ഭഗവത്യാ സമാദിഷ്ടഃ സ്വപ്നേ മമ സുരോപമ । വിഷമദ്മി ഹുതാശേ വാ പ്രപതാമി പ്രദീപിതേ
ദേവി സ്വപ്നത്തിൽ ദിവ്യപ്രഭയോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഞാൻ വിഷം കഴിക്കുകയോ തീയിൽ ചാടുകയോ ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണ്.
വരയേ ത്വദൃതേ നാന്യം പിതൃഭ്യാം പ്രേരിതാഽപി വാ । മനസാ കര്മണാ വാചാ സംവൃതസ്ത്വം മയാ വരഃ
നിനക്ക് ഒഴികെ, അമ്മയോ അച്ഛനോ സമ്മതിപ്പിച്ചാലും, ഞാൻ മറ്റാരെയും തിരഞ്ഞെടുക്കില്ല; മനസിലും വാക്കിലും പ്രവർത്തിയിലും നീയേയാണ് എന്റെ വരൻ.
ഭഗവത്യാഃ പ്രസാദേന ശര്മാവാഭ്യാം ഭവിഷ്യതി । ആഗന്തവ്യം ത്വയാത്രൈവ ദൈവം കൃത്വാ പരം ബലമ്
ദേവിയുടെ കൃപയാൽ നമുക്ക് ഇരുവർക്കും സന്തോഷം ലഭിക്കും; നീ ദൈവത്തിന്റെ പരമശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ഇവിടെ വരണം.
യദധീനം ജഗത്സര്വം വര്തതേ സചരാചരമ് । ഭഗവത്യാ യദാദിഷ്ടം ന തന്മിഥ്യാ ഭവിഷ്യതി
സഞ്ചരിക്കുന്നവയും അചഞ്ചലമായവയും ഉൾപ്പെടെ ലോകം മുഴുവൻ അവളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; ദേവി നിർദേശിക്കുന്നതൊന്നും വ്യർത്ഥമാവില്ല.
യദ്വശേ ദേവതാഃ സര്വാ വര്തന്തേ ശങ്കരാദയഃ । വക്തവ്യോഽസൌ ത്വയാ ബ്രഹ്മന്നേകാന്തേ വൈ നൃപാത്മജഃ
ശങ്കരനും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാവരും അവളുടെ ആജ്ഞയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ബ്രാഹ്മണാ, നീ ഇത് രാജകുമാരനോട് ഒറ്റയ്ക്കായി പറയണം.
യഥാ ഭവതി മേ കാര്യം തത്കര്തവ്യം ത്വയാനഘ । ഇത്യുക്ത്വാ ദക്ഷിണാം ദത്ത്വാ മുനിര്വ്യാപാരിതസ്തയാ
എന്റെ കാര്യം എങ്ങനെയോ, നീ അതു നിർവഹിക്കണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദക്ഷിണ നൽകി, അവൾ ആ മുനിയെ ജോലി ഏൽപ്പിച്ചു.
ഗത്വാ സര്വം നിവേദ്യാശു തത്ര പ്രത്യാഗതോ ദ്വിജഃ । സുദര്ശനസ്തു തജ്ജ്ഞാത്വാ നിശ്ചയം ഗമനേ തദാ
എല്ലാം പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണൻ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു വന്നു; സുധർശനൻ അത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ യാത്രയ്ക്ക് ഉറച്ച മനസ്സാക്കി.
ചകാര മുനിനാ തേന പ്രേരിതഃ പരമാദരാത് । വ്യാസ ഉവാച ഗമനായോദ്യതം പുത്രം തമുവാച മനോരമാ
മുനിയുടെ പ്രേരണയാൽ അവൻ അതീവ ആദരവോടെ പ്രവർത്തിച്ചു. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറാവുന്ന മകനോട് മനോരമ പറഞ്ഞു.
വേപമാനാഽതിദുഃഖാര്താ ജാതത്രാസാഽശ്രുലോചനാ । കുത്ര ഗച്ഛസി പുത്രാദ്യ സമാജേ ഭൂഭൃതാം കില
കമ്പിയ്ക്കും ദു:ഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടും ഭയത്താൽ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞും, അമ്മ ചോദിച്ചു: മകനേ, രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നീ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?
ഏകാകീ കൃതവൈരശ്ച കിം വിചിന്ത്യ സ്വയംവരേ । യുധാജിദ്ധന്തുകാമസ്ത്വാം സമേഷ്യതി മഹീപതിഃ
നീ ഒറ്റക്കാണ്, ശത്രുക്കളെ ഉണ്ടാക്കിയതുമാണ്, സ്വയംവരത്തിൽ എന്താണ് നീ ചിന്തിക്കുന്നത്? യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് നേരിടും.
