ദേവദൂതസ്തദാഭ്യേത്യ വാക്യമാഹ രുരും തതഃ । ദേവദൂത ഉവാച മാകാര്ഷീഃ സാഹസം ബ്രഹ്മന്കഥം ജീവേന്മൃതാ പ്രിയാ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭാര്യയെ ഓർത്ത് ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ദൈവദൂതൻ അവിടെ വന്ന് രുരുവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഗതായുരേഷാ സുശ്രോണീ ഗന്ധര്വാപ്സരസോഃ സുതാ । അന്യാം കാമയ ചാര്വങ്ഗീം മൃതേയം ചാവിവാഹിതാ
ദൈവദൂതൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഇങ്ങനെ ധൈര്യരഹിതമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യരുത്. മരിച്ചുപോയ പ്രിയപ്പെട്ടവൾക്ക് വീണ്ടും ജീവൻ എങ്ങനെ ലഭിക്കും?
കിം രോദിഷി സുദുര്ബുദ്ധേ കാ പ്രീതിസ്തേഽനയാ സഹ । രുരുരുവാച ദേവദൂത ന ചാന്യാം വൈ വരിഷ്യാമ്യഹമങ്ഗനാമ്
ഈ മനോഹരമായ കമരം, ഗന്ധർവ്വനും അപ്സരസ്സും ജനിച്ചവളാണ്. അവൾക്ക് ആയുസ്സ് തീർന്നു. മറ്റൊരു സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിക്കൂ; ഇവൾ വിവാഹം കഴിക്കാതെ മരിച്ചുപോയി.
യദി ജീവേന്ന ജീവേദ്വാ മര്തവ്യം ചാധുനാ മയാ । രാജോവാച വിദിത്വേതി ഹഠം തസ്യ ദേവദൂതോ മുദാന്വിതഃ
നീ എന്തിന് കരയുന്നു, ഭ്രാന്തനായവനേ? അവളോടൊപ്പം നിന്നാൽ എന്ത് സന്തോഷം? രുരു പറഞ്ഞു: ദൈവദൂതാ, ഞാൻ മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിക്കില്ല.
ഉവാച വചനം തഥ്യം സത്യം ചാതിമനോഹരമ് । ഉപായം ശൃണു വിപ്രേന്ദ്ര വിഹിതം യത്സുരൈഃ പുരാ
അവൻ സത്യവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനേ, ദേവന്മാർ പഴയകാലത്ത് നിർദ്ദേശിച്ച മാർഗം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ആയുഷോഽര്ധപ്രദാനേന ജീവയാശു പ്രമദ്വരാമ് । രുരുരുവാച ആയുഷോഽര്ധം പ്രയച്ഛാമി കന്യായൈ നാത്ര സംശയഃ
അവളുടെ ജീവൻ തിരികെ വരാൻ, തന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി നൽകണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു. രുരു പറഞ്ഞു: ഞാനവള്ക്ക് എന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി നൽകുന്നു; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
അദ്യ പ്രത്യാവൃതപ്രാണാ പ്രോത്തിഷ്ഠതു മമ പ്രിയാ । വിശ്വാവസുസ്തദാ തത്ര വിമാനേന സമാഗതഃ
ഇന്ന് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ ജീവൻ തിരികെ വന്നാൽ അവൾ എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ. അപ്പോൾ തന്നെ വിശ്വാവസു ദൈവീയവിമാനത്തിൽ അവിടെ എത്തി.
ജ്ഞാത്വാ പുത്രീം മൃതാം ചാശു സ്വര്ഗലോകാത്പ്രമദ്വരാമ് । തതോ ഗന്ധര്വരാജശ്ച ദേവദൂതശ്ച സത്തമഃ
സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ മകൾ പ്രമദ്വര മരിച്ചെന്നറിഞ്ഞു, അപ്പോൾ ഗന്ധർവരാജാവും ദൈവദൂതനും അവിടെ എത്തി.
ധര്മരാജമുപേത്യേദം വചനം പ്രത്യഭാഷതാമ് । ധര്മരാജ രുരോഃ പത്നീ സുതാ വിശ്വാവസോസ്തഥാ
അവർ ധർമ്മരാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞത്: ധർമ്മരാജാ, രുരുവിന്റെ ഭാര്യയും വിശ്വാവസുവിന്റെ മകളുമാണ്.
മൃതാ പ്രമദ്വരാ കന്യാ ദഷ്ടാ സര്പേണ ചാധുനാ । സാ രുരോരായുഷോഽര്ധേന മര്തുകാമസ്യ സൂര്യജ
പ്രമദ്വര എന്ന പെൺകുട്ടി ഇപ്പോൾ പാമ്പ് കടിച്ചാണ് മരിച്ചത്. സൂര്യപുത്രാ, മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച അവളെ രുരുവിന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി നൽകി ജീവിപ്പിക്കണം.
