പാദപീഠം പ്രേക്ഷമാണാ നാനാമണിവിഭൂഷിതമ് । സൂര്യകോടിപ്രതീകാശം സ്ഥിതാസ്തത്ര വയം ത്രയഃ
നാനാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കോടിയധികം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന അവളുടെ പാദപീഠം നോക്കി ഞങ്ങൾ മൂവരും അവിടെ നിന്നു.
കാശ്ചിദ്രക്താമ്ബരാസ്തത്ര സഹചര്യഃ സഹസ്രശഃ । കാശ്ചിന്നീലാമ്ബരാ നാര്യസ്തഥാ പീതാമ്ബരാഃ ശുഭാഃ
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് സഹചാരികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ചിലർ ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ചവരും, ചില സ്ത്രീകൾ നീല വസ്ത്രവും, മറ്റുള്ളവർ മഞ്ഞ വസ്ത്രവും ധരിച്ചവരുമായിരുന്നു.
ദേവ്യഃ സര്വാഃ ശുഭാകാരാ വിചിത്രാമ്ബരഭൂഷണാഃ । വിരേജുഃ പാര്ശ്വതസ്തസ്യാഃ പരിചര്യാപരാഃ കില
ദേവികൾ എല്ലാവരും ശുഭരൂപവും, വിവിധ വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു; അവർ അവളുടെ ഇരുവശത്തും ദേവിസേവനത്തിൽ മുഴുകി തിളങ്ങി നിന്നു.
ജഗുശ്ച നനൃതുശ്ചാന്യാഃ പര്യുപാസന്ത താഃ സ്ത്രിയഃ । വീണാമാരുതവാദ്യാനി വാദയന്തോ മുദാന്വിതാഃ
അവിടെയുള്ള ചില സ്ത്രീകൾ പാടുകയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു; മറ്റുള്ളവർ ദേവിയെ ആരാധിച്ചു, വീണ, കുഴൽ, മൃദംഗം എന്നിവ സന്തോഷത്തോടെ വായിച്ചു.
ശൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമി യദ്ദൃഷ്ടം തത്ര ചാദ്ഭുതമ് । നഖദര്പണമധ്യേ വൈ ദേവ്യാശ്ചരണപങ്കജേ
നാരദാ, ഞാൻ അവിടെ കണ്ട അത്ഭുതം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും: ദേവിയുടെ പാദപദ്മത്തിലെ നഖങ്ങൾക്കുള്ളിൽ കണ്ണാടിപോലെയുള്ള പ്രതലത്തിൽ—
ബ്രഹ്മാണ്ഡമഖിലം സര്വം തത്ര സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । അഹം വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച വായുരഗ്നിര്യമോ രവിഃ
സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ ഈ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡവും, ഞാനും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും വായുവും അഗ്നിയും യമനും സൂര്യനും—
വരുണഃ ശീതഗുസ്ത്വഷ്ടാ കുബേരഃ പാകശാസനഃ । പര്വതാഃ സാഗരാ നദ്യോ ഗന്ധര്വാപ്സരസസ്തഥാ
വരുണൻ, ചന്ദ്രൻ, ത്വഷ്ടാവ്, കുബേരൻ, ഇന്ദ്രൻ, മലകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, നദികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ—
വിശ്വാവസുശ്ചിത്രകേതുഃ ശ്വേതശ്ചിത്രാങ്ഗദസ്തഥാ । നാരദസ്തുമ്ബുരുശ്ചൈവ ഹാഹാഹൂഹൂസ്തഥൈവ ച
വിശ്വാവസു, ചിത്രകേതു, ശ്വേത, ചിത്രാംഗദൻ, നാരദൻ, തുമ്പുരു, ഹാഹാ, ഹൂഹൂ ഇവരും—
അശ്വിനൌ വസവഃ സാധ്യാഃ സിദ്ധാശ്ച പിതരസ്തഥാ । നാഗാഃ ശേഷാദയഃ സര്വേ കിന്നരോരഗരാക്ഷസാഃ
അശ്വിനീദേവന്മാർ, വസുക്കൾ, സാദ്ധ്യർ, സിദ്ധർ, പിതാക്കന്മാർ, ശേഷനു മുതലായ എല്ലാ നാഗന്മാരും, കിന്നരന്മാർ, ഉറഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—
വൈകുണ്ഠോ ബ്രഹ്മലോകശ്ച കൈലാസഃ പര്വതോത്തമഃ । സര്വം തദഖിലം ദൃഷ്ടം നഖമധ്യസ്ഥിതം ച നഃ
വൈകുണ്ഠം, ബ്രഹ്മലോകം, കൈലാസം എന്ന ഉത്തമപർവ്വതം—ഇവയെല്ലാം ദേവിയുടെ നഖത്തിന്റെ നടുവിൽ ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