ന തേഽന്യോഽസ്തി സഹായശ്ച തസ്മാന്മാ വ്രജ പുത്രക । ഏകപുത്രാതിദീനാസ്മി തവാധാരാ നിരാശ്രയാ
നിനക്ക് വേറൊരു സഹായിയും ഇല്ല, അതിനാൽ നീ പോകരുതേ, മകനേ. നീ മാത്രമാണ് എനിക്ക് ആശ്രയം, നീ ഇല്ലാതെ ഞാൻ ഒരാളുമില്ലാത്തവളാണ്.
നാര്ഹസി ത്വം മഹാഭാഗ നിരാശാം കര്തുംമദ്യ മാമ് । പിതാ തേ നിഹതോ യേന സോഽപി തത്രാഗതോ നൃപഃ
നിന്റെ അച്ഛനെ കൊന്ന രാജാവാണ് അവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്. മഹാഭാഗനേ, ഇന്നെനിക്ക് ആശാഭംഗം വരുത്തരുത്.
ഏകാകിനം ഗതം തത്ര യുധാജിത്ത്വാം ഹനിഷ്യതി । സുദര്ശന ഉവാച ഭവിതവ്യം ഭവത്യേവ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
നീ ഒറ്റയ്ക്ക് അവിടെ പോയാൽ യുദ്ധജിത് നിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലും. സുദർശനൻ പറഞ്ഞു: സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും, ഇതിൽ കൂടുതൽ ആലോചന വേണ്ട.
ആദേശാച്ച ജഗന്മാതുര്ഗച്ഛാമ്യദ്യ സ്വയംവരേ । മാ ശോകം കുരു കല്യാണി ക്ഷത്രിയാഽസി വരാനനേ
ലോകമാതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ ഇന്ന് സ്വയംവരത്തിൽ പോകുന്നു. ദുഃഖിക്കേണ്ട, ഭദ്രയേ, നീ ഒരു ക്ഷത്രിയയാണ്, മനോഹരമുഖിയേ.
ന ബിഭേമി പ്രസാദേന ഭഗവത്യാ നിരന്തരമ് । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ രഥമാരുഹ്യ ഗന്തുകാമം സുദര്ശനമ്
ഭഗവതിയുടെ അനന്തരമായ കൃപയാൽ എനിക്ക് ഭയമില്ല.
ദൃഷ്ട്വാ മനോരമാ പുത്രമാശീര്ഭിശ്ചാന്വമോദയത് । അഗ്രതസ്തേഽമ്ബികാ പാതു പാര്വതീ പാതു പൃഷ്ഠതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പുറപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ച സുദർശനൻ രഥത്തിൽ കയറി. മകനെ കണ്ട മനോരമ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ചു.
പാര്വതീ പാര്ശ്വയോഃ പാതു ശിവാ സര്വത്ര സാമ്പ്രതമ് । വാരാഹീ വിഷമേ മാര്ഗേ ദുര്ഗാ ദുര്ഗേഷു കര്ഹിചിത് । കാലികാ കലഹേ ഘോരേ പാതു ത്വാം പരമേശ്വരീ
മുൻവശത്ത് അംബികയും, പിന്നിൽ പാർവതിയും നിന്നെ കാത്തിരിക്കും. ഇരുവശത്തും പാർവതിയും, എല്ലായിടത്തും ശിവയും ഇപ്പോൾ നിന്നെ രക്ഷിക്കും. കഠിനമായ വഴികളിൽ വാർാഹി, കോട്ടകളിൽ ദുർഗ്ഗ, ഭയാനകമായ യുദ്ധങ്ങളിൽ പരമേശ്വരിയായ കാലികാ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
മണ്ഡപേ തത്ര മാതങ്ഗീ തഥാ സൌമ്യാ സ്വയംവരേ । ഭവാനീ ഭൂപമധ്യേ തു പാതു ത്വാം ഭവമോചനീ
അവിടെ മണ്ഡപത്തിൽ മാതംഗിയും, സ്വയംവരത്തിൽ സൗമ്യയും നിന്നെ കാത്തിരിക്കും. രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഭവാനി, ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുന്നവൾ, നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
ഗിരിജാ ഗിരിദുര്ഗേഷു ചാമുണ്ഡാ ചത്വരേഷു ച । കാമഗാ കാനനേഷ്വേവം രക്ഷതു ത്വാം സനാതനീ
പർവ്വതകോട്ടകളിൽ ഗിരിജയും, ചത്വരങ്ങളിൽ ചാമുണ്ഡയും, കാടുകളിൽ കാമഗയും, ഇങ്ങനെ സനാതനിദേവി നിന്നെ കാത്തിരിക്കും.
