തസ്മാദേനം മഹാഭാഗ വിസര്ജയ ഗൃഹം പ്രതി । സപുത്രാഽഹം വസിഷ്യാമി ജാനകീവദ്ദ്വിജോത്തമ
അതിനാൽ, മഹാഭാഗനേ, അവനെ വീട്ടിലേക്ക് അയയ്ക്കൂ. ഞാൻ എന്റെ മകനോടൊപ്പം ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കും, ജനകിപോലെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ഇത്യുക്തോഽസൌ മുനിസ്താവദ്ഗത്വാ യുധാജിതം നൃപമ് । ഉവാച വചനം രാജ്ഞേ ഭാരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ആ മുനി രാജാവായ യുദ്ധാജിതിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ശക്തനായ ഭാരദ്വാജൻ രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ രാജന് യഥാകാമം സ്വപുരം നൃപസത്തമ । നേയം മനോരമാഭ്യേതി ബാലപുത്രാ സുദുഃഖിതാ
രാജാവേ, ഇഷ്ടംപോലെ നിങ്ങളുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകൂ. മനോരമയും അവളുടെ ബാലപുത്രനും അതീവ ദുഃഖിതരായതിനാൽ ഇവർ വരികയില്ല.
യുധാജിദുവാച മുനേ മുഞ്ച ഹഠം സൌമ്യ വിസര്ജയ മനോരമാമ് । ന ച യാസ്യാമ്യഹം മുക്ത്വാ നേഷ്യാമ്യദ്യ ബലാത്പുനഃ
യുദ്ധാജിത് പറഞ്ഞു: മുനിവരേ, ദയവായി നിങ്ങളുടെ പിടിവാശി ഉപേക്ഷിച്ച് മനോരമയെ വിട്ടയക്കൂ. അവളെ കൂടാതെ ഞാൻ പോകില്ല, ഇന്നത് ബലമായി കൊണ്ടുപോകാനും ഞാൻ തയ്യാറല്ല.
ഋഷിരുവാച നയസ്വ യദി ശക്തിസ്തേ ബലേനാദ്യ മമാശ്രമാത് । വിശ്വാമിത്രോ യഥാ ധേനും വസിഷ്ഠസ്യ മുനേഃ പുരാ
മുനിവരൻ പറഞ്ഞു: ഇന്ന് എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ബലംകൊണ്ടു കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ കൊണ്ടുപോകൂ. മുമ്പ് വിശ്വാമിത്രൻ വസിഷ്ഠമുനിയുടെ പശുവിനെ പിടിച്ചുപോകാൻ ശ്രമിച്ചപോലെ.
വിശ്വാമിത്രകഥോത്തരം രാജപുത്രസ്യ കാമബീജപ്രാപ്തിവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യ മുനേസ്തത്രാവനീപതിഃ । മന്ത്രിവൃദ്ധം സമാഹൂയ പപ്രച്ഛ തമതന്ദ്രിതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് തന്റെ പ്രായമായ മന്ത്രിയെ വിളിച്ചു, ശ്രദ്ധയോടെ അവനോട് ചോദിച്ചു.
കിം കര്തവ്യം സുബുദ്ധേഽത്ര മയാഽദ്യ വദ സുവ്രത । ബലാന്നയാമി താം കാമം സപുത്രാഞ്ച സുഭാഷിണീമ്
സുജ്ഞാനിയേ, ഇന്ന് ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ. ഞാൻ അവളെയും അവളുടെ മക്കളെയും, നല്ലവളായ അവളെയും, ബലമായി കൊണ്ടുപോകും.
