ഗതേഷു തേഷു നാഗേഷു വിപ്രവേഷാവൃതേഷു ച । ഫലാന്യാദായ രാജാസൌ സചിവാനിദമബ്രവീത്
ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചവരും രക്ഷാകർതൃത്വരും പോയതിനു ശേഷം, രാജാവ് ആ ഫലങ്ങൾ എടുത്ത് മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു:
സുഹൃദോ ഭക്ഷയന്ത്വദ്യ ഫലാന്യേതാനി സര്വശഃ । അദ്മ്യഹം ചൈകമേതദ്വൈ ഫലം വിപ്രാര്പിതം മഹത്
'എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് ഈ ഫലങ്ങൾ എല്ലാം ഇന്ന് കഴിക്കാം; ബ്രാഹ്മണന്മാർ നൽകിയ ഈ വലിയ ഫലം ഞാൻ തന്നെ കഴിക്കും.'
ഇത്യുക്ത്വാ തത്ഫലം ദത്ത്വാ സുഹൃദ്ഭ്യശ്ചോത്തരാസുതഃ । കരേ കൃത്വാ ഫലം പക്വം ദദാര നൃപതിഃ സ്വയമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഉത്തരയുടെ മകൻ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് ഫലങ്ങൾ നൽകി, പാകം ആയ ഫലം കൈയിൽ എടുത്ത് രാജാവ് സ്വയം അതു പൊട്ടിച്ചു.
വിദാരിതം ഫലം രാജ്ഞാ തത്ര കൃമിരഭൂദണുഃ । സ കൃഷ്ണനയനസ്താമ്രോ ദൃഷ്ടോ ഭൂപതിനാ സ്വയമ്
രാജാവ് ആ ഫലം പൊട്ടിച്ചപ്പോൾ, അതിനകത്ത് കറുത്ത കണ്ണും ചുവപ്പു നിറമുള്ളതുമായ ഒരു ചെറു പുഴു ഉണ്ടായിരുന്നു; രാജാവ് തന്നെ അതു കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ നൃപതിഃ പ്രാഹ സചിവാന്വിസ്മിതാനഥ । അസ്തമഭ്യേതി സവിതാ വിഷാദദ്യ ന മേ ഭയമ്
അത് കണ്ട രാജാവ് അത്ഭുതപ്പെട്ട മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു: 'സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു; ഇന്ന് വിഷംകൊണ്ട് എനിക്ക് ഭയം ഇല്ല.'
അങ്ഗീകരോമി തം ശാപം കൃമികോ മാം ദശത്വയമ് । ഏവമുക്ത്വാ സ രാജേന്ദ്രോ ഗ്രീവായാം സംന്യവേശയത്
'ആ ശാപം ഞാൻ അംഗീകരിക്കുന്നു—ഈ പുഴു എന്നെ കടിക്കട്ടെ.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവ് അതിനെ തന്റെ കഴുത്തിൽ വെച്ചു.
അസ്തം യാതേ ദിവാനാഥേ ധൃതഃ കണ്ഠേഽഥ കീടകഃ । തക്ഷകസ്തു തദാ ജാതഃ കാലരൂപീ ഭയാനകഃ
സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചപ്പോൾ, ആ പുഴു കഴുത്തിൽ പിടിച്ചു; ഉടനെ അതു ഭയങ്കരമായ, മരണത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തക്ഷകൻ ആയി.
രാജാ സംവേഷ്ടിതസ്തേന ദഷ്ടശ്ചാപി മഹീപതിഃ । മന്ത്രിണോ വിസ്മയം പ്രാപ്താ രുരുദുര്ഭൃശദുഃഖിതാഃ
ആ പാമ്പ് രാജാവിനെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു കടിച്ചപ്പോൾ, മന്ത്രിമാർ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി, ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി കരഞ്ഞു.
ഘോരരൂപമഹിം വീക്ഷ്യ ദുദ്രുവുസ്തേ ഭയാര്ദിതാഃ । ചുക്രുശൂ രക്ഷകാഃ സര്വേ ഹാഹാകാരോ മഹാനഭൂത്
ഭയങ്കരമായ ആ പാമ്പിനെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാവരും ഭയത്തോടെ ഓടി; രക്ഷാകർതൃത്വരും മുഴുവൻ നിലവിളിച്ചു, വലിയ കുരുക്കിളക്കം ഉണ്ടായി.
വേഷ്ടിതോ ഭോഗിഭോഗേന വിനഷ്ടബഹുപൌരുഷഃ । നോവാച നൃപതിഃ കിഞ്ചിന്ന ചചാലോത്തരാസുതഃ
പാമ്പിന്റെ ചുരുളിൽ പെട്ട്, വലിയ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഉത്തരയുടെ മകൻ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല, ഒരിടത്തും ചലിച്ചുമില്ല.
