തസ്മാന്നാസ്യ പുരാണസ്യ ലോകേഽന്യത്സദൃശം പരമ് । അതഃ സദൈവ സംസേവ്യം ദേവീഭാഗവതം ദ്വിജാഃ
ഇഹലോകത്ത് ഈ പുരാണത്തിന് തുല്യമായതോ അതിനേക്കാൾ ഉന്നതമായതോ ഒന്നുമില്ല; അതുകൊണ്ട്, ദ്വിജന്മാരേ, ദേവീഭാഗവതം എപ്പോഴും സേവിക്കണം.
യസ്യാഃ പ്രഭാവമഖിലം ന ഹി വേദ ധാതാ നോ വാ ഹരിര്ന ഗിരിശോ ന ഹി ചാപ്യനന്തഃ । അംശാംശകാ അപി ച തേ കിമുതാന്യദേവാസ്തസ്യൈ നമോഽസ്തു സതതം ജഗദമ്ബികായൈ
ആ ദേവിയുടെ മുഴുവൻ ശക്തിയും ബ്രഹ്മാവോ, ഹരിയോ, ഗിരിശനോ, അനന്തനോ പോലും അറിയുന്നില്ല; അവരുടെ ഭാഗങ്ങളും ഉപഭാഗങ്ങളും പോലും അതറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, മറ്റുള്ള ദേവന്മാരെന്ത് പറയണം? ആ ലോകമാതാവിനോട് ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.
യത്പാദപംകജരജഃ സമവാപ്യ വിശ്വം ബ്രഹ്മാ സൃജത്യനുദിനം ച ബിഭര്തി വിഷ്ണുഃ । രുദ്രശ്ച സംഹരതി നേതരഥാ സമര്ഥാസ്തസ്യൈ നമോഽസ്തു സതതം ജഗദമ്ബികായൈ
ആ ദേവിയുടെ പാദപദ്മത്തിന്റെ പൊടിപൊടി ലഭിച്ചുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവ് ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, വിഷ്ണു സംരക്ഷിക്കുന്നു, രുദ്രൻ സംഹരിക്കുന്നു; മറ്റാർക്കും അതിന് കഴിയില്ല. ആ ലോകമാതാവിനോട് ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.
സുധാകൂപാരാംതസ്ത്രിദശതരുവാടീ വിലസിതേ മണിദ്വീപേ ചിന്താമണിമയഗൃഹേ ചിത്രരുചിരേ । വിരാജന്തീമമ്ബാം പരശിവഹൃദി സ്മേരവദനാം നരോ ധ്യാത്വാ ഭോഗം ഭജതി ഖലു മോക്ഷം ച ലഭതേ
അമൃതകിണറുകളും ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളുടെ തോട്ടങ്ങളും ഉള്ള മണിദ്വീപിൽ, ചിന്താമണി രത്നങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ ഭവനത്തിൽ, പരമശിവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പുഞ്ചിരിയോടെ വസിക്കുന്ന അമ്മയെ ധ്യാനിച്ചാൽ, ആൾക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
ബ്രഹ്മേശാച്യുതശക്രാദ്യൈര്മഹര്ഷിഭിരുപാസിതാ। ജഗതഃ ശ്രേയസേ സാഽസ്തു മണിദ്വീപാധിദേവതാ
ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും അച്യുതനും ഇന്ദ്രനും മഹർഷിമാരും ആരാധിക്കുന്ന മണിദ്വീപിന്റെ ദേവി ലോകത്തിന് ക്ഷേമം നൽകട്ടെ.
ഓം സര്വചൈതന്യരൂപാം താം ആദ്യാം വിദ്യാം ച ധീമഹി । ബുദ്ധിം യാ നഃ പ്രചോദയാത്
ഓം. സർവ്വചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപമായ ആദി വിദ്യയെ ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു; അവൾ ഞങ്ങളുടെ ബുദ്ധിയെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ.
