്, അവളുടെ ഇച്ഛയനുസരിച്ചാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്.'
ബലേന ഹരണം നാസ്തി നാത്ര ശുല്കസ്വയംവരഃ । കന്യേച്ഛയാഽത്ര വരണം വിവാദഃ കീദൃശസ്ത്വിഹ
'ഇവിടെ ബലാൽക്കാരം ചെയ്യാനാവില്ല. ഇവിടത്തെ സ്വയംവരത്തിന് പണം നൽകേണ്ടതുമില്ല. പെൺകുട്ടിയുടെ ഇച്ഛയനുസരിച്ചാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. പിന്നെ എന്തിനാണ് വഴക്കു?'
അന്യായേന ത്വയാ പൂര്വമസൌ രാജ്യാത്പ്രവാസിതഃ । ദൌഹിത്രായാര്പിതം രാജ്യം ബലവന്നൃപസത്തമ
'നീതികേടുകൊണ്ട് നീ മുമ്പ് അവനെ രാജ്യം വിട്ടു പോകാൻ നിർബന്ധിച്ചു. രാജ്യം ബലമായി നിന്റെ മകനുമക്കളെ തന്നു.'
കാകുത്സ്ഥോഽയം മഹാഭാഗ കോസലാധിപതേഃ സുതഃ । കഥമേനം രാജപുത്രം ഹനിഷ്യസി നിരാഗസമ്
'ഈ കാകുത്സ്ഥൻ, ഭാഗ്യശാലിയായവൻ, കോസലരാജാവിന്റെ മകനാണ്. കുറ്റമില്ലാത്ത ഈ രാജകുമാരനെ നീ എങ്ങനെ കൊല്ലും?'
ലപ്സ്യസേ തത്ഫലം നൂനമനയസ്യ നൃപോത്തമ । ശാസ്താസ്തി കശ്ചിദായുഷ്മഞ്ജഗതോഽസ്യ ജഗത്പതിഃ
'നിന്റെ അന്യായത്തിന്റെ ഫലം നീ ഉറപ്പായും അനുഭവിക്കും, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. ഈ ലോകത്തിന് ഒരു ഭരതാവ് ഉണ്ട്, എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ.'