കൃഷ്ണ കര്ണസ്തു പുത്രോ മേ ജാതമാത്രസ്തു വീക്ഷിതഃ । മനോ മേ തപ്യതേഽത്യര്ഥം ദര്ശയസ്വ തപോധന
കൃഷ്ണാ, കര്ണ്ണന് എന്റെ മകനാണ്; ജനിച്ച ഉടനെ ഞാന് അവനെ കണ്ടു. എന്റെ മനസ്സ് അതിയായി വേദനിക്കുന്നു; തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ, അവനെ എനിക്ക് കാണിച്ചുതരൂ.
സമര്ഥോഽസി മഹാഭാഗ കുരു മേ വാഞ്ഛിതം പ്രഭോ । ഗാന്ധാര്യുവാച ദുര്യോധനോ രണേഽഗച്ഛദ്വീക്ഷിതോ ന മയാ മുനേ
നീ അതിന് സമര്ത്ഥനാണ്, മഹാഭാഗ്യശാലിയായവനേ, എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റേണമേ, പ്രഭോ. ഗന്ധാരി പറഞ്ഞു: 'ദുര്യോധനന് യുദ്ധത്തിന് പോയി; ഞാന് അവനെ കാണാന് കഴിഞ്ഞില്ല, മുനിയേ.'
തം ദര്ശയ മുനിശ്രേഷ്ഠ പുത്രം മേ ത്വം സഹാനുജമ് । സുഭദ്രോവാച അഭിമന്യും മഹാവീരം പ്രാണാദപ്യധികം പ്രിയമ്
എന്റെ മകനെയും സഹോദരന്മാരെയും കാണിച്ചുതരൂ, മുനിശ്രേഷ്ഠനേ. സുഭദ്ര പറഞ്ഞു: 'അഭിമന്യു എന്ന മഹാവീരന് എനിക്ക് ജീവനെക്കാള് പ്രിയമാണ്.'
ദ്രഷ്ടുകാമാസ്മി സര്വജ്ഞ ദര്ശയാദ്യ തപോധന । സൂത ഉവാച ഏവംവിധാനി വാക്യാനി ശ്രുത്വാ സത്യവതീസുതഃ
അവനെ കാണാന് ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, സകലവും അറിയുന്നവനേ; ഇന്ന് തന്നെ അവനെ എനിക്ക് കാണിച്ചുതരൂ, തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ. സൂതന് പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ വാക്കുകള് കേട്ടു, സത്യവതിയുടെ മകന്...'
പ്രാണായാമം തതഃ കൃത്വാ ദധ്യൌ ദേവീം സനാതനീമ് । സന്ധ്യാകാലേഽഥ സമ്പ്രാപ്തേ ഗങ്ഗായാം മുനിസത്തമഃ
ശ്വാസനിയന്ത്രണം ചെയ്ത ശേഷം, ആ മഹർഷി ശാശ്വതിയായ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ചു. സന്ധ്യാസമയത്ത് ഗംഗാനദിയുടെ തീരത്ത് ആ മഹാൻ സന്യാസി ഉണ്ടായിരുന്നു.
സര്വാംസ്താംശ്ച സമാഹൂയ യുധിഷ്ഠിരപുരോഗമാന് । തുഷ്ടാവ വിശ്വജനനീം സ്നാത്വാ പുണ്യസരിജ്ജലേ
യുധിഷ്ഠിരൻ മുന്നിൽ നിന്ന് എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി, പുണ്യമായ ആ നദിയിൽ കുളിച്ച്, ലോകമാതാവായ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു.
പ്രകൃതിം പുരുഷാരാമാം സഗുണാം നിര്ഗുണാം തഥാ । ദേവദേവീം ബ്രഹ്മരൂപാം മണിദ്വീപാധിവാസിനീമ്
അവളെ പ്രകൃതിയായി, ആത്മാവിന്റെ ആനന്ദമായ്, ഗുണങ്ങളോടെയും ഗുണരഹിതയുമായി, ദേവതകളുടെ ദേവിയായി, ബ്രഹ്മസ്വരൂപിയായി, മണിദ്വീപിൽ വസിക്കുന്നവളായി മഹർഷി സ്തുതിച്ചു.
