കാമദഃ സര്വദേവാനാം പരമഃ പരമേശ്വരഃ । സര്വയജ്ഞേഷു മുഖ്യസ്ത്വം പൂജ്യഃ സര്വൈശ്ച യാജ്ഞികൈഃ
നീ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനും പരമേശ്വരനുമാണ്; എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും നീ മുഖ്യനായി, യാഗകർ എല്ലാവരും നിന്നെ ആരാധിക്കും.
ത്വാം ജനാഃ പൂജയിഷ്യന്തി വരദസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി । ശ്രയിഷ്യന്തി ച ദേവാസ്ത്വാം ദാനവൈരതിപീഡിതാഃ
ജനങ്ങൾ നിന്നെ ആരാധിക്കും, നീ വരദായകനാകും; അസുരന്മാരാൽ പീഡിതരായ ദേവന്മാർ നിന്നിൽ അഭയം തേടും.
ശരണസ്ത്വഞ്ച സര്വേഷാം ഭവിതാ പുരുഷോത്തമ । പുരാണേഷു ച സര്വേഷു വേദേഷു വിതതേഷു ച
നീ എല്ലാവർക്കും അഭയസ്ഥലമായിരിക്കും, മഹാപുരുഷനേ; എല്ലാ പുരാണങ്ങളിലും വ്യാപകമായ വേദങ്ങളിലും നീ പ്രസിദ്ധനാകും.
ത്വം വൈ പൂജ്യതമഃ കാമം കീര്തിസ്തവ ഭവിഷ്യതി । യദാ യദാ ഹി ധര്മസ്യ ഗ്ലാനിര്ഭവതി ഭൂതലേ
നീ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആരാധിക്കപ്പെടും, നിന്റെ കീർത്തി വ്യാപിക്കും; ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുമ്പോഴെല്ലാം.
തദാംശേനാവതീര്യാശു കര്തവ്യം ധര്മരക്ഷണമ് । അവതാരാഃ സുവിഖ്യാതാഃ പൃഥിവ്യാം തവ ഭാഗശഃ
അപ്പോൾ, നിന്റെ അംശത്തിൽ അവതരിച്ച് നീ ഉടൻ ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കണം; ഭൂമിയിൽ നിന്റെ ഓരോ അവതാരവും പ്രശസ്തമാകും.
ഭവിഷ്യന്തി ധരായാം വൈ മാനനീയാ മഹാത്മനാമ് । അവതാരേഷു സര്വേഷു നാനായോനിഷു മാധവ
ഭൂമിയിൽ മഹാത്മാക്കൾ അവരെ ആദരിക്കും; എല്ലാ അവതാരങ്ങളിലും, വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ, മാധവാ.
വിഖ്യാതഃ സര്വലോകേഷു ഭവിതാ മധുസൂദന । അവതാരേഷു സര്വേഷു ശക്തിസ്തേ സഹചാരിണീ
സകല ലോകങ്ങളിലും നീ പ്രശസ്തനാകും, മധുസൂദനാ; എല്ലാ അവതാരങ്ങളിലും നിന്റെ ശക്തി കൂടെയുണ്ടാകും.
ഭവിഷ്യതി മമാംശേന സര്വകാര്യപ്രസാധിനീ । വാരാഹീ നാരസിംഹീ ച നാനാഭേദൈരനേകധാ
എന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നു പ്രവർത്തിച്ച് അവൾ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കും; വാരാഹിയും നരസിംഹിയും ഉൾപ്പെടെ അനേകം രൂപങ്ങളിൽ.
നാനായുധാഃ ശുഭാകാരാഃ സര്വാഭരണമണ്ഡിതാഃ । താഭിര്യുക്തഃ സദാ വിഷ്ണോ സുരകാര്യാണി മാധവ
വിവിധ ആയുധങ്ങളുമായി, ശുഭരൂപങ്ങളോടെ, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളായി; അവരോടൊപ്പം നീ എപ്പോഴും ദൈവകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കും, വിഷ്ണുവേ, മാധവാ.
സാധയിഷ്യസി തത്സര്വം മദ്ദത്തവരദാനതഃ । താസ്ത്വയാ നാവമന്തവ്യാഃ സര്വദാ ഗര്വലേശതഃ
എന്റെ വരദാനത്താൽ നീ ഇതെല്ലാം സാധിക്കും; അവരെ ഒരിക്കലും, ചെറിയ അഹങ്കാരത്താലും പോലും, അവഗണിക്കരുത്.
പൂജനീയാഃ പ്രയത്നേന മാനനീയാശ്ച സര്വഥാ । നൂനം താ ഭാരതേ ഖണ്ഡേ ശക്തയഃ സര്വകാമദാഃ
അവരെ പരിശ്രമപൂർവ്വം പൂജിക്കണം, എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം; ഭാരതഭൂമിയിൽ ഈ ശക്തികൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റും.
