ജമദഗ്നിരുവാച സന്ദേഹോഽസ്തി മഹാഭാഗാ മമ ചേതസി താപസാഃ । സമാജേഷു മുനീനാം വൈ നിഃസന്ദേഹോ ഭവാമ്യഹമ്
ജമദഗ്നി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ്യശാലികളായ തപസ്സുകാരേ, എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു സംശയമുണ്ട്. മുനിസമൂഹങ്ങളിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ലാത്തതാക്കണം.
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുസ്തഥാ രുദ്രോ മഘവാ വരുണോഽനലഃ । കുബേരഃ പവനസ്ത്വഷ്ടാ സേനാനീശ്ച ഗണാധിപഃ
ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ, മഘവാൻ, വരുണൻ, അഗ്നി, കുബേരൻ, വായു, ത്വഷ്ടാവ്, സേനാനി, ഗണനാഥൻ,
സൂര്യോഽശ്വിനൌ ഭഗഃ പൂഷാ നിശാനാഥോ ഗ്രഹാസ്തഥാ । ആരാധനീയതമഃ കോഽത്ര വാഞ്ഛിതാര്ഥഫലപ്രദഃ
സൂര്യൻ, അശ്വിനികൾ, ഭാഗൻ, പൂഷൻ, രാത്രിയുടെ നാഥൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവരും — ഇവരിൽ ആരാണ് ഏറ്റവും ആരാധനയോഗ്യനും ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നൽകുന്നവനും?
സുഖസേവ്യശ്ച സതതം ചാശുതോഷശ്ച മാനദാഃ । ബ്രുവന്തു മുനയഃ ശീഘ്രം സര്വജ്ഞാഃ സംശിതവ്രതാഃ
ആർ എപ്പോഴും എളുപ്പത്തിൽ സേവിക്കാവുന്നതും, വേഗത്തിൽ സന്തോഷിപ്പിക്കാവുന്നതും, മാനവും നൽകുന്നതുമാണ്? സർവ്വജ്ഞരും വ്രതനിഷ്ഠരുമായ മുനികൾ ദയവായി ഉടൻ പറയണം.
ഏവം പ്രശ്നേ കൃതേ തത്ര ലോമശോ വാക്യമബ്രവീത് । ജമദഗ്നേ ശൃണുഷ്വൈതദ്യത്പൃഷ്ടം വൈ ത്വയാഽധുനാ
അവിടെ ഈ ചോദ്യം ചോദിച്ചപ്പോൾ ലോമശൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ജമദഗ്നേ, നീ ഇപ്പോൾ ചോദിച്ച കാര്യം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.'
സേവനീയതമാ ശക്തിഃ സര്വേഷാം ശുഭമിച്ഛതാമ് । പരാ പ്രകൃതിരാദ്യാ ച സര്വഗാ സര്വദാ ശിവാ
ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും സേവിക്കേണ്ടതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ശക്തി പരാപ്രകൃതി തന്നെയാണ്; അവൾ ആദിമയും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും എപ്പോഴും മംഗളമുള്ളതുമാണ്.
ദേവാനാം ജനനീ സൈവ ബ്രഹ്മാദീനാം മഹാത്മനാമ് । ആദിപ്രകൃതിമൂലം സാ സംസാരപാദപസ്യ വൈ
ദേവന്മാരുടെയും ബ്രഹ്മാദി മഹാത്മാക്കളുടെയും അമ്മ അവളാണ്; അവൾ തന്നെയാണ് ഈ ലോകവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ആയ ആദിപ്രകൃതി.
സ്മൃതാ ചോച്ചാരിതാ ദേവീ ദദാതി കില വാഞ്ഛിതമ് । സര്വദൈവാര്ദ്രചിത്താ സാ വരദാനായ സേവിതാ
ദേവിയെ ഓർത്തോ അവളുടെ നാമം ഉച്ചരിച്ചോ ആഗ്രഹിച്ചതു ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു; അവൾ എപ്പോഴും കരുണയുള്ളവളാണ്, ഭക്ത്യോടു സേവിച്ചാൽ വരങ്ങൾ നൽകുന്നവളാണ്.
ഇതിഹാസം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണ്വന്തു മുനയഃ ശുഭമ് । അക്ഷരോച്ചാരണാദേവ യഥാ പ്രാപ്തം ദ്വിജേന വൈ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു കഥ പറയും; മഹർഷിമാർ ഈ മംഗളമായ കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കട്ടെ. ഒരു ദ്വിജൻ അക്ഷരങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ലഭിച്ചതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇത്.
കോസലേഷു ദ്വിജഃ കശ്ചിദ്ദേവദത്തേതി വിശ്രുതഃ । അനപത്യശ്ചകാരേഷ്ടിം പുത്രായ വിധിപൂര്വകമ്
കോസലദേശത്ത് ദേവദത്തൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ കുട്ടികളില്ലാത്തവനായിരുന്നു, അതിനാൽ പുത്രലാഭത്തിനായി വിധിപ്രകാരം യാഗം നടത്തി.
