വിഷമദ്മി ഗലേ പാശം കൃത്വാ പ്രാണാംസ്ത്യജാമ്യഹമ് । വിലപ്യൈവം രുരുസ്തത്ര വിചാര്യ മനസാ പുനഃ
ഞാൻ വിഷം കുടിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ കഴുത്തിൽ കയർ കെട്ടി ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാം. ഇങ്ങനെ വിലപിച്ച് അവൻ അവിടെ കരഞ്ഞു, വീണ്ടും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
ഉപായം ചിന്തയാമാസ സ്ഥിതസ്തസ്മിന്നദീതടേ । മരണാത്കിം ഫലം മേ സ്യാദാത്മഹത്യാ ദുരത്യയാ
ആ നദീതീരത്ത് നിന്നുകൊണ്ട്, എന്തെങ്കിലും മാർഗം ആലോചിച്ചു. മരിച്ചാൽ എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ആത്മഹത്യ വലിയ പാപമാണ്.
ദുഃഖിതശ്ച പിതാ മേ സ്യാജ്ജനനീ ചാതിദുഃഖിതാ । ദൈവസ്തുഷ്ടോ ഭവേത്കാമം ദൃഷ്ട്വാ മാം ത്യക്തജീവിതമ്
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അച്ഛൻ ദുഃഖിക്കും, അമ്മ അതിലധികം ദുഃഖിക്കും. ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ദൈവം സന്തോഷിക്കുമോ എന്നറിയില്ല.
സര്വഃ പ്രമുദിതശ്ച സ്യാന്മത്ക്ഷയേ നാത്ര സംശയഃ । ഉപകാരഃ പ്രിയായാഃ കഃ പരലോകേ ഭവേദപി
എന്റെ നാശത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷിക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല. പക്ഷേ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവള്ക്ക് മറ്റുള്ള ലോകത്തും എന്ത് ഉപകാരമാകും?
മൃതേ മയ്യാത്മഘാതേന വിരഹാത്പീഡിതേഽപി ച । പരലോകേ പ്രിയാ സാപി ന മേ സ്യാദാത്മഘാതിനഃ
വിരഹത്തിൽ ദുഃഖിച്ച് ഞാൻ ആത്മഹത്യ ചെയ്താൽ, മരിച്ചശേഷം പോലും ആ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ എനിക്ക് ലഭിക്കില്ല. ആത്മഹത്യ ചെയ്തവനോട് അവൾ വരില്ല.
ഏതദര്ഥം മൃതേ ദോഷാ മയി നൈവാമൃതേ പുനഃ । വിമൃശ്യൈവ രുരുസ്തത്ര സ്നാത്വാചമ്യ ശുചിഃ സ്ഥിതഃ
ഇതിനാൽ, ഞാൻ മരിച്ചാൽ പാപം എനിക്കാകും; മരിക്കാതെ ഇരുന്നാൽ അങ്ങനെയില്ല. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, കുളിച്ച് ശുദ്ധനായവൻ അവിടെ നില്ക്കുമ്പോൾ കരഞ്ഞു.
അബ്രവീദ്വചനം കൃത്വാ ജലം പാണാവസൌ മുനിഃ । യന്മയാ സുകൃതം കിഞ്ചിത്കൃതം ദേവാര്ചനാദികമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മുനിവൻ കൈയിൽ വെള്ളം എടുത്ത് പറഞ്ഞു: ദേവാരാധനയോ മറ്റേതെങ്കിലും നല്ല പ്രവൃത്തിയോ ഞാൻ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—
ഗുരവഃ പൂജിതാ ഭക്ത്യാ ഹുതം ജപ്തം തപഃ കൃതമ് । അധീതാസ്ത്വഖിലാ വേദാ ഗായത്രീ സംസ്കൃതാ യദി
ഗുരുക്കന്മാരെ ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചു, ഹോമം നടത്തി, ജപം ചെയ്ത്, തപസ്സു ചെയ്തു, എല്ലാ വേദങ്ങളും പഠിച്ചു, ഗായത്രീയെ ശുദ്ധമാക്കി എന്നെന്തെങ്കിലും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—
രവിരാരാധിതസ്തേന സഞ്ജീവതു മമ പ്രിയാ । യദി ജീവേന്ന മേ കാന്താ ത്യജേ പ്രാണാനഹം തതഃ
സൂര്യനെ ആരാധിച്ചതിന്റെ ഫലമായി എനിക്ക് പുണ്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾക്ക് ജീവൻ തിരികെ ലഭിക്കട്ടെ. അവൾ ജീവിക്കില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ തജ്ജലം ഭൂമൌ ചിക്ഷേപാരാധ്യ ദേവതാഃ । രാജോവാച ഏവം വിലപതസ്തസ്യ ഭാര്യയാ ദുഃഖിതസ്യ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അയാൾ ആ വെള്ളം നിലത്ത് ഒഴിച്ചു, ദേവതകളെ ആരാധിച്ചു.