മജ്ജന്മപങ്കജം തത്ര സ്ഥിതോഽഹം ചതുരാനനഃ । ശേഷശായീ ജഗന്നാഥസ്തഥാ ച മധുകൈടഭൌ
അവിടെ വെള്ളത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കമലത്തിൽ ഞാൻ, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവും, ശേഷനിൽ കിടക്കുന്ന ലോകനാഥനായ മഹാവിഷ്ണുവും, മധുവും കൈടഭനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മോവാച ഏവം ദൃഷ്ടം മയാ തത്ര പാദപദ്മനഖേ സ്ഥിതമ് । വിസ്മതോഽഹം തതോ വീക്ഷ്യ കിമേതദിതി ശങ്കിതഃ
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ഞാൻ അവിടെ ദേവിയുടെ പാദപദ്മത്തിലെ നഖത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ടു. അതു കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ അത്ഭുതത്തിലും സംശയത്തിലും ആകി, 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
വിഷ്ണുശ്ച വിസ്മയാവിഷ്ടഃ ശങ്കരശ്ച തഥാ സ്ഥിതഃ । താം തദാ മേനിരേ ദേവീം വയം വിശ്വസ്യ മാതരമ്
വിഷ്ണുവും അതുപോലെ അത്ഭുതഭരിതനായി, ശങ്കരനും അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അവളെ ഈ ലോകത്തിന്റെ മാതാവായി കരുതുകയായിരുന്നു.
തതോ വര്ഷശതം പൂര്ണം വ്യതിക്രാന്തം പ്രപശ്യതഃ । സുധാമയേ ശിവേ ദ്വീപേ വിഹാരം വിവിധം തദാ
അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ ആനന്ദപൂർണ്ണമായ ശുഭദ്വീപിൽ നൂറു വർഷം പൂർണ്ണമായി കടന്നു പോയി; വിവിധ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
സഖ്യ ഇവ തദാ തത്ര മേനിരേഽസ്മാനവസ്ഥിതാന് । ദേവ്യഃ പ്രമുദിതാകാരാ നാനാഭരണമണ്ഡിതാഃ
അപ്പോൾ അവിടെ വിവിധാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, സന്തോഷഭരിതരായ ദേവികൾ ഞങ്ങളെ തങ്ങളുടെ സുഹൃത്തുക്കളായി കാണിച്ചു.
വയമപ്യതിരമ്യത്വാദ്ബഭൂവിമ വിമോഹിതാഃ । പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ പശ്യന്ഭാവാന്മനോരമാന്
ആ അതിരുപമമായ സൗന്ദര്യത്തിൽ ഞങ്ങൾക്കും മനസ്സാക്ഷാൽ മോഹം പിടിച്ചു. എല്ലാവരും സന്തോഷപൂർണ്ണമായ മനസ്സോടെ ആ മനോഹരമായ രൂപങ്ങൾ നോക്കി ആസ്വദിച്ചു.
ഏകദാ താം മഹാദേവീം ദേവീം ശ്രീഭുവനേശ്വരീമ് । തുഷ്ടാവ ഭഗവാന്വിഷ്ണുര്യുവതീഭാവസംസ്ഥിതഃ
ഒരു ദിവസം, ഭഗവാൻ വിഷ്ണു യുവതിയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ആ മഹാദേവിയായ ശ്രീഭുവനേശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച നമോ ദേവ്യൈ പ്രകൃത്യൈ ച വിധാത്ര്യൈ സതതം നമഃ । കല്യാണൈ കാമദായൈ ച വൃദ്ധ്യൈ സിദ്ധ്യൈ നമോ നമഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയേ, പ്രകൃതിയേ, സൃഷ്ടികാര്യത്തിനുള്ളവളേ, എപ്പോഴും നമസ്കാരം. മംഗളമായവളേ, ഇഷ്ടങ്ങൾ നല്കുന്നവളേ, വളർച്ചയും വിജയവും നൽകുന്നവളേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
സച്ചിദാനന്ദരൂപിണ്യൈ സംസാരാരണയേ നമഃ । പഞ്ചകൃത്യവിധാത്ര്യൈ തേ ഭുവനേശ്യൈ നമോ നമഃ
സത്ത്വം-ചിത്തം-ആനന്ദം നിറഞ്ഞ രൂപമായ ദേവിയേ, ഈ സാംസാരിക വനത്തിൽ നിന്നു രക്ഷിക്കുന്നവളേ, അഞ്ചു കർമ്മങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവളേ, ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരിയായവളേ, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം.
