ഹര്ഷശോകയുതാസ്തേ വൈ നിദ്രാലസ്യസമന്വിതാഃ । സപ്തധാതുമയാസ്തേഷാം ദേഹാഃ കിം വാന്യഥാ മുനേ
അവർക്ക് സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഉണ്ടോ, ഉറക്കം, ആലസ്യം എന്നിവയുമായി ചേർന്നവരാണോ? അവരുടെ ശരീരം ഏഴു ധാതുക്കളാൽ ഉണ്ടാക്കിയതാണോ, അല്ലെങ്കിൽ വേറേതോ, മഹർഷേ?
കൈര്ദ്രവ്യൈര്നിര്മിതാസ്തേ വൈ കൈര്ഗുണൈരിന്ദ്രിയൈസ്തഥാ । ഭോഗശ്ച കീദൃശസ്തേഷാം പ്രമാണമായുഷസ്തഥാ
അവർ ഏതു വസ്തുക്കളാൽ നിർമ്മിതരാണു, ഏതു ഗുണങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവർക്കുണ്ട്? അവരുടെ അനുഭവം എങ്ങനെയാണ്, ആയുസ്സിന്റെ അളവ് എത്ര?
നിവാസസ്ഥാനമപ്യേഷാം വിഭൂതിം ച വദസ്വ മേ । ശ്രോതുമിച്ഛാമ്യഹം ബ്രഹ്മന് വിസ്തരേണ കഥാമിമാമ്
അവരുടെ വാസസ്ഥലവും മഹത്വവും കൂടി ദയവായി പറയൂ. ബ്രഹ്മനേ, ഈ കഥയെ ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച - ദുര്ഗമഃ പ്രശ്നഭാരോഽയം കൃതോ രാജംസ്ത്വയാഽധുനാ । ബ്രഹ്മാദീനാം സമുത്പത്തിഃ കസ്മാദിതി മഹാമതേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ബ്രഹ്മാദികൾ എങ്ങനെ ഉല്പത്തി നേടി, എന്തിനാണ് അങ്ങനെ എന്നതായുള്ള ഈ ചോദ്യം വളരെ ദുഷ്കരമായതാണ്.
ഏതദേവ മയാ പൂര്വം പൃഷ്ടോഽസൌ നാരദോ മുനിഃ । വിസ്മിതഃ പ്രത്യുവാചേദമുത്ഥിതഃ ശൃണു ഭൂപതേ
ഈ ചോദ്യം ഞാൻ മുമ്പ് നാരദമുനിയോട് ചോദിച്ചിരുന്നു. അതിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ട് എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു. രാജാവേ, കേൾക്കൂ.
കസ്മിംശ്ച സമയേ ചാഹം ഗങ്ഗാതീരേ സ്ഥിതം മുനിമ് । അപശ്യം നാരദം ശാന്തം സര്വജ്ഞം വേദവിത്തമമ്
ഒരു സമയത്ത് ഞാൻ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ശാന്തനും സകലവും അറിയുന്നവനും വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ നാരദമുനിയെ കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വാഹം മുദിതോ ഭൂത്വാ പാദയോരപതം മുനേഃ । തേജാജ്ഞപ്തഃ സമീപേഽസ്യ സംവിഷ്ടശ്ച വരാസനേ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ മുനിയുടെ കാലിൽ വീണു. അവന്റെ അനുമതിയോടെ ഒരു നല്ല ഇരിപ്പിടത്തിൽ അടുത്ത് ഇരുന്നു.
ശ്രുത്വാ കുശലവാര്താം വൈ തമപൃച്ഛം വിധേഃ സുതമ് । നിര്വിഷ്ടം ജാഹ്നവീതീരേ നിര്ജനേ സൂക്ഷ്മവാലുകേ
സുഖവാർത്തകൾ കേട്ടശേഷം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ അവനെ ഞാൻ ചോദ്യം ചെയ്തു. ജാഹ്നവിയുടെ ശാന്തമായ, സൂക്ഷ്മമായ മണലുള്ള തീരത്ത് അവൻ ലയിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
മുനേഽതിവിതതസ്യാസ്യ ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യ മഹാമതേ । കഃ കര്താ പരമഃ പ്രോക്തസ്തന്മേ ബ്രൂഹി വിധാനതഃ
മഹാമനസ്സുള്ള മുനിയേ, ഈ വിശാലമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന് പരമസ്രഷ്ടാവെന്ന് ആരെയാണ് പറയുന്നത്? ദയവായി അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ എനിക്ക് പറയൂ.
കസ്മാദേതത്സമുത്പന്നം ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുനിസത്തമ । അനിത്യം വാ തഥാ നിത്യം തദാചക്ഷ്വ ദ്വിജോത്തമ
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം എവിടെ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്? ഇത് നശ്വരമാണോ, ശാശ്വതമാണോ? ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ദയവായി ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി വിശദീകരിക്കുക.
