ഉത്ഥിതാഗ്നിശിഖാ ഘോരാ വിഷജാ തക്ഷകാനനാത് । പ്രജജ്വാല നൃപം ത്വാശു ഗതപ്രാണം ചകാര ഹ
തക്ഷകന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഭയങ്കരമായ അഗ്നിശിഖ പടർന്നു, അതു രാജാവിനെ ഉടനെ ദഹിപ്പിച്ചു, ജീവൻ എടുത്തു.
ഹത്വാശു ജീവിതം രാജ്ഞസ്തക്ഷകോ ഗഗനേ ഗതഃ । ജഗദ്ദഗ്ധം തു കുര്വാണം ദദൃശുസ്തം ജനാ ഇഹ
രാജാവിന്റെ ജീവൻ എടുത്തതിനു ശേഷം തക്ഷകൻ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു; ലോകം മുഴുവൻ കത്തുന്നപോലെ ആളുകൾ കണ്ടു.
സ പപാത ഗതപ്രാണോ രാജാ ദഗ്ധ ഇവ ദ്രുമഃ । ചുകുശുശ്ച ജനാഃ സര്വേ മൃതം ദൃഷ്ട്വാ നരാധിപമ്
ജീവൻ പോയ രാജാവ് തീയിൽ കത്തിയ മരത്തെപ്പോലെ വീണു; ജനങ്ങൾ രാജാവിന്റെ മരണം കണ്ടു മുഴുവൻ വിലപിച്ചു.
സര്പസത്രവര്ണനമ് സൂത ഉവാച ഗതപ്രാണം തു രാജാനം ബാലം പുത്രം സമീക്ഷ്യ ച । ചക്രുശ്ച മന്ത്രിണഃ സര്വേ പരലോകസ്യ സത്ക്രിയാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ജീവൻ പോയ രാജാവിനെയും, അവന്റെ ബാലപുത്രനെയും കണ്ട മന്ത്രിമാർ എല്ലാവരും പരലോക യാത്രയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ചടങ്ങുകൾ ചെയ്തു.
ഗങ്ഗാതീരേ ദഗ്ധദേഹം ഭസ്മപ്രായം മഹീപതിമ് । അഗുരുഭിശ്ചാഭിയുക്തായാം ചിതായാമധ്യരോപയന്
ഗംഗയുടെ തീരത്ത്, രാജാവിന്റെ ദഹിച്ച ശരീരം, ചിതയിലിട്ട്, അഗുരുവളർത്തി ഒരുക്കിയ ചിതയിൽ അവനെ കിടത്തിയിരുന്നു.
ദുര്മരണേ മൃതസ്യാസ്യ ചകുശ്ചൈവൌര്ധ്വദൈഹികീമ് । ക്രിയാം പുരോഹിതാസ്തസ്യ വേദമന്ത്രൈര്വിധാനതഃ
കഷ്ടമായ മരണത്തിൽ മരിച്ച രാജാവിന്, പുരോഹിതന്മാർ വെദമന്ത്രങ്ങൾ പ്രകാരം ഔർദ്ധ്വദേഹിക ക്രിയകൾ നിർവഹിച്ചു.
ദദുര്ദാനാനി വിപ്രേഭ്യോ ഗാഃ സുവര്ണം യഥോചിതമ് । അന്നം ബഹുവിധം തത്ര വസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച
അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അവർ പശുക്കളും, ആവശ്യത്തിന് പൊന്നും, പലവിധം വിഭവങ്ങളും, വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ദാനം നൽകി.
സുമുഹൂര്തേ സുതം ബാലം പ്രജാനാം പ്രീതിവര്ധനമ് । സിംഹാസനേ ശുഭേ തത്ര മന്ത്രിണഃ സംന്യവേശയന്
ശുഭസമയത്ത്, ജനങ്ങളുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ബാലനെ മന്ത്രിമാർ മനോഹരമായ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
പൌരാ ജാനപദാ ലോകാശ്ചക്രുസ്തം നൃപതിം ശിശുമ് । ജനമേജയനാമാനം രാജലക്ഷണസംയുതമ്
നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും മറ്റു ജനങ്ങളും, രാജലക്ഷണങ്ങളുള്ള ബാലനായ ജനമേജയനെ രാജാവായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ധാത്രേയീ ശിക്ഷയാമാസ രാജചിഹ്നാനി സര്വശഃ । ദിനേ ദിനേ വര്ധമാനഃ സ ബഭൂവ മഹാമതിഃ
ധാത്രി അവനെ രാജചിഹ്നങ്ങൾ എല്ലാം പഠിപ്പിച്ചു; ദിവസേന അവൻ വളർന്നു, വലിയ ബുദ്ധിമാനായി.