രിപുരല്പോഽപി നോപേക്ഷ്യഃ സര്വഥാ ശുഭമിച്ഛതാ । രാജയക്ഷ്മേവ സംവൃദ്ധോ മൃത്യവേ പരികല്പയേത്
നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക്, എത്രയും ദുർബലനായ ശത്രുവിനെയും ഒരിക്കലും അവഗണിക്കരുത്. രാജയക്ഷ്മ പോലെ, വളർന്നാൽ ശത്രു മരണത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
നാത്ര സൈന്യം ന യോദ്ധാസ്തി യോ മാമത്ര നിവാരയേത് । ഗൃഹീത്വാ ഹന്മി തം തത്ര ദൌഹിത്രസ്യ രിപും കില
ഇവിടെ എന്നെ തടയാൻ സൈന്യവും യോദ്ധാക്കളും ഇല്ല. ഞാൻ അവിടെ പോയി എന്റെ മകന്മാരുടെ ശത്രുവിനെ പിടിച്ചു കൊല്ലും.
നിഷ്കണ്ടകം ഭവേദ്രാജ്യം യതാമ്യദ്യ ബലാദഹമ് । ഹതേ സുദര്ശനേ നൂനം നിര്ഭയോഽസൌ ഭവേദിതി
ഇന്ന് ഞാൻ ബലപ്രയോഗം ചെയ്താൽ രാജ്യം കട്ടക്കുരുക്കില്ലാതെ ശാന്തമാകും. സുദർശൻ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ നിർഭയനാകും.
പ്രധാന ഉവാച സാഹസം ന ഹി കര്തവ്യം ശ്രുതം രാജന് മുനേര്വചഃ । വിശ്വാമിത്രസ്യ ദൃഷ്ടാന്തഃ കഥിതസ്തേന മാരിഷ
മുഖ്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഉന്മേഷത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതല്ല. നിങ്ങൾ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. വിശ്വാമിത്രന്റെ ഉദാഹരണം അവൻ പറഞ്ഞതല്ലേ, മഹാനുഭാവാ.
പുരാ ഗാധിസുതഃ ശ്രീമാന്വിശ്വാമിത്രോഽതിവിശ്രുതഃ । വിചരന്സ നൃപശ്രേഷ്ഠോ വസിഷ്ഠാശ്രമമഭ്യഗാത്
പണ്ടു ഗാധിയുടെ പുത്രനായ പ്രശസ്തനായ രാജാവ് വിശ്വാമിത്രൻ, സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, വസിഷ്ഠന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി.
നമസ്കൃത്യ ച തം രാജാ വിശ്വാമിത്രഃ പ്രതാപവാന് । ഉപവിഷ്ടോ നൃപശ്രേഷ്ഠോ മുനിനാ ദത്തവിഷ്ടരഃ
അവനെ നമസ്കരിച്ചു, ശക്തനായ രാജാവ് വിശ്വാമിത്രൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, മുനിയുടെ സ്നേഹത്തോടെ ഇരിക്കാൻ അനുവദിച്ചു.
നിമന്ത്രിതോ വസിഷ്ഠേന ഭോജനായ മഹാത്മനാ । സസൈന്യശ്ച സ്ഥിതോ രാജാ ഗാധിപുത്രോ മഹായശാഃ
മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ ഭക്ഷണത്തിന് ക്ഷണിച്ചതിനാൽ, ഗാധിയുടെ പുത്രനും പ്രശസ്തനായ രാജാവും തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അവിടെ നിന്നു.
നന്ദിന്യാഽഽസാദിതം സര്വം ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദികം ച യത് । ഭുക്ത്വാ രാജാ സസൈന്യശ്ച വാഞ്ഛിതം തത്ര ഭോജനമ്
നന്ദിനി എല്ലാ വിഭവങ്ങളും വിഭവങ്ങളുമൊക്കെ ഒരുക്കി. രാജാവും സൈന്യവും ആഗ്രഹിച്ച ഭക്ഷണം അവിടെ ആസ്വദിച്ചു.
