നാനാസ്തരണസംഛന്ന ഇന്ദ്രചാപസമന്വിതഃ । പര്യങ്കപ്രവരേ തസ്മിന്നുപവിഷ്ടാ വരാങ്ഗനാ
നാനാതരം മൃദുലമായ തൂവലുകൾ കൊണ്ടു മൂടിയതും ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ പ്രകാശം പോലെ ഭാസുരമായതുമായ ആ ഉത്തമമായ കിടക്കയിൽ ഒരു അതിമനോഹരിയായ സ്ത്രീ ഇരുന്നു.
രക്തമാല്യാമ്ബരധരാ രക്തഗന്ധാനുലേപനാ । സുരക്തനയനാ കാന്താ വിദ്യുത്കോടിസമപ്രഭാ
ചുവപ്പുനിറമുള്ള പൂമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചും, ചുവപ്പൻ സുഗന്ധങ്ങൾ പുരട്ടിയും, അതിയായി ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, മിന്നുന്ന മേഘപ്പൊട്ടുപോലെയുള്ള കാന്തിയോടെ ആ സുന്ദരി അവിടെ ഇരുന്നു.
സുചാരുവദനാ രക്തദന്തച്ഛദവിരാജിതാ । രമാകോട്യധികാ കാന്ത്യാ സൂര്യബിമ്ബനിഭാഖിലാ
സുന്ദരമായ മുഖവും ചുവന്ന പല്ലുകളും അധരങ്ങളും കൊണ്ട് ഭാസുരമായതും, ലക്ഷ്മിയുടെ കോടികൾക്കുമപ്പുറം കാന്തിയുള്ളതുമായ, മുഴുവൻ രൂപവും സൂര്യന്റെ വട്ടംപോലുള്ളതുമായവളായിരുന്നു അവൾ.
വരപാശാങ്കുശാഭീഷ്ടധരാ ശ്രീഭുവനേശ്വരീ । അദൃഷ്ടപൂര്വാ ദൃഷ്ടാ സാ സുന്ദരീ സ്മിതഭൂഷണാ
വരപാശം, അങ്കുശം, ഇഷ്ടവസ്തുക്കൾ എന്നിവ കൈവശം വച്ചും, ശ്രീഭുവനേശ്വരിയായി, മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അതിമനോഹരിയായ സുന്ദരിയായി, മൃദുസ്മിതം മുഖഭൂഷണമായി അവൾ അവിടെ ഇരുന്നു.
ഹ്രീങ്കാരജപനിഷ്ഠൈസ്തു പക്ഷിവൃന്ദൈര്നിഷേവിതാ । അരുണാ കരുണാമൂര്തിഃ കുമാരീ നവയൌവനാ
ഹ്രീം മന്ത്രം ജപിക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടം ചുറ്റും സേവനം ചെയ്തും, അരുണനിറം കൊണ്ടും, കരുണയുടെ സാക്ഷാത്കാരമായും, യൗവനത്തിന്റെ പുത്തൻതരംഗത്തിൽ ഉള്ള ഒരു കന്യകയായും അവൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
സര്വശൃങ്ഗാരവേഷാഢ്യാ മന്ദസ്മിതമുഖാമ്ബുജാ । ഉദ്യത്പീനകുചദ്വന്ദ്വനിര്ജിതാമ്ഭോജകുഡ്മലാ
സകല അലങ്കാരങ്ങളിലും സമ്പന്നയായും, മൃദുലമായ സ്മിതം പൂന്തുള്ളിയ മുഖം കൊണ്ട്, ഉയർന്ന പുഷ്ടമായ കുരുക്കൾ കമലമുക്കളെക്കാൾ ഭംഗിയായി തിളങ്ങിയും അവൾ അവിടെ ഇരുന്നു.
നാനാമണിഗണാകീര്ണഭൂഷണൈരുപശോഭിതാ । കനകാങ്ഗദകേയൂരകിരീടപരിശോഭിതാ
നാനാതരം രത്നങ്ങൾ പതിച്ച ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചും, പൊന്നിന്റെ കങ്കണങ്ങൾ, കയ്യൂർ, മുടിയിലുമുള്ള കിരീടം എന്നിവ കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നതുമായവളായിരുന്നു അവൾ.
