പിതാ യസ്യ ഗതിം ഘോരാം പ്രാപ്തഃ പന്നഗപീഡിതഃ । അദ്യാഹം മഖമാരഭ്യ കരോമ്യപചിതിം പിതുഃ
ആ പിതാവിന് പാമ്പുകൾ കൊണ്ട് വലിയ ദുരന്തം സംഭവിച്ചു; ഇന്ന് ഞാൻ യജ്ഞം ആരംഭിച്ച് പിതാവിനായി പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യും.
ഹത്വാ സര്പാനസന്ദിഗ്ധോ ദീപ്യമാനേ വിഭാവസൌ । ആഹൂയ മന്ത്രിണഃ സര്വാന് രാജാ വചനമബ്രവീത്
പാമ്പുകളെ സംശയമില്ലാതെ കൊല്ലുമ്പോൾ, അഗ്നി കത്തുമ്പോൾ, രാജാവ് എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും വിളിച്ചു വരുത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കുര്വന്തു യജ്ഞസമ്ഭാരം യഥാര്ഹം മന്ത്രിസത്തമാഃ । ഗങ്ഗാതീരേ ശുഭാം ഭൂമിം മാപയിത്വാ ദ്വിജോത്തമൈഃ
മന്ത്രിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ യജ്ഞത്തിനുള്ള സാമഗ്രികൾ ഒരുക്കണം. ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ശുദ്ധമായ ഭൂമി പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടണം.
കുര്വന്തു മണ്ഡപം സ്വസ്ഥാഃ ശതസ്തമ്ഭം മനോഹരമ് । വേദീ യജ്ഞസ്യ കര്തവ്യാ മമാദ്യ സചിവാഃ ഖലു
നല്ല രീതിയിൽ നൂറ് തൂണുകളുള്ള മനോഹരമായ മണ്ടപം അവർ പണിയണം. എന്റെ മന്ത്രിമാർ ഇന്ന് തന്നെ യജ്ഞവേദി ഒരുക്കണം.
തദങ്ഗത്വേ വിധേയോ വൈ സര്പസത്രഃ സുവിസ്തരഃ । തക്ഷകസ്തു പശുസ്തത്ര ഹോതോത്തങ്കോ മഹാമുനിഃ
അതിന് വേണ്ടി വിശാലമായ പാമ്പുകളുടെ യജ്ഞം നടത്തണം. അവിടെ തക്ഷകൻ യജ്ഞത്തിലെ പശുവായിരിക്കും, ഉത്തങ്കൻ മഹർഷിയാണ് മുഖ്യപൂജാരി.
ശീഘ്രമാഹൂയതാം വിപ്രാഃ സര്വജ്ഞാ വേദപാരഗാഃ । സൂത ഉവാച മന്ത്രിണസ്തു തദാ ചക്രുര്ഭൂപവാക്യൈര്വിചക്ഷണാഃ
വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും വേഗത്തിൽ വിളിക്കണം. സൂതൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ മന്ത്രിമാർ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.
യജ്ഞസ്യ സര്വസമ്ഭാരം വേദീം യജ്ഞസ്യ വിസ്തൃതാമ് । ഹവനേ വര്തമാനേ തു സര്പാണാം തക്ഷകോ ഗതഃ
അവർ യജ്ഞത്തിനുള്ള എല്ലാ സാമഗ്രികളും വിശാലമായ യജ്ഞവേദിയും ഒരുക്കി. ഹവനം നടക്കുമ്പോൾ പാമ്പുകളിൽ തക്ഷകൻ രക്ഷപെടാൻ ഓടി.
ഇന്ദ്രം പ്രതി ഭയാര്തോഽഹം ത്രാഹി മാമിതി ചാബ്രവീത് । ഭയഭീതം സമാശ്വാസ്യ സ്വാസനേ സന്നിവേശ്യ ച
ഭയത്തോടെ അവൻ ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്നെ രക്ഷിക്കണം!' ഭയപ്പെട്ടവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഇന്ദ്രൻ അവനെ തന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
ദദാവഭയമത്യര്ഥം നിര്ഭയോ ഭവ പന്നഗ । തമിന്ദ്രശരണം ജ്ഞാത്വാ മുനിര്ദത്താഭയം തഥാ
അവന് പാമ്പിനെ നോക്കി, "ഭയപ്പെടേണ്ട, നീ ഭയമില്ലാതെ ഇരിക്കൂ," എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇന്ദ്രന്റെ ശരണം തേടിയവനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ആ മുനിവരന് അവന് സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കി ആശ്വാസം നല്കി.
ഉത്തങ്കോഽഹ്വയദുദ്വിഗ്നഃ സേന്ദ്രം കൃത്വാ നിമന്ത്രണമ് । സ്മൃതസ്തദാ തക്ഷകേണ യായാവരകുലോദ്ഭവഃ
ഉത്തങ്കന് വിഷമത്തോടെ ഇന്ദ്രനെ വിളിച്ചു, ക്ഷണിച്ചു. അപ്പോള് ടക്ഷകന് യായാവരകുലത്തില് നിന്നുള്ള ആ സഞ്ചാരി മുനിയെ ഓര്മ്മവന്നു.
