പ്രാപ്തേ ചൈകാദശേ വര്ഷേ തസ്മൈ കുലപുരോഹിതഃ । യഥോചിതാം ദദൌ വിദ്യാം ജഗ്രാഹ സ യഥോചിതാമ്
പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ, കുടുംബപുരോഹിതൻ അവനു വേണ്ട വിദ്യാഭ്യാസം നൽകി; അവൻ അതു യോജിച്ച വിധത്തിൽ സ്വീകരിച്ചു.
ധനുര്വേദം കൃപഃ പൂര്ണം ദദാവസ്മൈ സുസംസ്കൃതമ് । അര്ജുനായ യഥാ ദ്രോണഃ കര്ണായ ഭാര്ഗവോ യഥാ
കൃപാചാര്യൻ അവനു പൂർണ്ണമായും ശുഭ്രമായി ധനുര്വേദം പഠിപ്പിച്ചു, അർജുനന് ദ്രോണൻ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെയും, കർണന് ഭാർഗവൻ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെയും.
സമ്പ്രാപ്തവിദ്യോ ബലവാന്വഭൂവ ദുരതിക്രമഃ । ധനുര്വേദേ തഥാ വേദേ പാരഗഃ പരമാര്ഥവിത്
വിദ്യ നേടുമ്പോൾ അവൻ ശക്തനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ആയി; ധനുര്വേദത്തിലും വേദങ്ങളിലും അവൻ പ്രാവീണ്യം നേടി, പരമാർത്ഥം അറിഞ്ഞവനായി.
ധര്മശാസ്ത്രാര്ഥകുശലഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ । ചകാര രാജ്യം ധര്മാത്മാ പുരാ ധര്മസുതോ യഥാ
ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ നിപുണനും സത്യവാദിയും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയ അവൻ, ധർമ്മപുത്രൻപോലെ രാജ്യം നീതിയോടെ ഭരിച്ചു.
തതഃ സുവര്ണവര്മാഖ്യോ രാജാ കാശിപതിഃ കില । വപുഷ്ടമാം ശുഭാ കന്യാം ദദൌ പാരീക്ഷിതായ ച
അതിനുശേഷം, സുവർണവർമ്മൻ എന്ന കാശിരാജാവ്, തന്റെ മനോഹരമായ പുത്രിയെ പാർീക്ഷിതിന്റെ മകനായ ജനമേജയന് നൽകി.
സ താം പ്രാപ്യാസിതാപാങ്ഗീം മുമുദേ ജനമേജയഃ । കാശിരാജസുതാം കാന്താം പ്രാപ്യ രാജാ യഥാ പുരാ
കറുത്ത കണ്ണുള്ള കാശിരാജകുമാരിയെ ലഭിച്ചപ്പോൾ, ജനമേജയൻ അതിയായി സന്തോഷിച്ചു, പഴയകാല രാജാക്കന്മാർ പ്രിയതമയെ നേടിയപ്പോലെ.
വിചിത്രവീര്യോ മുമുദേ സുഭദ്രാം ച യഥാര്ജുനഃ । വിജഹാര മഹീപാലോ വനേഷൂപവനേഷു ച
വിചിത്രവീര്യൻ സുഭദ്രയെ ലഭിച്ചപ്പോലെ, അർജുനൻ അവളിൽ സന്തോഷിച്ചപ്പോലെ, രാജാവ് കാടുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
തയാ കമലപത്രാക്ഷ്യാ ശച്യാ ശതക്രതുര്യഥാ । പ്രജാസ്തസ്യ സുസന്തുഷ്ടാ ബഭൂവുഃ സുഖലാലിതാഃ
താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുള്ള അവളോടൊപ്പം, ഇന്ദ്രനും ശചിയോടൊപ്പം ഉണ്ടായതുപോലെ, അവന്റെ പ്രജകൾ വളരെ സന്തുഷ്ടരായി, സുഖത്തോടെ ജീവിച്ചു.
മന്ത്രിണഃ കര്മകുശലാശ്ചക്രുഃ കാര്യാണി സര്വശഃ । ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു മുനിരുത്തങ്കനാമകഃ
കാർയ്യങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മന്ത്രിമാർ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിർവഹിച്ചു; അതേ സമയത്ത് ഉത്തങ്കൻ എന്ന മുനി അവിടെ എത്തി.
തക്ഷകേണ പരിക്ലിഷ്ടോ ഹസ്തിനാപുരമഭ്യഗാത് । വൈരസ്യാപചിതിം കോഽസ്യ പ്രകുര്യാദിതി ചിന്തയന്
തക്ഷകന്റെ ഉപദ്രവം അനുഭവിച്ച മുനി, ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് വന്നു, തന്റെ വൈരത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആരാണ് എന്ന് ആലോചിച്ചു.