ശൌനക ഉവാച - സൂത സൂത മഹാഭാഗ ധന്യോഽസി പുരുഷര്ഷഭ । യദധീതാസ്ത്വയാ സമ്യക് പുരാണസംഹിതാഃ ശുഭാഃ
ശൗനകൻ പറഞ്ഞു: സൂതാ, സൂതാ, മഹാഭാഗ്യവാനായവനേ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനേ, നീ ശുഭമായ പുരാണങ്ങൾ മുഴുവൻ മനസ്സോടെ പഠിച്ചതിനാൽ നീ ഭാഗ്യവാനാണ്.
അഷ്ടാദശ പുരാണാനി കൃഷ്ണേന മുനിനാനഘ । കഥിതാനി സുദിവ്യാനി പഠിതാനി ത്വയാനഘ
പതിനെട്ട് പുരാണങ്ങൾ കൃഷ്ണമുനി പറഞ്ഞതും, നീ അവയെ മുഴുവൻ വായിച്ചും പഠിച്ചുമാണ്, പാപരഹിതനേ.
പഞ്ചലക്ഷണയുക്താനി സരഹസ്യാനി മാനദ । ത്വയാ ജ്ഞാതാനി സര്വാണി വ്യാസാത്സത്യവതീസുതാത്
മാനദാ, അഞ്ച് ലക്ഷണങ്ങളോടെ രഹസ്യങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ എല്ലാ പുരാണങ്ങളും നീ സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസനിൽ നിന്ന് പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അസ്മാകം പുണ്യയോഗേന പ്രാപ്തസ്ത്വം ക്ഷേത്രമുത്തമമ് । ദിവ്യം വിശ്വസനം പുണ്യം കലിദോഷവിവര്ജിതമ്
നമ്മുടെ പുണ്യഫലത്താൽ നീ ഈ ഉത്തമവും ദൈവികവും വിശ്വാസയോഗ്യവും പുണ്യമുള്ളതും കലിയുഗത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതുമായ സ്ഥലത്ത് എത്തി.
സമാജോഽയം മുനീനാം ഹി ശ്രോതുകാമോഽസ്തി പുണ്യദാമ് । പുരാണസംഹിതാം സൂത ബ്രൂഹി ത്വം നഃ സമാഹിതഃ
പുണ്യദാനമായ സുതാ, ഈ മുനിസഭയെല്ലാം ഉത്സാഹത്തോടെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനാൽ, നീ മനസ്സോടെ പുരാണസമാഹാരം ഞങ്ങൾക്കായി പറയണം.
ദീര്ഘായുര്ഭവ സര്വജ്ഞ താപത്രയവിവര്ജിതഃ । കഥയാദ്യ മഹാഭാഗ പുരാണം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ്
നീ ദീർഘായുസ്സോടെ, എല്ലാം അറിയുന്നവനും താപത്രയങ്ങളില്ലാത്തവനും ആവട്ടെ. മഹാഭാഗാ, വേദസമമായ പുരാണം ഇന്നെനിക്ക് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രോത്രേന്ദ്രിയയുതാഃ സൂത നരാഃ സ്വാദവിചക്ഷണാഃ । ന ശൃണ്വന്തി പുരാണാനി വഞ്ചിതാ വിധിനാ ഹി തേ
സുതാ, ചെവിയും മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഉള്ളവരും, രുചി തിരിച്ചറിയാൻ അറിവില്ലാത്തവർ, പുരാണങ്ങൾ കേൾക്കാറില്ല; അവർ വിധിയുടെ കളിയിൽ വഞ്ചിതരാണ്.
യഥാ ജിഹ്വേന്ദ്രിയാഹ്ലാദഃ ഷഡ്രസൈഃ പ്രതിപദ്യതേ । തഥാ ശ്രോത്രേന്ദ്രിയാഹ്ലാദോ വചോഭിഃ സുധിയാം സ്മൃതഃ
ഋചികൾകൊണ്ട് ജിഹ്വ ഇന്ദ്രിയം സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, നല്ലവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ചെവിയും സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
അശ്രോത്രാഃ ഫണിനഃ കാമം മുഹ്യന്തി ഹി നഭോഗുണൈഃ । സകര്ണാ യേ ന ശൃണ്വന്തി തേഽപ്യകര്ണാഃ കഥം ന ച
പാമ്പുകൾക്ക് ചെവി ഇല്ലെങ്കിലും, ശബ്ദഗുണങ്ങളിൽ അവർ കുഴഞ്ഞുപോകുന്നു; എന്നാൽ ചെവി ഉള്ളവരും കേൾക്കാത്തവർ, അവർക്ക് ചെവി ഇല്ലാത്തതിൽ എന്ത് വ്യത്യാസം?
