ഏവംവിധാനി രൂക്ഷാണി ശ്രാവയത്യനുവാസരമ് । ആശ്വാസയതി ധര്മാത്മാ മൂര്ഖോഽയമിതി ച ബ്രുവന്
ഇങ്ങനെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ ദിവസേന അവനെ കേൾപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ധാർമ്മികനായവൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, 'ഈവൻ ഒരു മൂഢനാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഷ്ടാദശൈവ വര്ഷാണി സ്ഥിത്വാ തത്രൈവ ദുഃഖിതഃ । ധൃതരാഷ്ട്രോ വനേ യാനം പ്രാര്ഥയാമാസ ധര്മജമ്
പതിനെട്ട് വർഷം അവിടെ ദുഃഖത്തോടെ കഴിഞ്ഞശേഷം, ധൃതരാഷ്ട്രൻ ധർമ്മജനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് വനവാസത്തിന് അനുമതി ചോദിച്ചു.
അയാചത ധര്മപുത്രം ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹീപതിഃ । പുത്രേഭ്യോഽഹം ദദാമ്യദ്യ നിര്വാപം വിധിപൂര്വകമ്
ധൃതരാഷ്ട്രൻ, രാജാവായവൻ, ധർമ്മപുത്രനോട് അപേക്ഷിച്ചു: "ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ പുത്രന്മാർക്കായി നിയമപ്രകാരം നിർവാപം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
വൃകോദരേണ സര്വേഷാം കൃതമത്രൌര്ധ്വദൈഹികമ് । ന കൃതം മമ പുത്രാണാം പൂര്വവൈരമനുസ്മരന്
"വൃക്കോദരൻ ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും അന്തിമകർമ്മം നടത്തി, പക്ഷേ എന്റെ പുത്രന്മാർക്കു ചെയ്തില്ല, പഴയ വൈരം ഓർത്തുകൊണ്ട്."
ദദാസി ചേദ്ധനം മഹ്യം കൃത്വാ ചൈവോര്ധ്വദൈഹികമ് । ഗമിഷ്യേഽഹം വനം തപ്തും തപഃ സ്വര്ഗഫലപ്രദമ്
"നീ എനിക്ക് ധനം കൊടുത്ത് അന്തിമകർമ്മവും ചെയ്താൽ, ഞാൻ സ്വർഗ്ഫലമുളള തപസ് ചെയ്യാൻ വനത്തിലേക്ക് പോകും."
ഏകാന്തേ വിദുരേണോക്തോ രാജാ ധര്മസുതഃ ശുചിഃ । ധനം ദാതും മനശ്ചക്രേ ധൃതരാഷ്ട്രായ ചാര്ഥിനേ
രഹസ്യത്തിൽ, വിദുരന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, ശുദ്ധഹൃദയനായ ധർമ്മപുത്രൻ ധൃതരാഷ്ട്രന് ധനം നൽകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
സമാഹൂയ നിജാന്മര്വാനുവാച പൃഥിവീപതിഃ । ധനം ദാസ്യേ മഹാഭാഗാഃ പിത്രേ നിര്വാപകാമിനേ
തന്റെ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ പറഞ്ഞു: "മഹാഭാഗന്മാരേ, നിർവാപം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എന്റെ അച്ഛനു ഞാൻ ധനം നൽകും."
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം ഭ്രാതുര്ന്യേഷ്ഠസ്യാമിതതേജസഃ । സംഗ്രഹേഽസ്യ മഹാബാഹുര്മാരുതിഃ കുപിതോഽബ്രവീത്
അപരിമിതമായ ശക്തിയുള്ള മൂത്ത സഹോദരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ ഹനുമാൻ സഭയിൽ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു.
ധനം ദേയം മഹാഭാഗ ദുര്യോധനഹിതായ കിമ് । അന്ധോഽപി സുഖമാപ്നോതി മൂര്ഖത്വം കിമതഃ പരമ്
ധനം ദുര്യോധനന്റെ ഭവനത്തിനായി നൽകണം എന്നാണോ? അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അന്ധനും സന്തോഷം നേടും; ഇതിലും വലിയ മൂര്ഖത്വം മറ്റെന്താണ്?
തവ ദുര്മന്ത്രിതേനാഥ ദുഃഖം പ്രാപ്താ വനേ വയമ് । ദ്രൌപദീ ച മഹാഭാഗാ സമാനീതാ ദുരാത്മനാ
നിന്റെ ദുഷ്മന്ത്രം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ കാടിൽ കഷ്ടപ്പെടേണ്ടിവന്നത്; മഹാഭാഗയായ ദ്രൗപദിയും ദുഷ്ചിത്തനായവന്റെ കൈവശം പോയി.