ദേവദൂതസ്തദാഭ്യേത്യ വാക്യമാഹ രുരും തതഃ । ദേവദൂത ഉവാച മാകാര്ഷീഃ സാഹസം ബ്രഹ്മന്കഥം ജീവേന്മൃതാ പ്രിയാ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭാര്യയെ ഓർത്ത് ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ദൈവദൂതൻ അവിടെ വന്ന് രുരുവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഗതായുരേഷാ സുശ്രോണീ ഗന്ധര്വാപ്സരസോഃ സുതാ । അന്യാം കാമയ ചാര്വങ്ഗീം മൃതേയം ചാവിവാഹിതാ
ദൈവദൂതൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഇങ്ങനെ ധൈര്യരഹിതമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യരുത്. മരിച്ചുപോയ പ്രിയപ്പെട്ടവൾക്ക് വീണ്ടും ജീവൻ എങ്ങനെ ലഭിക്കും?
കിം രോദിഷി സുദുര്ബുദ്ധേ കാ പ്രീതിസ്തേഽനയാ സഹ । രുരുരുവാച ദേവദൂത ന ചാന്യാം വൈ വരിഷ്യാമ്യഹമങ്ഗനാമ്
ഈ മനോഹരമായ കമരം, ഗന്ധർവ്വനും അപ്സരസ്സും ജനിച്ചവളാണ്. അവൾക്ക് ആയുസ്സ് തീർന്നു. മറ്റൊരു സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിക്കൂ; ഇവൾ വിവാഹം കഴിക്കാതെ മരിച്ചുപോയി.
യദി ജീവേന്ന ജീവേദ്വാ മര്തവ്യം ചാധുനാ മയാ । രാജോവാച വിദിത്വേതി ഹഠം തസ്യ ദേവദൂതോ മുദാന്വിതഃ
നീ എന്തിന് കരയുന്നു, ഭ്രാന്തനായവനേ? അവളോടൊപ്പം നിന്നാൽ എന്ത് സന്തോഷം? രുരു പറഞ്ഞു: ദൈവദൂതാ, ഞാൻ മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിക്കില്ല.
ഉവാച വചനം തഥ്യം സത്യം ചാതിമനോഹരമ് । ഉപായം ശൃണു വിപ്രേന്ദ്ര വിഹിതം യത്സുരൈഃ പുരാ
അവൻ സത്യവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനേ, ദേവന്മാർ പഴയകാലത്ത് നിർദ്ദേശിച്ച മാർഗം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ആയുഷോഽര്ധപ്രദാനേന ജീവയാശു പ്രമദ്വരാമ് । രുരുരുവാച ആയുഷോഽര്ധം പ്രയച്ഛാമി കന്യായൈ നാത്ര സംശയഃ
അവളുടെ ജീവൻ തിരികെ വരാൻ, തന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി നൽകണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു. രുരു പറഞ്ഞു: ഞാനവള്ക്ക് എന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി നൽകുന്നു; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
അദ്യ പ്രത്യാവൃതപ്രാണാ പ്രോത്തിഷ്ഠതു മമ പ്രിയാ । വിശ്വാവസുസ്തദാ തത്ര വിമാനേന സമാഗതഃ
ഇന്ന് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ ജീവൻ തിരികെ വന്നാൽ അവൾ എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ. അപ്പോൾ തന്നെ വിശ്വാവസു ദൈവീയവിമാനത്തിൽ അവിടെ എത്തി.
ജ്ഞാത്വാ പുത്രീം മൃതാം ചാശു സ്വര്ഗലോകാത്പ്രമദ്വരാമ് । തതോ ഗന്ധര്വരാജശ്ച ദേവദൂതശ്ച സത്തമഃ
സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ മകൾ പ്രമദ്വര മരിച്ചെന്നറിഞ്ഞു, അപ്പോൾ ഗന്ധർവരാജാവും ദൈവദൂതനും അവിടെ എത്തി.
ധര്മരാജമുപേത്യേദം വചനം പ്രത്യഭാഷതാമ് । ധര്മരാജ രുരോഃ പത്നീ സുതാ വിശ്വാവസോസ്തഥാ
അവർ ധർമ്മരാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞത്: ധർമ്മരാജാ, രുരുവിന്റെ ഭാര്യയും വിശ്വാവസുവിന്റെ മകളുമാണ്.
മൃതാ പ്രമദ്വരാ കന്യാ ദഷ്ടാ സര്പേണ ചാധുനാ । സാ രുരോരായുഷോഽര്ധേന മര്തുകാമസ്യ സൂര്യജ
പ്രമദ്വര എന്ന പെൺകുട്ടി ഇപ്പോൾ പാമ്പ് കടിച്ചാണ് മരിച്ചത്. സൂര്യപുത്രാ, മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച അവളെ രുരുവിന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി നൽകി ജീവിപ്പിക്കണം.