ഏകകര്തൃകമേതദ്വാ ബഹുകര്തൃകമന്യഥാ । അകര്തൃകം ന കാര്യം സ്യാദ്വിരോധോഽയം വിഭാതി മേ
ഇത് ഒരാൾ സൃഷ്ടിച്ചതാണോ, അല്ലെങ്കിൽ പലരും ചേർന്നാണോ, അതോ മറ്റെന്തെങ്കിലും വഴിയാണോ? സ്രഷ്ടാവില്ലെങ്കിൽ ഫലവും ഉണ്ടാകില്ലല്ലോ; ഈ വൈരുദ്ധ്യമാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്.
ഇതി സന്ദേഹസന്ദോഹേ മഗ്നം മാം താരയാധുനാ । വികല്പകോടീഃ കൃര്വാണം സംസാരേഽസ്മിന് പ്രവിസ്തരേ
ഇങ്ങനെ അനവധി സംശയങ്ങളിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന എന്നെ, ഈ വിശാലമായ ലോകത്തിൽ അനേകം ആശയങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എന്നെ, ഇപ്പോൾ രക്ഷിക്കണമേ.
ബ്രുവന്തി ശംകരം കേചിന്മത്വാ കാരണകാരണമ് । സദാശിവം മഹാദേവം പ്രലയോത്പത്തിവര്ജിതമ്
ചിലർ ശംകരനെയാണ് കാരണങ്ങളുടെ കാരണമെന്നു പറയുന്നു; സദാശിവനെയും മഹാദേവനെയും, സൃഷ്ടിയും ലയവും ഇല്ലാത്തവനെയും.
ആത്മാരാമം സുരേശം ച ത്രിഗുണം നിര്മലം ഹരമ് । സംസാരതാരകം നിത്യം സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാരണമ്
അവൻ സ്വയം തൃപ്തനാണ്, ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനാണ്, മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ളവനും നിർമ്മലനുമാണ്, ഹരനാണ്; ലോകമെന്ന കടൽ കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നവൻ, ശാശ്വതനും സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയങ്ങളുടെ കാരണവുമാണ്.
അന്യേ വിഷ്ണും സ്തുവന്ത്യേനം സര്വേഷാം പ്രഭുമീശ്വരമ് । പരമാത്മാനമവ്യക്തം സര്വശക്തിസമന്വിതമ്
മറ്റുചിലർ വിഷ്ണുവിനെ എല്ലാ പ്രഭുക്കളുടെയും ഇശ്വരനായി, പരമാത്മാവായി, അപ്രകൃതമായവനായി, എല്ലാ ശക്തികളും ഉള്ളവനായി സ്തുതിക്കുന്നു.
ഭുക്തിദം മുക്തിദം ശാന്തം സര്വാദിം സര്വതോമുഖമ് । വ്യാപകം വിശ്വശരണമനാദിനിധനം ഹരിമ്
അവൻ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവൻ, ശാന്തനും എല്ലാറ്റിന്റെയും ആദിയും എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും മുഖമുള്ളവനും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, ലോകത്തിന്റെ അഭയം, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ഹരിയും.
ധാതാരം ച തഥാ ചാന്യേ ബ്രുവന്തി സൃഷ്ടികാരണമ് । തമേവ സര്വവേത്താരം സര്വഭൂതപ്രവര്തകമ്
മറ്റുചിലർ സൃഷ്ടിയുടെ കാരണമായി സ്രഷ്ടാവിനെ പറയുന്നു; അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനും എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്.
ചതുര്മുഖം സുരേശാനം നാഭിപദ്മഭവം വിഭുമ് । സ്രഷ്ടാരം സര്വലോകാനാം സത്യലോകനിവാസിനമ്
നാലുമുഖമുള്ള ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനായി, നാഭിപദ്മത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവനായി, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായി, സത്യലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഹാത്മാവായി അവനെ ചിലർ പറയുന്നു.
ദിനേശം പ്രവദന്ത്യന്യേ സര്വേശം വേദവാദിനഃ । സ്തുവന്തി ചൈവ ഗായന്തി സായം പ്രാതരതന്ദ്രിതാഃ
മറ്റുചിലർ സൂര്യനെയാണ് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായി വേദപണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നത്; അവർ വൈകുന്നേരവും പ്രഭാതവും ക്ഷീണമില്ലാതെ അവനെ സ്തുതിക്കുകയും പാടുകയും ചെയ്യുന്നു.
യജന്തി ച തഥാ യജ്ഞേ വാസവം ച ശതക്രതുമ് । സഹസ്രാക്ഷം ദേവദേവം സര്വേഷാം പ്രഭുമുല്ബണമ്
അത് പോലെ, യാഗങ്ങളിൽ അവർ വാസവനെയും ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രനെയും, ദേവതകളിലെ ദേവനെയും, ശക്തനായ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവിനെയും ആരാധിക്കുന്നു.