പരീക്ഷിതസുതം മത്വാ തം നൃപം സമുപാഗതഃ । കാര്യാകാര്യം ന ജാനാസി സമയേ നൃപസത്തമ
പാരീക്ഷിതിന്റെ മകനാണെന്ന് കരുതി, അവൻ രാജാവിന്റെ അടുത്ത് എത്തി: 'സമയത്ത് ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും നീ അറിയുന്നില്ല, മഹാരാജാവേ' എന്നു പറഞ്ഞു.
അകര്തവ്യം കരോഷ്യദ്യ കര്തവ്യം ന കരോഷി വൈ । കിം ത്വാം സമ്പ്രാര്ഥയാമ്യദ്യ ഗതാമര്ഷം നിരുദ്യമമ്
'ഇന്ന് നീ ചെയ്യരുതാത്തത് ചെയ്യുന്നു, ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുന്നില്ല; ഇപ്പോൾ നീ കോപമോ ശ്രമമോ ഇല്ലാത്തവനാണ്, നിന്നോട് ഞാൻ എന്തിനാണ് അപേക്ഷിക്കേണ്ടത്?'
അവൈരജ്ഞമതന്ത്രജ്ഞം ബാലചേഷ്ടാസമന്വിതമ് । ജനമേജയ ഉവാച കിം വൈരം ന മയാ ജ്ഞാതം ന കിം പ്രതികൃതം മയാ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: എനിക്ക് ആരോടും വൈരമുണ്ടായിരുന്നില്ല, ഞാൻ ആരെയും പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല. ദൈവം, എനിക്ക് പറയൂ, ഇവിടെ എന്താണ് വൈരം, എന്താണ് കാരണമെന്നു.
തദ്വദ ത്വം മഹാഭാഗ കരോമി യദനന്തരമ് । ഉത്തങ്ക ഉവാച പിതാ തേ നിഹതോ ഭൂപ തക്ഷകേണ ദുരാത്മനാ
ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നിന്റെ അച്ഛൻ ദുഷ്ടനായ തക്ഷകൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
മന്ത്രിണസ്ത്വം സമാഹൂയ പൃച്ഛ സ്വപിതൃനാശനമ് । സൂത ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജാ പപ്രച്ഛ മന്ത്രിസത്തമാന്
നിന്റെ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു ചേർത്ത് അച്ഛന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് അവരോടു ചോദിക്കൂ.
ഊചുസ്തേ ദ്വിജശാപേന ദഷ്ടഃ സര്പേണ വൈ മൃതഃ । ജനമേജയ ഉവാച ശാപോഽത്ര കാരണം രാജ്ഞഃ ശപ്തസ്യ മുനിനാ കില
മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം മൂലം ഒരു പാമ്പ് കടിച്ചു, അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം മരിച്ചത്.
തക്ഷകസ്യ തു കോ ദോഷോ ബ്രൂഹി മേ മുനിസത്തമ । ഉത്തങ്ക ഉവാച തക്ഷകേണ ധനം ദത്ത്വാ കശ്യപഃ സന്നിവാരിതഃ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിയുടെയും ശാപമാണ് രാജാവിന് കാരണമെന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ തക്ഷകന്റെ തെറ്റെന്താണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ന സ കിം തക്ഷകോ വൈരീ പിതൃഹാ തവ ഭൂപതേ । ഭാര്യാ രുരോഃ പുരാ ഭൂപ ദഷ്ടാ സര്പേണ സാ മൃതാ
ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു: തക്ഷകൻ കശ്യപന് സ്വർണം നൽകി അവനെ വഴിതിരിപ്പിച്ചു. രാജാവേ, അങ്ങനെ തക്ഷകൻ നിന്റെ പിതാവിന്റെ ശത്രുവോ കൊലയാളിയോ ആണോ?
അവിവാഹിതാ തു മുനിനാ ജീവിതാ ച പുനഃ പ്രിയാ । രുരുണാപി കൃതാ തത്ര പ്രതിജ്ഞാ ചാതിദാരുണാ
പണ്ടൊരിക്കൽ, റുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ ഒരു പാമ്പ് കടിച്ചു, അവൾ മരിച്ചു. എന്നാൽ മুনি അവളെ വിവാഹം കഴിച്ചില്ല, പിന്നെ അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ വീണ്ടും ജീവിച്ചു.
യം യം സര്പം പ്രപശ്യാമി തം തം ഹന്മ്യായുധേന വൈ । ഏവം കൃത്വാ പ്രതിജ്ഞാം സ ശസ്ത്രപാണീ രുരുസ്തദാ
അപ്പോൾ റുരു ഭയങ്കരമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു: 'ഞാൻ കാണുന്ന ഓരോ പാമ്പിനെയും ആയുധം കൊണ്ട് കൊല്ലും.'