സമുത്തിഷ്ഠതു തന്വങ്ഗീ വ്രതചര്യാപ്രഭാവതഃ । ധര്മ ഉവാച വിശ്വാവസുസുതാം കന്യാം ദേവദൂത യദീച്ഛസി
വ്രതശുദ്ധിയുടെ ശക്തിയാൽ ഈ സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടി എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ. ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ദൈവദൂതനേ, വിശ്വാവസുവിന്റെ മകളെ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ,
ഉത്തിഷ്ഠത്വായുഷോഽര്ധേന രുരും ഗത്വാ ത്വമര്പയ । രാജോവാച ഏവമുക്തസ്തതോ ഗത്വാ ജീവയിത്വാ പ്രമദ്വരാമ്
അവൾ രുരുവിന്റെ ആയുസ്സിന്റെ പാതി കൊണ്ടു എഴുന്നേറ്റിരിക്കട്ടെ; നീ പോയി അവളെ രുരുവിന് കൈമാറണം. രാജാവ് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, ദൂതൻ പോയി പ്രമദ്വരയെ ജീവിപ്പിച്ചു.
രുരോഃ സമര്പയാമാസ ദേവദൂതസ്ത്വരാന്വിതഃ । തതഃ ശുഭേഽഹ്നി വിധിനാ രുരുണാപി വിവാഹിതാ
ദൈവദൂതൻ വേഗത്തിൽ പ്രമദ്വരയെ രുരുവിന് കൈമാറി. തുടർന്ന്, ശുഭദിനത്തിൽ, എല്ലാ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ച് രുരുവും അവളും വിവാഹിതരായി.
ഇത്ഥം ചോപായയോഗേന മൃതാപ്യുജ്ജീവിതാ തദാ । ഉപായസ്തു പ്രകര്തവ്യഃ സര്വഥാ ശാസ്ത്രസമ്മതഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ മാർഗം ഉപയോഗിച്ച് മരിച്ചവളെയും ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ മാർഗം എല്ലായ്പ്പോഴും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നടത്തണം.
മണിമന്ത്രൌഷധീഭിശ്ച വിധിവത്പ്രാണരക്ഷണേ । ഇത്യുക്ത്വാ സചിവാന് രാജാ കല്പയിത്വാ സുരക്ഷകാന്
മണികൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് വിധിപ്രകാരം ജീവൻ സംരക്ഷിക്കണം. ഇതു പറഞ്ഞ് രാജാവ് മന്ത്രിമാരെ നിയോഗിച്ചു, രക്ഷകരെയും ഒരുക്കി.
കാരയിത്വാഥ പ്രാസാദം സപ്തഭൂമികമുത്തമമ് । ആരുരോഹോത്തരാസൂനുഃ സചിവൈഃ സഹ തത്ക്ഷണമ്
ശ്രേഷ്ഠമായ ഏഴുനില കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കാൻ രാജാവ് നിർദ്ദേശിച്ചു. അപ്പോൾ രാജകുമാരനും മന്ത്രിമാരും ചേർന്ന് അതിലേക്ക് കയറി.
മണിമന്ത്രധരാഃ ശൂരാഃ സ്ഥാപിതാസ്തത്ര രക്ഷണേ । പ്രേഷയാമാസ ഭൂപാലോ മുനിം ഗൌരമുഖം തതഃ
മണികളും മന്ത്രങ്ങളും കൈവശമുള്ള ധീരന്മാരെ അവിടെ സംരക്ഷണത്തിനായി നിയോഗിച്ചു. തുടർന്ന് രാജാവ് ഗൗരമുഖമെന്ന മുനിയെ അയച്ചു.
പ്രസാദാര്ഥം സേവകസ്യ ക്ഷമസ്വേതി പുനഃ പുനഃ । ബ്രാഹ്മണാന്സിദ്ധമന്ത്രജ്ഞാന് രക്ഷണാര്ഥമിതസ്തതഃ
ദാസന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും ക്ഷമ ചോദിച്ചു. സിദ്ധമന്ത്രജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അവിടെ സംരക്ഷണത്തിനായി അയച്ചു.
മന്ത്രിപുത്രഃ സ്ഥിതസ്തത്ര സ്ഥാപയാമാസ ദന്തിനഃ । ന കശ്ചിദാരുഹേത്തത്ര പ്രാസാദേ ചാതിരക്ഷിതേ
മന്ത്രിയുടെ മകനെയും അവിടെ നിയോഗിച്ചു, ആനകളെയും സംരക്ഷണത്തിനായി വെച്ചു. അത്രയും കർശനമായിരുന്ന ആ കൊട്ടാരത്തിൽ ആരും പ്രവേശിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല.
വാതോഽപി ന ചരേത്തത്ര പ്രവേശേ വിനിവാര്യതേ । ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദികം രാജാ തത്രസ്ഥശ്ച ചകാര സഃ
അവിടെ കാറ്റ് പോലും കടക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; പ്രവേശനം കർശനമായി തടഞ്ഞു. രാജാവ് അവിടെ താമസിച്ചു, ഭക്ഷ്യപാനീയങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുക്കി.