അതഃ സര്വേ ദ്വിജാഃ സൌമ്യ ശ്രോതുകാമാഃ സമാഹിതാഃ । വര്തന്തേ നൈമിഷാരണ്യേ ക്ഷേത്രേ കലിഭയാര്ദിതാഃ
അതിനാൽ, സുമുഖനേ, ഇവിടെ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, കലിയുഗഭയത്തിൽ പീഡിതരായി, നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.
യേന കേനാപ്യുപായേന കാലാതിവാഹനം സ്മൃതമ് । വ്യസനൈരിഹ മൂര്ഖാണാം ബുധാനാം ശാസ്ത്രചിന്തനൈഃ
കാലം കടക്കുന്നത് പലരീതിയിലാണെന്ന് പറയുന്നു; മൂഢന്മാർക്ക് കഷ്ടതകളാൽ, ജ്ഞാനികൾക്ക് ശാസ്ത്രചിന്തനത്തിലൂടെയും.
ശാസ്ത്രാണ്യപി വിചിത്രാണി ജല്പവാദയുതാനി ച । ത്രിവിധാനി പുരാണാനി ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച । വിതാണ്ഡാച്ഛലയുക്താനി ഗര്വാമര്ഷകരാണി ച । നാനാര്ഥവാദയുക്താനി ഹേതുമന്തി ബൃഹന്തി ച
ശാസ്ത്രങ്ങൾ പലതരത്തിലുമുണ്ട്, വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞവയും; പുരാണങ്ങൾ മൂന്നു വിധം, ശാസ്ത്രങ്ങൾ അനേകം; വാദം, ചതിയും, അഹങ്കാരവും, കോപവും നിറഞ്ഞവയും, വിവിധ അർത്ഥങ്ങൾ, കാരണം, വ്യാപ്തി എന്നിവയുമുണ്ട്.
സാത്ത്വികം തത്ര വേദാന്തം മീമാംസാ രാജസം മതമ് । താമസം ന്യായശാസ്ത്രം ച ഹേതുവാദാഭിയന്ത്രിതമ്
അവയിൽ, വേദാന്തം സാത്വികം, മീമാംസാ രാജസികം, വാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ന്യായശാസ്ത്രം താമസികം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ ച പുരാണാനി ത്രിഗുണാനി കഥാനകൈഃ । കഥിതാനി ത്വയാ സൌമ്യ പഞ്ചലക്ഷണവന്തി ച
അതു പോലെ തന്നെ, പുരാണങ്ങളും ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് മൂന്നു വിധം കഥകളാൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സുമുഖനേ, നീ അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങളുള്ളവയെ വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തത്ര ഭാഗവതം പുണ്യം പഞ്ചമം വേദസമ്മിതമ് । കഥിതം യത്ത്വയാ പൂര്വം സര്വലക്ഷണസംയുതമ്
അവയിൽ, ഭാഗവതം അഞ്ചാമത്തേതും, പുണ്യമുള്ളതും, വേദസമമായതുമാണ്; അതിനെ നീ മുമ്പ് എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളോടെയും വിവരിച്ചിരുന്നു.
ഉദ്ദേശമത്രേണ തദാ കീര്തിതം പരമാദ്ഭുതമ് । മുക്തിപ്രദം മുമുക്ഷൂണാം കാമദം ധര്മദം തഥാ
അപ്പോൾ അതിനെ നീ സംക്ഷിപ്തമായി മാത്രം പറഞ്ഞിരുന്നു, അത്ഭുതകരമായതും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷവും, ഭക്തർക്കു ഇഷ്ടഫലവും, ധർമ്മവും നൽകുന്നതുമാണ്.
