ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച വരണം തഥൈവ പ്രതിപാദ്യ ച । ബ്രഹ്മാധ്വര്യുസ്തഥാ ഹോതാ പ്രസ്തോതാ വിധിപൂര്വകമ്
മനസ്സിൽ തന്നെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം; ബ്രഹ്മ, അധ്വര്യു, ഹോതൃ, പ്രസ്തോതൃ എന്നിവരെ നിയമിക്കണം, എല്ലാം വിധിപ്രകാരം.
ഉദ്ഗാതാ പ്രതിഹര്താ ച സഭ്യാശ്ചാന്യേ യഥാവിധി । പൂജനീയാഃ പ്രയത്നേന മനസൈവ ദ്വിജോത്തമാഃ
ഉദ്ഗാതാവ്, പ്രതിഹർത്താവ്, മറ്റു സഭാംഗങ്ങൾ എന്നിവരെയും, യഥാവിധി, മനസ്സിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധയോടെ ആദരിക്കണം—ഈ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരെ.
പ്രാണോഽപാനസ്തഥാ വ്യാനഃ സമാനോദാന ഏവ ച । പാവകാഃ പഞ്ച ഏവൈതേ സ്ഥാപ്യാ വേദ്യാം വിധാനതഃ
പ്രാണൻ, അപാനൻ, വ്യാനൻ, സമാനൻ, ഉദാനൻ—ഈ അഞ്ചു അഗ്നികളും യാഗവേദിയിൽ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സ്ഥാപിക്കണം.
ഗാര്ഹപത്യസ്തദാ പ്രാണോഽപാനശ്ചാഹവനീയകഃ । ദക്ഷിണാഗ്നിസ്തഥാ വ്യാനഃ സമാനശ്ചാവസഥ്യകഃ
അപ്പോൾ പ്രാണൻ ഗാർഹപത്യാഗ്നി, അപാനൻ ആഹവനീയാഗ്നി, വ്യാനൻ ദക്ഷിണാഗ്നി, സമാനൻ ആവസത്യാഗ്നി എന്നിങ്ങനെയാണ്.
സഭ്യോദാനഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതേ പാവകാഃ പരമോത്കടാഃ । ദ്രവ്യഞ്ച മനസാ ഭാവ്യം നിര്ഗുണം പരമം ശുചി
ഉദാനൻ സഭാഗ്നിയാണെന്ന് പറയുന്നു; ഈ അഗ്നികൾ അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവയാണ്. യാഗദ്രവ്യവും മനസ്സിൽ തന്നെ ഗുണരഹിതമായ പരമശുദ്ധമായതായിരിക്കണം.
മന ഏവ തദാ ഹോതാ യജമാനസ്തഥൈവ തത് । യജ്ഞാധിദേവതാ ബ്രഹ്മ നിര്ഗുണം ച സനാതനമ്
അപ്പോൾ മനസ്സാണ് ഹോതാവ്, യജമാനനും അതു തന്നെ. യാഗദേവതയും ഗുണരഹിതമായ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവും അതാണ്.
ഫലദാ നിര്ഗുണാ ശക്തിഃ സദാ നിര്വേദദാ ശിവാ । ബ്രഹ്മവിദ്യാഖിലാധാരാ വ്യാപ്യ സര്വത്ര സംസ്ഥിതാ
ഫലപ്രദമായ, ഗുണരഹിതമായ ശക്തി എപ്പോഴും വിരക്തിയും മംഗളവും നൽകുന്നു. ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ അവൾ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
തദുദ്ദേശേന തദ്ദ്രവ്യം ഹുനേത്പ്രാണാഗ്നിഷു ദ്വിജഃ । പശ്ചാച്ചിത്തം നിരാലമ്ബം കൃത്വാ പ്രാണാനപി പ്രഭോ
ആ ഉദ്ദേശത്തോടെ, ദ്വിജൻ ആ ദ്രവ്യം പ്രാണാഗ്നികളിൽ സമർപ്പിക്കണം. പിന്നീട് മനസ്സിനെ ആശ്രയരഹിതമാക്കി, പ്രഭോ, പ്രാണങ്ങളെയും അർപ്പിക്കണം.
കുണ്ഡലീമുഖമാര്ഗേണ ഹുനേദ്ബ്രഹ്മണി ശാശ്വതേ । സ്വാനുഭൂത്യാ സ്വയം സാക്ഷാത്സ്വാത്മഭൂതാം മഹേശ്വരീമ്
കുണ്ഡലിനിയുടെ മുഖമാർഗ്ഗം വഴി, സ്വാനുഭവത്തിൽനിന്ന്, സ്വയം സാക്ഷാൽക്കരിച്ച്, സ്വാത്മാവായ മഹേശ്വരിയെ ശാശ്വത ബ്രഹ്മണിൽ സമർപ്പിക്കണം.
സമാധിനൈവ യോഗേന ധ്യായേച്ചേതസ്യനാകുലഃ । സര്വഭൂതസ്ഥമാത്മാനം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി
സമാധിയിലൂടെ യോഗത്തോടെ, മനസ്സിൽ അശാന്തി ഇല്ലാതെ, എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെയും എല്ലാ ജീവികളും ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നതെയും ധ്യാനിക്കണം.