സര്വാധിഷ്ടാനരൂപായൈ കൂടസ്ഥായൈ നമോ നമഃ । അര്ധമാത്രാര്ഥഭൂതായൈ ഹൃല്ലേഖായൈ നമോ നമഃ
സകല ആധാരങ്ങളുടെ രൂപമായ, മാറ്റമില്ലാത്തവളേ, അർദ്ധമാത്രയുടെ സാരമായ, ഹൃല്ലേഖയായ ദേവിയേ, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം.
ജ്ഞാതം മയാഽഖിലമിദം ത്വയി സന്നിവിഷ്ടം ത്വത്തോഽസ്യ സമ്ഭവലയാവപി മാതരദ്യ । ശക്തിശ്ച തേഽസ്യ കരണേ വിതതപ്രഭാവാ ജ്ഞാതാഽധുനാ സകലലോകമയീതി നൂനമ്
മാതാവേ, ഈ സർവ്വം നിനക്കുള്ളിലാണെന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ മനസ്സിലാക്കി. ഈ ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയും ലയവും നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. നിന്റെ ശക്തി എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതാണ് സകല ലോകങ്ങളുടെയും സാരമായത് എന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉറപ്പോടെ അറിഞ്ഞു.
വിസ്താര്യ സര്വമഖിലം സദസദ്വികാരം സന്ദര്ശയസ്യവികലം പുരുഷായ കാലേ । തത്ത്വൈശ്ച ഷോഡശഭിരേവ ച സപ്തഭിശ്ച ഭാസീന്ദ്രജാലമിവ നഃ കില രഞ്ജനായ
നീ സകലവും, ചലനവും അചലതയും, വ്യാപിപ്പിച്ച്, ശരിയായ സമയത്ത് പുരുഷനു അതെല്ലാം തെളിഞ്ഞു കാണിക്കുന്നു. പത്താറും ഏഴും തത്വങ്ങളിലൂടെ നീ മായാജാലംപോലെ ഞങ്ങൾക്കു ആനന്ദം നൽകുന്നു.
ന ത്വാമൃതേ കിമപി വസ്തുഗതം വിഭാതി വ്യാപ്യൈവ സര്വമഖിലം ത്വമവസ്ഥിതാഽസി । ശക്തിം വിനാ വ്യവഹൃതോ പുരുഷോഽപ്യശക്തോ വമ്ഭണ്യതേ ജനനി ബുദ്ധിമതാ ജനേന
നിനക്ക് ഒഴികെ ഒന്നും ഈ ലോകത്തിൽ തെളിയുന്നില്ല; നീ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു. നിന്റെ ശക്തി ഇല്ലാതെ പുരുഷനും ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അമ്മേ, പറയുന്നു.
പ്രീണാസി വിശ്വമഖിലം സതതം പ്രഭാവൈഃ സ്വൈസ്തേജസാ ച സകലം പ്രകടീകരോഷി । അത്സ്യേവ ദേവി തരസാ കില കല്പകാലേ കോ വേദ ദേവി ചരിതം തവ വൈ ഭവസ്യ
നിന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ടും തേജസ്സുകൊണ്ടും നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ഈ സർവ്വലോകത്തെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു; എല്ലാം തെളിയിച്ചു കാണിക്കുന്നു. ദേവിയേ, കല്പാന്തത്തിൽ നീ അതിവേഗം എല്ലാം ലയിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ നിന്റെ പ്രവർത്തികൾ ആരാണ് അറിയുന്നത്?
ത്രാതാ വയം ജനനി തേ മധുകൈടഭാഭ്യാം ലോകാശ്ച തേ സുവിതതാഃ ഖലു ദര്ശിതാ വൈ । നീതാഃ സുഖസ്യ ഭവനേ പരമാം ച കോടിം യദ്ദര്ശനം തവ ഭവാനി മഹാപ്രഭാവമ്
മാതാവേ, മധുവിനെയും കൈടഭനെയും നിന്നാൽ നിന്നാണ് ഞങ്ങൾ രക്ഷപ്പെട്ടത്. ലോകങ്ങൾ നീ വ്യാപിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ കണ്ടു. നിന്റെ ദർശനത്തിൽ ഞങ്ങൾ ആനന്ദത്തിന്റെ ഭവനത്തിലേക്കും പരമാനന്ദത്തിലേക്കും എത്തിച്ചേർന്നു, മഹാശക്തിയുള്ള ഭവാനി.