ഭവിഷ്യന്തി മനുഷ്യാണാം പൂജിതാഃ പ്രതിമാസു ച । താസാം തവ ച ദേവേശ കീര്തിഃ സ്യാന്ദഖിലേഷ്വപി
മനുഷ്യർ അവരെ, പ്രതിമകളിലും പോലും, ആരാധിക്കും; ദേവേശാ, നിന്റെതും അവരുടെതുമായ കീർത്തി എല്ലായിടത്തും വ്യാപിക്കും.
ദ്വീപേഷു സപ്തസ്വപി ച വിഖ്യാതാ ഭുവി മണ്ഡലേ । താശ്ച ത്വാം വൈ മഹാഭാഗ മാനവാ ഭുവി മണ്ഡലേ
ഏഴു ദ്വീപുകളിലും ഭൂമണ്ഡലത്തിലും അവർ പ്രശസ്തരാകും; മഹാഭാഗവേ, ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ നിന്നെയും ആരാധിക്കും.
അര്ചയിഷ്യന്തി വാഞ്ഛാര്ഥം സകാമാഃ സതതം ഹരേ । അര്ചാസു ചോപഹാരൈശ്ച നാനാഭാവസമന്വിതാഃ
ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ, അവർ എപ്പോഴും നിന്നെ ആരാധിക്കും, ഹരേ; പ്രതിമകളിലും, വിവിധ ഭാവങ്ങളോടെയും, ഉപഹാരങ്ങളോടെയും.
പൂജയിഷ്യന്തി വേദോക്തൈര്മന്ത്രൈര്നാമജപൈസ്തഥാ । മഹിമാ തവ ഭൂര്ലോകേ സ്വര്ഗേ ച മധുസൂദന
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങളാലും നാമജപങ്ങളാലും അവർ നിന്നെ ആരാധിക്കും; മധുസൂദനാ, നിന്റെ മഹിമ ഭൂമിയിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും നിലനിൽക്കും.
പൂജനാദ്ദേവദേവേശ വൃദ്ധിമേഷ്യതി മാനവൈഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി ദത്ത്വാ വരാന്വാണീ വിരരാമ ഖസമ്ഭവാ
ദേവദേവേശാ, പൂജയിലൂടെ മനുഷ്യർക്ക് വളർച്ചയും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകി ആകാശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദേവി സംസാരിക്കുന്നത് നിർത്തി.
ഭഗവാനപി പ്രീതാത്മാ ഹ്യഭവച്ഛ്രവണാദിവ । സമാപ്യ വിധിവദ്യജ്ഞം ഭഗവാന്ഹരിരീശ്വരഃ
ഭഗവാൻ ഹരിയ്ക്ക് മനസ്സിൽ അതിയായ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു, ആനന്ദകരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടതുപോലെ. നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കി, ഈശ്വരനായ ഹരി സന്തുഷ്ടനായി.
വിസര്ജയിത്വാ താന്ദേവാന്ബ്രഹ്മപുത്രാന്മുനീനഥ । ജഗാമാനുചരൈഃ സാര്ധം വൈകുണ്ഠം ഗരുഡധ്വജഃ
അപ്പുറം, ബ്രഹ്മാപുത്രന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും മുനിമാരെയും വിടവാങ്ങിച്ച്, തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
സ്വാനി സ്വാനി ച ധിഷ്ണ്യാനി പുനഃ സര്വേ സുരാസ്തതഃ । മുനയോ വിസ്മിതാ വാര്താം കുര്വന്തസ്തേ പരസ്പരമ്
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവന്മാരും മുനിമാരും തങ്ങളുടെ താന്താന്റെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി, അത്ഭുതത്തോടെ ഈ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരസ്പരം സംസാരിച്ചു.
യയുഃ പ്രമുദിതാഃ കാമം സ്വാശ്രമാന്പാവനാനഥ
അവരൊക്കെയും മനസ്സിൽ സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടെ വിശുദ്ധമായ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
ശ്രുത്വാ വാണീം പരമവിശദാം വ്യോമജാം ശ്രോത്രരമ്യാം സര്വേഷാം വൈ പ്രകൃതിവിഷയേ ഭക്തിഭാവശ്ച ജാതഃ । ചക്രുഃ സര്വേ ദ്വിജമുനിഗണാഃ പൂജനം ഭക്തിയുക്താ- സ്തസ്യാഃ കാമം നിഖിലഫലദം ചാഗമോക്തം മുനീന്ദ്രാഃ
ആ ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ള അത്യന്തം ശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ വാണി കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാവർക്കും ആദിപ്രകൃതിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഉദിച്ചു. അപ്പോൾ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും മുനിമാരും ഭക്തിയോടെ, ആ അമ്മയെ ആഗമങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ ആരാധിച്ചു; അവൾ എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്നവളാണ്.