ആസ്തീകോ നാമ ധര്മാത്മാ ജരത്കാരുസുതോ മുനിഃ । തത്രാഗത്യ മുനേര്ബാലസ്തുഷ്ടാവ ജനമേജയമ്
ജരത്കാരുവിന്റെ മകനായ, ധര്മനിഷ്ഠനായ ആസ്തികന് എന്ന ബാലമുനി അവിടെ എത്തി, ജനമേജയനെ സ്തുതിച്ചു.
രാജാ തമര്ചയാമാസ ദൃഷ്ട്വാ ബാലം സുപണ്ഡിതമ് । അര്ചയിത്വാ നൃപസ്തം തു ഛന്ദയാമാസ വാഞ്ഛിതൈഃ
രാജാവ് ആ പണ്ഡിതനായ ബാലനെ കണ്ടു ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു. ആദരമര്പ്പിച്ച ശേഷം, രാജാവ് അവനോട് ഇഷ്ടമുള്ളതൊന്നും ചോദിക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞു.
സ തു വവ്രേ മഹാഭാഗ യജ്ഞോഽയം വിരമത്വിതി । സത്യബദ്ധോ നൃപസ്തേന പ്രാര്ഥിതശ്ച പുനസ്തഥാ
ആ മഹാഭാഗവന്, "ഈ യാഗം നിര്ത്തണം," എന്നാശംസിച്ചു. വാക്ക് നല്കിയിരുന്ന രാജാവിനെ വീണ്ടും അതേ അപേക്ഷയോടെ അപേക്ഷിച്ചു.
ഹോമം നിവര്തയാമാസ സര്പാണാം മുനിവാക്യതഃ । ഭാരതം ശ്രാവയാമാസ വൈശമ്പായന വിസ്തരാത്
മുനിയുടെ വാക്ക് കേട്ട് രാജാവ് പാമ്പുകളെ അര്പ്പിക്കുന്ന ഹോമം നിര്ത്തി. വൈശംപായനന് ഭാരതകഥ വിശദമായി വായിച്ചു പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാപി നൃപതിഃ കാമം ന ശാന്തിമഭിജഗ്മിവാന് । വ്യാസം പപ്രച്ഛ ഭൂപാലോ മമ ശാന്തിഃ കഥം ഭവേത്
അത് കേട്ടിട്ടും രാജാവിന് ആഗ്രഹിച്ച ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല. ഭൂപതി വ്യാസനോട്, "എനിക്ക് എങ്ങനെ ശാന്തി കിട്ടും?" എന്ന് ചോദിച്ചു.
മനോഽതിദഹ്യതേ കാമം കിം കരോമി വദസ്വ മേ । പിതാ മേ ദുര്ഭഗസ്യൈവ മൃതഃ പാര്ഥസുതാത്മജഃ
"എന്റെ മനസ്സ് ആഗ്രഹത്തില് കത്തുന്നു; ഞാന് എന്ത് ചെയ്യണം, പറയൂ. എന്റെ ദുർഭാഗ്യശാലിയായ അച്ഛന് പാരിക്ഷിതിന്റെ മകനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു."
ക്ഷത്രിയാണാം മഹാഭാഗ സങ്ഗ്രാമേ മരണം വരമ് । രണേ വാ മരണം വ്യാസ ഗൃഹേ വാ വിധിപൂര്വകമ്
"ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിൽ മരണം ഏറ്റവും ഉത്തമം, മഹാഭാഗനേ; യുദ്ധഭൂമിയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ വിധിപ്രകാരം വീട്ടിലോ മരിച്ചാലും അതാണ് ഉത്തമം, വ്യാസാ."
മരണം ന പിതുര്മേഽഭൂദന്തരിക്ഷേ മൃതോഽവശഃ । ശാന്ത്യുപായം വദസ്വാത്ര ത്വം ച സത്യവതീസുത
"എന്റെ അച്ഛന് യുദ്ധത്തിൽ മരണം ഉണ്ടായില്ല; അവൻ ആകാശത്ത് നിർബലനായി മരിച്ചു. സത്യവതിയുടെ മകനേ, അവന് ശാന്തി ലഭിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ."
യഥാ സ്വര്ഗം വ്രജേദാശു പിതാ മേ ദുര്ഗതിം ഗതഃ
"ദുർഗതിയിൽപ്പെട്ട എന്റെ അച്ഛന് എങ്ങനെ വേഗം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്താൻ കഴിയും?"
ശ്രോതൃപ്രവക്തൃപ്രസങ്ഗഃ സൂത ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ । ഉവാച വചനം തത്ര സഭായാം നൃപതിം ച തമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസൻ അന്നത്തെ സഭയിൽ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി പുരാണം ഗുഹ്യമദ്ഭുതമ് । പുണ്യം ഭാഗവതം നാമ നാനാഖ്യാനയുതം ശിവമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ കേൾക്കൂ, ഞാൻ നിന്നോട് പുരാതനവും രഹസ്യവും അത്ഭുതകരവുമായ ഭാഗവതപുരാണം പറയാം. അനേകം കഥകളാൽ സമ്പന്നമായ, മംഗളവും പുണ്യവും നൽകുന്ന കഥയാണിത്.
