അഭിമന്യോര്വരാ ഭാര്യാ വൈരാടീ ചാതിസുന്ദരീ । കുലാന്തേ സുഷുവേ പുത്രം മൃതോ ബാണാഗ്നിനാ ശിശുഃ
അഭിമന്യുവിന്റെ മനോഹരിയായ ഭാര്യയായ വൈരാടിയുടെ മകൻ അവരുടെ വംശത്തിന്റെ അവസാനം ജനിച്ചു. പക്ഷേ ആ കുഞ്ഞിനെ അമ്പുകളുടെ തീകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ജീവിതഃ സ തു കൃഷ്ണേന ഭാഗിനേയസുതഃ സ്വയമ് । ദ്രൌണിബാണാഗ്നിനിര്ദഗ്ധഃ പ്രതാപേനാദ്ഭുതേന ച
ആ സഹോദരപുത്രനെ കൃഷ്ണൻ തന്നെ അത്ഭുതമായ ശക്തിയാൽ ജീവിപ്പിച്ചു, ദ്രോണമാരുടെ അമ്പുകളുടെ തീയിൽ പെട്ട് മരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും.
പരിക്ഷീണേഷു വംശേഷു ജാതോ യസ്മാദ്വരഃ സുതഃ । തസ്മാത്പരീക്ഷിതോ നാമ വിഖ്യാതഃ പൃഥിവീതലേ
വംശങ്ങൾ എല്ലാം ഇല്ലാതാകാനിരിക്കെ അത്തരമൊരു ഉത്തമപുത്രൻ ജനിച്ചതിനാൽ, അവൻ ഭൂമിയിൽ പരിചിതനായത് പരിചിത്ത് എന്ന പേരിലാണ്.
നിഹതേഷു ച പുത്രേഷു ധൃതരാഷ്ട്രോഽതിദുഃഖിതഃ । തസ്ഥൌ പാണ്ഡവരാജ്യേ ച ഭീമവാഗ്ബാണപീഡിതഃ
പുത്രന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, ഭീമന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകളും അമ്പുകളും കൊണ്ട് പീഡിതനായി പാണ്ഡവരുടെ രാജ്യത്തിൽ തന്നെ തുടരുകയായിരുന്നു.
ഗാന്ധാരീ ച തഥാതിഷ്ഠത് പുത്രശോകാതുരാ ഭൃശമ് । സേവാം തയോര്ദിവാരാത്രം ചകാരാര്തോ യുധിഷ്ഠിരഃ
ഗാന്ധാരിയും അതേപോലെ തന്നെ, പുത്രശോകത്തിൽ കഠിനമായി വേദനിച്ചു അവിടെ തുടരുകയായിരുന്നു. യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ദുഃഖിതനായി, ഇരുവരെയും പകൽരാത്രി സേവിച്ചു.
വിദുരോഽപ്യതിധര്മാത്മാ പ്രജ്ഞാനേത്രമബോധയത് । യുധിഷ്ഠിരസ്യാനുമതേ ഭ്രാതൃപാര്ശ്വേ വ്യതിഷ്ഠത
വിദുരൻ, അത്യന്തം ധാർമ്മികനായവൻ, ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ അവരെ ബോധിപ്പിച്ചു. യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ സമ്മതത്തോടെ സഹോദരന്റെ പക്കൽ അവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ധര്മപുത്രോഽപി ധര്മാത്മാ ചകാര സേവനം പിതുഃ । പുത്രശോകോദ്ഭവം ദുഃഖം തസ്യ വിസ്മാരയന്നിവ
ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും അച്ഛനോടു സേവനം ചെയ്തു, പുത്രശോകത്തിൽ നിന്നുള്ള ദുഃഖം മറക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ.
യഥാ ശൃണോതി വൃദ്ധോഽസൌ തഥാ ഭീമോഽതിരോഷിതഃ । വാരബാണേനാഹനത്തം തു ശ്രാവയന്സംസ്ഥിതാഞ്ജനാന്
വൃദ്ധനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ കേൾക്കുമ്പോൾ, അതുപോലെ തന്നെ ഭീമൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ അമ്പുപോലെയുള്ള വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ അടിച്ചു, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നവർക്കും കേൾവിയായി.
മയാ പുത്രാ ഹതാഃ സര്വേ ദുഷ്ടസ്യാന്ധസ്യ തേ രണേ । ദുഃശാസനസ്യ രുധിരം പീതം ഹൃദ്യം തഥാ ഭൃശമ്
"നിന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുകയായിരുന്നു, ദുഷ്ടനായ അന്ധനേ. ദുശ്ശാസനന്റെ രക്തം ഞാൻ കുടിച്ചു, അതിൽ അത്യന്തം തൃപ്തി അനുഭവിച്ചു."