വിരാടഭവനേ വാസഃ പ്രസാദാത്തവ സുവ്രത । ദാസത്വം ച കൃതം സര്വൈര്മത്സ്യസ്യാമിതവിക്രമൈഃ
നിന്റെ ദയയാൽ, സുവ്രതേ, ഞങ്ങൾ വിരാട്ടന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു; ശക്തനായ മത്സ്യന്റെ അടിമകളായി എല്ലാവരും മാറി.
ദേവിതാ ത്വം ന ചേജ്ജ്യേഷ്ഠഃ പ്രഭവേത്സംക്ഷയഃ കഥമ് । സൂപകാരോ വിരാടസ്യ ഹത്വാഭൂവം തു മാഗധമ്
നീ രാജ്ഞിയായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ നാശം ഒഴിവാക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമായിരുന്നു? മാഗധനെ കൊല്ലുമ്പോൾ ഞാൻ വിരാട്ടന്റെ آشാനായി മാറി.
ബൃഹന്നലാ കഥം ജിഷ്ണുര്ഭവേദ്ബാലസ്യ നര്തകഃ । കൃത്വാ വേഷം മഹാബാഹുര്യോഷായാ വാസവാത്മജഃ
വിജയിയായ ബൃഹന്നല ഒരു ബാലന്റെ നൃത്തക്കാരനായി എങ്ങനെ മാറി? മഹാബാഹുവായ വാസവപുത്രൻ സ്ത്രീയുടെ വേഷം എടുത്തു.
ഗാണ്ഡീവശോഭിതൌ ഹസ്തൌ കൃതൌ കങ്കണശോഭിതൌ । മാനുഷം ച വപുഃ പ്രാപ്യ കിം ദുഃഖം സ്യാദതഃ പരമ്
ഗാണ്ഡീവം അലങ്കരിച്ച കൈകൾ കങ്കണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു; മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ ഇതിലും വലിയ ദു:ഖം മറ്റെന്താണ്?
ദൃഷ്ട്വാ വേണീം കൃതാം മൂര്ധ്നി കജ്ജലം ലോചനേ തഥാ । അസിം ഗൃഹീത്വാ തരസാ ഛേദ്മ്യഹം നാന്യഥാ സുഖമ്
തലയിൽ വേണി കെട്ടിയതും കണ്ണിൽ കജ്ജലവും കണ്ടപ്പോൾ, വാളെടുത്ത് വേഗത്തിൽ ചുറ്റിക്കൊണ്ടു ഞാൻ വെട്ടും; അല്ലെങ്കിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല.
അപൃഷ്ട്വാ ച മഹീപാലം നിക്ഷിപ്തോഽഗ്നിര്മയാ ഗൃഹേ । ദഗ്ധുകാമശ്ച പാപാത്മാ നിര്ദഗ്ധോഽസൌ പുരോചനഃ
രാജാവിനോട് ചോദിക്കാതെ ഞാൻ വീട്ടിൽ അഗ്നി വെച്ചു; ദുഷ്ചിത്തനായ പുരോചനൻ ദഹിക്കപ്പെട്ടു.
കീചകാ നിഹതാഃ സര്വേ ത്വാമപൃഷ്ട്വാ ജനാധിപ । ന തഥാ നിഹതാഃ സര്വേ സഭാര്യാ ധൃതരാഷ്ട്രജാഃ
ജനാധിപനോട് ചോദിക്കാതെ കീചകന്മാരെ ഞാൻ കൊല്ലി; എന്നാൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ഭാര്യകളോടൊപ്പം അങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടില്ല.
മൂര്ഖത്വം തവ രാജേന്ദ്ര ഗന്ധര്വേഭ്യശ്ച മോചിതാഃ । ദുര്യോധനാദയഃ കാമം ശത്രവോ നിഗഡീകൃതാഃ
രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ മൂര്ഖത്വം കൊണ്ടാണ് ഗന്ധർവന്മാരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ മോചിതരായത്; ദുര്യോധനനും മറ്റു ശത്രുക്കളും ബന്ധിതരായി.
ദുര്യോധനഹിതായാദ്യ ധനം ദാതും ത്വമിച്ഛസി । നാഹം ദദേ മഹീപാല സര്വഥാ പ്രേരിതസ്ത്വയാ
ഇന്ന് നീ ദുര്യോധനന്റെ ഭവനത്തിനായി ധനം നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മഹീപാലാ, നീ എത്ര പ്രേരിപ്പിച്ചാലും ഞാൻ നൽകില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ നിര്ഗതേ ഭീമേ ത്രിഭിഃ പരിവൃതോ നൃപഃ । ദദൌ വിത്തം സുബഹുലം ധൃതരാഷ്ട്രായ ധര്മജഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭീമൻ മൂന്ന് പേരുമായി പുറപ്പെട്ടു; ധർമ്മപുത്രൻ ധൃതരാഷ്ട്രന് ധനം ധാരാളം നൽകി.
