സാരസ്വതം തതോ ബീജം ജജാപ വിധിപൂര്വകമ് । പണ്ഡിതശ്ചാതിവിഖ്യാതോ ദ്വിജോഽസൌ ധരണീതലേ
ശുദ്ധചിന്തയോടെ സാരസ്വത ബീജമന്ത്രം ജപിച്ചപ്പോൾ, ആ പണ്ഡിതൻ ഭൂമിയിൽ അത്യന്തം പ്രശസ്തനായ ദ്വിജനായി.
പ്രതിപര്വസു ഗായന്തി ബ്രാഹ്മണാ യദ്യശഃ സദാ । ആഖ്യാനം ചാതിവിസ്തീര്ണ സ്തുവന്തി മുനയഃ കില
ഓരോ ഉത്സവത്തിലും ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവന്റെ മഹത്വം പാടുന്നു; മഹർഷിമാർ അവന്റെ വിശാലമായ കഥയെ സ്തുതിക്കുന്നു.
തച്ഛ്രുത്വാ സദനം തസ്യ സമാഗമ്യ തദാശ്രമേ । യേന ത്യക്തഃ പുരാ തേന ഗൃഹം നീതോഽതിമാനിതഃ
ഇത് കേട്ടവർ അവന്റെ വീട്ടിലും ആശ്രമത്തിലും കൂടി. ഒരിക്കൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ വലിയ ആദരവോടെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
തസ്മാദ്രാജന്സദാ സേവ്യാ പൂജനീയാ ച ഭക്തിതഃ । ആദിശക്തിഃ പരാ ദേവീ ജഗതാം കാരണം ഹി സാ
അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, ആദിശക്തിയായ പരാദേവിയെ ഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും സേവിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും വേണം. അവളാണ് ലോകങ്ങളുടെ കാരണം.
തസ്യാ യജ്ഞം മഹാരാജ കുരു വേദവിധാനതഃ । സര്വകാമപ്രദം നിത്യം നിശ്ചയം കഥിതം പുരാ
മഹാരാജാവേ, വേദവിധാനപ്രകാരം അവളുടെ യജ്ഞം നടത്തുക. അതു എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നു എന്ന് പുരാതനകാലം മുതൽ പറയപ്പെടുന്നു.
സ്മൃതാ സമ്പൂജിതാ ഭക്ത്യാ ധ്യാതാ ചോച്ചാരിതാ സ്തുതാ । ദദാതി വാഞ്ഛിതാനര്ഥാന്കാര്യദാ തേന കീര്ത്യതേ
സ്മരിക്കുമ്പോഴും, ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുമ്പോഴും, ധ്യാനിക്കുമ്പോഴും, ഉച്ചരിക്കുമ്പോഴും, സ്തുതിക്കുമ്പോഴും, അവൾ ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങൾ നല്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ കാര്യഫലദായിനി എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
അനുഭാവമിദം രാജന് കര്തവ്യം സര്വഥാ ബുധൈഃ । ദൃഷ്ട്വാ രോഗയുതാന്ദീനാന്ക്ഷുധിതാന്നിര്ധനാഞ്ഛഠാന്
രാജാവേ, രോഗം, ദു:ഖം, വിശപ്പ്, ദാരിദ്ര്യം, വഞ്ചന എന്നിവയാൽ പീഡിതരായവരെ കണ്ടാൽ, ജ്ഞാനികൾ ഈ ഫലങ്ങൾ എപ്പോഴും നേടണം.
ജനാനാര്താംസ്തഥാ മൂര്ഖാന്പീഡിതാന്വൈരിഭിഃ സദാ । ദാസാനാജ്ഞാകരാന്ക്ഷുദ്രാന്വികലാന്വിഹ്വലാനഥ
എന്നും ശത്രുക്കളാൽ പീഡിതരായ ദു:ഖിതരും, അജ്ഞാനികളും, അടിമകളും, കുഴഞ്ഞുപോകുന്നവരും, ക്ഷുദ്രരും, അശക്തരും, വിഷമിതരും ആയ ആളുകളെയും കണ്ടാൽ.
അതൃപ്താന്ഭോജനേ ഭോഗേ സദാര്താനജിതേന്ദ്രിയാന് । തൃഷ്ണാധികാനശക്താംശ്ച സദാധിപരിപീഡിതാന്
ഭക്ഷണത്തിലും ഭോഗത്തിലും തൃപ്തിയില്ലാത്തവരും, എപ്പോഴും ദു:ഖിതരുമായവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്തവരും, തീവ്രമായ ആസക്തിയുള്ളവരും, ശക്തിയില്ലാത്തവരും, എല്ലായ്പ്പോഴും മറ്റുള്ളവരാൽ പീഡിതരുമായവരും.
തഥാ വിഭവസമ്പന്നാന് പുത്രപൌത്രവിവര്ധനാന് । പുഷ്ടദേഹാംശ്ച സമ്ഭോഗൈഃ സംയുതാന്വേദവാദിനഃ
അത് പോലെ, സമ്പത്തുള്ളവരും, മക്കളും മുമ്മക്കളും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവരും, ദേഹസൗഖ്യമുള്ളവരും, ഭോഗങ്ങളിൽ ലീനരായവരും, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവരുമായവരും.
