കശ്യപ ഉവാച വിത്താര്ഥീ നൃപതിം മത്വാ ശപ്തം പന്നഗ നിഃസൃതഃ । ഗൃഹാദഹം ചോപകര്തും വിദ്യയാ നൃപസത്തമമ്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: ധനം നേടാൻ ഞാൻ രാജാവിനെ എന്റെ മാർഗ്ഗമായി കരുതിയിരുന്നു. പാമ്പ് ശപിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, എന്റെ അറിവുപയോഗിച്ച് മഹാരാജാവിനെ സഹായിക്കാൻ ഞാൻ വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങി.
തക്ഷക ഉവാച വിത്തം ഗൃഹാണ വിപ്രേന്ദ്ര യാവദിച്ഛസി പാര്ഥിവാത് । ദദാമി സ്വഗൃഹം യാഹി സകാമോഽഹം ഭവാമ്യതഃ
തക്ഷകൻ പറഞ്ഞു: മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനേ, രാജാവിൽ നിന്നു നീ എത്ര ധനം വേണമെങ്കിലും എടുക്കൂ. ഞാൻ അതു നിനക്കു തരാം. വീട്ടിലേക്ക് പോകൂ; എനിക്ക് ഇനി തൃപ്തിയുണ്ട്.
സൂത ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ കശ്യപഃ പരമാര്ഥവിത് । ചിന്തയാമാസ മനസാ കിം കരോമി പുനഃ പുനഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ട കശ്യപൻ, പരമാർത്ഥം അറിയുന്നവൻ, മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ആലോചിച്ചു.
ധനം ഗഹീത്വാ സ്വഗൃഹം പ്രയാമി യദ്യഹം പുനഃ । ഭവിഷ്യതി ന മേ കീര്തിര്ലോകേ ലോഭസമാശ്രയാത്
ഞാൻ ഈ ധനം എടുത്ത് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയാൽ, ലാഭലോഭം കാരണം ലോകത്തിൽ എന്റെ പ്രശസ്തി നശിക്കും.
ജീവിതേഽഥ നൃപശ്രേഷ്ഠേ കീര്തിഃ സ്യാദചലാ മമ । ധനപ്രാപ്തിശ്ച ബഹുധാ ഭവേത്പുണ്യം ച ജീവനാത്
എങ്കിൽ ഞാൻ മഹാരാജാവിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചാൽ, എന്റെ കീര്ത്തി അചഞ്ചലമായിരിക്കും, ധനം വളരെ ലഭിക്കും, ജീവൻ രക്ഷിച്ചതിനാൽ പുണ്യവും കിട്ടും.
രക്ഷണീയം യശഃ കാമം ധിഗ്ധനം യശസാ വിനാ । സര്വസ്വം രഘുണാ പൂര്വം ദത്തം വിപ്രായ കീര്തയേ
കീര്ത്തി എത്ര വിലകൊടുത്തും സംരക്ഷിക്കണം; കീര്ത്തിയില്ലാത്ത ധനം ശപിക്കപ്പെട്ടതാണ്. പഴയകാലത്ത് രഘു തന്റെ മുഴുവൻ സ്വത്തും ബ്രാഹ്മണനു കീര്ത്തിക്കായി നൽകിയിരുന്നു.
ഹരിശ്ചന്ദ്രേണ കര്ണേന കീര്ത്യര്ഥം ബഹുവിസ്തരമ് । ഉപേക്ഷേയം കഥം ഭൂപം ദഹ്യമാനം വിഷാഗ്നിനാ
ഹരിശ്ചന്ദ്രനും കർണ്ണനും കീര്ത്തിക്കായി വളരെ ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. വിഷം കയറി കത്തുന്ന രാജാവിനെ ഞാൻ എങ്ങനെ അവഗണിക്കാം?
ജീവിതേഽദ്യ മയാ രാജ്ഞി സുഖം സര്വജനസ്യ ച । അരാജകേ പ്രജാനാശോ ഭവിതാ നാത്ര സംശയഃ
ഇന്ന് ഞാൻ രാജാവിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചാൽ, എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം ഉണ്ടാകും; രാജാവില്ലാതെ ജനങ്ങൾ നശിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
പ്രജാനാശസ്യ പാപം മേ ഭവിഷ്യതി മൃതേ നൃപേ । അപകീര്തിശ്ച ലോകേഷു ധനലോഭാദ്ഭവിഷ്യതി
രാജാവ് മരിച്ചാൽ, ജനങ്ങളുടെ നാശത്തിന്റെ പാപം എനിക്ക് വരും; ധനലോഭം മൂലം ലോകത്ത് ദുശ്ശ്രദ്ധയും ഉണ്ടാകും.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ ധ്യാനം കൃത്വാ സ കശ്യപഃ । ഗതായുഷം ച നൃപതിം ജ്ഞാതവാമ്ബുദ്ധിമത്തരഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, അത്യന്തം ബുദ്ധിമാൻ ആയ കശ്യപൻ ധ്യാനത്തിൽ ഇരുന്നു, രാജാവിന്റെ ആയുസ്സ് തീർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
ആസന്നമൃത്യും രാജാനം ജ്ഞാത്വാ ധ്യാനേന കശ്യപഃ । ഗൃഹം യയൌ സ ധര്മാത്മാ ധനമാദായ തക്ഷകാത്
ധ്യാനത്തിലൂടെ രാജാവിന്റെ മരണസമീപം അറിയിച്ച കശ്യപൻ, ധർമ്മപരനായവൻ, തക്ഷകനിൽ നിന്ന് ധനം വാങ്ങി വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
നിവര്ത്യ കശ്യപം സര്പഃ സപ്തമേ ദിവസേ നൃപമ് । ഹന്തുകാമോ ജഗാമാശു നഗരം നാഗസാഹ്വയമ്
കശ്യപനെ തിരിച്ചു വിട്ട ശേഷം, ആ പാമ്പ് ഏഴാം ദിവസം രാജാവിനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, നാഗസാഹ്വയമെന്ന നഗരത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി.
ശുശ്രാവ നഗരസ്യാന്തേ പ്രാസാദസ്ഥം പരീക്ഷിതമ് । മണിമന്ത്രൌഷധൈഃ കാമം രക്ഷ്യമാണമതന്ദ്രിതമ്
നഗരത്തിന്റെ അറ്റത്ത്, രാജാവ് ഒരു കൊട്ടാരത്തിൽ, രത്നങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് സൂക്ഷ്മമായി കാവൽനിൽക്കുന്നവരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് അവൻ അറിഞ്ഞു.
ചിന്താവിഷ്ടസ്തദാ നാഗോ വിപ്രശാപഭയാകുലഃ । ചിന്തയാമാസ യോഗേന പ്രവിശേയം ഗൃഹം കഥമ്
അപ്പോൾ ആ പാമ്പ്, ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപഭയത്തിൽ ഉത്കണ്ഠയോടെ, യോഗശക്തിയാൽ 'എങ്ങനെ ഞാൻ ആ വീട്ടിൽ കടക്കാം?' എന്ന് ആലോചിച്ചു.
വഞ്ജയാമി കഥം ചൈനം രാജാനം പാപകാരിണമ് । വിപ്രശാപാദ്ധതം മൂഢം വിപ്രപീഡാകരം ശഠമ്
ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം മൂലം നശിച്ച, ഭ്രമിച്ച, ബ്രാഹ്മണരെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ഈ പാപിയായ രാജാവിനെ എങ്ങനെ വഞ്ചിക്കാം എന്ന് ഞാൻ ആലോചിക്കുന്നു.
പാണ്ഡവാനാം കുലേ ജാതഃ കോഽപി നൈതാദൃശോ ഭവേത് । താപസസ്യ ഗലേ യേന മൃതഃ സര്പോ നിവേശിതഃ
പാണ്ഡവകുലത്തിൽ ജനിച്ചവരിൽ ആരും ഇതുപോലൊരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തിട്ടില്ല; ഒരു തപസ്സുവിന്റെ കഴുത്തിൽ മരിച്ച പാമ്പ് വെച്ചവനാണ് ഇദ്ദേഹം.
കൃത്വാ വിഗര്ഹിതം കര്മ ജാനന്കാലഗതിം നൃപഃ । രക്ഷകാന്ഭവനേ കൃത്വാ പ്രാസാദമഭിഗമ്യ ച
കാലചക്രം അറിയുമ്പോഴും, രാജാവ് നിന്ദ്യമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു; കൊട്ടാരത്തിൽ കാവൽക്കാരെ വെച്ച്, കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കയറി.
മൃത്യും വഞ്ചയതേ രാജാ വര്തതേഽദ്യ നിരാകുലഃ । തം കഥം ധക്ഷയിഷ്യാമി വിപ്രവാക്യേന ചോദിതഃ
ഇന്ന് രാജാവ് ഭയമില്ലാതെ, മരണത്തെ വഞ്ചിക്കാമെന്ന് കരുതുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുപോലെ എങ്ങനെ ഞാൻ അവനെ ദഹിപ്പിക്കും?
ന ജാനാതി ച മന്ദാത്മാ മരണം ഹ്യനിവര്തനമ് । തേനാസൌ രക്ഷകാന്സ്ഥാപ്യ സൌധാരൂഢോഽദ്യ മോദതേ
മരണത്തിന് തിരികെ വരാനാവില്ലെന്ന് അവൻ അറിയുന്നില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്നു അവൻ കാവൽക്കാരെ നിർത്തി കൊട്ടാരത്തിൽ കയറി സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നത്.
യദി വൈ വിഹിതോ മൃത്യുര്ദൈവേനാമിതതേജസാ । സ കഥം പരിവര്തേത കൃതൈര്യത്നൈസ്തു കോടിഭിഃ
ദൈവം നിർണ്ണയിച്ച മരണം അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവർക്കും വരേണ്ടതാണെങ്കിൽ, കോടിക്കണക്കിന് ശ്രമങ്ങൾകൊണ്ടും അതിനെ തടയാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.
പാണ്ഡവസ്യ ച ദായാദോ ജാനന്മൃത്യും ഗതം നൃപഃ । ജീവനേ മതിമാസ്ഥായ സ്ഥിതഃ സ്ഥാനേ നിരാകുലഃ
പാണ്ഡവരുടെ വംശജനായ രാജാവ്, മരണത്തിന്റെ വരവ് മനസ്സിലാക്കി, മനസ്സിനെ ജീവൻപുറത്തേയ്ക്ക് കേന്ദ്രീകരിച്ച് സ്ഥിരതയോടെ അവിടെയായിരുന്നു.
ദാനപുണ്യാദികം രാജാ കര്തുമര്ഹതി സര്വഥാ । ധര്മേണ ഹന്യതേ വ്യാധിര്യേനായുഃ ശാശ്വതം ഭവേത്
രാജാവ് എല്ലായ്പ്പോഴും ദാനം, പുണ്യപ്രവൃത്തികൾ എന്നിവ ചെയ്യണം; ധർമ്മം പാലിച്ചാൽ രോഗം ഇല്ലാതാകുകയും ആയുസ്സ് ദീർഘമാവുകയും ചെയ്യും.
നോചേന്മൃത്യുവിധിം കൃത്വാ സ്നാനദാനാദികാഃ ക്രിയാഃ । മരണം സ്വര്ഗലോകായ നരകായാന്യഥാ ഭവേതൂ
മരണവിധി അനുസരിച്ചില്ലെങ്കിൽ, മരണംസമയത്ത് ചെയ്യുന്ന സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയവ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും അല്ലെങ്കിൽ വേറേതായാൽ നരകത്തിലേക്കും നയിക്കും.
ദ്വിജപീഡാകൃതം പാപം പൃഥഗ്വാസ്യ ച ഭൂപതേഃ । വിപ്രശാപസ്തഥാ ഘോര ആസന്നേ മരണേ കില
ദ്വിജന്മാരെ ഉപദ്രവിച്ച് രാജാവ് ചെയ്ത പാപവും, ബ്രാഹ്മണന്റെ ഭയങ്കര ശാപവും, മരണസമയത്ത് അവനെ സമീപിക്കും.
ന കോഽപി ബ്രാഹ്മണഃ പാര്ശ്വേ യ ഏനം പ്രതിബോധയേത് । വേധസാ വിഹിതോ മൃത്യുരനിവാര്യസ്തു സര്വഥാ
അവനെ ജാഗ്രതപ്പെടുത്താൻ സമീപത്ത് ഒരു ബ്രാഹ്മണനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; സ്രഷ്ടാവ് നിർണ്ണയിച്ച മരണം എങ്ങനെയും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്തതാണല്ലോ.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ സര്പോഽസൌ സ്വാന്നാഗാന്നികടേ സ്ഥിതാന് । കൃത്വാ താപസവേഷാംസ്താന്പ്രാഹിണോത്സുഭുജങ്ഗമാന്
അങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ശേഷം ആ പാമ്പ് സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന മറ്റു പാമ്പുകളെ തപസ്വികളുടെ വേഷത്തിൽ മാറ്റി അയച്ചു.
ഫലമൂലാദികം ഗൃഹ്യ രാജ്ഞേ നാഗോഽഥ തക്ഷകഃ । സ്വയം ച കീടരൂപേണ ഫലമധ്യേ സസാര ഹ
തക്ഷകപാമ്പ് പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും എടുത്ത്, താനേ ഒരു കീടത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ പഴത്തിനുള്ളിൽ കടന്നു.
നിര്ഗതാസ്തേ തദാ നാഗാഃ ഫലാന്യാദായ സത്വരാഃ । തേ രാജഭവനം പ്രാപ്യ സ്ഥിതാഃ പ്രാസാദസന്നിധൌ
അപ്പോൾ ആ പാമ്പുകൾ പഴങ്ങൾ എടുത്ത് വേഗത്തിൽ പുറത്ത് പോയി, രാജഭവനത്തിലെ കൊട്ടാരത്തിന് സമീപം എത്തി നിന്നു.
രക്ഷകാസ്താപസാന്ദൃഷ്ട്വാ പപ്രച്ഛുസ്തച്ചികീര്ഷിതമ് । ഊചുസ്തേ ഭൂപതിം ദ്രഷ്ടും പ്രാപ്താഃ സ്മോഽദ്യ തപോവനാത്
കാവൽക്കാർ തപസ്വികളെ കണ്ടു, അവരുടെ ഉദ്ദേശ്യം ചോദിച്ചു; അവർ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഞങ്ങൾ വനത്തിൽ നിന്നു രാജാവിനെ കാണാൻ വന്നതാണ്.'
അഭിമന്യുസുതം വീരം കുലാര്കം ചാരുദര്ശനമ് । പരിവര്ധയിതും പ്രാപ്താ മന്ത്രൈരാഥര്വണൈസ്തഥാ
'അഭിമന്യുവിന്റെ വീരനായ പുത്രനെയും, വംശത്തിലെ പ്രകാശമായ മനോഹരനായവനെയും, അതർവണമന്ത്രങ്ങളാൽ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ഞങ്ങൾ വന്നതാണ്.'