സമുത്തിഷ്ഠതു തന്വങ്ഗീ വ്രതചര്യാപ്രഭാവതഃ । ധര്മ ഉവാച വിശ്വാവസുസുതാം കന്യാം ദേവദൂത യദീച്ഛസി
വ്രതശുദ്ധിയുടെ ശക്തിയാൽ ഈ സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടി എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ. ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ദൈവദൂതനേ, വിശ്വാവസുവിന്റെ മകളെ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ,
ഉത്തിഷ്ഠത്വായുഷോഽര്ധേന രുരും ഗത്വാ ത്വമര്പയ । രാജോവാച ഏവമുക്തസ്തതോ ഗത്വാ ജീവയിത്വാ പ്രമദ്വരാമ്
അവൾ രുരുവിന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി കൊണ്ടു എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ; നീ പോയി അവളെ രുരുവിന് കൈമാറണം. രാജാവ് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, ദൂതൻ പോയി പ്രമദ്വരയെ ജീവിപ്പിച്ചു.
രുരോഃ സമര്പയാമാസ ദേവദൂതസ്ത്വരാന്വിതഃ । തതഃ ശുഭേഽഹ്നി വിധിനാ രുരുണാപി വിവാഹിതാ
ദൈവദൂതൻ വേഗത്തിൽ പ്രമദ്വരയെ രുരുവിന് കൈമാറി. തുടർന്ന്, ശുഭദിനത്തിൽ, എല്ലാ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ച് രുരുവും അവളും വിവാഹിതരായി.
ഇത്ഥം ചോപായയോഗേന മൃതാപ്യുജ്ജീവിതാ തദാ । ഉപായസ്തു പ്രകര്തവ്യഃ സര്വഥാ ശാസ്ത്രസമ്മതഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ മാർഗം ഉപയോഗിച്ച് മരിച്ചവളെയും ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ മാർഗം എല്ലായ്പ്പോഴും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നടത്തണം.
മണിമന്ത്രൌഷധീഭിശ്ച വിധിവത്പ്രാണരക്ഷണേ । ഇത്യുക്ത്വാ സചിവാന് രാജാ കല്പയിത്വാ സുരക്ഷകാന്
മണികൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് വിധിപ്രകാരം ജീവൻ സംരക്ഷിക്കണം. ഇതു പറഞ്ഞ് രാജാവ് മന്ത്രിമാരെ നിയോഗിച്ചു, രക്ഷകരെയും ഒരുക്കി.
കാരയിത്വാഥ പ്രാസാദം സപ്തഭൂമികമുത്തമമ് । ആരുരോഹോത്തരാസൂനുഃ സചിവൈഃ സഹ തത്ക്ഷണമ്
ശ്രേഷ്ഠമായ ഏഴുനില കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കാൻ രാജാവ് നിർദ്ദേശിച്ചു. അപ്പോൾ രാജകുമാരനും മന്ത്രിമാരും ചേർന്ന് അതിലേക്ക് കയറി.
മണിമന്ത്രധരാഃ ശൂരാഃ സ്ഥാപിതാസ്തത്ര രക്ഷണേ । പ്രേഷയാമാസ ഭൂപാലോ മുനിം ഗൌരമുഖം തതഃ
മണികളും മന്ത്രങ്ങളും കൈവശമുള്ള ധീരന്മാരെ അവിടെ സംരക്ഷണത്തിനായി നിയോഗിച്ചു. തുടർന്ന് രാജാവ് ഗൗരമുഖമെന്ന മുനിയെ അയച്ചു.
പ്രസാദാര്ഥം സേവകസ്യ ക്ഷമസ്വേതി പുനഃ പുനഃ । ബ്രാഹ്മണാന്സിദ്ധമന്ത്രജ്ഞാന് രക്ഷണാര്ഥമിതസ്തതഃ
ദാസന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും ക്ഷമ ചോദിച്ചു. സിദ്ധമന്ത്രജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അവിടെ സംരക്ഷണത്തിനായി അയച്ചു.
മന്ത്രിപുത്രഃ സ്ഥിതസ്തത്ര സ്ഥാപയാമാസ ദന്തിനഃ । ന കശ്ചിദാരുഹേത്തത്ര പ്രാസാദേ ചാതിരക്ഷിതേ
മന്ത്രിയുടെ മകനെയും അവിടെ നിയോഗിച്ചു, ആനകളെയും സംരക്ഷണത്തിനായി വെച്ചു. അത്രയും കർശനമായിരുന്ന ആ കൊട്ടാരത്തിൽ ആരും പ്രവേശിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല.
വാതോഽപി ന ചരേത്തത്ര പ്രവേശേ വിനിവാര്യതേ । ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദികം രാജാ തത്രസ്ഥശ്ച ചകാര സഃ
അവിടെ കാറ്റ് പോലും കടക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; പ്രവേശനം കർശനമായി തടഞ്ഞു. രാജാവ് അവിടെ താമസിച്ചു, ഭക്ഷ്യപാനീയങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുക്കി.