യദാ പശ്യതി ഭൂതാത്മാ തദാ പശ്യതി താം ശിവാമ് । ദൃഷ്ട്വാ താം ബ്രഹ്മവിദ്ഭൂയാത്സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ്
ജീവികളിൽ ആത്മാവിനെ കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ ആ ശിവയെ കാണുന്നു. അവളെ കണ്ടാൽ, സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിയായ ബ്രഹ്മജ്ഞാനി ആകുന്നു.
തദാ മായാദികം സര്വം ദഗ്ധം ഭവതി ഭൂമിപ । പ്രാരബ്ധം കര്മമാത്രം തു യാവദ്ദേഹം ച തിഷ്ഠതി
അപ്പോൾ, രാജാവേ, മായയോടു തുടങ്ങുന്ന എല്ലാം ദഹിക്കപ്പെടുന്നു. ശരീരം നിലനിൽക്കുന്നവരെ മാത്രം പ്രാരബ്ധകർമം ശേഷിക്കും.
ജീവന്മുക്തസ്തദാ ജാതോ മൃതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് । കൃതകൃത്യോ ഭവേത്താത യോ ഭജേജ്ജഗദമ്ബികാമ്
അപ്പോൾ അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു; മരിച്ചാൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു. ലോകമാതാവിനെ ഭജിക്കുന്നവൻ കൃതാർത്ഥനാകുന്നു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ധ്യേയാ ശ്രീഭുവനേശ്വരീ । ശ്രോതവ്യാ ചൈവ മന്തവ്യാ ഗുരുവാക്യാനുസാരതഃ
അതിനാൽ, എല്ലാ പരിശ്രമത്തോടും കൂടി ശ്രീഭുവനേശ്വരിയെ ധ്യാനിക്കണം, കേൾക്കണം, ഗുരുവിന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ആലോചിക്കണം.
രാജന്നേവം കൃതോ യജ്ഞോ മോക്ഷദോ നാത്ര സംശയഃ । അന്യേ യജ്ഞാഃ സകാമാസ്തു പ്രഭവന്തി ക്ഷയോന്മുഖാഃ
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ യജ്ഞം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. മറ്റു യജ്ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹപൂർവമാണ്, അതിനാൽ അവ ക്ഷയിക്കും.
അഗ്നിഷ്ടോമേന വിധിവത്സ്വര്ഗകാമോ യജേദിതി । വേദാനുശാസനം ചൈതത്പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ
സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വിധിപ്രകാരം അഗ്നിഷ്ടോമയജ്ഞം നടത്തണം എന്നാണ് വേദോപദേശം, ജ്ഞാനികൾ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.
ക്ഷീണേ പുണ്യേ മൃത്യുലോകം വിശന്തി ച യഥാമതി । തസ്മാത്തു മാനസഃ ശ്രേഷ്ഠോ യജ്ഞോഽപ്യക്ഷയ ഏവ സഃ
പുണ്യം ക്ഷയിച്ചാൽ, അവർ തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം മരണലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ മനസ്സിൽ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞം ശ്രേഷ്ഠവും അക്ഷയവുമാണ്.
ന രാജ്ഞാ സാധിതും യോഗ്യോ മഖോഽസൌ ജയമിച്ഛതാ । താമസസ്തു കൃതഃ പൂര്വം സര്പയജ്ഞസ്ത്വയാധുനാ
വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവിന് ആ യജ്ഞം ചെയ്യാൻ യോഗ്യമല്ല. മുമ്പ് നീ നടത്തിയ സർപ്പയജ്ഞം താമസികമായിരുന്നു.
വൈരം നിര്വാഹിതം രാജംസ്തക്ഷകസ്യ ദുരാത്മനഃ । യത്കൃതേ നിഹതാഃ സര്പാസ്ത്വയാഽഗ്നൌ കോടിശഃ പരേ
ദുഷ്ടനായ തക്ഷകന്റെ വൈരം നീ നിറവേറ്റി, രാജാവേ; അവനുവേണ്ടി നീ അഗ്നിയിൽ കോടിക്കണക്കിന് മറ്റ് സർപ്പങ്ങളെ കൊല്ലിച്ചു.
ദേവീയജ്ഞം കുരുഷ്വാദ്യ വിതതം വിധിപൂര്വകമ് । വിഷ്ണുനാ യഃ കൃതഃ പൂര്വം സൃഷ്ട്യാദൌ നൃപസത്തമ
ഇപ്പോൾ, നിയമപ്രകാരം നന്നായി സ്ഥാപിച്ച ദേവിയജ്ഞം നടത്തണം, രാജാവേ, സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ വിഷ്ണു ചെയ്തതുപോലെ.