കനകച്ഛ്രീചക്രതാടങ്കവിടങ്കവദനാമ്ബുജാ । ഹൃല്ലേഖാ ഭുവനേശീതി നാമജാപപരായണൈഃ
പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച ശ്രീചക്രത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള കാത്തൊടുകൾ കൊണ്ട് മുഖം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ഹൃല്ലേഖാ ഭുവനേശിയായി, തന്റെ നാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നതിൽ ലീനയായവളായിരുന്നു അവൾ.
സഖീവൃന്ദൈഃ സ്തുതാ നിത്യം ഭുവനേശീ മഹേശ്വരീ । ഹൃല്ലേഖാദ്യാഭിരമരകന്യാഭിഃ പരിവേഷ്ടിതാ
സഖിമാരുടെ കൂട്ടം എപ്പോഴും സ്തുതിക്കുന്നതും, ഭുവനേശ്വരി മഹേശ്വരിയായി, ഹൃല്ലേഖാദി ദിവ്യകന്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായവളായിരുന്നു അവൾ.
അനങ്ഗകുസുമാദ്യാഭിര്ദേവീഭിഃ പരിവേഷ്ടിതാ । ദേവീ ഷട്കോണമധ്യസ്ഥാ യന്ത്രരാജോപരി സ്ഥിതാ
അനംഗകുസുമാദി ദേവതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും, ആ ദേവി ആറു കോണുള്ള യന്ത്രത്തിന്റെ നടുവിൽ, യന്ത്രരാജത്തിൽ ഇരുന്നവളായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ താം വിസ്മിതാഃ സര്വേ വയം തത്ര സ്ഥിതാഽഭവന് । കേയം കാന്താ ച കിം നാമ ന ജാനീമോഽത്ര സംസ്ഥിതാഃ
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ അവിടെ നിന്നു. 'ഇവൾ ആരാണ് ഈ മനോഹരിയായ സ്ത്രീ? അവളുടെ പേര് എന്താണ്? ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല' എന്ന് ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ സംശയിച്ചു.
സഹസ്രനയനാ രാമാ സഹസ്രകരസംയുതാ । സഹസ്രവദനാ രമ്യാ ഭാതി ദൂരാദസംശയമ്
ആയിരം കണ്ണുകളുമുള്ളതും, പ്രകാശം പകർന്നതുമായ, ആയിരം കൈകളും മനോഹരമായ ആയിരം മുഖങ്ങളും ഉള്ളതുമായ അവൾ ദൂരെ നിന്നു സംശയമില്ലാതെ തിളങ്ങി.
നാപ്സരാ നാപി ഗന്ധര്വീ നേയം ദേവാങ്ഗനാ കില । ഇതി സംശയമാപന്നാസ്തത്ര നാരദ സംസ്ഥിതാഃ
'ഇവൾ അപ്സരസല്ല, ഗന്ധർവ്വിക്കുമല്ല, ദേവതകളിൽ ഒരാളുമല്ല' എന്ന് നാരായണാ, ഞങ്ങൾ അവിടെ സംശയത്തോടെ നിന്നു.
തദാഽസൌ ഭഗവാന്വിഷ്ണുര്ദൃഷ്ട്വാ താം ചാരുഹാസിനീമ് । ഉവാചാമ്ബാം സ്വവിജ്ഞാനാത്കൃത്വാ മനസി നിശ്ചയമ്
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു, ആ മനോഹരമായ ചിരിയോടെ ഇരുന്ന അമ്മയെ കണ്ടു, മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, തന്റെ അറിവുപ്രകാരം അമ്മയോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷാ ഭഗവതീ ദേവീ സര്വേഷാം കാരണം ഹി നഃ । മഹാവിദ്യാ മഹാമായാ പൂര്ണാ പ്രകൃതിരവ്യയാ
ഈ ഭഗവതിയായ ദേവിയാണ് എല്ലായിടത്തും നമുക്ക് കാരണമാകുന്നത്. അവൾ മഹാവിദ്യയും മഹാമായയും പൂർണ്ണവും അക്ഷയവുമായ ആദിപ്രകൃതിയാണ്.