വ്യചരത്പൃഥിവീം രാജന്നിഘ്നന്സര്പാന്യതസ്തതഃ । ഏകദാ സ വനേ ഘോരം ഡുണ്ഡുഭം ജരസാന്വിതമ്
അങ്ങനെ പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത് ആയുധം കൈവശം വച്ച് റുരു ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടക്കുമ്പോൾ എവിടെയായാലും പാമ്പുകളെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
അപശ്യദ്ദണ്ഡമുദ്യമ്യ ഹന്തും തം സമുപായയൌ । അഭ്യഹന്രുഷിതോ വിപ്രസ്തമുവാചാഥ ഡുണ്ഡുഭഃ
ഒരു ദിവസം കാട്ടിൽ, വൃദ്ധനായ ഭയങ്കരനായ ḍുṇḍുഭയെ കണ്ടു. അവനെ കൊല്ലാൻ ദണ്ഡം ഉയർത്തി സമീപിച്ചു.
നാപരാധ്നോമി തേ വിപ്ര കസ്മാന്മാമഭിഹംസി വൈ । രുരുരുവാച പ്രാണപ്രിയാ മേ ദയിതാ ദഷ്ടാ സര്പേണ സാ മൃതാ
കോപത്തോടെ ആ മুনি അവനെ അടിക്കുമ്പോൾ ḍുṇḍുഭൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്നോട് ദോഷം ചെയ്തിട്ടില്ല, എനിക്ക് എന്തിനാണ് നീ കൊല്ലാൻ വരുന്നത്?'
പ്രതിജ്ഞേയം തദാ സര്പ ദുഃഖിതേന മയാ കൃതാ । ഡുണ്ഡുഭ ഉവാച നാഹം ദശാമി തേഽന്യേ വൈ യേ ദശന്തി ഭുജങ്ഗമാഃ
റുരു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ഒരു പാമ്പ് കടിച്ചു, അവൾ മരിച്ചു. അതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ ഞാൻ ഈ പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു, പാമ്പേ.'
ശരീരസമയോഗേന ന മാം ഹിംസിതുമര്ഹസി । ഉത്തങ്ക ഉവാച ശ്രുത്വാ താം മാനുഷീം വാണീം സര്പേണോക്താം മനോഹരാമ്
ḍുṇḍുഭൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്നെ കടിക്കില്ല; മറ്റുള്ള പാമ്പുകളാണ് കടിക്കുന്നത്. എന്റെ ശരീരസ്വഭാവം കൊണ്ടു നീ എന്നെ കൊല്ലേണ്ടതില്ല.'
രുരുഃ പപ്രച്ഛ കോഽസി ത്വം കസ്മാദ്ഡുണ്ഡുഭതാം ഗതഃ । സര്പ ഉവാച ബ്രാഹ്മണോഽഹം പുരാ വിപ്ര സഖാ മേ ഖഗമാഭിധഃ
ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു: ആ മനോഹരമായ മനുഷ്യഭാഷയിൽ പാമ്പ് പറഞ്ഞത് കേട്ട് റുരു ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്? എങ്ങനെ ḍുṇḍുഭനായി മാറി?'
വിപ്രോ ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ । സ മയാ വഞ്ജിതോ മൌര്ഖ്യാത്സര്പം കൃത്വാ ച താര്ണകമ്
പാമ്പ് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഒരിക്കൽ ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നു. എന്റെ സുഹൃത്ത് ഖഗമൻ എന്ന പേരുള്ളവൻ, ധർമ്മത്തിൽ ഉന്നതനും സത്യവാനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആയിരുന്നു.'
ഭയം ച പ്രാപിതോഽത്യര്ഥമഗ്നിഹോത്രഗൃഹേ സ്ഥിതഃ । തേന ഭീതേന ശപ്തോഽഹം വിഹ്വലേനാതിവേപിനാ
അവനെ ഞാൻ മൌഢ്യത്തിൽ വഞ്ചിച്ചു, പാമ്പാക്കി മാറ്റി, അഗ്നിഹോത്രഗൃഹത്തിൽ അവനെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
ഭവ സര്പോ മന്ദബുദ്ധേ യേനാഹം ധര്ഷിതസ്ത്വയാ । മയാ പ്രസാദിതോഽത്യര്ഥം സര്പേണാസൌ ദ്വിജോത്തമഃ
അതുകൊണ്ട് ഭയപ്പെട്ട്, അത്യന്തം വിറച്ച്, അവൻ എന്നെ ശപിച്ചു: 'നീ പാമ്പാവുക, നീ എന്നെ അപമാനിച്ചതിനാൽ, മന്ദബുദ്ധിയേ.'
മാമുവാചാഥ തത്ക്രോധാത്കിഞ്ചിച്ഛാന്തിമവാപ്യ ച । രുരുസ്തേ മോചിതാ ശാപസ്യാസ്യ സര്പ ഭവിഷ്യതി
ഞാൻ വളരെ അപേക്ഷിച്ചു. പിന്നെ, ക്രോധം കുറച്ച്, ആ മഹാബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'റുരു നിന്നെ ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും, പാമ്പേ.'