മാതാ വ്യാസസ്യ യാ പ്രോക്താ നാമ്നാ സത്യവതീ ശുഭാ
വ്യാസന്റെ അമ്മയായ സത്യവതി എന്ന ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീയെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
നിഷാദപുത്രീം സ കഥം വൃതവാന്നൃപതിഃ സ്വയമ്
അവൾ ഒരു നിഷാദന്റെ മകളായിരുന്നപ്പോൾ രാജാവ് സ്വയം അവളെ എങ്ങനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു?
ശംതനോഃ പ്രഥമാ പത്നീ കാ ഹ്യഭൂത്കഥയാധുനാ
ശാന്തനുവിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യ ആരായിരുന്നു? ദയവായി ഇപ്പോൾ പറയൂ.
ത്വയാ പ്രോക്തം പുരാ സൂത രാജാ ചിത്രാംഗദഃ കൃതഃ
സൂതാ, നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് പോലെ, രാജാവായ ചിത്രാംഗദൻ ജനിച്ചു.
ചിത്രാംഗദേ ഹതേ വീരേ കൃതസ്തദനുജസ്തഥാ
വീരനായ ചിത്രാംഗദൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ പിന്നീട് ജനിച്ചു.
ജ്യേഷ്ഠേ ഭീഷ്മേ സ്ഥിതേ പൂര്വേ ധമിഷ്ഠം രൂപവത്യപി
മൂത്തവനായ ഭീഷ്മൻ മുമ്പ് നിലകൊണ്ടു, ധീരനും സുന്ദരനും ആയിരുന്നു.
മൃതേ വിചിത്രവീര്യേ തു സത്യവത്യതിദുഃഖിതാ
വിചിത്രവീര്യൻ മരിച്ചപ്പോൾ, സത്യവതി അത്യന്തം ദുഃഖിതയായിരുന്നു.
കഥം രാജ്യം ന ഭീഷ്മായ ദദൌ സാ വരവര്ണിനീ 2.3.
അത്രയും ശ്രേഷ്ഠയായ സ്ത്രീ ഭീഷ്മനു രാജ്യം നൽകാതിരുന്നത് എങ്ങനെ?
അധര്മസ്തു കൃതഃ കസ്മാദ്വ്യാസേനാമിതതേജസാ
അനന്തശക്തിയുള്ള വ്യാസൻ എങ്ങനെ അധർമ്മം ചെയ്തുവെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല.
പുരാണകര്താ ധര്മാത്മാ സ കഥം കൃതവാന്മുനിഃ
പുരാണങ്ങളുടെ കർത്താവും ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മഹർഷിയും അങ്ങനെ എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്തു എന്ന് ഞാനറിയില്ല.
ജുഗുപ്സിതമിദം കര്മ സ കഥം കൃതവാന്മുനിഃ
ഇത്രയും നിന്ദ്യമായ ഒരു പ്രവൃത്തി ആ മഹർഷി എങ്ങനെ ചെയ്തു എന്ന് ഞാനറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ശിഷ്യോഽസി മേധാവിന്സംദേഹം ഛേത്തുമര്ഹസി
വ്യാസാ, നീ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനും ബുദ്ധിമാനുമാണ്; ഈ സംശയം നീ തീർക്കണം.
സൂത ഉവാച സത്യവാന്ധര്മശീലശ്ച ചക്രവര്തീ നൃപോത്തമഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സത്യവാൻ ധർമ്മപരനായ രാജാവായിരുന്നു; രാജാക്കന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും ചക്രവർത്തിയുമായിരുന്നു.
അശ്വമേധസഹസ്രേണ വാജപേയശതേന ച ।। തോഷയാമാസ ദേവേംദ്രം സ്വര്ഗം പ്രാപ മഹാമതിഃ
ആ രാജാവ് ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളും നൂറ് വാജപേയയാഗങ്ങളും നടത്തി ദേവേന്ദ്രനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ അവൻ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.
