ധന്യാ വയം മഹാഭാഗാഃ കൃതകൃത്യാഃ സ്മ സാമ്പ്രതമ് । യദത്ര ദര്ശനം പ്രാപ്തം ഭഗവത്യാഃ സ്വയം ത്വിദമ്
നാം ഭാഗ്യവാന്മാരും മഹാഭാഗ്യശാലികളും ഇപ്പോൾ കൃതാർത്ഥരുമാണ്, കാരണം ഭഗവതിയുടെ ഈ ദർശനം നേരിട്ട് നമുക്ക് ലഭിച്ചു.
തപസ്തപ്തം പുരാ യത്നാത്തസ്യേദം ഫലമുത്തമമ് । അന്യഥാ ദര്ശനം കുത്ര ഭവേദസ്മാകമാദരാത്
മുന്പ് പരിശ്രമത്തോടെ ചെയ്ത തപസ്സിന്റെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഫലമാണിത്; അല്ലെങ്കിൽ ഈ ഭഗവതിദർശനം എങ്ങനെയാണ് നമുക്ക് ഭക്തിയോടെ ലഭിക്കാനായത്?
പശ്യന്തി പുണ്യപുഞ്ജാ യേ യേ വദാന്യാസ്തപസ്വിനഃ । രാഗിണോ നൈവ പശ്യന്തി ദേവീം ഭഗവതീം ശിവാമ്
പുണ്യസഞ്ചയമുള്ള ദാനശീലികളും തപസ്സുകാരുമാണ് ഭഗവതിയായ ശിവദേവിയെ കാണുന്നത്; രാഗഭാവമുള്ളവർക്ക് അവളെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
മൂലപ്രകൃതിരേവൈഷാ സദാ പുരുഷസങ്ഗതാ । ബ്രഹ്മാണ്ഡം ദര്ശയത്യേഷാ കൃത്വാ വൈ പരമാത്മനേ
അവളാണ് മൂലപ്രകൃതി, എപ്പോഴും പുരുഷനോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നവൾ; പരമാത്മാവിനായി ലോകം സൃഷ്ടിച്ച് അതിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
ദ്രഷ്ടാഽസൌ ദൃശ്യമഖിലം ബ്രഹ്മാണ്ഡം ദേവതാഃ സുരൌ । തസ്യൈഷാ കാരണം സര്വാ മായാ സര്വേശ്വരീ ശിവാ
അവൻ കാണുന്നവൻ, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ കാണപ്പെടുന്നവയാണ്, ദേവന്മാരേ; അവളാണ് അവനു എല്ലാറ്റിനും കാരണവും മായയും സർവ്വാധിപതിയും ശിവയും.
ക്വാഹം വാ ക്വ സുരാഃ സര്വേ രമ്ഭാദ്യാഃ സുരയോഷിതഃ । ലക്ഷാംശേന തുലാമസ്യാ ന ഭവാമഃ കഥഞ്ചന
ഞാനും എല്ലാ ദേവന്മാരും രംഭാദി ദേവസ്ത്രികളും എവിടെ? അവളെ ഒരു ഭാഗം പോലും നാം തുല്യരാകാൻ കഴിയില്ല.
സൈഷാ വരാങ്ഗനാ നാമ യാ വൈ ദൃഷ്ടാ മഹാര്ണവേ । ബാലഭാവേ മഹാദേവീ ദോലയന്തീവ മാം മുദാ
മഹാസമുദ്രത്തിൽ കണ്ട ആ മഹാദേവിയാണ് ഈ ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീ; ബാലരൂപത്തിൽ അവൾ സന്തോഷത്തോടെ എന്നെ ആടിപ്പിച്ചവളാണ്.
ശയനം വടപത്രേ ച പര്യങ്കേ സുസ്ഥിരേ ദൃഢേ । പാദാങ്ഗുഷ്ഠം കരേ കൃത്വാ നിവേശ്യ മുഖപങ്കജേ
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലയിലിരുത്തിയ ഉറപ്പുള്ള കിടക്കയിൽ, കാൽവിരൽ കൈയിൽ എടുത്ത് അതിനെ മുഖകമലത്തിൽ വച്ച്,
ലേലിഹന്തഞ്ച ക്രീഡന്തമനേകൈബാലചേഷ്ടിതൈഃ । രമമാണം കോമലാങ്ഗം വടപത്രപുടേ സ്ഥിതമ്
അവൾ നക്കിയും കളിച്ചും, പല ബാലചേഷ്ടകളോടെ ആഹ്ലാദത്തോടെ, സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടെ വടപത്രത്തിന്റെ മടിയിൽ വിശ്രമിച്ചു.
ഗായന്തീ ദോലയന്തീ ച ബാലഭാവാന്മയി സ്ഥിതേ । സേയം സുനിശ്ചിതം ജ്ഞാതം ജാതം മേ ദര്ശനാദിവ
പാടിയും ആടിപ്പിച്ചും അവൾ ബാലഭാവത്തിൽ എന്നോടൊപ്പം നിന്നു; ഈ സത്യമായ അറിവ് എനിക്ക് ദർശനത്തിലൂടെ ലഭിച്ചതുപോലെ ഉറപ്പായി.