ദുര്ജ്ഞേയാഽല്പധിയാം ദേവീ യോഗഗമ്യാ ദുരാശയാ । ഇച്ഛാ പരാത്മനഃ കാമം നിത്യാനിത്യസ്വരൂപിണീ
ചെറിയ ബുദ്ധിയുള്ളവർക്ക് ദേവിയെ മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; യോഗത്തിലൂടെ മാത്രമേ അവളെ ലഭിക്കാനാകൂ. അവൾ എളുപ്പത്തിൽ പിടികിട്ടാത്തതും പരമാത്മാവിന്റെ ഉന്നതമായ ഇച്ഛയും ശാശ്വതവും അശാശ്വതവുമായ സ്വഭാവവുമാണ്.
ദുരാരാധ്യാഽല്പഭാഗ്യൈശ്ച ദേവീ വിശ്വേശ്വരീ ശിവാ । വേദഗര്ഭാ വിശാലാക്ഷീ സര്വേഷാമാദിരീശ്വരീ
അൽപഭാഗ്യങ്ങൾക്കു ദേവിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; അവൾ വിശ്വത്തിന്റെ ഈശ്വരിയും ശിവയും വേദങ്ങൾ ഉള്ളിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നതും വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളതും എല്ലാം തുടങ്ങുന്ന അധികാരിയുമാണ്.
ഏഷാ സംഹൃത്യ സകലം വിശ്വം ക്രീഡതി സംക്ഷയേ । ലിങ്ഗാനി സര്വജീവാനാം സ്വശരീരേ നിവേശ്യ ച
അവൾ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ഒറ്റയടിക്ക് പിൻവലിച്ച് അതിന്റെ ലയത്തിൽ കളിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളുടെ അടയാളങ്ങളും അവളുടെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഇടുന്നു.
സര്വബീജമയീ ഹ്യേഷാ രാജതേ സാമ്പ്രതം സുരൌ । വിഭൂതയഃ സ്ഥിതാഃ പാര്ശ്വേ പശ്യതാം കോടിശഃ ക്രമാത്
സകല വിത്തുകളുടെയും രൂപമായ ഇവൾ ഇപ്പോൾ ദിവ്യമായി പ്രകാശിക്കുന്നു, ദേവന്മാരേ; അനേകം ശക്തികൾ അവളുടെ അരികിൽ നിരന്നു നിൽക്കുന്നു, ഓരോന്നും കാണാവുന്ന വിധത്തിൽ.
ദിവ്യാഭരണഭൂഷാഢ്യാ ദിവ്യഗന്ധാനുലേപനാഃ । പരിചര്യാപരാഃ സര്വാഃ പശ്യതാം ബ്രഹ്മശങ്കരൌ
ദിവ്യാഭരണങ്ങളാലും ദിവ്യസൗരഭ്യങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരും, അവളുടെ സേവനത്തിൽ മുഴുകിയവരുമാണ് എല്ലാവരും, ബ്രഹ്മാവും ശങ്കരനും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ.
ധന്യാ വയം മഹാഭാഗാഃ കൃതകൃത്യാഃ സ്മ സാമ്പ്രതമ് । യദത്ര ദര്ശനം പ്രാപ്തം ഭഗവത്യാഃ സ്വയം ത്വിദമ്
നാം ഭാഗ്യവാന്മാരും മഹാഭാഗ്യശാലികളും ഇപ്പോൾ കൃതാർത്ഥരുമാണ്, കാരണം ഭഗവതിയുടെ ഈ ദർശനം നേരിട്ട് നമുക്ക് ലഭിച്ചു.
തപസ്തപ്തം പുരാ യത്നാത്തസ്യേദം ഫലമുത്തമമ് । അന്യഥാ ദര്ശനം കുത്ര ഭവേദസ്മാകമാദരാത്
മുന്പ് പരിശ്രമത്തോടെ ചെയ്ത തപസ്സിന്റെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഫലമാണിത്; അല്ലെങ്കിൽ ഈ ഭഗവതിദർശനം എങ്ങനെയാണ് നമുക്ക് ഭക്തിയോടെ ലഭിക്കാനായത്?