രാജലക്ഷ്മ്യാ യുതാഞ്ഛൂരാന്വശീകൃതജനാനഥ । സ്വജനൈരവിയുക്താംശ്ച സര്വലക്ഷണലക്ഷിതാന്
രാജസമ്പത്തുള്ളവരും, വീരന്മാരും, മറ്റുള്ളവരെ കീഴടക്കിയവരും, സ്വന്തം കുടുംബത്തോട് എപ്പോഴും ചേർന്നിരിക്കുന്നവരും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും അലങ്കൃതരായവരും.
വ്യതിരേകാന്വയാഭ്യാം ച വിചേതവ്യം വിചക്ഷണൈഃ । ഏഭിര്ന പൂജിതാ ദേവീ സര്വാര്ഥഫലദാ ശിവാ
വിവേകമുള്ളവർ വ്യത്യാസവും സമാനതയും ആലോചിക്കണം. ഇവരാൽ ദേവിയെ, സർവ്വഫലദായിനിയായ ശിവയെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ പൂജിക്കുന്നില്ല.
സമാരാധിതാ ച തഥാ നൃഭിരേഭിഃ സദാമ്ബികാ । യതോഽമീ സുഖിനഃ സര്വേ സംസാരേഽസ്മിന്ന സംശയഃ
ഇങ്ങനെ ഈ ഭക്തന്മാർ എപ്പോഴും അമ്മയേ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇവർക്ക് ഈ ലോകത്തിൽ സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി രാജഞ്ഛ്രുതം തത്ര മയാ മുനിസമാഗമേ । ലോമശസ്യ മുഖാത്കാമം ദേവീമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അതാ, ആ മുനിസഭയിൽ ഞാൻ ലോമശമുനിയുടെ വായിൽനിന്ന് ദേവിയുടെ മഹത്വം മുഴുവൻ കേട്ടു.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ രാജേന്ദ്ര കര്തവ്യം ച സദാര്ചനമ് । ഭക്ത്യാ പരമയാ ദേവ്യാഃ പ്രീത്യാ ച പുരുഷര്ഷഭ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചാൽ, രാജാധിരാജാ, ദേവിയെ പരമഭക്തിയോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി എപ്പോഴും ആരാധിക്കണം.
അമ്ബായജ്ഞവിധിവര്ണനമ് രാജോവാച വദ യജ്ഞവിധിം സമ്യഗ്ദേവ്യാസ്തസ്യാഃ സമന്തതഃ । ശ്രുത്വാ കരോമ്യഹം സ്വാമിന്യഥാശക്തി ഹ്യതന്ദ്രിതഃ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: ദേവിയുടെ യജ്ഞം എങ്ങനെയാണെന്ന് മുഴുവൻ വിശദമായി പറയൂ. ഞാൻ അതു കേട്ടശേഷം എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യാം.
പൂജാവിധിം ച മന്ത്രാംശ്ച ഹോമദ്രവ്യമസംശയമ് । ബ്രാഹ്മണാഃ കതിസംഖ്യാശ്ച ദക്ഷിണാശ്ചതഥാ പുനഃ
പൂജാവിധിയും മന്ത്രങ്ങളും ഹോമത്തിന് വേണ്ട വസ്തുക്കളും എത്ര ബ്രാഹ്മണന്മാർ വേണം, അവർക്കു നൽകേണ്ട ദാനങ്ങളും എല്ലാം സംശയമില്ലാതെ വിശദമായി പറയണം.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി ദേവ്യാ യജ്ഞം വിധാനതഃ । ത്രിവിധം തു സദാ ജ്ഞേയം വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ ദേവിയുടെ യജ്ഞം ശരിയായ രീതിയിൽ വിശദീകരിക്കാം. വിധിപ്രകാരം ഈ യജ്ഞം മൂന്നു വിധമാണെന്ന് എപ്പോഴും മനസ്സിലാക്കണം.
സാത്ത്വികം രാജസം ചൈവ താമസം ച തഥാപരമ് । മുനീനാം സാത്ത്വികം പ്രോക്തം നൃപാണാം രാജസം സ്മൃതമ്
സാത്വികം, രാജസം, താമസം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള യജ്ഞങ്ങളാണ്. മുനികൾക്ക് സാത്വികം ഉചിതം, രാജാക്കന്മാർക്ക് രാജസം അനുയോജ്യം.