കാമം നോ ജനനീ സൈഷാ ശൃണു തം പ്രവദാമ്യഹമ് । അനുഭൂതം മയാ പൂര്വം പ്രത്യഭിജ്ഞാ സമുത്ഥിതാ
അവളാണ് നമ്മുടെ അമ്മ; കേൾക്കൂ, ഞാൻ മുമ്പ് അനുഭവിച്ചതു് ഇപ്പോൾ ഓർമ്മ വന്നതുകൊണ്ട് നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.
വിഷ്ണുനാ കൃതം ദേവീസ്തോത്രമ് ബ്രഹ്മോവാച ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ പുനരാഹ ജനാര്ദനഃ । വയം ഗച്ഛേമ പാര്ശ്വേഽസ്യാഃ പ്രണമന്തഃ പുനഃ പുനഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ ദേവീസ്തോത്രം ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു വീണ്ടും പറഞ്ഞു: നാം അവളുടെ അടുക്കൽ പോകാം, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ച്.
സേയം വരാ മഹാമായാ ദാസ്യത്യേഷാ വരാന് ഹി നഃ । സ്തുവാമഃ സന്നിധിം പ്രാപ്യ നിര്ഭയാശ്ചരണാന്തികേ
ഈ മഹാമായ, അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവളാണ്. അവൾ നമുക്ക് അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകും എന്ന വിശ്വാസത്തോടെ നാം ഭയമില്ലാതെ അവളുടെ പാദസന്നിധിയിൽ ചെന്നു സ്തുതിക്കുക.
യദി നോ വാരയിഷ്യന്തി ദ്വാരസ്ഥാഃ പരിചാരകാഃ । പഠിഷ്യാമശ്ച തത്രസ്ഥാഃ സ്തുതിം ദേവ്യാഃ സമാഹിതാഃ
കാവൽക്കാരായുള്ളവർ നമ്മെ തടഞ്ഞാൽ പോലും, നാം അവിടെ തന്നെ നിന്നുകൊണ്ട്, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ദേവിയെ സ്തുതിക്കുന്ന പാട്ടുകൾ പാരായണം ചെയ്യും.
ബ്രഹ്മോവാച ഇത്യുക്തേ ഹരിണാ വാക്യേ സുപ്രഹൃഷ്ടൌ സുസംസ്ഥിതൌ । ജാതൌ പ്രമുദിതൌ കാമം നികടേ ഗമനായ ച
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഹരിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും അതിയായി സന്തോഷത്തോടെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ അവളുടെ അടുത്തേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി.
ഓമിത്യുക്ത്വാ ഹരിം സര്വേ വിമാനാത്ത്വരിതാസ്ത്രയഃ । ഉത്തീര്യ നിര്ഗതാ ദ്വാരി ശങ്കമാനാ മനസ്യലമ്
'ഓം' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, ഞങ്ങൾ മൂവരും വേഗത്തിൽ വിഹായസിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, വാതിലിലേക്ക് പുറത്ത് ചെന്നു, മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ നിന്നു.
ദ്വാരസ്ഥാന് വീക്ഷ്യ താന്സര്വാന്ദേവീ ഭഗവതീ തദാ । സ്മിതം കൃത്വാ ചകാരാശു താംസ്ത്രീന്സ്ത്രീരൂപധാരിണഃ
അപ്പോൾ ഭഗവതിയായ ദേവി വാതിലിനരികിൽ നിന്നവരെ കണ്ടു, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിച്ച്, ഞങ്ങൾ മൂവരെയും സ്ത്രീരൂപത്തിൽ മാറ്റി.
വയം യുവതയോ ജാതാഃ സുരൂപാശ്ചാരുഭൂഷണാഃ । വിസ്മയൈ പരമം പ്രാപ്താ ഗതാസ്തത്സന്നിധിം പുനഃ
ഞങ്ങൾ യുവതികളായി, മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, അതിയായ അത്ഭുതത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, വീണ്ടും അവളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
സാ ദൃഷ്ട്വാ നഃ സ്ഥിതാംസ്തത്ര സ്ത്രീരൂപാംശ്ചരണാന്തികേ । വ്യലോകയത ചാര്വങ്ഗീ പ്രേമസമ്പൂര്ണയാ ദൃശാ
ഞങ്ങൾ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ അവളുടെ പാദസന്നിധിയിൽ നിന്നപ്പോൾ, സുന്ദരമായ ദേഹവും സ്നേഹപൂർണ്ണമായ കണികരമുള്ള കണ്ണുകളും കൊണ്ട് ദേവി ഞങ്ങളെ നോക്കി.
പ്രണമ്യ താം മഹാദേവീം പുരതഃ സംസ്ഥിതാ വയമ് । പരസ്പരം ലോകയന്തഃ സ്ത്രീരൂപാശ്ചാരുഭൂഷണാഃ
ആ മഹാദേവിക്ക് മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ചു, ഞങ്ങൾ മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച സ്ത്രീകളായി പരസ്പരം നോക്കി അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു.