പ്രാപ്തേ ചൈകാദശേ വര്ഷേ തസ്മൈ കുലപുരോഹിതഃ । യഥോചിതാം ദദൌ വിദ്യാം ജഗ്രാഹ സ യഥോചിതാമ്
പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ, കുടുംബപുരോഹിതൻ അവനു വേണ്ട വിദ്യാഭ്യാസം നൽകി; അവൻ അതു യോജിച്ച വിധത്തിൽ സ്വീകരിച്ചു.
ധനുര്വേദം കൃപഃ പൂര്ണം ദദാവസ്മൈ സുസംസ്കൃതമ് । അര്ജുനായ യഥാ ദ്രോണഃ കര്ണായ ഭാര്ഗവോ യഥാ
കൃപാചാര്യൻ അവനു പൂർണ്ണമായും ശുഭ്രമായി ധനുര്വേദം പഠിപ്പിച്ചു, അർജുനന് ദ്രോണൻ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെയും, കർണന് ഭാർഗവൻ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെയും.
സമ്പ്രാപ്തവിദ്യോ ബലവാന്വഭൂവ ദുരതിക്രമഃ । ധനുര്വേദേ തഥാ വേദേ പാരഗഃ പരമാര്ഥവിത്
വിദ്യ നേടുമ്പോൾ അവൻ ശക്തനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ആയി; ധനുര്വേദത്തിലും വേദങ്ങളിലും അവൻ പ്രാവീണ്യം നേടി, പരമാർത്ഥം അറിഞ്ഞവനായി.
ധര്മശാസ്ത്രാര്ഥകുശലഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ । ചകാര രാജ്യം ധര്മാത്മാ പുരാ ധര്മസുതോ യഥാ
ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ നിപുണനും സത്യവാദിയും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയ അവൻ, ധർമ്മപുത്രൻപോലെ രാജ്യം നീതിയോടെ ഭരിച്ചു.
തതഃ സുവര്ണവര്മാഖ്യോ രാജാ കാശിപതിഃ കില । വപുഷ്ടമാം ശുഭാ കന്യാം ദദൌ പാരീക്ഷിതായ ച
അതിനുശേഷം, സുവർണവർമ്മൻ എന്ന കാശിരാജാവ്, തന്റെ മനോഹരമായ പുത്രിയെ പാർീക്ഷിതിന്റെ മകനായ ജനമേജയന് നൽകി.
സ താം പ്രാപ്യാസിതാപാങ്ഗീം മുമുദേ ജനമേജയഃ । കാശിരാജസുതാം കാന്താം പ്രാപ്യ രാജാ യഥാ പുരാ
കറുത്ത കണ്ണുള്ള കാശിരാജകുമാരിയെ ലഭിച്ചപ്പോൾ, ജനമേജയൻ അതിയായി സന്തോഷിച്ചു, പഴയകാല രാജാക്കന്മാർ പ്രിയതമയെ നേടിയപ്പോലെ.
വിചിത്രവീര്യോ മുമുദേ സുഭദ്രാം ച യഥാര്ജുനഃ । വിജഹാര മഹീപാലോ വനേഷൂപവനേഷു ച
വിചിത്രവീര്യൻ സുഭദ്രയെ ലഭിച്ചപ്പോലെ, അർജുനൻ അവളിൽ സന്തോഷിച്ചപ്പോലെ, രാജാവ് കാടുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
തയാ കമലപത്രാക്ഷ്യാ ശച്യാ ശതക്രതുര്യഥാ । പ്രജാസ്തസ്യ സുസന്തുഷ്ടാ ബഭൂവുഃ സുഖലാലിതാഃ
താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുള്ള അവളോടൊപ്പം, ഇന്ദ്രനും ശചിയോടൊപ്പം ഉണ്ടായതുപോലെ, അവന്റെ പ്രജകൾ വളരെ സന്തുഷ്ടരായി, സുഖത്തോടെ ജീവിച്ചു.
മന്ത്രിണഃ കര്മകുശലാശ്ചക്രുഃ കാര്യാണി സര്വശഃ । ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു മുനിരുത്തങ്കനാമകഃ
കാർയ്യങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മന്ത്രിമാർ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിർവഹിച്ചു; അതേ സമയത്ത് ഉത്തങ്കൻ എന്ന മുനി അവിടെ എത്തി.
തക്ഷകേണ പരിക്ലിഷ്ടോ ഹസ്തിനാപുരമഭ്യഗാത് । വൈരസ്യാപചിതിം കോഽസ്യ പ്രകുര്യാദിതി ചിന്തയന്
തക്ഷകന്റെ ഉപദ്രവം അനുഭവിച്ച മുനി, ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് വന്നു, തന്റെ വൈരത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആരാണ് എന്ന് ആലോചിച്ചു.