സ്താനസന്ധ്യാദികം കര്മ തത്രൈവ വിനിവര്ത്യ ച । രാജകാര്യാണി സര്വാണി തത്രസ്ഥശ്ചാകരോന്നൃപഃ
ദൈനംദിന കർമ്മങ്ങൾ, പൂജയും മറ്റും അവിടെ തന്നെ നടത്തി. രാജാവ് അവിടെ താമസിച്ച് എല്ലാ രാജകാര്യങ്ങളും നടത്തി.
മന്ത്രിഭിഃ സഹ സമ്മന്ത്ര്യ ഗണയന്ദിവസാനപി । കശ്ചിച്ച കശ്യപോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ മന്ത്രിസത്തമഃ
മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചിച്ച്, ദിവസങ്ങൾ എണ്ണിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അവിടെ കശ്യപൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
ശുശ്രാവ ച തഥാ ശാപം പ്രാപ്തം രാജ്ഞാ മഹാത്മനാ । സ ധനാര്ഥീ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ കശ്യപഃ സമചിന്തയത്
അവൻ മഹാത്മാവായ രാജാവിന് ലഭിച്ച ശാപം കേട്ടു. ധനത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ കശ്യപൻ അങ്ങനെ ആലോചിച്ചു.
വ്രജാമി തത്ര യത്രാസ്തേ ശപ്തോ രാജാ ദ്വിജേന ഹ । ഇതി കൃത്വാ മതിം വിപ്രഃ സ്വഗൃഹാന്നിഃസൃതഃ പഥി
ബ്രാഹ്മണൻ ശപിച്ച രാജാവ് എവിടെ ഇരിക്കുന്നു, അവിടെ ഞാൻ പോകണം എന്ന് തീരുമാനിച്ച്, ആ ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് ഇറങ്ങി വഴി പിടിച്ചു.
കശ്യപോ മന്ത്രവിദ്വിദ്വാന്ധനാര്ഥീ മുനിസത്തമഃ
മന്ത്രജ്ഞനായ, വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ധനത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമായ കശ്യപൻ—
പരീക്ഷിന്മരണമ് സൂത ഉവാച തസ്മിന്നേവ ദിനേ നാമ്നാ തക്ഷകസ്തം നൃപോത്തമമ് । ശപ്തം ജ്ഞാത്വാ ഗൃഹാത്തൂര്ണം നിഃസൃതഃ പുരുഷോത്തമഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതേ ദിവസം തന്നെ, തക്ഷക എന്ന പേരിലുള്ള സർപ്പരാജാവ്, ആ മഹാരാജാവിന് ശാപം ലഭിച്ചെന്നു അറിഞ്ഞ്, വേഗത്തിൽ തന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് ഇറങ്ങി.
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണവേഷേണ തക്ഷകഃ പഥി നിര്ഗതഃ । അപശ്യത്കശ്യപം മാര്ഗേ വ്രജന്തം നൃപതിം പ്രതി
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച് തക്ഷകൻ വഴിയിൽ ഇറങ്ങി. രാജാവിനെ കാണാൻ പോകുന്ന കശ്യപനെ വഴിയിൽ കണ്ടു.
തമപൃച്ഛത്പന്നഗോഽസൌ ബ്രാഹ്മണം മന്ത്രവാദിനമ് । ക്വ ഭവാംസ്ത്വരിതോ യാതി കിഞ്ച കാര്യം ചികീര്ഷതി
ആ സർപ്പൻ മന്ത്രജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണനോട് ചോദിച്ചു: 'ഭവാൻ എവിടേക്കാണ് ഇങ്ങനെ വേഗത്തിൽ പോകുന്നത്? എന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'
കശ്യപ ഉവാച പരീക്ഷിതം നൃപശ്രേഷ്ഠം തക്ഷകശ്ച പ്രധക്ഷ്യതി । തത്രാഹം ത്വരിതോ യാമി നൃപം കര്തുമപജ്വരമ്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: 'തക്ഷകൻ രാജാവായ പരിചിതിനെ ദഹിപ്പിക്കും. അതിനാൽ രാജാവിനെ വേദനയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ വേഗത്തിൽ അവിടെ പോകുന്നു.'
മന്ത്രോഽസ്തി മമ വിപ്രേന്ദ്ര വിഷനാശകരഃ കില । ജീവയിഷ്യാമ്യഹം തം വൈ ജീവിതവ്യേഽധുനാ കില
'എന്നെ പോലെ ഉത്തമനായ ബ്രാഹ്മണനേ, വിഷം നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മന്ത്രം എനിക്ക് ഉണ്ട്. ഇപ്പോൾ അവനു ജീവിക്കേണ്ട സമയമാണ്, അതിനാൽ ഞാൻ അവനെ ജീവിപ്പിക്കും.'