പ്രാര്ഥയത്യേഷ മാം ലോകോ മൃതാനാം ദര്ശനം പുനഃ । നാഹം ക്ഷമോഽസ്മി മാതസ്ത്വം ദര്ശയാശു ജനാന്മൃതാന്
ലോകം മരിച്ചവരെ കാണാൻ എന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. എനിക്ക് കഴിയില്ല, അമ്മേ, നീ വേഗത്തിൽ ജനങ്ങൾക്ക് മരിച്ചവരെ കാണിക്കണമേ.
സൂത ഉവാച ഏവം സ്തുതാ തദാ ദേവീ മായാ ശ്രീഭുവനേശ്വരീ । സ്വര്ഗാദാഹൂയ സര്വാന്വൈ ദര്ശയാമാസ പാര്ഥിവാന്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മായയായും ലോകങ്ങളുടെ ഭഗവതിയായും ദേവി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ കാണിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ കുന്തീ ച ഗാന്ധാരീ സുഭദ്രാ ച വിരാടജാ । പാണ്ഡവാ മുമുദുഃ സര്വേ വീക്ഷ്യ പ്രത്യാഗതാന്സ്വകാന്
കുന്തി, ഗാന്ധാരി, സുഭദ്ര, വിരാടിന്റെ മകൾ എന്നിവരെ കണ്ടപ്പോൾ, പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളെ തിരിച്ചുകണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
പുനര്വിസര്ജിതാസ്തേന വ്യാസേനാമിതതേജസാ । സ്മൃത്വാ ദേവീം മഹാമായാമിന്ദ്രജാലമിവോദ്യതമ്
അനന്തതേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ അവരെ വിട്ടയച്ചപ്പോൾ, അവർ മഹാമായയായ ദേവിയെ ഓർത്തു; അതെന്തോ അത്ഭുതമായ ഒരു മായാജാലം പോലെ തോന്നി.
തദാ പൃഷ്ട്വാ യയുഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ മുനയസ്തഥാ । രാജാ നാഗപുരം പ്രാപ്തഃ കുര്വന് വ്യാസകഥാം പഥി
അപ്പോൾ പാണ്ഡവർ, മുനികൾ എന്നിവർ ചോദ്യം ചെയ്തു യാത്രയായി. രാജാവ് വഴിയിൽ വ്യാസന്റെ കഥ പറയുമ്പോൾ നാഗപുരം എത്തി.
രുരുചരിത്രവര്ണനമ് സൂത ഉവാച തതോ ദിനേ തൃതീയേ ച ധൃതരാഷ്ട്രഃ സ ഭൂപതിഃ । ദാവാഗ്നിനാ വനേ ദഗ്ധഃ സഭാര്യഃ കുന്തിസംയുതഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതിന് ശേഷം മൂന്നാം ദിവസം, ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആ രാജാവ്, ഭാര്യയോടും കുന്തിയോടും കൂടെ കാട്ടുതീയിൽ കത്തിമരിച്ചു.
സഞ്ജയസ്തീര്ഥയാത്രായാം ഗതസ്ത്യക്ത്വാ മഹീപതിമ് । ശ്രുത്വാ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ നാരദാദ്ദുഃഖമാപ്തവാന്
സഞ്ജയൻ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോയി രാജാവിനെ വിട്ടുപോയി. ഇത് നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകി.
ഷട്ത്രിംശേഽഥ ഗതേ വര്ഷേ കൌരവാണാം ക്ഷയാത്പുനഃ । പ്രഭാസേ യാദവാഃ സര്വേ വിപ്രശാപാത്ക്ഷയം ഗതാഃ
കൗരവർ നശിച്ചിട്ട് മുപ്പത്താറാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രഭാസയിൽ യാദവർ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണരുടെ ശാപം മൂലം നശിച്ചു.
തേ പീത്വാ മദിരാം മത്താഃ കൃത്വാ യുദ്ധം പരസ്പരമ് । ക്ഷയം പ്രാപ്താ മഹാത്മാനഃ പശ്യതോ രാമകൃഷ്ണയോഃ
അവർ മദ്യം കുടിച്ച് മയങ്ങി, പരസ്പരം യുദ്ധം നടത്തി. രാമനും കൃഷ്ണനും കാണുമ്പോൾ ആ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാം നശിച്ചു.
ദേഹം തത്യാജ രാമസ്തു കൃഷ്ണഃ കമലലോചനഃ । വ്യാധബാണഹതഃ ശാപം പാലയന്ഭഗവാന്ഹരിഃ
രാമൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു. കമലനയനായ കൃഷ്ണൻ, വേട്ടക്കാരന്റെ അമ്പിൽ ആകപ്പെട്ട് ശാപം നിറവേറ്റി, ഭഗവാൻ ഹരിയായി യാത്രയായി.
വസുദേവസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ ദേഹത്യാഗം ഹരേരഥ । ജഹൌ പ്രാണാഞ്ഛുചീന്കൃത്വാ ചിത്തേ ശ്രീഭുവനേശ്വരീമ്
ഹരിയുടെ ശരീരത്യാഗം കേട്ടപ്പോൾ, വസുദേവൻ ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് മനസ്സിൽ ഭുവനേശ്വരിയെ ധ്യാനിച്ച് ജീവൻ വിട്ടു.
അര്ജുനസ്തു തതോ ഗത്വാ പ്രഭാസേ ചാതിദുഃഖിതഃ । സംസ്കാരം തത്ര സര്വേഷാം യഥായോഗ്യം ചകാര ഹ
അതിനുശേഷം അർജുനൻ വലിയ ദുഃഖത്തോടെ പ്രഭാസയിൽ എത്തി, അവരൊക്കെയും യോജിച്ച രീതിയിൽ സംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തി.
സമീക്ഷ്യാഥ ഹരേര്ദേഹം കൃത്വാ കാഷ്ഠസ്യ സഞ്ചയമ് । അഷ്ടാഭിഃ സഹ പത്നീഭിര്ദാഹയാമാസ പാര്ഥിവഃ
അപ്പൊഴ് ഹരിയുടെ ശരീരം നോക്കി, മരം കൂട്ടി, രാജാവും അവന്റെ എട്ട് ഭാര്യമാരുമൊത്ത് അതിന് തീയിട്ടു.
ദേഹം രാമസ്യ രേവത്യാ സഹ ദഗ്ധ്വാ വിഭാവസൌ । അര്ജുനോ ദ്വാരകാമേത്യ പുരാന്നിഷ്ക്രാമയജ്ജനമ്
രാമന്റെ ശരീരം രേവതിയോടൊപ്പം അഗ്നിയിൽ വെച്ച് ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം, അർജുനൻ ദ്വാരകയിൽ ചെന്നു ജനങ്ങളെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
പുരീ സാ വാസുദേവസ്യ പ്ലാവിതോദധിനാ തതഃ । അര്ജുനഃ സര്വലോകാന്വൈ ഗൃഹീത്വാ നിര്ഗതസ്തദാ
വാസുദേവന്റെ നഗരം അപ്പോൾ കടലാൽ മുഴുവൻ മുങ്ങിപ്പോയി; അർജുനൻ എല്ലാവരെയും കൂട്ടി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
കൃഷ്ണപത്ന്യസ്തദാ മാര്ഗേ ചൌരാഭീരൈശ്ച ലുണ്ഠിതാ । ധനം സര്വം ഗൃഹീതം ച നിസ്തേജശ്ചാര്ജുനോഽഭവത്
വഴിയിൽ കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാരെ കള്ളരും കാട്ടുകാരും കൊള്ളയടിച്ചു; അവരുടെ എല്ലാ സ്വവും എടുത്തു, അർജുനൻ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥേ സമാഗത്യ വജ്രോ രാജാ കൃതസ്തദാ । അനിരുദ്ധസുതോ നാമ്നാ പാര്ഥേനാമിതതേജസാ
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥയിൽ എത്തി, അർജുനൻ അനിരുദ്ധന്റെ മകനായ വജ്രനെ രാജാവാക്കി; അർജുനന്റെ ശക്തി അപ്പോൾ കുറവായിരുന്നു.
വ്യാസായ കഥിതം ദുഃഖം തേനോക്തോഽസൌ മഹാരഥഃ । പുനര്യദാ ഹരിസ്ത്വഞ്ച ഭവിതാസി മഹാമതേ
അവൻ തന്റെ ദുഃഖം വ്യാസനോട് പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ആ മഹാരഥനോട് പറഞ്ഞത്: 'ഹരിയും നീയും വീണ്ടും ജനിക്കുമ്പോൾ, മഹാമതിയായവനേ,'
തദാ തേജസ്തവാത്യുഗ്രം ഭവിഷ്യതി പുനര്യുഗേ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം പാര്ഥോ ഗത്വാ നാഗപുരേഽര്ജുനഃ
'അപ്പോൾ നിന്റെ ശക്തി വീണ്ടും അതീവ വലുതാകും അടുത്ത കാലഘട്ടത്തിൽ.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് പാർഥൻ നാഗപുരത്തിലേക്ക് പോയി.
ദുഃഖിതോ ധര്മരാജാനം വൃത്താന്തം സര്വമബ്രവീത് । ദേഹത്യാഗം ഹരേഃ ശ്രുത്വാ യാദവാനാം ക്ഷയം തഥാ
ദുഃഖിതനായ അർജുനൻ, യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു സംഭവിച്ചതെല്ലാം പറഞ്ഞു; ഹരിയുടെ ശരീരം വിട്ടതും യാദവരുടെ നാശവും എല്ലാം.