അധ്യാപിതം മയാ പൂര്വം ശുകായാത്മസുതായ വൈ । ശ്രാവയാമി നൃപ ത്വാം ഹി രഹസ്യം പരമം മമ
"ഞാൻ മുമ്പ് എന്റെ മകനായ ശുകനോട് ഇത് പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു; ഇപ്പോൾ രാജാവേ, എന്റെ പരമ രഹസ്യമായ ഈ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് വായിച്ചു പറയാം."
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം കാരണം ശ്രവണാത്കില । ശുഭദ സുഖദം നിത്യം സര്വാഗമസമുദ്ധൃതമ്
"ഇത് കേൾക്കുന്നതിലൂടെ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയെ നേടാം; എല്ലായ്പ്പോഴും മംഗളവും സുഖവും നൽകുന്ന, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സാരമാണ് ഇതു."
ജനമേജയ ഉവാച ആസ്തീകോഽയം സുതഃ കസ്യ വിഘ്നാര്ഥം കഥമാഗതഃ । പ്രയോജനം കിമത്രാസ്യ സര്പാണാം രക്ഷണേ പ്രഭോ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: "ഈ ആസ്തികൻ ആരുടെ മകനാണ്? എന്തിനാണ് അവൻ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാൻ വന്നത്? പാമ്പുകളെ രക്ഷിക്കാൻ അവന്റെ ഉദ്ദേശം എന്തായിരുന്നു, പ്രഭോ?"
കഥയൈതന്മഹാഭാഗ വിസ്തരേണ കഥാനകമ് । പുരാണം ച തഥാ സര്വം വിസ്തരാദ്വദ സുവ്രത
"മഹാഭാഗനേ, ഈ കഥ മുഴുവനും വിശദമായി പറയൂ. പുരാണവും അതുപോലെ മുഴുവൻ വിശദമായി പറയൂ, സുവ്രതനേ."
വ്യാസ ഉവാച ജരത്കാരുര്മുനിഃ ശാന്തോ ന ചകാര ഗൃഹാശ്രമമ് । തേന ദൃഷ്ടാ വനേ ഗര്തേ ലമ്ബമാനാ സ്വപൂര്വജാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ജരത്കാരു എന്ന മുനിവർ ശാന്തസ്വഭാവിയായിരുന്നു; ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിച്ചില്ല. ഒരു ദിവസം കാട്ടിൽ ഒരു കുഴിയിലുണ്ടായിരുന്ന തന്റെ പൂർവ്വജന്മാരെ അവൻ കണ്ടു.
തതസ്തമാഹുഃ കുരു പുത്ര ദാരാ- ന്യഥാ ച നഃ സ്യാത്പരമാ ഹി തൃപ്തിഃ । സ്വര്ഗേ വ്രജാമഃ ഖലു ദുഃഖമുക്താ വയം സദാചാരയുതേ സുതേ വൈ
അതിനുശേഷം അവർ പറഞ്ഞു: 'കുരുവംശജാ, നീ ഒരു ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്കു പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല. നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ള ഒരു മകൻ ജനിച്ചാൽ, ഞങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ദുഃഖമില്ലാതെ പോകും.'
സ താനുവാചാഥ ലഭേ സമാനാ- മയാചിതാം ചാതിവശാനുഗാം ച । തദാ ഗൃഹാരമ്ഭമഹം കരോമി ബ്രവീമി തഥ്യം മമ പൂര്വജാ വൈ
അവൻ അവരോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് സമമായ, ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചും സ്നേഹത്തോടെ കൂടെ നിൽക്കുന്ന ഒരു ഭാര്യയെ കിട്ടുമ്പോൾ, ഞാൻ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം ആരംഭിക്കും. ഞാൻ സത്യമാണ് പറയുന്നത്, എന്റെ മുതിർന്നവരേ.'
ഇത്യുക്ത്വാ താഞ്ജരത്കാരുര്ഗതസ്തീര്ഥാന്പ്രതി ദ്വിജഃ । തദൈവ പന്നഗാഃ ശപ്താ മാത്രാഗ്നൌ നിപതന്ത്വിതി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ജരത്കാരു എന്ന മഹർഷി തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അതേ സമയം, പാമ്പുകൾക്ക് അവരുടെ അമ്മ ശപിച്ചു: 'നിങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ വീഴട്ടെ.'
കശ്യപസ്യ മുനേഃ പത്ന്യൌ കദ്രൂശ്ച വിനതാ തഥാ । ദൃഷ്ട്വാദിത്യരഥേ ചാശ്വമൂചതുശ്ച പരസ്പരമ്
കശ്യപമഹർഷിയുടെ ഭാര്യകളായ കദ്രുവും വിനതയും, സൂര്യന്റെ രഥത്തിൽ കുതിരയെ കണ്ടു, തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.