പാദപീഠം പ്രേക്ഷമാണാ നാനാമണിവിഭൂഷിതമ് । സൂര്യകോടിപ്രതീകാശം സ്ഥിതാസ്തത്ര വയം ത്രയഃ
നാനാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കോടിയധികം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന അവളുടെ പാദപീഠം നോക്കി ഞങ്ങൾ മൂവരും അവിടെ നിന്നു.
കാശ്ചിദ്രക്താമ്ബരാസ്തത്ര സഹചര്യഃ സഹസ്രശഃ । കാശ്ചിന്നീലാമ്ബരാ നാര്യസ്തഥാ പീതാമ്ബരാഃ ശുഭാഃ
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് സഹചാരികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ചിലർ ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ചവരും, ചില സ്ത്രീകൾ നീല വസ്ത്രവും, മറ്റുള്ളവർ മഞ്ഞ വസ്ത്രവും ധരിച്ചവരുമായിരുന്നു.
ദേവ്യഃ സര്വാഃ ശുഭാകാരാ വിചിത്രാമ്ബരഭൂഷണാഃ । വിരേജുഃ പാര്ശ്വതസ്തസ്യാഃ പരിചര്യാപരാഃ കില
ദേവികൾ എല്ലാവരും ശുഭരൂപവും, വിവിധ വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു; അവർ അവളുടെ ഇരുവശത്തും ദേവിസേവനത്തിൽ മുഴുകി തിളങ്ങി നിന്നു.
ജഗുശ്ച നനൃതുശ്ചാന്യാഃ പര്യുപാസന്ത താഃ സ്ത്രിയഃ । വീണാമാരുതവാദ്യാനി വാദയന്തോ മുദാന്വിതാഃ
അവിടെയുള്ള ചില സ്ത്രീകൾ പാടുകയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു; മറ്റുള്ളവർ ദേവിയെ ആരാധിച്ചു, വീണ, കുഴൽ, മൃദംഗം എന്നിവ സന്തോഷത്തോടെ വായിച്ചു.
ശൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമി യദ്ദൃഷ്ടം തത്ര ചാദ്ഭുതമ് । നഖദര്പണമധ്യേ വൈ ദേവ്യാശ്ചരണപങ്കജേ
നാരദാ, ഞാൻ അവിടെ കണ്ട അത്ഭുതം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും: ദേവിയുടെ പാദപദ്മത്തിലെ നഖങ്ങൾക്കുള്ളിൽ കണ്ണാടിപോലെയുള്ള പ്രതലത്തിൽ—
ബ്രഹ്മാണ്ഡമഖിലം സര്വം തത്ര സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । അഹം വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച വായുരഗ്നിര്യമോ രവിഃ
സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ ഈ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡവും, ഞാനും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും വായുവും അഗ്നിയും യമനും സൂര്യനും—
വരുണഃ ശീതഗുസ്ത്വഷ്ടാ കുബേരഃ പാകശാസനഃ । പര്വതാഃ സാഗരാ നദ്യോ ഗന്ധര്വാപ്സരസസ്തഥാ
വരുണൻ, ചന്ദ്രൻ, ത്വഷ്ടാവ്, കുബേരൻ, ഇന്ദ്രൻ, മലകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, നദികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ—
വിശ്വാവസുശ്ചിത്രകേതുഃ ശ്വേതശ്ചിത്രാങ്ഗദസ്തഥാ । നാരദസ്തുമ്ബുരുശ്ചൈവ ഹാഹാഹൂഹൂസ്തഥൈവ ച
വിശ്വാവസു, ചിത്രകേതു, ശ്വേത, ചിത്രാംഗദൻ, നാരദൻ, തുമ്പുരു, ഹാഹാ, ഹൂഹൂ ഇവരും—
അശ്വിനൌ വസവഃ സാധ്യാഃ സിദ്ധാശ്ച പിതരസ്തഥാ । നാഗാഃ ശേഷാദയഃ സര്വേ കിന്നരോരഗരാക്ഷസാഃ
അശ്വിനീദേവന്മാർ, വസുക്കൾ, സാദ്ധ്യർ, സിദ്ധർ, പിതാക്കന്മാർ, ശേഷനു മുതലായ എല്ലാ നാഗന്മാരും, കിന്നരന്മാർ, ഉറഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—
വൈകുണ്ഠോ ബ്രഹ്മലോകശ്ച കൈലാസഃ പര്വതോത്തമഃ । സര്വം തദഖിലം ദൃഷ്ടം നഖമധ്യസ്ഥിതം ച നഃ
വൈകുണ്ഠം, ബ്രഹ്മലോകം, കൈലാസം എന്ന ഉത്തമപർവ്വതം—ഇവയെല്ലാം ദേവിയുടെ നഖത്തിന്റെ നടുവിൽ ഞങ്ങൾ കണ്ടു.