പശ്യന്തി പുണ്യപുഞ്ജാ യേ യേ വദാന്യാസ്തപസ്വിനഃ । രാഗിണോ നൈവ പശ്യന്തി ദേവീം ഭഗവതീം ശിവാമ്
പുണ്യസഞ്ചയമുള്ള ദാനശീലികളും തപസ്സുകാരുമാണ് ഭഗവതിയായ ശിവദേവിയെ കാണുന്നത്; രാഗഭാവമുള്ളവർക്ക് അവളെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
മൂലപ്രകൃതിരേവൈഷാ സദാ പുരുഷസങ്ഗതാ । ബ്രഹ്മാണ്ഡം ദര്ശയത്യേഷാ കൃത്വാ വൈ പരമാത്മനേ
അവളാണ് മൂലപ്രകൃതി, എപ്പോഴും പുരുഷനോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നവൾ; പരമാത്മാവിനായി ലോകം സൃഷ്ടിച്ച് അതിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
ദ്രഷ്ടാഽസൌ ദൃശ്യമഖിലം ബ്രഹ്മാണ്ഡം ദേവതാഃ സുരൌ । തസ്യൈഷാ കാരണം സര്വാ മായാ സര്വേശ്വരീ ശിവാ
അവൻ കാണുന്നവൻ, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ കാണപ്പെടുന്നവയാണ്, ദേവന്മാരേ; അവളാണ് അവനു എല്ലാറ്റിനും കാരണവും മായയും സർവ്വാധിപതിയും ശിവയും.
ക്വാഹം വാ ക്വ സുരാഃ സര്വേ രമ്ഭാദ്യാഃ സുരയോഷിതഃ । ലക്ഷാംശേന തുലാമസ്യാ ന ഭവാമഃ കഥഞ്ചന
ഞാനും എല്ലാ ദേവന്മാരും രംഭാദി ദേവസ്ത്രികളും എവിടെ? അവളെ ഒരു ഭാഗം പോലും നാം തുല്യരാകാൻ കഴിയില്ല.
സൈഷാ വരാങ്ഗനാ നാമ യാ വൈ ദൃഷ്ടാ മഹാര്ണവേ । ബാലഭാവേ മഹാദേവീ ദോലയന്തീവ മാം മുദാ
മഹാസമുദ്രത്തിൽ കണ്ട ആ മഹാദേവിയാണ് ഈ ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീ; ബാലരൂപത്തിൽ അവൾ സന്തോഷത്തോടെ എന്നെ ആടിപ്പിച്ചവളാണ്.
ശയനം വടപത്രേ ച പര്യങ്കേ സുസ്ഥിരേ ദൃഢേ । പാദാങ്ഗുഷ്ഠം കരേ കൃത്വാ നിവേശ്യ മുഖപങ്കജേ
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലയിലിരുത്തിയ ഉറപ്പുള്ള കിടക്കയിൽ, കാൽവിരൽ കൈയിൽ എടുത്ത് അതിനെ മുഖകമലത്തിൽ വച്ച്,
ലേലിഹന്തഞ്ച ക്രീഡന്തമനേകൈബാലചേഷ്ടിതൈഃ । രമമാണം കോമലാങ്ഗം വടപത്രപുടേ സ്ഥിതമ്
അവൾ നക്കിയും കളിച്ചും, പല ബാലചേഷ്ടകളോടെ ആഹ്ലാദത്തോടെ, സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടെ വടപത്രത്തിന്റെ മടിയിൽ വിശ്രമിച്ചു.
ഗായന്തീ ദോലയന്തീ ച ബാലഭാവാന്മയി സ്ഥിതേ । സേയം സുനിശ്ചിതം ജ്ഞാതം ജാതം മേ ദര്ശനാദിവ
പാടിയും ആടിപ്പിച്ചും അവൾ ബാലഭാവത്തിൽ എന്നോടൊപ്പം നിന്നു; ഈ സത്യമായ അറിവ് എനിക്ക് ദർശനത്തിലൂടെ ലഭിച്ചതുപോലെ ഉറപ്പായി.