യദാ ന വേധാ ന ച വിഷ്ണുരീശ്വരോ ന വാസവോ നൈവ ജലാധിപസ്തഥാ । ന വിത്തപോ നൈവ യമശ്ച പാവക- സ്തദാസി ദേവി ത്വമഹം നമാമി താമ്
സൃഷ്ടാവോ, വിഷ്ണുവോ, ഈശ്വരനോ, ഇന്ദ്രനോ, സമുദ്രാധിപതിയോ, കുബേരനോ, യമനോ, അഗ്നിയോ ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, അമ്മേ, നീ മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ ദേവിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ജലം ന വായുര്ന ധരാ ന ചാമ്ബരം ഗുണാ ന തേഷാം ച ന ചേന്ദ്രിയാണ്യഹമ് । മനോ ന ബുദ്ധിര്ന ച തിഗ്മഗുഃ ശശീ തദാസി ദേവി ത്വമഹം നമാമി താമ്
ജലം, വായു, ഭൂമി, ആകാശം, അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, കഠിനപ്രഭയുള്ള ചന്ദ്രൻ — ഇവ ഒന്നും ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, അമ്മേ, നീ മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ ദേവിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇമം ജീവലോകം സമാധായ ചിത്തേ ഗുണൈര്ലിങ്ഗകോശം ച നീത്വാ സമാധൌ । സ്ഥിതാ കല്പകാലം നയസ്യാത്മതന്ത്രാ ന കോഽപ്യസ്തി വേത്താ വിവേകം ഗതോഽപി
ഈ ജീവലോകം മനസ്സിൽ ഉൾക്കൊണ്ട്, ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ സൂക്ഷ്മശരീരം സമാധിയിൽ ലയിപ്പിച്ച്, നീ സ്വേച്ഛയാൽ ഒരു കല്പകാലം നിലകൊള്ളുന്നു. വിവേകമുണ്ടായവർക്കും നിന്നെ അറിയാൻ കഴിയില്ല.
പ്രാര്ഥയത്യേഷ മാം ലോകോ മൃതാനാം ദര്ശനം പുനഃ । നാഹം ക്ഷമോഽസ്മി മാതസ്ത്വം ദര്ശയാശു ജനാന്മൃതാന്
ലോകം മരിച്ചവരെ കാണാൻ എന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. എനിക്ക് കഴിയില്ല, അമ്മേ, നീ വേഗത്തിൽ ജനങ്ങൾക്ക് മരിച്ചവരെ കാണിക്കണമേ.
സൂത ഉവാച ഏവം സ്തുതാ തദാ ദേവീ മായാ ശ്രീഭുവനേശ്വരീ । സ്വര്ഗാദാഹൂയ സര്വാന്വൈ ദര്ശയാമാസ പാര്ഥിവാന്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മായയായും ലോകങ്ങളുടെ ഭഗവതിയായും ദേവി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ കാണിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ കുന്തീ ച ഗാന്ധാരീ സുഭദ്രാ ച വിരാടജാ । പാണ്ഡവാ മുമുദുഃ സര്വേ വീക്ഷ്യ പ്രത്യാഗതാന്സ്വകാന്
കുന്തി, ഗാന്ധാരി, സുഭദ്ര, വിരാടിന്റെ മകൾ എന്നിവരെ കണ്ടപ്പോൾ, പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളെ തിരിച്ചുകണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
പുനര്വിസര്ജിതാസ്തേന വ്യാസേനാമിതതേജസാ । സ്മൃത്വാ ദേവീം മഹാമായാമിന്ദ്രജാലമിവോദ്യതമ്
അനന്തതേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ അവരെ വിട്ടയച്ചപ്പോൾ, അവർ മഹാമായയായ ദേവിയെ ഓർത്തു; അതെന്തോ അത്ഭുതമായ ഒരു മായാജാലം പോലെ തോന്നി.