യജ്ഞാധീശം സുരാധീശം ത്രിലോകേശം ശചീപതിമ് । യജ്ഞാനാം ചൈവ ഭോക്താരം സോമപം സോമപപ്രിയമ്
യാഗങ്ങളുടെ ഇശ്വരനെയും, ദേവതകളുടെ ഇശ്വരനെയും, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവിനെയും, ശചിയുടെ ഭർത്താവിനെയും, യാഗഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവനെയും, സോമപാനിയെയും, സോമപ്രിയനെയും അവർ സ്തുതിക്കുന്നു.
വരുണം ച തഥാ സോമം പാവകം പവനം തഥാ । യമം കുബേരം ധനദം ഗണാധീശം തഥാപരേ
മറ്റുചിലർ വരുണനെയും, സോമനെയും, അഗ്നിയെയും, വായുവിനെയും, യമനെയും, ധനം നൽകുന്ന കുബേരനെയും, ഗണപതിയെയും ആരാധിക്കുന്നു.
ഹേരമ്ബം ഗജവക്ത്രം ച സര്വകാര്യപ്രസാധകമ് । സ്മരണാത്സിദ്ധിദം കാമം കാമദം കാമഗം പരമ്
ഹേരംബനെയും, ആനമുഖനായവനെയും, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുന്നവനെയും, ഓർത്താൽ സിദ്ധി നൽകുന്നവനെയും, ഇഷ്ടങ്ങൾ നൽകുന്നവനെയും, ഇഷ്ടങ്ങൾ നേടുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനെയും അവർ ആരാധിക്കുന്നു.
ഭവാനീം കേചനാചാര്യാഃ പ്രവദന്ത്യഖിലാര്ഥദാമ് । ആദിമായാം മഹാശക്തിം പ്രകൃതിം പുരുഷാനുഗാമ്
ചില ആചാര്യന്മാർ ഭവാനിയെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നൽകുന്നവളായി, ആദിമായയായ്, മഹാശക്തിയായി, പ്രകൃതിയായി, പുരുഷനെ അനുഗമിക്കുന്നവളായി പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മൈകതാസമാപന്നാം സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാരിണീമ് । മാതരം സര്വഭൂതാനാം ദേവതാനാം തഥൈവ ച
ബ്രഹ്മത്തോടൊപ്പം ഒന്നായ, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയങ്ങളുടെ കാരണമായ, എല്ലാ ജീവികളുടെ മാതാവും ദേവതകളുടെ മാതാവും ആയവളാണ് അവൾ.
അനാദിനിധനാം പൂര്ണാം വ്യാപികാം സര്വജന്തുഷു । ഈശ്വരീം സര്വലോകാനാം നിര്ഗുണാം സഗുണാം ശിവാമ്
ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതും, പൂർണ്ണവുമാണ് അവൾ; എല്ലാ ജീവികളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവളാണ്; എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരിയും, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും ഗുണങ്ങളുള്ളതും, ശിവയായവളുമാണ്.
വൈഷ്ണവീം ശാങ്കരീം ബ്രാഹ്മീം വാസവീം വാരുണീം തഥാ । വാരാഹീം നാരസിംഹീം ച മഹാലക്ഷ്മീം തഥാദ്ഭുതാമ്
വൈഷ്ണവീ, ശാംകരീ, ബ്രാഹ്മീ, വാസവീ, വാരുണീ, വാരാഹീ, നാരസിംഹീ, അത്ഭുതമായ മഹാലക്ഷ്മി ഇവരെല്ലാം—
വേദമാതരമേകാം ച വിദ്യാം ഭവതരോഃ സ്ഥിരാമ് । സര്വദുഃഖനിഹന്ത്രീം ച സ്മരണാത്സര്വകാമദാമ്
വേദങ്ങളുടെ മാതാവായ ഒരുത്തി, ഭവത്തിന്റെ വൃക്ഷംപോലെ സ്ഥിരമായ ജ്ഞാനം, എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവളും, ഓർത്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവളും—
മോക്ഷദാം ച മുമുക്ഷൂണാം കാമദാം ച ഫലാര്ഥിനാമ് । ത്രിഗുണാതീതരൂപാം ച ഗുണവിസ്താരകാരകാമ്
മുക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നവളും, ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഇഷ്ടം ലഭ്യമാക്കുന്നവളും, മൂന്നു ഗുണങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച രൂപവും, ഗുണങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്ന കാരണവും ആകുന്നവളും—
നിര്ഗുണാം സഗുണാം തസ്മാത്താം ധ്യായന്തി ഫലാര്ഥിനഃ । നിരംജനം നിരാകാരം നിര്ലേപം നിര്ഗുണം കില
ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും, ഗുണങ്ങളുള്ളതുമായ അവളെ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ധ്യാനിക്കുന്നു; അവൾ നിർമലയും, രൂപമില്ലാത്തതും, അശുദ്ധി തൊടാത്തതും, ഗുണരഹിതയുമാണ്.