യുധാജിദ്വീരസേനയോര്യുദ്ധാര്ഥം സജ്ജീഭവനമ് ജനമേജയ ഉവാച ശ്രുതോ വൈ ഹരിണാ ക്ലൃപ്തോ യജ്ഞോ വിസ്തരതോ ദ്വിജ । മഹിമാനം തഥാമ്ബായാ വദ വിസ്തരതോ മമ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ദ്വിജന്മാരേ, ഹരിയാൽ നടന്ന യജ്ഞവും അമ്മയുടെ മഹത്വവും ഞാൻ വിശദമായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ദയവായി അതിന്റെ മുഴുവൻ വിശദാംശങ്ങളും എനിക്ക് പറയൂ.
ശ്രുത്വാ ദേവ്യാശ്ചരിത്രം വൈ കുര്വേ മഖമനുത്തമമ് । പ്രസാദാത്തവ വിപ്രേന്ദ്ര ഭവിഷ്യാമി ച പാവനഃ
ദേവിയുടെ കഥകൾ ഞാൻ കേട്ടശേഷം, ഞാൻ ഒരു ഉത്തമമായ യജ്ഞം നടത്തും; നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഞാനും ശുദ്ധനാകും.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ദേവ്യാശ്ചരിതമുത്തമമ് । ഇതിഹാസം പുരാണഞ്ച കഥയാമി സുവിസ്തരമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ദേവിയുടെ ഉത്തമമായ കഥകൾ വിശദമായി പറയാം; പുരാണവും ഇതിഹാസവും ഞാൻ മുഴുവൻ വിശദമായി വിവരിക്കും.
കോസലേഷു നൃപശ്രേഷ്ഠഃ സൂര്യവംശസമുദ്ഭവഃ । പുഷ്യപുത്രോ മഹാതേജാ ധ്രുവസന്ധിരിതി സ്മൃതഃ
കോശലദേശത്ത്, സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച, പുഷ്യന്റെ പുത്രനായ ധ്രുവസന്ധി എന്ന മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു.
ധര്മാത്മാ സത്യസന്ധശ്ച വര്ണാശ്രമഹിതേ രതഃ । അയോധ്യായാം സമൃദ്ധായാം രാജ്യം ചക്രേ ശുചിവ്രതഃ
ധാർമ്മികനും സത്യവാനുമായ ആ രാജാവ്, വർണ്ണാശ്രമങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ താല്പര്യത്തോടെ, ശുദ്ധവ്രതം പാലിച്ച് സമൃദ്ധമായ അയോധ്യയിൽ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ്ചാന്യേ തഥാ ദ്വിജാഃ । സ്വാം സ്വാം വൃത്തിം സമാസ്ഥായ തദ്രാജ്യേ ധര്മതോഽഭവന്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ, മറ്റു ദ്വിജന്മാർ എന്നിവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ താന്താന്റെ കർത്തവ്യങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, ആ രാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത് ധർമ്മപൂർവ്വം ജീവിച്ചു.
ന ചൌരാഃ പിശുനാ ധൂര്താസ്തസ്യ രാജ്യേ ച കുത്രചിത് । ദമ്ഭാഃ കൃതഘ്നാ മൂര്ഖാശ്ച വസന്തി കില മാനവാഃ
അവന്റെ രാജ്യത്ത് എവിടെയും കള്ളന്മാരോ, അപവാദികളോ, വഞ്ചകരോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; അവിടെ ദുശ്ശീലന്മാരോ, കൃതഘ്നന്മാരോ, മണ്ടന്മാരോ മനുഷ്യരിൽ താമസിച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം വൈ വര്തമാനസ്യ നൃപസ്യ കുരുസത്തമ । ദ്വേ പത്ന്യൌ രൂപസമ്പന്നേ ഹ്യാസതുഃ കാമഭോഗദേ
ഇങ്ങനെ ആ രാജാവ് ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, കുരുവംശശ്രേഷ്ഠാ, അവനു രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇരുവരും സുന്ദരികളും ആനന്ദം നൽകുന്നവരുമായിരുന്നു.
മനോരമാ ധര്മപത്നീ സുരൂപാഽതിവിചക്ഷണാ । ലീലാവതീ ദ്വിതീയാ ച സാഽപി രൂപഗുണാന്വിതാ
മനോരമാ എന്ന പ്രധാനഭാര്യ സുന്ദരിയും അത്യന്തം ബുദ്ധിമതിയുമായിരുന്നു; ലീലാവതിയാണ് രണ്ടാംഭാര്യ, അവളും സൌന്ദര്യവും ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവളായിരുന്നു.