തഥാ ത്വം കുരു രാജേന്ദ്ര വിധിം തേ പ്രബ്രവീമ്യഹമ് । ബ്രാഹ്മണാഃ സന്തി രാജേന്ദ്ര വിധിജ്ഞാ വേദവിത്തമാഃ
അങ്ങനെ നീ ചെയ്യണം, രാജാധിരാജാ; ഞാൻ നിനക്കു വിധി വിവരിക്കും. ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇവിടെ ഉണ്ട്, അവർ നിയമങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ്.
ദേവീബീജവിധാനജ്ഞാ മന്ത്രമാര്ഗവിചക്ഷണാഃ । യാജകാസ്തേ ഭവിഷ്യന്തി യജമാനസ്ത്വമേവ ഹി
ദേവിയുടെ ബീജസ്ഥാപനത്തിൽ നിപുണരും മന്ത്രമാർഗ്ഗത്തിൽ വിദഗ്ധരുമായവർ യജ്ഞത്തിൽ പുരോഹിതരാവും; നീയാകട്ടെ യജമാനൻ.
കൃത്വാ യജ്ഞം വിധാനേന ദത്ത്വാ പുണ്य़ം മഖാര്ജിതമ് । സമുദ്ധര മഹാരാജ പിതരം ദുര്ഗതിങ്ഗതമ്
നിയമപ്രകാരം യജ്ഞം നടത്തി, അതിൽനിന്ന് ലഭിച്ച പുണ്യം നൽകി, മഹാരാജാവേ, ദുരിതത്തിൽപ്പെട്ട പിതാവിനെ രക്ഷിക്കണം.
വിപ്രാവമാനജം പാപം ദുര്ഘടം നരകപ്രദമ് । തഥൈവ ശാപജോ ദോഷഃ പ്രാപ്തഃ പിത്രാ തവാനഘ
ബ്രാഹ്മണരെ അവമാനിച്ചതിൽ നിന്നുള്ള, ദുഷ്ക്കരമായും നരകത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്ന പാപവും, ശാപത്തിൽ നിന്നുള്ള ദോഷവും നിന്റെ പിതാവിന് ലഭിച്ചു, പാപരഹിതനായവനേ.
തഥാ ദുര്മരണം പ്രാപ്തം സര്പദംശേന ഭൂഭുജാ । അന്തരാലേ തഥാ മൃത്യൂര്ന ഭൂമൌ കുശസംസ്തരേ
അങ്ങനെ, രാജാവിന് പാമ്പ് കടിച്ചുണ്ടായ ഭയങ്കരമായ മരണവും, ഭൂമിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ ദർഭാസനത്തിൽ ആയിരുന്നില്ല.
ന സങ്ഗ്രാമേ ന ഗങ്ഗായാം സ്നാനദാനാദിവര്ജിതമ് । മരണം തേ പിതുസ്തത്ര സൌധേ ജാതം കുരൂദ്വഹ
അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിലും, ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോഴും, ദാനം നൽകുമ്പോഴും മരിച്ചില്ല; കുരുവംശശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ചടങ്ങുകൾ ഒന്നുമില്ലാതെ അവൻ അന്നവിടെ കൊട്ടാരത്തിൽ മരിച്ചുവെന്നു.
കൃപണാനി ച സര്വാണി നരകസ്യ നൃപോത്തമ । തത്രൈകം കാരണം തസ്യ ന ജാതം ചാതിദുര്ലഭമ്
രാജാവേ, നരകത്തിലെ എല്ലാ കഷ്ടങ്ങളും ഒരേ ഒരു കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; എന്നാൽ ആ അത്യന്തം അപൂർവമായ കാര്യം അവനു സംഭവിച്ചില്ല.
യത്ര യത്ര സ്ഥിതഃപ്രാണോ ജ്ഞാത്വാ കാലം സമാഗതമ് । സാധനാനാമഭാവേഽപി ഹ്യവശശ്ചാതിസങ്കടേ
എവിടെയായാലും, ജീവൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, മരണസമയം എത്തി എന്നറിഞ്ഞാൽ, ഉപാധികൾ ഇല്ലാതെയും വലിയ കഷ്ടതയിലുമാണ്, ഒരാൾക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തത്.
യദാ നിര്വേദമായാതി മനസാ നിര്മലേന വൈ । പഞ്ചഭൂതാത്മകോ ദേഹോ മമ കിഞ്ചാത്ര ദുഃഖദമ്
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, 'ഈ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശരീരത്തിൽ എനിക്ക് എന്താണ് ദു:ഖം?' എന്നോരു വിരക്തി മനസ്സിൽ വരുമ്പോൾ,
പതത്വദ്യ യഥാകാമം മുക്തോഽഹം നിര്ഗുണോഽവ്യയഃ । നാശാത്മകാനി തത്ത്വാനി തത്ര കാ പരിദേവനാ
'ഇന്ന് ശരീരം ഇഷ്ടംപോലെ വീണുപോകട്ടെ, ഞാൻ മോചിതനാണ്, ഗുണരഹിതനും നശിക്കാത്തവനുമാണ്; നശിക്കുന്നവയാണ് ഈ tatt്വങ്ങൾ, അതിൽ എന്തിനാണ് വിലാപം?'