ഏകദാ ബ്രഹ്മസദനം ഗതോ രാജാ മഹാഭിഷഃ
ഒരു ദിവസം മഹാഭിഷൻ എന്ന രാജാവ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആലയം സന്ദർശിച്ചു.
ഗംഗാ മഹാനദീ തത്ര സംസ്ഥിതാ സേവിതും വിഭുമ്
അവിടെ മഹാനദിയായ ഗംഗാ ഭഗവാനെ സേവിക്കാൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
അധോമുഖാഃ സുരാഃ സര്വേ ന വിലോക്യൈവ താം സ്ഥിതാഃ
അവിടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും തലകുനിഞ്ഞ് നിന്നു; അവർ അവളെ നോക്കിയില്ല.
സാഽപി തം പ്രേമസംയുക്തം നൃപം ജ്ഞാതവതീ നദീ 2.3.
ആ നദി പ്രേമപൂർണ്ണനായ രാജാവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാ ചുകോപ തൌ തൂര്ണം ശശാപ ച രുഷാഽന്വിതഃ
ബ്രഹ്മാവ് ഇരുവർക്കും അതിവേഗം കോപിച്ചു ശാപം നൽകി.
പുണ്യേന മഹതാഽഽവിഷ്ടസ്ത്വമവാപ്സ്യസി സര്വഥാ
നീ വലിയ പുണ്യത്താൽ ജന്മം പ്രാപിക്കും എന്ന് ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു.
വിമനസ്കൌ തു തൌ തൂര്ണം നിഃസൃതൌ ബ്രഹ്മണോംഽതികാത്
അവരിരുവരും മനസ്സിൽ ദുഃഖത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പുറത്ത് പോയി.
പ്രതീപം ചിംതയാമാസ പിതരം പുരുവംശജമ്
അവൻ തന്റെ പിതാവായ പുരുവംശജനായ പ്രതീപനെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
വസിഷ്ഠസ്യാഽഽശ്രമം പ്രാപ്താ രമമാണാ യദൃച്ഛയാ
അവർ യാദൃശ്ചികമായി വസിഷ്ഠന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
ദ്യൌര്നാമാ തസ്യ ഭാര്യാഽഥ നംദിനീം ഗാം ദദര്ശ ഹ
അവന്റെ ഭാര്യയുടെ പേര് ദ്യൗവായിരുന്നു; അവൾ നന്ദിനി എന്ന പശുവിനെ കണ്ടു.
ദ്യൌസ്താമാഹ വസിഷ്ഠസ്യ ഗൌരിയം ശൃണു സുംദരി
ദ്യൗ അവളോടു പറഞ്ഞു: സുന്ദരിയേ, ഇത് വസിഷ്ഠന്റെ പശുവാണ്, കേൾക്കൂ.
അയുതായുര്ഭവേന്യൂനം സദൈവാഽഗതയൌവനഃ
അവളുടെ ആയുസ്സ് പത്ത് ആയിരം വർഷം തികയില്ല; എപ്പോഴും യുവതിയായിരിക്കും.
ഉശീനരസ്യ രാജര്ഷേഃ പുത്രീ പരമശോഭനാ
ഉശീനരന്റെ പുത്രി അത്യന്തം സുന്ദരിയായിരുന്നു.
ആനയസ്വാഽഽശ്രമശ്രേഷ്ഠം നംദിനീം കാമദാം ശുഭാമ് 2.3.
നന്ദിനി എന്ന ആശീർവാദം നൽകുന്ന ഗായയെ പ്രധാനമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക.
മാനുഷേഷു ഭവേദേകാ ജരാരോഗവിവര്ജിതാ
മനുഷ്യരിൽ അവൾ മാത്രം വൃദ്ധിയും രോഗവും ഇല്ലാതെ ഇരിക്കും.
അവമന്യ മുനിം ദാംതം പൃഥ്വാദ്യൈഃ സഹിതോഽനഘഃ
അപരാധമില്ലാതെ, ഭൂമിയോടും മറ്റുള്ളവരോടും കൂടെ, അവർ ശാന്തനായ മുനിയെ അവഗണിച്ചു.