നാഹം ഭവോ ന ച വിരിംചി വിവേദ മാതഃ കോഽന്യോ ഹി വേത്തി ചരിതം തവ ദുര്വിഭാവ്യമ് । കാനീഹ സന്തി ഭുവനാനി മഹാപ്രഭാവേ ഹ്യസ്മിന്ഭവാനി രചിതേ രചനാകലാപേ
മാതാവേ, ഞാൻ, ഭവനും വിരിഞ്ചിയും നിന്റെ അതിഗംഭീരമായ പ്രവർത്തികൾ അറിയുന്നില്ല; മറ്റാരാണ് അതറിയാൻ കഴിയുക? ഭവാനി, നിന്റെ സൃഷ്ടിയിൽ എത്ര ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് ആരറിയാം?
അസ്മാഭിരത്ര ഭുവനേ ഹരിരന്യ ഏവ ദൃഷ്ടഃ ശിവഃ കമലജഃ പ്രഥിതപ്രഭാവഃ । അന്യേഷു ദേവി ഭുവനേപു ന സന്തി കിം തേ കിം വിദ്മ ദേവി വിതതം തവ സുപ്രഭാവമ്
ഈ ലോകത്തിൽ ഞങ്ങൾ കണ്ടത് ഹരിയെയും ശിവനെയും കമലജനെയും മാത്രമാണ്, അവർക്ക് മഹത്തായ ശക്തിയുണ്ട്. എന്നാൽ ദേവിയേ, മറ്റു ലോകങ്ങളിൽ മറ്റാരുമില്ലേ? നിന്റെ അതിവ്യാപകമായ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ എന്തറിയുന്നു?
യാചേഽമ്ബ തേഽങ്ഘ്രികമലം പ്രണിപത്യ കാമം ചിത്തേ സദാ വസതു രൂപമിദം തവൈതത് । നാമാപി വക്ത്രകുഹരേ സതതം തവൈവ സന്ദര്ശനം തവ പദാമ്ബുജയോഃ സദൈവ
അമ്മേ, ഞാൻ നിന്റെ പാദകമലത്തിൽ നമസ്കരിച്ച് ഒരു ആഗ്രഹം അപേക്ഷിക്കുന്നു: നിന്റെ ഈ രൂപം എപ്പോഴും എന്റെ മനസ്സിൽ വസിക്കട്ടെ; നിന്റെ നാമം എപ്പോഴും എന്റെ വായിൽ ഉണ്ടാകട്ടെ; നിന്റെ പാദകമലങ്ങൾ എപ്പോഴും ഞാൻ ദർശിക്കട്ടെ.
ഭൃത്യോഽയമസ്തി സതതം മയി ഭാവനീയം ത്വാം സ്വാമിനീതി മനസാ നനു ചിന്തയാമി । ഏഷാഽഽവയോരവിരതാ കില ദേവി ഭൂയാ- ദ്വ്യാപ്തിഃ സദൈവ ജനനീ സുതയോരിവാര്ഥേ
ദേവി, ഞാന് എന്നും ഒരു ദാസനായി നിന്നിലേക്കാണ് മനസ്സുകൊണ്ട് ഭാവനയിടുന്നത്. 'നീയാണ് എന്റെ സ്വാമിനി' എന്ന ചിന്ത എപ്പോഴും മനസ്സില് ഉണ്ട്. അമ്മേ, അമ്മയും മകനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധംപോലെ ഞങ്ങളുടേതു എന്നും അറ്റില്ലാതെ വര്ധിക്കട്ടെ.
ത്വം വേത്സി സര്വമഖിലം ഭുവനപ്രപഞ്ചം സര്വജ്ഞതാ പരിസമാപ്തിനിതാന്തഭൂമിഃ । കിം പാമരേണ ജഗദമ്ബ നിവേദനീയം യദ്യുക്തമാചര ഭവാനി തവേങ്ഗിതം സ്യാത്
ലോകങ്ങളുടെ എല്ലാം നീ അറിയുന്നവളാണ്, നിന്റെ ജ്ഞാനം പൂര്ണവും പരമാവധിയിലുമാണ്. ലോകമാതാവേ, എനിക്ക് പോലൊരു സാധാരണ മനുഷ്യന് നിന്നോട് എന്ത് പറയാനാകും? എന്ത് ഉചിതമാണോ അതു ചെയ്യണം, ഭവാനി, നിന്റെ ഇച്ഛയാണു നടക്കേണ്ടത്.