ഉത്ഥിതാഗ്നിശിഖാ ഘോരാ വിഷജാ തക്ഷകാനനാത് । പ്രജജ്വാല നൃപം ത്വാശു ഗതപ്രാണം ചകാര ഹ
തക്ഷകന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഭയങ്കരമായ അഗ്നിശിഖ പടർന്നു, അതു രാജാവിനെ ഉടനെ ദഹിപ്പിച്ചു, ജീവൻ എടുത്തു.
ഹത്വാശു ജീവിതം രാജ്ഞസ്തക്ഷകോ ഗഗനേ ഗതഃ । ജഗദ്ദഗ്ധം തു കുര്വാണം ദദൃശുസ്തം ജനാ ഇഹ
രാജാവിന്റെ ജീവൻ എടുത്തതിനു ശേഷം തക്ഷകൻ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു; ലോകം മുഴുവൻ കത്തുന്നപോലെ ആളുകൾ കണ്ടു.
സ പപാത ഗതപ്രാണോ രാജാ ദഗ്ധ ഇവ ദ്രുമഃ । ചുകുശുശ്ച ജനാഃ സര്വേ മൃതം ദൃഷ്ട്വാ നരാധിപമ്
ജീവൻ പോയ രാജാവ് തീയിൽ കത്തിയ മരത്തെപ്പോലെ വീണു; ജനങ്ങൾ രാജാവിന്റെ മരണം കണ്ടു മുഴുവൻ വിലപിച്ചു.
സര്പസത്രവര്ണനമ് സൂത ഉവാച ഗതപ്രാണം തു രാജാനം ബാലം പുത്രം സമീക്ഷ്യ ച । ചക്രുശ്ച മന്ത്രിണഃ സര്വേ പരലോകസ്യ സത്ക്രിയാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ജീവൻ പോയ രാജാവിനെയും, അവന്റെ ബാലപുത്രനെയും കണ്ട മന്ത്രിമാർ എല്ലാവരും പരലോക യാത്രയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ചടങ്ങുകൾ ചെയ്തു.
ഗങ്ഗാതീരേ ദഗ്ധദേഹം ഭസ്മപ്രായം മഹീപതിമ് । അഗുരുഭിശ്ചാഭിയുക്തായാം ചിതായാമധ്യരോപയന്
ഗംഗയുടെ തീരത്ത്, രാജാവിന്റെ ദഹിച്ച ശരീരം, ചിതയിലിട്ട്, അഗുരുവളർത്തി ഒരുക്കിയ ചിതയിൽ അവനെ കിടത്തിയിരുന്നു.
ദുര്മരണേ മൃതസ്യാസ്യ ചകുശ്ചൈവൌര്ധ്വദൈഹികീമ് । ക്രിയാം പുരോഹിതാസ്തസ്യ വേദമന്ത്രൈര്വിധാനതഃ
കഷ്ടമായ മരണത്തിൽ മരിച്ച രാജാവിന്, പുരോഹിതന്മാർ വെദമന്ത്രങ്ങൾ പ്രകാരം ഔർദ്ധ്വദേഹിക ക്രിയകൾ നിർവഹിച്ചു.
ദദുര്ദാനാനി വിപ്രേഭ്യോ ഗാഃ സുവര്ണം യഥോചിതമ് । അന്നം ബഹുവിധം തത്ര വസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച
അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അവർ പശുക്കളും, ആവശ്യത്തിന് പൊന്നും, പലവിധം വിഭവങ്ങളും, വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ദാനം നൽകി.
സുമുഹൂര്തേ സുതം ബാലം പ്രജാനാം പ്രീതിവര്ധനമ് । സിംഹാസനേ ശുഭേ തത്ര മന്ത്രിണഃ സംന്യവേശയന്
ശുഭസമയത്ത്, ജനങ്ങളുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ബാലനെ മന്ത്രിമാർ മനോഹരമായ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
പൌരാ ജാനപദാ ലോകാശ്ചക്രുസ്തം നൃപതിം ശിശുമ് । ജനമേജയനാമാനം രാജലക്ഷണസംയുതമ്
നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും മറ്റു ജനങ്ങളും, രാജലക്ഷണങ്ങളുള്ള ബാലനായ ജനമേജയനെ രാജാവായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ധാത്രേയീ ശിക്ഷയാമാസ രാജചിഹ്നാനി സര്വശഃ । ദിനേ ദിനേ വര്ധമാനഃ സ ബഭൂവ മഹാമതിഃ
ധാത്രി അവനെ രാജചിഹ്നങ്ങൾ എല്ലാം പഠിപ്പിച്ചു; ദിവസേന അവൻ വളർന്നു, വലിയ ബുദ്ധിമാനായി.