തമസാതീരമാസ്ഥായ കൃത്വാ മണ്ഡപമുത്തമമ് । ദ്വിജാനാഹൂയ വേദജ്ഞാന്സത്രകര്മവിശാരദാന്
അവൻ തമസാ നദിയുടെ തീരത്ത് ഒരു ഉത്തമമായ മണ്ഡപം പണിതു, വേദജ്ഞന്മാരായ യാഗവിദഗ്ധരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിച്ചു.
കൃത്വാ വേദീം വിധാനേന സ്ഥാപയിത്വാ വിഭാവസൂന് । പുത്രേഷ്ടിം വിധിവത്തത്ര ചകാര ദ്വിജസത്തമഃ
അവൻ വിധിപ്രകാരം വേദി പണിതു, അഗ്നിയെ സ്ഥാപിച്ചു, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ പുത്രേഷ്ടി യാഗം ശരിയായ രീതിയിൽ നടത്തി.
ബ്രഹ്മാണം കല്പയാമാസ സുഹോത്രം മുനിസത്തമമ് । അധ്വര്യും യാജ്ഞവല്ക്യം ച ഹോതാരം ച ബൃഹസ്പതിമ്
സുഹോത്രൻ എന്ന മഹർഷിയെ ബ്രഹ്മണായി, യാജ്ഞവൽക്ക്യനെ അധ്വര്യുവായി, ബൃഹസ്പതിയെ ഹോതാവായി അവൻ നിയമിച്ചു.
പ്രസ്തോതാരം തഥാ പൈലമുദ്ഗാതാരം ച ഗോഭിലമ് । സഭ്യാനന്യാന്മുനീന്കൃത്വാ വിധിവത്പ്രദദൌ വസു
പൈലനെ പ്രസ്തോതാവായി, ഗോഭിലനെ ഉദ്ഗാതാവായി, മറ്റു മഹർഷിമാരെ സഭ്യന്മാരായി നിയമിച്ചു, അവർക്കു യോഗ്യമായ വസ്തുക്കൾ നൽകി.
ഉദ്ഗാതാ സാമഗഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സപ്തസ്വരസമന്വിതമ് । രഥന്തരമഗായത്തു സ്വരിതേന സമന്വിതമ്
സാമവേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഉദ്ഗാതാവ് ഏഴു സ്വരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന രഥാന്തരസാമം ശരിയായ സ്വരത്തിൽ പാടിച്ചു.
തദാഽസ്യ സ്വരഭങ്ഗോഽഭൂത്കൃതേ ശ്വാസേ മുഹുര്മുഹുഃ । ദേവദത്തശ്ചുകോപാശു ഗോഭിലം പ്രത്യുവാച ഹ
അപ്പോൾ ആവശ്വാസം മൂലം അവന്റെ സ്വരം വീണ്ടും വീണ്ടും തകരാറിലായി; ദേവദത്തൻ കോപിച്ചു ഉടൻ ഗോഭിലനോട് പറഞ്ഞു.
മൂര്ഖോഽസി മുനിമുഖ്യാദ്യ സ്വരഭങ്ഗസ്ത്വയാ കൃതഃ । കാമ്യകര്മണി സഞ്ജാതേ പുത്രാര്ഥം യജതശ്ച മേ
'മഹർഷിശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഒരു മണ്ടനാണ്! പുത്രാർത്ഥം ഞാൻ നടത്തുന്ന ഈ യാഗത്തിൽ സ്വരഭംഗം നിന്നാൽ സംഭവിച്ചു.'
ഗോഭിലസ്തു തദോവാച ദേവദത്തം സുകോപിതഃ । മൂര്ഖസ്തേ ഭവിതാ പുത്രഃ ശഠഃ ശബ്ദവിവര്ജിതഃ
അതിനാൽ കഠിനമായി കോപിച്ച ഗോഭിലൻ ദേവദത്തനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മകൻ മണ്ടനും വഞ്ചകനും വാക്കില്ലാത്തവനും ആയിരിക്കും.'
സര്വപ്രാണിശരീരേ തു ശ്വാസോച്ഛ്വാസഃ സുദുര്ഗ്രഹഃ । ന മേഽത്ര ദൂഷണം കിംചിത്സ്വരഭങ്ഗേ മഹാമതേ
'എല്ലാ ജീവികളുടെ ശരീരത്തിലും ശ്വാസോച്ച്വാസം നിയന്ത്രിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; ഈ സ്വരഭംഗത്തിൽ എനിക്ക് കുറ്റമൊന്നുമില്ല, ജ്ഞാനിയേ.'
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ ഗോഭിലസ്യ മഹാത്മനഃ । ശാപാദ്ഭീതോ ദേവദത്തസ്തമുവാചാതിദുഃഖിതഃ
മഹാത്മാവായ ഗോഭിലന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ശാപഭയത്തിൽ ദേവദത്തൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
കഥം ക്രുദ്ധോഽസി വിപ്രേന്ദ്ര വൃഥാ മയി നിരാഗസി । അക്രോധനാ ഹി മുനയോ ഭവന്തി സുഖദാഃ സദാ
'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് പാപമില്ലാതെ നീ എങ്ങനെ അനാവശ്യമായി കോപിക്കുന്നു? ക്രോധമില്ലാത്ത മഹർഷിമാർ എപ്പോഴും സന്തോഷം നൽകുന്നവരാണ്.'