കാരയാമാസ വിധിവത്പുത്രാണാം ചൌര്ധ്വദൈഹികമ് । ദദൌ ദാനാനി വിപ്രേഭ്യോ ധൃതരാഷ്ട്രോഽമ്ബികാസുതഃ
പുത്രന്മാരുടെ ശവസംസ്കാരം ആചാരപ്രകാരം നടത്തി; അംബികാപുത്രനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകി.
കൃത്വൌര്ധ്വദൈഹികം സര്വം ഗാന്ധാരീസഹിതോ നൃപഃ । പ്രവിവേശ വനം തൂര്ണം കുന്ത്യാ ച വിദുരേണ ച
സർവ്വ ശവസംസ്കാരം കഴിഞ്ഞ് രാജാവ് ഗന്ധാരിയോടൊപ്പം, കുന്തിയും വിദുരനും കൂടെ വനം പ്രവേശിച്ചു.
സഞ്ജയേന പരിജ്ഞാതോ നിര്ഗതോഽസൌ മഹാമതിഃ । പുത്രൈര്നിവാര്യമാണാപി ശൂരസേനസുതാ ഗതാ
സഞ്ജയൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞതോടെ മഹാമതിയായവൻ പുറപ്പെട്ടു; പുത്രന്മാർ തടഞ്ഞിട്ടും ശൂരസേനപുത്രി പോയി.
വിലപന്ഭീമസേനോഽപി തഥാന്യേ ചാപി കൌരവാഃ । ഗങ്ഗാതീരാത്പരാവൃത്യ യയുഃ സര്വേ ഗജാഹ്വയമ്
ഭീമസേനൻ വിലപിച്ചു; മറ്റു കൗരവരും അങ്ങനെ തന്നെ. ഗംഗാതീരത്ത് നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് എല്ലാവരും ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് പോയി.
തേ ഗത്വാ ജാഹ്നവീതീരേ ശതയൂപാശ്രമം ശുഭമ് । കൃത്വാ തൃണൈഃ കുടീം തത്ര തപസ്തേപുഃ സമാഹിതാഃ
അവർ ജാഹ്നവീതീരത്ത് ശതയൂപന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി; അവിടെ തൃണങ്ങൾ കൊണ്ട് കുടി നിർമ്മിച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ഗതാന്യബ്ദാനി ഷട് തേഷാം യദാ യാതാ ഹി താപസാഃ । യുധിഷ്ഠിരസ്തു വിരഹാദനുജാനിദമബ്രവീത്
അവർക്കു ആറു വർഷങ്ങൾ കടന്നു; തപസ്സുകാർ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വിടപെടലിന്റെ ദു:ഖത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സ്വപ്നേ ദൃഷ്ടാ മയാ കുന്തീ ദുര്ബലാ വനസംസ്ഥിതാ । മനോ മേ ജായതേ ദ്രഷ്ടും മാതരം പിതരൌ തഥാ
സ്വപ്നത്തില് കുന്തിയെ ഞാന് കണ്ടു; അവള് ദുർബലയായി കാടിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. അമ്മയെയും അച്ഛനെയും കാണാന് എന്റെ മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വിദുരം ച മഹാത്മാനം സഞ്ജയം ച മഹാമതിമ് । രോചതേ യദി വഃ സര്വാന് വ്രജാമ ഇതി മേ മതിഃ
നിങ്ങള്ക്കു ഇഷ്ടമെങ്കില് മഹാത്മാവായ വിദുരനെയും ബുദ്ധിമാനായ സഞ്ജയനെയും കാണാന് നമുക്ക് പോകാം എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
തതസ്തേ ഭ്രാതരഃ സര്വേ സുഭദ്രാ ദ്രൌപദീ തഥാ । വൈരാടീ ച മഹാഭാഗാ തഥാ നാഗരികോ ജനഃ
അതിനുശേഷം എല്ലാ സഹോദരന്മാരും സുഭദ്രയും ദ്രൗപദിയും വൈരാടിയുടെ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ രാജകുമാരിയും നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളും ഒത്തുചേർന്നു.
പ്രാപ്താഃ സര്വജനൈഃ സാര്ധം പാണ്ഡവാ ദര്ശനോത്സുകാഃ । ശതയൂപാശ്രമം പ്രാപ്യ ദദൃശുഃ സര്വ ഏവ തേ
എല്ലാ ജനങ്ങളോടും കൂടെ പാണ്ഡവര് കാണാന് ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് ശതയൂപന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി അവിടെയുള്ള എല്ലാവരെയും കണ്ടു.