പ്രതാപം തഞ്ച നന്ദിന്യാഃ പരിജ്ഞായ സ പാര്ഥിവഃ । യയാചേ നന്ദിനീം രാജാ വസിഷ്ഠം മുനിസത്തമമ്
നന്ദിനിയുടെ ശക്തി മനസ്സിലാക്കി രാജാവ് വസിഷ്ഠനോടു ചെന്നു, ആ പശുവായ നന്ദിനിയെ ചോദിച്ചു.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച മുനേ ധേനുസഹസ്രം തേ ഘടോധ്നീനാം ദദാമ്യഹമ് । നന്ദിനീം ദേഹി മേ ധേനും പ്രാര്ഥയാമി പരന്തപ
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: മുനിയേ, ഞാൻ നിനക്കായിരം നല്ല പാൽകറക്കുന്ന പശുക്കൾ തരാം. ദയവായി നന്ദിനിയെ എനിക്കു തരിക, ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
വസിഷ്ഠ ഉവാച ഹോമധേനുരിയം രാജന്ന ദദാമി കഥഞ്ചന । സഹസ്രഞ്ചാപി ധേനൂനാം തവേദം തവ തിഷ്ഠതു
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇതെന്റെ യാഗപശുവാണ്. ഞാൻ എങ്ങനെയും അവളെ തരില്ല. ആയിരം പശുക്കൾ പോലും നിനക്കൊപ്പമിരിക്കട്ടെ, പക്ഷേ നന്ദിനി എനിക്കൊപ്പമാണ്.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച അയുതം വാഥ ലക്ഷ്യം വാ ദദാമി മനസേപ്സിതമ് । ദ്ദേഹി മേ നന്ദിനീം സാധോ ഗ്രഹീഷ്യാമി ബലാദഥ
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: പത്തു ആയിരം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ലക്ഷം എത്ര വേണമെങ്കിലും ഞാൻ തരാം. സന്മനസ്ക്കളായവനേ, നന്ദിനിയെ എനിക്കു തരിക, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ബലമായി പിടിച്ചെടുക്കും.
വസിഷ്ഠ ഉവാച കാമം ഗൃഹാണ നൃപതേ ബലാദദ്യ യഥാരുചി । നാഹം ദദാമി തേ രാജന്സ്വേച്ഛയാ നന്ദിനീം ഗൃഹാത്
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഇന്ന് ബലമായി എടുത്തുകൊള്ളൂ. പക്ഷേ, ഞാൻ എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നു നന്ദിനിയെ സ്വച്ഛന്ദമായി തരില്ല.
തച്ഛ്രുത്വാ നൃപതിര്ഭൃത്യാനാദിദേശ മഹാബലാന് । നയധ്വം നന്ദിനീം ധേനും ബലദര്പസുസംസ്ഥിതാഃ
അത് കേട്ട രാജാവ് തന്റെ ശക്തമായ ഭൃത്യന്മാരോട് കല്പിച്ചു: 'നിങ്ങൾ ബലപ്രയോഗത്തോടെ നന്ദിനി പശുവിനെ കൊണ്ടുപോകൂ, നിങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ അഭിമാനമുള്ളവരേ.'
തേ ഭൃത്യാ ജഗൃഹുസ്താം തു ഹഠാദാക്രമ്യ യന്ത്രിതാമ് । വേപമാനാ മുനിം പ്രാഹ സുരഭിഃ സാശ്രുലോചനാ
അവ ഭൃത്യന്മാർ ബലമായി പിടിച്ചു, അവളെ നിയന്ത്രിച്ചു. വിറയുന്ന കണ്ണുകളോടെ, കണ്ണീരോടെ, സുരഭി മുനിയോട് പറഞ്ഞു.