ഗമനായ മതിം ചക്രേ രാജാ ഹൈമാചലം പ്രതി । ഷട്ത്രിംശദ്വാര്ഷികം രാജ്യേ സ്ഥാപയിത്വോത്തരാസുതമ്
രാജാവ് സ്വർണ്ണപർവതത്തിലേക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു; ഉത്തരയുടെ മകനെ മുപ്പത്താറ് വർഷം രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
നിര്ജഗാമ വനം രാജാ ദ്രൌപദ്യാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ । ഷട്ത്രിംശച്ചൈവ വര്ഷാണി കൃത്വാ രാജ്യം ഗജാഹ്വയേ
രാജാവ് ദ്രൗപദിയെയും സഹോദരന്മാരെയും കൂട്ടി കാടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; ഗജാഹ്വയയിൽ മുപ്പത്താറ് വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചശേഷം.
ഗത്വാ ഹിമാചലേ ഷട് തേ ജഹുഃ പ്രാണാന്പൃഥാസുതാഃ । പരീക്ഷിദപി രാജര്ഷിഃ പ്രജാഃ സര്വാഃ സുധാര്മികഃ
ഹിമാലയത്തിൽ എത്തി, പൃഥയുടെ ആറു മക്കളും ജീവൻ വിട്ടു; പാർീക്ഷിതും, ധാർമ്മികനായ രാജർഷി, എല്ലാവരെയും സംരക്ഷിച്ചു.
അപാലയച്ച രാജേന്ദ്രഃ ഷഷ്ടിവര്ഷാണ്യതന്ദ്രിതഃ । ബഭൂവ മൃഗയാശീലോ ജഗാമ ച വനം മഹത്
ആ രാജാവ് അശ്രാന്തമായി അറുപത് വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു; പിന്നീട് വേട്ടയാടുന്നതിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കി, വലിയ കാടിലേക്ക് പോയി.
വിദ്ധം മൃഗം വിചിന്വാനോ മധ്യാഹ്നേ ഭൂപതിഃ സ്വയമ് । തൃഷിതശ്ച പരിശ്രാന്തഃ ക്ഷുധിതശ്ചോത്തരാസുതഃ
ഉച്ചവേളയിൽ ഒരു കായം വെടിയേറ്റ മൃഗത്തെ തിരയുമ്പോൾ, ഉത്തരയുടെ മകനായ രാജാവ് ദാഹവും ക്ഷീണവും വിശപ്പും അനുഭവിച്ചു.
രാജാ ഘര്മേണ സന്തപ്തോ ദദര്ശ മുനിമന്തികേ । ധ്യാനേ സ്ഥിതം മുനിം രാജാ ജലം പപ്രച്ഛ ചാതുരഃ
ചൂടിൽ വലഞ്ഞ രാജാവ് സമീപത്ത് ഒരു മുനിയെ കണ്ടു; ധ്യാനത്തിൽ ആയിരുന്ന മുനിയെ കണ്ട രാജാവ് ജലം ചോദിച്ചു.
നോവാച കിഞ്ചിന്മൌനസ്ഥശ്ചുകോപ നൃപതിസ്തദാ । മൃതം സര്പം തദാദായ ധനുഷ്കോട്യാ തൃഷാതുരഃ
മുനി ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല, മൗനത്തിൽ ഇരുന്നു; ദാഹം കൊണ്ടു വലയുന്ന രാജാവ്, വില്ലിന്റെ അറ്റത്തിൽ ഒരു മരിച്ച പാമ്പ് എടുത്തു.
കലിനാവിഷ്ടചിത്തസ്തു കണ്ഠേ തസ്യ ന്യവേശയത് । ആരോപിതേ തഥാ സര്പേ നോവാച മുനിസത്തമഃ
കലിയുഗം മനസ്സിൽ പിടിച്ചെടുത്ത്, ആ പാമ്പ് മുനിയുടെ കഴുത്തിൽ വെച്ചു; അങ്ങനെ പാമ്പ് വെച്ചിട്ടും ആ മഹാന്മുനി ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
ന ചചാല സമാധിസ്ഥോ രാജാപി സ്വഗൃഹം ഗതഃ । തസ്യ പുത്രോഽതിതേജസ്വീ ഗവിജാതോ മഹാതപാഃ
മുനി സമാധിയിൽ നിന്ന് നീങ്ങാതെ ഇരുന്നു, രാജാവ് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി; ആ മുനിയുടെ മകൻ, പശുവിൽ ജനിച്ച, വലിയ തപസ്സുള്ളവൻ,
മഹാശക്തോഽഥ ശുശ്രാവ ക്രീഡമാനോ വനാന്തികേ । മിത്രാണ്യാഹുശ്ച തത്പുത്രം പിതുഃ കണ്ഠേ തവാധുനാ
വലിയ ശക്തിയുള്ളവൻ, കാട്ടരികിൽ കളിക്കുമ്പോൾ, സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്ന് കേട്ടു: 'നിന്റെ അച്ഛന്റെ കഴുത്തിൽ ഇപ്പോൾ ഒരു പാമ്പ് ഉണ്ട്'.