പ്രാപ്തേ ചൈകാദശേ വര്ഷേ തസ്മൈ കുലപുരോഹിതഃ । യഥോചിതാം ദദൌ വിദ്യാം ജഗ്രാഹ സ യഥോചിതാമ്
പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ, കുടുംബപുരോഹിതൻ അവനു വേണ്ട വിദ്യാഭ്യാസം നൽകി; അവൻ അതു യോജിച്ച വിധത്തിൽ സ്വീകരിച്ചു.
ധനുര്വേദം കൃപഃ പൂര്ണം ദദാവസ്മൈ സുസംസ്കൃതമ് । അര്ജുനായ യഥാ ദ്രോണഃ കര്ണായ ഭാര്ഗവോ യഥാ
കൃപാചാര്യൻ അവനു പൂർണ്ണമായും ശുഭ്രമായി ധനുര്വേദം പഠിപ്പിച്ചു, അർജുനന് ദ്രോണൻ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെയും, കർണന് ഭാർഗവൻ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെയും.
സമ്പ്രാപ്തവിദ്യോ ബലവാന്വഭൂവ ദുരതിക്രമഃ । ധനുര്വേദേ തഥാ വേദേ പാരഗഃ പരമാര്ഥവിത്
വിദ്യ നേടുമ്പോൾ അവൻ ശക്തനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ആയി; ധനുര്വേദത്തിലും വേദങ്ങളിലും അവൻ പ്രാവീണ്യം നേടി, പരമാർത്ഥം അറിഞ്ഞവനായി.
ധര്മശാസ്ത്രാര്ഥകുശലഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ । ചകാര രാജ്യം ധര്മാത്മാ പുരാ ധര്മസുതോ യഥാ
ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ നിപുണനും സത്യവാദിയും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയ അവൻ, ധർമ്മപുത്രൻപോലെ രാജ്യം നീതിയോടെ ഭരിച്ചു.
തതഃ സുവര്ണവര്മാഖ്യോ രാജാ കാശിപതിഃ കില । വപുഷ്ടമാം ശുഭാ കന്യാം ദദൌ പാരീക്ഷിതായ ച
അതിനുശേഷം, സുവർണവർമ്മൻ എന്ന കാശിരാജാവ്, തന്റെ മനോഹരമായ പുത്രിയെ പാർീക്ഷിതിന്റെ മകനായ ജനമേജയന് നൽകി.
സ താം പ്രാപ്യാസിതാപാങ്ഗീം മുമുദേ ജനമേജയഃ । കാശിരാജസുതാം കാന്താം പ്രാപ്യ രാജാ യഥാ പുരാ
കറുത്ത കണ്ണുള്ള കാശിരാജകുമാരിയെ ലഭിച്ചപ്പോൾ, ജനമേജയൻ അതിയായി സന്തോഷിച്ചു, പഴയകാല രാജാക്കന്മാർ പ്രിയതമയെ നേടിയപ്പോലെ.
വിചിത്രവീര്യോ മുമുദേ സുഭദ്രാം ച യഥാര്ജുനഃ । വിജഹാര മഹീപാലോ വനേഷൂപവനേഷു ച
വിചിത്രവീര്യൻ സുഭദ്രയെ ലഭിച്ചപ്പോലെ, അർജുനൻ അവളിൽ സന്തോഷിച്ചപ്പോലെ, രാജാവ് കാടുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
തയാ കമലപത്രാക്ഷ്യാ ശച്യാ ശതക്രതുര്യഥാ । പ്രജാസ്തസ്യ സുസന്തുഷ്ടാ ബഭൂവുഃ സുഖലാലിതാഃ
താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുള്ള അവളോടൊപ്പം, ഇന്ദ്രനും ശചിയോടൊപ്പം ഉണ്ടായതുപോലെ, അവന്റെ പ്രജകൾ വളരെ സന്തുഷ്ടരായി, സുഖത്തോടെ ജീവിച്ചു.
മന്ത്രിണഃ കര്മകുശലാശ്ചക്രുഃ കാര്യാണി സര്വശഃ । ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു മുനിരുത്തങ്കനാമകഃ
കാർയ്യങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മന്ത്രിമാർ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിർവഹിച്ചു; അതേ സമയത്ത് ഉത്തങ്കൻ എന്ന മുനി അവിടെ എത്തി.
തക്ഷകേണ പരിക്ലിഷ്ടോ ഹസ്തിനാപുരമഭ്യഗാത് । വൈരസ്യാപചിതിം കോഽസ്യ പ്രകുര്യാദിതി ചിന്തയന്
തക്ഷകന്റെ ഉപദ്രവം അനുഭവിച്ച മുനി, ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് വന്നു, തന്റെ വൈരത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആരാണ് എന്ന് ആലോചിച്ചു.