മുനേ ത്യജസി മാം കസ്മാത്കര്ഷയന്തി സുയന്ത്രിതാമ് । മുനിസ്താം പ്രത്യുവാചേദം ത്യജേ നാഹം സുദുഗ്ധദേ
'മുനിയേ, അവർ എന്നെ ഇങ്ങനെ കഷ്ടമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ എനിക്ക് പിന്തുണയില്ലാതെ വിട്ടുകളയുന്നുവോ?' മുനി അവളോട് പറഞ്ഞു: 'നല്ല പാൽ തരുന്നവളേ, ഞാൻ നിന്നെ വിട്ടുകളയുന്നില്ല.'
ബലാന്നയതി രാജാഽസൌ പൂജിതോഽദ്യ മയാ ശുഭേ । കിം കരോമി ന ചേച്ഛാമി ത്യക്തും ത്വാം മനസാ കില
ശുഭയുള്ളവളേ, ഇന്ന് ഞാൻ രാജാവിനെ ആദരിച്ചിട്ടും, അവൻ നിന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? മനസ്സിൽ ഞാൻ നിന്നെ വിട്ടുകളയാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല.
ഇത്യുക്താ മുനിനാ ധേനുഃ ക്രോധയുക്താ ബഭൂവ ഹ । ഹമ്ഭാരവം ചകാരാശു ക്രൂരശബ്ദം സുദാരുണമ്
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട പശു അതിക്രോധത്തോടെ ഭയങ്കരമായ ഒരു ഉച്ചത്തിൽ കത്തിയിളകി, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഉരുണ്ട ശബ്ദം പുറത്ത് വിട്ടു.
ഉദ്ഗതാസ്തത്ര ദേഹാത്തു ദൈത്യാ ഘോരതരാസ്തദാ । സായുധാസ്തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേതി ബ്രുവന്തഃ കവചാവൃതാഃ
അപ്പോൾ പശുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഭയാനകമായ ദാനവന്മാർ ആയുധധാരികളും കവചം ധരിച്ചവരുമായി പുറത്ത് വന്നു, 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ' എന്നു വിളിച്ചു.
സൈന്യം സര്വം ഹതം തൈസ്തു നന്ദിനീ പ്രതിമോചിതാ । ഏകാകീ നിര്ഗതോ രാജാ വിശ്വാമിത്രോഽതിദുഃഖിതഃ
അവർ ആ സൈന്യത്തെ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചു; നന്ദിനി മോചിതയായി. രാജാവ് വിശ്വാമിത്രൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ ഒറ്റക്കേ പുറത്തുപോയി.
ഹന്ത പാപോഽതിദീനാത്മാ നിന്ദന് ക്ഷാത്രബലം മഹത് । ബ്രാഹ്മം ബലം ദുരാരാധ്യം മത്വാ തപസി സംസ്ഥിതഃ
അയ്യോ, ഞാൻ പാപിയാകുന്നു എന്നു തോന്നി, അതിയായ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, ക്ഷത്രബലത്തെ കുറ്റപ്പെടുത്തി, ബ്രാഹ്മണബലം പ്രാപിക്കാൻ എളുപ്പമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, തപസ്സിന് തീരുമാനിച്ചു.
തപ്ത്വാ ബഹൂനി വര്ഷാണി തപോ ഘോരം മഹാവനേ । ഋഷിത്വം പ്രാപ ഗാധേയസ്ത്യക്ത്വാ ക്ഷാത്രം വിധിം പുനഃ
വലിയ കാടിൽ വർഷങ്ങളോളം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്ത ശേഷം ഗാധിയുടെ മകൻ ക്ഷത്രധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് ഋഷിത്വം നേടി.
തസ്മാത്ത്വമപി രാജേന്ദ്ര മാ കൃഥാ വൈരമദ്ഭുതമ് । കുലനാശകരം നൂനം താപസൈഃ സഹ സംയുഗമ്
അതുകൊണ്ട് രാജാധിരാജാ, നീയും അതിശയമായ വൈരം ഉണ്ടാക്കരുത്; തപസ്സുകാരോടുള്ള ശത്രുതയിൽ കുടുംബനാശം ഉറപ്പാണ്.