വിവാദേ വൈഷ്ണവീ ശക്തിരവതാത്ത്വാം രഘൂദ്വഹ । ഭൈരവീ ചരണേ സൌമ്യ ശത്രൂണാം വൈ സമാഗമേ
വിവാദങ്ങളിൽ വൈഷ്ണവീശക്തി നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ, രഘുവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഭയങ്കരിയായ ഭൈരവിയും, സൌമ്യയായവൾ നിന്റെ പാദത്തിങ്കൽ നിന്നെ കാത്തിരിക്കും.
സര്വദാ സര്വദേശേഷു പാതു ത്വാം ഭുവനേശ്വരീ । മഹാമായാ ജഗദ്ധാത്രീ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ഭുവനേശ്വരി നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. മഹാമായ, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൾ, സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിണി.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ തം തദാ മാതാ വേപമാനാ ഭയാകുലാ । ഉവാചാഹം ത്വയാ സാര്ധമാഗമിഷ്യാമി സര്വഥാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭയത്താൽ വിറയച്ച്, അമ്മ പറഞ്ഞു: ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നോടൊപ്പം വരും.
നിമിഷാര്ധം വിനാ ത്വാം വൈ നാഹം സ്ഥാതുമിഹോത്സഹേ । സഹൈവ നയ മാം വത്സ യത്ര തേ ഗമനേ മതിഃ
നീ ഇല്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും ഞാൻ ഇവിടെ കഴിയാൻ കഴിയില്ല. മകനേ, നീ പോകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നിടത്തേക്ക് എന്നെയും കൂടെ കൊണ്ടുപോവണം.
ഇത്യുക്ത്വാ നിഃസൃതാ മാതാ ധാത്രേയീസംയുതാ തദാ । വിപ്രൈര്ദത്താശിഷഃ സര്വേ നിര്യയുര്ഹര്ഷസംയുതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അമ്മ തന്റെ ദായയും കൂട്ടി പുറപ്പെട്ടു. എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
വാരാണസ്യാം തതഃ പ്രാപ്തോ രഥേനൈകേന രാഘവഃ । ജ്ഞാതഃ സുബാഹുനാ തത്ര പൂജിതശ്ചാര്ഹണാദിഭിഃ
പിന്നീട് രാഘവൻ ഒരു രഥത്തിൽ വാരാണസിയിൽ എത്തി. അവിടെ സുബാഹു അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ആചാരപൂർവ്വം ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
നിവേശാര്ഥം ഗൃഹം ദത്തമന്നപാനാദികം തഥാ । സേവകം സമനുജ്ഞാപ്യ പരിചര്യാര്ഥമേവ ച
താമസത്തിനായി ഒരു വീട് നൽകി, ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഒരുക്കി. സേവനത്തിനായി ഒരു ദാസനും നിയോഗിച്ചു.
മിലിതാസ്ത്വഥ രാജാനോ നാനാദേശാധിപാഃ കില । യുധാജിദപി സമ്പ്രാപ്തോ ദൌഹിത്രേണ സമന്വിതഃ
അനവധി ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാർ അവിടെ ഒന്നിച്ചു. യുദ്ധജിതും തന്റെ മകനുമായ് അവിടെ എത്തി.
കരൂഷാധിപതിശ്ചൈവ തഥാ മദ്രേശ്വരോ നൃപഃ । സിന്ധുരാജസ്തഥാ വീരോ യോദ്ധാ മാഹിഷ്മതീപതിഃ
കരൂഷരാജാവും, അതുപോലെ മദ്രരാജാവും, വീരനായ സിന്ധുരാജാവും, മഹിഷ്മതിയുടെ യുദ്ധശൂരനായ രാജാവും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
പാഞ്ചാലഃ പര്വതീയശ്ച കാമരൂപോഽതിവീര്യവാന് । കാര്ണാടശ്ചോലദേശീയോ വൈദര്ഭശ്ച മഹാബലഃ
പാഞ്ചാലരാജാവും, മലനാടൻ രാജാവും, അതിവീര്യശാലിയായ കാമരൂപരാജാവും, ശക്തനായ കര്ണാടകരാജാവും, ചോളദേശാധിപതിയും, മഹാബലശാലിയായ വൈദർഭരാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അക്ഷൌഹിണീ ത്രിഷഷ്ടിശ്ച മിലിതാ സംഖ്യയാ തദാ । വേഷ്ടിതാ നഗരീ സാ തു സൈന്യൈഃ സര്വത്ര സംസ്ഥിതൈഃ
അപ്പോൾ അമ്പത്തിമൂന്ന് വലിയ സൈന്യങ്ങൾ അവിടെ ഒന്നിച്ചു. നഗരമൊക്കെയും സൈനികർ ചുറ്റും നിലകൊണ്ടു കാവലിരുന്നതുകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായും വളഞ്ഞിരുന്നു.