ഭുനക്തി പിണ്ഡമന്ധോഽയം മയാ ദത്തം ഗതത്രപഃ । ധ്വാംക്ഷവദ്വാ ശ്വവച്ചാപി വൃഥാ ജീവത്യസൌ ജനഃ
"ഈ അന്ധൻ ലജ്ജയില്ലാതെ ഞാൻ കൊടുക്കുന്ന അന്നം കഴിക്കുന്നു, കഴുകനോ നായയോ പോലെ. ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നത് വെറുതെയാണു."
ഏവംവിധാനി രൂക്ഷാണി ശ്രാവയത്യനുവാസരമ് । ആശ്വാസയതി ധര്മാത്മാ മൂര്ഖോഽയമിതി ച ബ്രുവന്
ഇങ്ങനെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ ദിവസേന അവനെ കേൾപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ധാർമ്മികനായവൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, 'ഈവൻ ഒരു മൂഢനാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഷ്ടാദശൈവ വര്ഷാണി സ്ഥിത്വാ തത്രൈവ ദുഃഖിതഃ । ധൃതരാഷ്ട്രോ വനേ യാനം പ്രാര്ഥയാമാസ ധര്മജമ്
പതിനെട്ട് വർഷം അവിടെ ദുഃഖത്തോടെ കഴിഞ്ഞശേഷം, ധൃതരാഷ്ട്രൻ ധർമ്മജനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് വനവാസത്തിന് അനുമതി ചോദിച്ചു.
അയാചത ധര്മപുത്രം ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹീപതിഃ । പുത്രേഭ്യോഽഹം ദദാമ്യദ്യ നിര്വാപം വിധിപൂര്വകമ്
ധൃതരാഷ്ട്രൻ, രാജാവായവൻ, ധർമ്മപുത്രനോട് അപേക്ഷിച്ചു: "ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ പുത്രന്മാർക്കായി നിയമപ്രകാരം നിർവാപം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
വൃകോദരേണ സര്വേഷാം കൃതമത്രൌര്ധ്വദൈഹികമ് । ന കൃതം മമ പുത്രാണാം പൂര്വവൈരമനുസ്മരന്
"വൃക്കോദരൻ ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും അന്തിമകർമ്മം നടത്തി, പക്ഷേ എന്റെ പുത്രന്മാർക്കു ചെയ്തില്ല, പഴയ വൈരം ഓർത്തുകൊണ്ട്."
ദദാസി ചേദ്ധനം മഹ്യം കൃത്വാ ചൈവോര്ധ്വദൈഹികമ് । ഗമിഷ്യേഽഹം വനം തപ്തും തപഃ സ്വര്ഗഫലപ്രദമ്
"നീ എനിക്ക് ധനം കൊടുത്ത് അന്തിമകർമ്മവും ചെയ്താൽ, ഞാൻ സ്വർഗ്ഫലമുളള തപസ് ചെയ്യാൻ വനത്തിലേക്ക് പോകും."
ഏകാന്തേ വിദുരേണോക്തോ രാജാ ധര്മസുതഃ ശുചിഃ । ധനം ദാതും മനശ്ചക്രേ ധൃതരാഷ്ട്രായ ചാര്ഥിനേ
രഹസ്യത്തിൽ, വിദുരന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, ശുദ്ധഹൃദയനായ ധർമ്മപുത്രൻ ധൃതരാഷ്ട്രന് ധനം നൽകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
സമാഹൂയ നിജാന്മര്വാനുവാച പൃഥിവീപതിഃ । ധനം ദാസ്യേ മഹാഭാഗാഃ പിത്രേ നിര്വാപകാമിനേ
തന്റെ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ പറഞ്ഞു: "മഹാഭാഗന്മാരേ, നിർവാപം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എന്റെ അച്ഛനു ഞാൻ ധനം നൽകും."
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം ഭ്രാതുര്ന്യേഷ്ഠസ്യാമിതതേജസഃ । സംഗ്രഹേഽസ്യ മഹാബാഹുര്മാരുതിഃ കുപിതോഽബ്രവീത്
അപരിമിതമായ ശക്തിയുള്ള മൂത്ത സഹോദരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ ഹനുമാൻ സഭയിൽ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു.
ധനം ദേയം മഹാഭാഗ ദുര്യോധനഹിതായ കിമ് । അന്ധോഽപി സുഖമാപ്നോതി മൂര്ഖത്വം കിമതഃ പരമ്
ധനം ദുര്യോധനന്റെ ഭവനത്തിനായി നൽകണം എന്നാണോ? അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അന്ധനും സന്തോഷം നേടും; ഇതിലും വലിയ മൂര്ഖത്വം മറ്റെന്താണ്?
തവ ദുര്മന്ത്രിതേനാഥ ദുഃഖം പ്രാപ്താ വനേ വയമ് । ദ്രൌപദീ ച മഹാഭാഗാ സമാനീതാ ദുരാത്മനാ
നിന്റെ ദുഷ്മന്ത്രം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ കാടിൽ കഷ്ടപ്പെടേണ്ടിവന്നത്; മഹാഭാഗയായ ദ്രൗപദിയും ദുഷ്ചിത്തനായവന്റെ കൈവശം പോയി.