തദാ പൃഷ്ട്വാ യയുഃ സര്വേ പാണ്ഡവാ മുനയസ്തഥാ । രാജാ നാഗപുരം പ്രാപ്തഃ കുര്വന് വ്യാസകഥാം പഥി
അപ്പോൾ പാണ്ഡവർ, മുനികൾ എന്നിവർ ചോദ്യം ചെയ്തു യാത്രയായി. രാജാവ് വഴിയിൽ വ്യാസന്റെ കഥ പറയുമ്പോൾ നാഗപുരം എത്തി.
രുരുചരിത്രവര്ണനമ് സൂത ഉവാച തതോ ദിനേ തൃതീയേ ച ധൃതരാഷ്ട്രഃ സ ഭൂപതിഃ । ദാവാഗ്നിനാ വനേ ദഗ്ധഃ സഭാര്യഃ കുന്തിസംയുതഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതിന് ശേഷം മൂന്നാം ദിവസം, ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആ രാജാവ്, ഭാര്യയോടും കുന്തിയോടും കൂടെ കാട്ടുതീയിൽ കത്തിമരിച്ചു.
സഞ്ജയസ്തീര്ഥയാത്രായാം ഗതസ്ത്യക്ത്വാ മഹീപതിമ് । ശ്രുത്വാ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ നാരദാദ്ദുഃഖമാപ്തവാന്
സഞ്ജയൻ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോയി രാജാവിനെ വിട്ടുപോയി. ഇത് നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകി.
ഷട്ത്രിംശേഽഥ ഗതേ വര്ഷേ കൌരവാണാം ക്ഷയാത്പുനഃ । പ്രഭാസേ യാദവാഃ സര്വേ വിപ്രശാപാത്ക്ഷയം ഗതാഃ
കൗരവർ നശിച്ചിട്ട് മുപ്പത്താറാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രഭാസയിൽ യാദവർ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണരുടെ ശാപം മൂലം നശിച്ചു.
തേ പീത്വാ മദിരാം മത്താഃ കൃത്വാ യുദ്ധം പരസ്പരമ് । ക്ഷയം പ്രാപ്താ മഹാത്മാനഃ പശ്യതോ രാമകൃഷ്ണയോഃ
അവർ മദ്യം കുടിച്ച് മയങ്ങി, പരസ്പരം യുദ്ധം നടത്തി. രാമനും കൃഷ്ണനും കാണുമ്പോൾ ആ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാം നശിച്ചു.
ദേഹം തത്യാജ രാമസ്തു കൃഷ്ണഃ കമലലോചനഃ । വ്യാധബാണഹതഃ ശാപം പാലയന്ഭഗവാന്ഹരിഃ
രാമൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു. കമലനയനായ കൃഷ്ണൻ, വേട്ടക്കാരന്റെ അമ്പിൽ ആകപ്പെട്ട് ശാപം നിറവേറ്റി, ഭഗവാൻ ഹരിയായി യാത്രയായി.
വസുദേവസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ ദേഹത്യാഗം ഹരേരഥ । ജഹൌ പ്രാണാഞ്ഛുചീന്കൃത്വാ ചിത്തേ ശ്രീഭുവനേശ്വരീമ്
ഹരിയുടെ ശരീരത്യാഗം കേട്ടപ്പോൾ, വസുദേവൻ ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് മനസ്സിൽ ഭുവനേശ്വരിയെ ധ്യാനിച്ച് ജീവൻ വിട്ടു.
അര്ജുനസ്തു തതോ ഗത്വാ പ്രഭാസേ ചാതിദുഃഖിതഃ । സംസ്കാരം തത്ര സര്വേഷാം യഥായോഗ്യം ചകാര ഹ
അതിനുശേഷം അർജുനൻ വലിയ ദുഃഖത്തോടെ പ്രഭാസയിൽ എത്തി, അവരൊക്കെയും യോജിച്ച രീതിയിൽ സംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തി.