താമസം രാക്ഷസാനാം വൈ ജ്ഞാനിനാം തു ഗുണോജ്ഝിതമ് । വിമുക്താനാം ജ്ഞാനമയം വിസ്തരാത്പ്രബ്രവീമി തേ
താമസയജ്ഞം രാക്ഷസന്മാർക്കാണ്. ജ്ഞാനികൾക്ക് ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറമാണ്. മോക്ഷം നേടിയവർക്ക് ജ്ഞാനസ്വരൂപമായ യജ്ഞമാണ്. ഇതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
ദേശഃ കാലസ്തഥാ ദ്രവ്യം മന്ത്രാശ്ച ബ്രാഹ്മണാസ്തഥാ । ശ്രദ്ധാ ച സാത്വകീ യത്ര തം യജ്ഞം സാത്ത്വികം വിദുഃ
യജ്ഞം നടക്കുന്ന സ്ഥലം, സമയം, ഉപയോഗിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വിശ്വാസം — ഇതെല്ലാം ശുദ്ധമായിരിക്കുമ്പോൾ അതാണ് സാത്വികയജ്ഞം.
ദ്രവ്യശുദ്ധിഃ ക്രിയാശുദ്ധിര്മന്ത്രശുദ്ധിശ്ച ഭൂമിപ । ഭവേദ്യദി തദാ പൂര്ണം ഫലം ഭവതി നാന്യഥാ
ഉപയോഗിക്കുന്ന വസ്തുക്കളും പ്രവർത്തിയും മന്ത്രങ്ങളും ശുദ്ധമായിരിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ യജ്ഞഫലം പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കൂ. അല്ലെങ്കിൽ ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
അന്യായോപാര്ജിതേനൈവ കര്തവ്യം സുകൃതം കൃതമ് । ന കീര്തിരിഹ ലോകേ ച പരലോകേ ന തത്ഫലമ്
അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്തിൽ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്താലും, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും പ്രശസ്തിയും ഫലവും ലഭിക്കില്ല.
തസ്മാന്ന്യായാര്ജിതേനൈവ കര്തവ്യം സുകൃതം സദാ । യശസേ പരലോകായ ഭവത്യേവ സുഖായ ച
അതിനാൽ, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ എപ്പോഴും നീതിപൂർവ്വം സമ്പാദിച്ച ധനത്തിൽ മാത്രം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ പ്രശസ്തിയും സന്തോഷവും പരലോകസുഖവും ലഭിക്കും.
പ്രത്യക്ഷം തവ രാജേന്ദ്ര പാണ്ഡവൈസ്തു മഖഃ കൃതഃ । രാജസൂയഃ ക്രതുവരഃ സമാപ്തവരദക്ഷിണഃ
രാജാധിരാജാ, പാണ്ഡവന്മാർ നടത്തിയ മഹാരാജസൂയയജ്ഞം നീ നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ഉത്തമമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കി.
യത്ര സാക്ഷാദ്ധരിഃ കൃഷ്ണോ യാദവേന്ദ്രോ മഹാമനാഃ । ബ്രാഹ്മണാഃ പൂര്ണവിദ്യാശ്ച ഭാരദ്വാജാദയസ്തഥാ
അവിടെ യാദവരിൽ പ്രധാനനായ കൃഷ്ണൻ സ്വയം സന്നിഹിതനായിരുന്നു. ഭാരദ്വാജന്മാരും മറ്റു പണ്ഡിതബ്രാഹ്മണന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൃത്വാ യജ്ഞം സുസമ്പൂര്ണം മാസമാത്രേണ പാണ്ഡവൈഃ । പ്രാപ്തം മഹത്തരം കഷ്ടം വനവാസശ്ച ദാരുണഃ
പാണ്ഡവന്മാർ ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ യജ്ഞം പൂർണ്ണമായി നടത്തി. അതിനുശേഷം വലിയ കഷ്ടപ്പാടുകളും ഭയങ്കരമായ വനവാസവും അനുഭവിച്ചു.
പീഡനഞ്ചൈവ പാഞ്ചാല്യാസ്തഥാ ദ്യൂതേ പരാജയഃ । വനവാസോ മഹത്കഷ്ടം ക്വ ഗതം മഖജം ഫലമ്
ദ്രൗപദിക്ക് ഉണ്ടായ പീഡനവും, പാശാപടത്തിൽ തോറ്റതും, വനവാസത്തിലെ വലിയ കഷ്ടപ്പാടുകളും — അങ്ങനെ യജ്ഞഫലം എവിടെ പോയി?
ദാസത്വഞ്ച വിരാടസ്യ കൃതം സര്വമഹാത്മഭിഃ । കീചകേന പരിക്ലിഷ്ടാ ദ്രൌപദീ ച പ്രമദ്വരാ
മഹാത്മാക്കളായ എല്ലാവരും വിരാടിന്റെ വീട്ടിൽ ദാസന്മാരായ് ജീവിച്ചു. സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ദ്രൗപദി കീചകന്റെ പീഡനം അനുഭവിച്ചു.
ആശീര്വാദാ ദ്വിജാതീനാം ക്വ ഗതാഃ ശുദ്ധചേതസാമ് । ഭക്തിര്വാ വാസുദേവസ്യ ക്വ ഗതാ തത്ര സംകടേ
ശുദ്ധഹൃദയമുള്ള ദ്വിജന്മാരുടെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ എവിടെ പോയി? ആ കഷ്ടസമയത്ത് വാസുദേവനോടുള്ള ഭക്തി എവിടെ പോയി?