വിരാടഭവനേ വാസഃ പ്രസാദാത്തവ സുവ്രത । ദാസത്വം ച കൃതം സര്വൈര്മത്സ്യസ്യാമിതവിക്രമൈഃ
നിന്റെ ദയയാൽ, സുവ്രതേ, ഞങ്ങൾ വിരാട്ടന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു; ശക്തനായ മത്സ്യന്റെ അടിമകളായി എല്ലാവരും മാറി.
ദേവിതാ ത്വം ന ചേജ്ജ്യേഷ്ഠഃ പ്രഭവേത്സംക്ഷയഃ കഥമ് । സൂപകാരോ വിരാടസ്യ ഹത്വാഭൂവം തു മാഗധമ്
നീ രാജ്ഞിയായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ നാശം ഒഴിവാക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമായിരുന്നു? മാഗധനെ കൊല്ലുമ്പോൾ ഞാൻ വിരാട്ടന്റെ آشാനായി മാറി.
ബൃഹന്നലാ കഥം ജിഷ്ണുര്ഭവേദ്ബാലസ്യ നര്തകഃ । കൃത്വാ വേഷം മഹാബാഹുര്യോഷായാ വാസവാത്മജഃ
വിജയിയായ ബൃഹന്നല ഒരു ബാലന്റെ നൃത്തക്കാരനായി എങ്ങനെ മാറി? മഹാബാഹുവായ വാസവപുത്രൻ സ്ത്രീയുടെ വേഷം എടുത്തു.
ഗാണ്ഡീവശോഭിതൌ ഹസ്തൌ കൃതൌ കങ്കണശോഭിതൌ । മാനുഷം ച വപുഃ പ്രാപ്യ കിം ദുഃഖം സ്യാദതഃ പരമ്
ഗാണ്ഡീവം അലങ്കരിച്ച കൈകൾ കങ്കണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു; മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ ഇതിലും വലിയ ദു:ഖം മറ്റെന്താണ്?
ദൃഷ്ട്വാ വേണീം കൃതാം മൂര്ധ്നി കജ്ജലം ലോചനേ തഥാ । അസിം ഗൃഹീത്വാ തരസാ ഛേദ്മ്യഹം നാന്യഥാ സുഖമ്
തലയിൽ വേണി കെട്ടിയതും കണ്ണിൽ കജ്ജലവും കണ്ടപ്പോൾ, വാളെടുത്ത് വേഗത്തിൽ ചുറ്റിക്കൊണ്ടു ഞാൻ വെട്ടും; അല്ലെങ്കിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല.
അപൃഷ്ട്വാ ച മഹീപാലം നിക്ഷിപ്തോഽഗ്നിര്മയാ ഗൃഹേ । ദഗ്ധുകാമശ്ച പാപാത്മാ നിര്ദഗ്ധോഽസൌ പുരോചനഃ
രാജാവിനോട് ചോദിക്കാതെ ഞാൻ വീട്ടിൽ അഗ്നി വെച്ചു; ദുഷ്ചിത്തനായ പുരോചനൻ ദഹിക്കപ്പെട്ടു.
കീചകാ നിഹതാഃ സര്വേ ത്വാമപൃഷ്ട്വാ ജനാധിപ । ന തഥാ നിഹതാഃ സര്വേ സഭാര്യാ ധൃതരാഷ്ട്രജാഃ
ജനാധിപനോട് ചോദിക്കാതെ കീചകന്മാരെ ഞാൻ കൊല്ലി; എന്നാൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ഭാര്യകളോടൊപ്പം അങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടില്ല.
മൂര്ഖത്വം തവ രാജേന്ദ്ര ഗന്ധര്വേഭ്യശ്ച മോചിതാഃ । ദുര്യോധനാദയഃ കാമം ശത്രവോ നിഗഡീകൃതാഃ
രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ മൂര്ഖത്വം കൊണ്ടാണ് ഗന്ധർവന്മാരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ മോചിതരായത്; ദുര്യോധനനും മറ്റു ശത്രുക്കളും ബന്ധിതരായി.
ദുര്യോധനഹിതായാദ്യ ധനം ദാതും ത്വമിച്ഛസി । നാഹം ദദേ മഹീപാല സര്വഥാ പ്രേരിതസ്ത്വയാ
ഇന്ന് നീ ദുര്യോധനന്റെ ഭവനത്തിനായി ധനം നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മഹീപാലാ, നീ എത്ര പ്രേരിപ്പിച്ചാലും ഞാൻ നൽകില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ നിര്ഗതേ ഭീമേ ത്രിഭിഃ പരിവൃതോ നൃപഃ । ദദൌ വിത്തം സുബഹുലം ധൃതരാഷ്ട്രായ ധര്മജഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭീമൻ മൂന്ന് പേരുമായി പുറപ്പെട്ടു; ധർമ്മപുത്രൻ ധൃതരാഷ്ട്രന് ധനം ധാരാളം നൽകി.