സ്വല്പേഽപരാധേ വിപ്രേന്ദ്ര കഥം ശപ്തസ്ത്വയാ ഹ്യഹമ് । അപുത്രോഽഹം സുതപ്തഃ പ്രാക് താപയുക്തഃ പുനഃ കൃതഃ
'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ ചെറിയ ഒരു തെറ്റിനായി നീ എന്നെ എങ്ങനെ ശപിച്ചു? ഞാൻ അപ്പുത്രനും നേരത്തെ തന്നെ ദുഃഖിതനുമാണ്, ഇപ്പോൾ നീ വീണ്ടും എന്നെ വേദനിപ്പിച്ചു.'
മൂര്ഖപുത്രാദപുത്രത്വം വരം വേദവിദോ വിദുഃ । തഥാപി ബ്രാഹ്മണോ മൂര്ഖഃ സര്വേഷാം നിന്ദ്യ ഏവ ഹി
വേദം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു, മണ്ടൻമകൻ ഉണ്ടാകുന്നതിനെക്കാൾ മകൻ ഇല്ലാത്തതാണു നല്ലത്. എന്നിരുന്നാലും, മണ്ടൻ ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാവർക്കും നിന്ദ്യനാണ്.
പശുവച്ഛൂദ്രവച്ചൈവ ന യോഗ്യഃ സര്വകര്മസു । കിം കരോമീഹ മൂര്ഖേണ പുത്രേണ ദ്വിജസത്തമ
മണ്ടൻമകൻ ഒരു മൃഗം പോലെയും ശൂദ്രൻ പോലെയും എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും അയോഗ്യനാണ്. മഹാനായ ദ്വിജനേ, ഈ മണ്ടൻമകനോട് ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
യഥാ ശൂദ്രസ്തഥാ മൂര്ഖോ ബ്രാഹ്മണോ നാത്ര സംശയഃ । ന പൂജാര്ഹോ ന ദാനാര്ഹോ നിന്ദ്യശ്ച സര്വകര്മസു
മണ്ടൻ ബ്രാഹ്മണൻ ഒരു ശൂദ്രനെപ്പോലെയാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവൻ പൂജയ്ക്കോ ദാനത്തിനോ യോഗ്യനല്ല, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും അവനെ നിന്ദിക്കേണ്ടതാണ്.
ദേശേ വൈ വസമാനശ്ച ബ്രാഹ്മണോ വേദവര്ജിതഃ । കരദഃ ശൂദ്രവച്ചൈവ മന്തവ്യഃ സ ച ഭൂഭുജാ
വേദം അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണൻ ഒരു ദേശത്ത് താമസിച്ചാൽ, രാജാവിന് അവനെ ശൂദ്രനെപ്പോലെ നികുതി അടയ്ക്കേണ്ടവനായി കണക്കാക്കണം.
നാസനേ പിതൃകാര്യേഷു ദേവകാര്യേഷു സ ദ്വിജഃ । മൂര്ഖഃ സമുപവേശ്യശ്ച കാര്യശ്ച ഫലമിച്ഛതാ
മണ്ടൻ ബ്രാഹ്മണനെ പിതൃകര്മ്മങ്ങളിലും ദേവകര്മ്മങ്ങളിലും, ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇരുത്തരുത്.
രാജ്ഞാ ശൂദ്രസമോ ജ്ഞേയോ ന യോജ്യഃ സര്വകര്മസു । കര്ഷകസ്തു ദ്വിജഃ കാര്യോ ബ്രാഹ്മണോ വേദവര്ജിതഃ
രാജാവിന് അവനെ ശൂദ്രനോടു തുല്യനായി കണക്കാക്കണം, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും ചേർക്കരുത്. വേദം അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണനെ കർഷകനാക്കണം.
വിനാ വിപ്രേണ കര്തവ്യം ശ്രാദ്ധം കുശചടേന വൈ । ന തു വിപ്രേണ മൂര്ഖേണ ശ്രാദ്ധം കാര്യം കദാചന
മണ്ടൻ ബ്രാഹ്മണനില്ലാതെ, കുശത്തണ്ട് മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ശ്രാദ്ധം നടത്താം; പക്ഷേ, മണ്ടൻ ബ്രാഹ്മണനുമായി ശ്രാദ്ധം ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
ആഹാരാദധികം ചാന്നം ന ദാതവ്യമപണ്ഡിതേ । ദാതാ നരകമാപ്നോതി ഗ്രഹീതാ തു വിശേഷതഃ
അവശ്യത്തിന് അധികം അന്നം അജ്ഞാനിക്ക് കൊടുക്കരുത്; അതു കൊടുക്കുന്നവനും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്വീകരിക്കുന്നവനും നരകത്തിലാകും.