സമീക്ഷ്യാഥ ഹരേര്ദേഹം കൃത്വാ കാഷ്ഠസ്യ സഞ്ചയമ് । അഷ്ടാഭിഃ സഹ പത്നീഭിര്ദാഹയാമാസ പാര്ഥിവഃ
അപ്പൊഴ് ഹരിയുടെ ശരീരം നോക്കി, മരം കൂട്ടി, രാജാവും അവന്റെ എട്ട് ഭാര്യമാരുമൊത്ത് അതിന് തീയിട്ടു.
ദേഹം രാമസ്യ രേവത്യാ സഹ ദഗ്ധ്വാ വിഭാവസൌ । അര്ജുനോ ദ്വാരകാമേത്യ പുരാന്നിഷ്ക്രാമയജ്ജനമ്
രാമന്റെ ശരീരം രേവതിയോടൊപ്പം അഗ്നിയിൽ വെച്ച് ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം, അർജുനൻ ദ്വാരകയിൽ ചെന്നു ജനങ്ങളെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
പുരീ സാ വാസുദേവസ്യ പ്ലാവിതോദധിനാ തതഃ । അര്ജുനഃ സര്വലോകാന്വൈ ഗൃഹീത്വാ നിര്ഗതസ്തദാ
വാസുദേവന്റെ നഗരം അപ്പോൾ കടലാൽ മുഴുവൻ മുങ്ങിപ്പോയി; അർജുനൻ എല്ലാവരെയും കൂട്ടി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
കൃഷ്ണപത്ന്യസ്തദാ മാര്ഗേ ചൌരാഭീരൈശ്ച ലുണ്ഠിതാ । ധനം സര്വം ഗൃഹീതം ച നിസ്തേജശ്ചാര്ജുനോഽഭവത്
വഴിയിൽ കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാരെ കള്ളരും കാട്ടുകാരും കൊള്ളയടിച്ചു; അവരുടെ എല്ലാ സ്വവും എടുത്തു, അർജുനൻ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥേ സമാഗത്യ വജ്രോ രാജാ കൃതസ്തദാ । അനിരുദ്ധസുതോ നാമ്നാ പാര്ഥേനാമിതതേജസാ
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥയിൽ എത്തി, അർജുനൻ അനിരുദ്ധന്റെ മകനായ വജ്രനെ രാജാവാക്കി; അർജുനന്റെ ശക്തി അപ്പോൾ കുറവായിരുന്നു.
വ്യാസായ കഥിതം ദുഃഖം തേനോക്തോഽസൌ മഹാരഥഃ । പുനര്യദാ ഹരിസ്ത്വഞ്ച ഭവിതാസി മഹാമതേ
അവൻ തന്റെ ദുഃഖം വ്യാസനോട് പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ആ മഹാരഥനോട് പറഞ്ഞത്: 'ഹരിയും നീയും വീണ്ടും ജനിക്കുമ്പോൾ, മഹാമതിയായവനേ,'
തദാ തേജസ്തവാത്യുഗ്രം ഭവിഷ്യതി പുനര്യുഗേ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം പാര്ഥോ ഗത്വാ നാഗപുരേഽര്ജുനഃ
'അപ്പോൾ നിന്റെ ശക്തി വീണ്ടും അതീവ വലുതാകും അടുത്ത കാലഘട്ടത്തിൽ.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് പാർഥൻ നാഗപുരത്തിലേക്ക് പോയി.
ദുഃഖിതോ ധര്മരാജാനം വൃത്താന്തം സര്വമബ്രവീത് । ദേഹത്യാഗം ഹരേഃ ശ്രുത്വാ യാദവാനാം ക്ഷയം തഥാ
ദുഃഖിതനായ അർജുനൻ, യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു സംഭവിച്ചതെല്ലാം പറഞ്ഞു; ഹരിയുടെ ശരീരം വിട്ടതും യാദവരുടെ നാശവും എല്ലാം.