പരീക്ഷിതസുതം മത്വാ തം നൃപം സമുപാഗതഃ । കാര്യാകാര്യം ന ജാനാസി സമയേ നൃപസത്തമ
പാരീക്ഷിതിന്റെ മകനാണെന്ന് കരുതി, അവൻ രാജാവിന്റെ അടുത്ത് എത്തി: 'സമയത്ത് ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും നീ അറിയുന്നില്ല, മഹാരാജാവേ' എന്നു പറഞ്ഞു.
അകര്തവ്യം കരോഷ്യദ്യ കര്തവ്യം ന കരോഷി വൈ । കിം ത്വാം സമ്പ്രാര്ഥയാമ്യദ്യ ഗതാമര്ഷം നിരുദ്യമമ്
'ഇന്ന് നീ ചെയ്യരുതാത്തത് ചെയ്യുന്നു, ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുന്നില്ല; ഇപ്പോൾ നീ കോപമോ ശ്രമമോ ഇല്ലാത്തവനാണ്, നിന്നോട് ഞാൻ എന്തിനാണ് അപേക്ഷിക്കേണ്ടത്?'
അവൈരജ്ഞമതന്ത്രജ്ഞം ബാലചേഷ്ടാസമന്വിതമ് । ജനമേജയ ഉവാച കിം വൈരം ന മയാ ജ്ഞാതം ന കിം പ്രതികൃതം മയാ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: എനിക്ക് ആരോടും വൈരമുണ്ടായിരുന്നില്ല, ഞാൻ ആരെയും പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല. ദൈവം, എനിക്ക് പറയൂ, ഇവിടെ എന്താണ് വൈരം, എന്താണ് കാരണമെന്നു.
തദ്വദ ത്വം മഹാഭാഗ കരോമി യദനന്തരമ് । ഉത്തങ്ക ഉവാച പിതാ തേ നിഹതോ ഭൂപ തക്ഷകേണ ദുരാത്മനാ
ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നിന്റെ അച്ഛൻ ദുഷ്ടനായ തക്ഷകൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
മന്ത്രിണസ്ത്വം സമാഹൂയ പൃച്ഛ സ്വപിതൃനാശനമ് । സൂത ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജാ പപ്രച്ഛ മന്ത്രിസത്തമാന്
നിന്റെ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു ചേർത്ത് അച്ഛന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് അവരോടു ചോദിക്കൂ.
ഊചുസ്തേ ദ്വിജശാപേന ദഷ്ടഃ സര്പേണ വൈ മൃതഃ । ജനമേജയ ഉവാച ശാപോഽത്ര കാരണം രാജ്ഞഃ ശപ്തസ്യ മുനിനാ കില
മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം മൂലം ഒരു പാമ്പ് കടിച്ചു, അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം മരിച്ചത്.
തക്ഷകസ്യ തു കോ ദോഷോ ബ്രൂഹി മേ മുനിസത്തമ । ഉത്തങ്ക ഉവാച തക്ഷകേണ ധനം ദത്ത്വാ കശ്യപഃ സന്നിവാരിതഃ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിയുടെയും ശാപമാണ് രാജാവിന് കാരണമെന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ തക്ഷകന്റെ തെറ്റെന്താണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ന സ കിം തക്ഷകോ വൈരീ പിതൃഹാ തവ ഭൂപതേ । ഭാര്യാ രുരോഃ പുരാ ഭൂപ ദഷ്ടാ സര്പേണ സാ മൃതാ
ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു: തക്ഷകൻ കശ്യപന് സ്വർണം നൽകി അവനെ വഴിതിരിപ്പിച്ചു. രാജാവേ, അങ്ങനെ തക്ഷകൻ നിന്റെ പിതാവിന്റെ ശത്രുവോ കൊലയാളിയോ ആണോ?
അവിവാഹിതാ തു മുനിനാ ജീവിതാ ച പുനഃ പ്രിയാ । രുരുണാപി കൃതാ തത്ര പ്രതിജ്ഞാ ചാതിദാരുണാ
പണ്ടൊരിക്കൽ, റുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ ഒരു പാമ്പ് കടിച്ചു, അവൾ മരിച്ചു. എന്നാൽ മুনি അവളെ വിവാഹം കഴിച്ചില്ല, പിന്നെ അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ വീണ്ടും ജീവിച്ചു.
യം യം സര്പം പ്രപശ്യാമി തം തം ഹന്മ്യായുധേന വൈ । ഏവം കൃത്വാ പ്രതിജ്ഞാം സ ശസ്ത്രപാണീ രുരുസ്തദാ
അപ്പോൾ റുരു ഭയങ്കരമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു: 'ഞാൻ കാണുന്ന ഓരോ പാമ്പിനെയും ആയുധം കൊണ്ട് കൊല്ലും.'