വിസ്തരേണ തദാഖ്യാഹി പുരാണോത്തമമാദരാത് । ശ്രോതുകാമാ ദ്വിജാഃ സര്വേ ദിവ്യം ഭാഗവതം ശുഭമ്
ഇപ്പോൾ ആ ഉത്തമപുരാണം നീ ആദരപൂർവ്വം വിശദമായി പറയണം; ഇവിടെ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും ദൈവികവും ശുഭപ്രദവുമായ ഭാഗവതം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ത്വം തു ജാനാസി ധര്മജ്ഞ പൌരാണീം സംഹിതാം കില । കൃഷ്ണോക്താം ഗുരുഭക്തത്വാത് സമ്യക് സത്ത്വഗുണാശ്രയഃ
നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനാണ്, ഗുരുഭക്തിയാൽ സത്വഗുണത്തിൽ ഉറച്ചവനായി, കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞ പുരാണസമാഹാരം നന്നായി അറിയുന്നവനുമാണ്.
ശ്രുതാന്യന്യാനി സര്വജ്ഞ ത്വന്മുഖാന്നിഃസൃതാനി ച । നൈവ തൃപ്തിം വ്രജാമോഽദ്യ സുധാപാനേഽമരാ യഥാ
സർവ്വജ്ഞനേ, നീ പറഞ്ഞ മറ്റു ഉപദേശങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എങ്കിലും ഇന്നത് ഞങ്ങൾക്കു തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല, ദേവന്മാർ അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും തൃപ്തി ലഭിക്കാത്തതുപോലെ.
ധിക്സുധാം പിബതാം സൂത മുക്തിര്നൈവ കദാചന । പിബന്ഭാഗവതം സദ്യോ നരോ മുച്യേത സങ്കടാത്
സുതാ, അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും മോക്ഷം ലഭിക്കാത്തത് ലജ്ജാജനകമാണ്; പക്ഷേ, ഭാഗവതം കുടിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഉടൻ തന്നെ കഷ്ടതകളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
സുധാപാനനിമിത്തം യത് കൃതാ യജ്ഞാഃ സഹസ്രശഃ । ന ശാന്തിമധിഗച്ഛാമഃ സൂത സര്വാത്മനാ വയമ്
സൂതാ, അമൃതം ലഭിക്കാൻ നാം ആയിരക്കണക്കിന് യാഗങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും, എങ്ങനെയും ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലെ സമാധാനം ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
മഖാനാം ഹി ഫലം സ്വര്ഗഃ സ്വര്ഗാത്പ്രച്യവനം പുനഃ । ഏവം സംസാരചക്രേഽസ്മ്നിന് ഭ്രമണം ച നിരന്തരമ്
യാഗങ്ങളുടെ ഫലം സ്വർഗ്ഗമാണ്; പക്ഷേ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽനിന്ന് വീണ്ടും താഴേക്ക് വീഴേണ്ടി വരും. ഇങ്ങനെ ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ അവസാനമില്ലാത്ത സഞ്ചാരമാണ് നടക്കുന്നത്.
വിനാ ജ്ഞാനേന സര്വജ്ഞ നൈവ മുക്തിഃ കദാചന । ഭ്രമതാം കാലചക്രേഽത്ര നരാണാം ത്രിഗുണാത്മകേ
സർവ്വജ്ഞനേ, ജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ, ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കാലചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം ഒരിക്കലും ലഭിക്കില്ല.
അതഃ സര്വരസോപേതം പുണ്യം ഭാഗവതം വദ । പാവനം മുക്തിദം ഗുഹ്യം മുമുക്ഷൂണാം സദാ പ്രിയമ്
അതിനാൽ, എല്ലാ രസങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും പുണ്യമുള്ളതുമായ, പവിത്രവും മോക്ഷം നൽകുന്നും രഹസ്യമായും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു എപ്പോഴും പ്രിയമായും ഭാഗവതത്തെ ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ.