സമുത്തിഷ്ഠതു തന്വങ്ഗീ വ്രതചര്യാപ്രഭാവതഃ । ധര്മ ഉവാച വിശ്വാവസുസുതാം കന്യാം ദേവദൂത യദീച്ഛസി
വ്രതശുദ്ധിയുടെ ശക്തിയാൽ ഈ സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടി എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ. ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ദൈവദൂതനേ, വിശ്വാവസുവിന്റെ മകളെ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ,
ഉത്തിഷ്ഠത്വായുഷോഽര്ധേന രുരും ഗത്വാ ത്വമര്പയ । രാജോവാച ഏവമുക്തസ്തതോ ഗത്വാ ജീവയിത്വാ പ്രമദ്വരാമ്
അവൾ രുരുവിന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി കൊണ്ടു എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ; നീ പോയി അവളെ രുരുവിന് കൈമാറണം. രാജാവ് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, ദൂതൻ പോയി പ്രമദ്വരയെ ജീവിപ്പിച്ചു.
രുരോഃ സമര്പയാമാസ ദേവദൂതസ്ത്വരാന്വിതഃ । തതഃ ശുഭേഽഹ്നി വിധിനാ രുരുണാപി വിവാഹിതാ
ദൈവദൂതൻ വേഗത്തിൽ പ്രമദ്വരയെ രുരുവിന് കൈമാറി. തുടർന്ന്, ശുഭദിനത്തിൽ, എല്ലാ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ച് രുരുവും അവളും വിവാഹിതരായി.
ഇത്ഥം ചോപായയോഗേന മൃതാപ്യുജ്ജീവിതാ തദാ । ഉപായസ്തു പ്രകര്തവ്യഃ സര്വഥാ ശാസ്ത്രസമ്മതഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ മാർഗം ഉപയോഗിച്ച് മരിച്ചവളെയും ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ മാർഗം എല്ലായ്പ്പോഴും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നടത്തണം.
മണിമന്ത്രൌഷധീഭിശ്ച വിധിവത്പ്രാണരക്ഷണേ । ഇത്യുക്ത്വാ സചിവാന് രാജാ കല്പയിത്വാ സുരക്ഷകാന്
മണികൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് വിധിപ്രകാരം ജീവൻ സംരക്ഷിക്കണം. ഇതു പറഞ്ഞ് രാജാവ് മന്ത്രിമാരെ നിയോഗിച്ചു, രക്ഷകരെയും ഒരുക്കി.
കാരയിത്വാഥ പ്രാസാദം സപ്തഭൂമികമുത്തമമ് । ആരുരോഹോത്തരാസൂനുഃ സചിവൈഃ സഹ തത്ക്ഷണമ്
ശ്രേഷ്ഠമായ ഏഴുനില കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കാൻ രാജാവ് നിർദ്ദേശിച്ചു. അപ്പോൾ രാജകുമാരനും മന്ത്രിമാരും ചേർന്ന് അതിലേക്ക് കയറി.
മണിമന്ത്രധരാഃ ശൂരാഃ സ്ഥാപിതാസ്തത്ര രക്ഷണേ । പ്രേഷയാമാസ ഭൂപാലോ മുനിം ഗൌരമുഖം തതഃ
മണികളും മന്ത്രങ്ങളും കൈവശമുള്ള ധീരന്മാരെ അവിടെ സംരക്ഷണത്തിനായി നിയോഗിച്ചു. തുടർന്ന് രാജാവ് ഗൗരമുഖമെന്ന മുനിയെ അയച്ചു.
പ്രസാദാര്ഥം സേവകസ്യ ക്ഷമസ്വേതി പുനഃ പുനഃ । ബ്രാഹ്മണാന്സിദ്ധമന്ത്രജ്ഞാന് രക്ഷണാര്ഥമിതസ്തതഃ
ദാസന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും ക്ഷമ ചോദിച്ചു. സിദ്ധമന്ത്രജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അവിടെ സംരക്ഷണത്തിനായി അയച്ചു.
മന്ത്രിപുത്രഃ സ്ഥിതസ്തത്ര സ്ഥാപയാമാസ ദന്തിനഃ । ന കശ്ചിദാരുഹേത്തത്ര പ്രാസാദേ ചാതിരക്ഷിതേ
മന്ത്രിയുടെ മകനെയും അവിടെ നിയോഗിച്ചു, ആനകളെയും സംരക്ഷണത്തിനായി വെച്ചു. അത്രയും കർശനമായിരുന്ന ആ കൊട്ടാരത്തിൽ ആരും പ്രവേശിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല.
വാതോഽപി ന ചരേത്തത്ര പ്രവേശേ വിനിവാര്യതേ । ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദികം രാജാ തത്രസ്ഥശ്ച ചകാര സഃ
അവിടെ കാറ്റ് പോലും കടക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; പ്രവേശനം കർശനമായി തടഞ്ഞു. രാജാവ് അവിടെ താമസിച്ചു, ഭക്ഷ്യപാനീയങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുക്കി.
സ്താനസന്ധ്യാദികം കര്മ തത്രൈവ വിനിവര്ത്യ ച । രാജകാര്യാണി സര്വാണി തത്രസ്ഥശ്ചാകരോന്നൃപഃ
ദൈനംദിന കർമ്മങ്ങൾ, പൂജയും മറ്റും അവിടെ തന്നെ നടത്തി. രാജാവ് അവിടെ താമസിച്ച് എല്ലാ രാജകാര്യങ്ങളും നടത്തി.
മന്ത്രിഭിഃ സഹ സമ്മന്ത്ര്യ ഗണയന്ദിവസാനപി । കശ്ചിച്ച കശ്യപോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ മന്ത്രിസത്തമഃ
മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചിച്ച്, ദിവസങ്ങൾ എണ്ണിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അവിടെ കശ്യപൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
ശുശ്രാവ ച തഥാ ശാപം പ്രാപ്തം രാജ്ഞാ മഹാത്മനാ । സ ധനാര്ഥീ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ കശ്യപഃ സമചിന്തയത്
അവൻ മഹാത്മാവായ രാജാവിന് ലഭിച്ച ശാപം കേട്ടു. ധനത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ കശ്യപൻ അങ്ങനെ ആലോചിച്ചു.
വ്രജാമി തത്ര യത്രാസ്തേ ശപ്തോ രാജാ ദ്വിജേന ഹ । ഇതി കൃത്വാ മതിം വിപ്രഃ സ്വഗൃഹാന്നിഃസൃതഃ പഥി
ബ്രാഹ്മണൻ ശപിച്ച രാജാവ് എവിടെ ഇരിക്കുന്നു, അവിടെ ഞാൻ പോകണം എന്ന് തീരുമാനിച്ച്, ആ ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് ഇറങ്ങി വഴി പിടിച്ചു.
കശ്യപോ മന്ത്രവിദ്വിദ്വാന്ധനാര്ഥീ മുനിസത്തമഃ
മന്ത്രജ്ഞനായ, വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ധനത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമായ കശ്യപൻ—
പരീക്ഷിന്മരണമ് സൂത ഉവാച തസ്മിന്നേവ ദിനേ നാമ്നാ തക്ഷകസ്തം നൃപോത്തമമ് । ശപ്തം ജ്ഞാത്വാ ഗൃഹാത്തൂര്ണം നിഃസൃതഃ പുരുഷോത്തമഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതേ ദിവസം തന്നെ, തക്ഷക എന്ന പേരിലുള്ള സർപ്പരാജാവ്, ആ മഹാരാജാവിന് ശാപം ലഭിച്ചെന്നു അറിഞ്ഞ്, വേഗത്തിൽ തന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് ഇറങ്ങി.
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണവേഷേണ തക്ഷകഃ പഥി നിര്ഗതഃ । അപശ്യത്കശ്യപം മാര്ഗേ വ്രജന്തം നൃപതിം പ്രതി
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച് തക്ഷകൻ വഴിയിൽ ഇറങ്ങി. രാജാവിനെ കാണാൻ പോകുന്ന കശ്യപനെ വഴിയിൽ കണ്ടു.
തമപൃച്ഛത്പന്നഗോഽസൌ ബ്രാഹ്മണം മന്ത്രവാദിനമ് । ക്വ ഭവാംസ്ത്വരിതോ യാതി കിഞ്ച കാര്യം ചികീര്ഷതി
ആ സർപ്പൻ മന്ത്രജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണനോട് ചോദിച്ചു: 'ഭവാൻ എവിടേക്കാണ് ഇങ്ങനെ വേഗത്തിൽ പോകുന്നത്? എന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'
കശ്യപ ഉവാച പരീക്ഷിതം നൃപശ്രേഷ്ഠം തക്ഷകശ്ച പ്രധക്ഷ്യതി । തത്രാഹം ത്വരിതോ യാമി നൃപം കര്തുമപജ്വരമ്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: 'തക്ഷകൻ രാജാവായ പരിചിതിനെ ദഹിപ്പിക്കും. അതിനാൽ രാജാവിനെ വേദനയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ വേഗത്തിൽ അവിടെ പോകുന്നു.'
മന്ത്രോഽസ്തി മമ വിപ്രേന്ദ്ര വിഷനാശകരഃ കില । ജീവയിഷ്യാമ്യഹം തം വൈ ജീവിതവ്യേഽധുനാ കില
'എന്നെ പോലെ ഉത്തമനായ ബ്രാഹ്മണനേ, വിഷം നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മന്ത്രം എനിക്ക് ഉണ്ട്. ഇപ്പോൾ അവനു ജീവിക്കേണ്ട സമയമാണ്, അതിനാൽ ഞാൻ അവനെ ജീവിപ്പിക്കും.'
തക്ഷക ഉവാച അഹം സ പന്നഗോ ബ്രഹ്മംസ്തം ധക്ഷ്യാമി മഹീപതിമ് । നിവര്തസ്വ ന ശക്തസ്ത്വം മയാ ദഷ്ടം ചികിത്സിതുമ്
തക്ഷകൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണനേ, ആ രാജാവിനെ ദഹിപ്പിക്കാൻ പോകുന്ന സർപ്പൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്. തിരിച്ചു പോകൂ, എന്റെ കടിയേറ്റ് ആരെയും ഭവാൻ ചികിത്സിക്കാൻ കഴിയില്ല.'
കശ്യപ ഉവാച അഹം ദഷ്ടം ത്വയാ സര്പ നൃപം ശപ്തം ദ്വിജേന വൈ । ജീവയിഷ്യാമ്യസന്ദേഹം കാമം മന്ത്രബലേന വൈ
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണൻ ശപിച്ച രാജാവിനെ നീ കടിച്ചാലും, ഞാൻ മന്ത്രശക്തിയാൽ അവനെ നിർബന്ധമായി ജീവിപ്പിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.'
തക്ഷക ഉവാച യദി ത്വം ജീവിതും യാസി മയാ ദഷ്ടം നൃപോത്തമമ് । മന്ത്രശക്തിബലം വിപ്ര ദര്ശയ ത്വം മമാനഘ
തക്ഷകൻ പറഞ്ഞു: 'നീ എന്റെ കടിയേറ്റ് മരിച്ച രാജാവിനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ പോകുന്നുവെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഭവാൻ എന്റെ മുന്നിൽ ആ മന്ത്രശക്തി കാണിക്കൂ.'
ധക്ഷ്യാമ്യേനം ച ന്യഗ്രോധം വിഷദംഷ്ട്രാഭിരദ്യ വൈ । കശ്യപ ഉവാച ജീവയിഷ്യേ ത്വയാ ദഷ്ടം ദഗ്ധം വാ പന്നഗോത്തമ
'ഇന്ന് ഞാൻ ഈ ആൽമരത്തെ എന്റെ വിഷമുള്ള പല്ലുകൊണ്ട് ദഹിപ്പിക്കും.' കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: 'നീ കടിച്ചാലും ദഹിപ്പിച്ചാലും സർപ്പശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അതിനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കും.'
സൂത ഉവാച അദശത്പന്നഗോ വൃക്ഷം ഭസ്മസാച്ച ചകാര തമ് । ഉവാച കശ്യപം ഭൂയോ ജീവയൈനം ദ്വിജോത്തമ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സർപ്പൻ ആ വൃക്ഷത്തെ കടിച്ചു, അതിനെ ചാരമാക്കി മാറ്റി. പിന്നെ അവൻ കശ്യപനോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഇതിനെ ജീവിപ്പിക്കൂ.'
ദൃഷ്ട്വാ ഭസ്മീകൃതം വൃക്ഷം പന്നഗേന വിഷാഗ്നിനാ । സര്വം ഭസ്മ സമാഹൃത്യ കശ്യപോ വാക്യമബ്രവീത്
സർപ്പന്റെ വിഷാഗ്നിയിൽ വൃക്ഷം ചാരമായത് കണ്ട കശ്യപൻ ആ മുഴുവൻ ചാരം ഒന്നു കൂട്ടി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പശ്യ മന്ത്രബലം മേഽദ്യ ന്യഗ്രോധം പന്നഗോത്തമ । ജീവയാമ്യദ്യ വൃക്ഷം വൈ പശ്യതസ്തേ മഹാവിഷ
'സർപ്പശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ന് എന്റെ മന്ത്രശക്തി കാണൂ. മഹാവിഷമുള്ളവനേ, ഞാൻ ഈ ആൽമരത്തെ ഇപ്പോൾ തന്നെ ജീവിപ്പിക്കും, നീ നോക്കിക്കൊൾക.'
ഇത്യുക്ത്വാ ജലമാദായ കശ്യപോ മന്ത്രവിത്തമഃ । സിഷേച ഭസ്മരാശിം തം മന്ത്രിതേനൈവ വാരിണാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മന്ത്രജ്ഞനായ കശ്യപൻ വെള്ളം എടുത്തു, മന്ത്രബലത്തോടെ ആ ചാരത്തിന്മേൽ വെള്ളം തളിച്ചു.
തദ്വാരിസേചനാജ്ജാതോ ന്യഗ്രോധഃ പൂര്വവച്ഛുഭഃ । വിസ്മയം തക്ഷകഃ പ്രാപ്തോ ദൃഷ്ട്വാ തം ജീവിതം നഗമ്
ആ വെള്ളം തളിച്ചതോടെ ആൽമരം മുമ്പത്തെപോലെ സുന്ദരമായി ജീവിച്ചു. ആ മരത്തിന് ജീവൻ തിരികെ വന്നത് കണ്ട തക്ഷകൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
തമാഹ കശ്യപം നാഗഃ കിമര്ഥം തേ പരിശ്രമഃ । സമ്പാദയാമി തം കാമം ബ്രൂഹി വാഡവ വാഞ്ഛിതമ്
തക്ഷകൻ കശ്യപനോട് ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് ഇത്രയും പരിശ്രമം എന്തിനാണ്? നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണോ, അതു പറയൂ, ഞാൻ അതു നിനക്ക് നല്കാം.'