ഗായത്രീജപസംസക്തഃ സകാമസ്തമസാ യുതഃ । ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തതോ വാരികണാശനഃ
ഗായത്രി ജപത്തിൽ മുഴുകി, ആഗ്രഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ്, അന്ധകാരത്തിൽ ആകൃതി, പത്തു ആയിരം വർഷങ്ങൾ വെള്ളത്തിന്റെ തുള്ളികൾ മാത്രം കഴിച്ചു ജീവിച്ചു.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തതഃ പവനഭോജനഃ । ദശവര്ഷസഹസ്രാണി നിരാഹാരോഽഭവത്തതഃ
അടുത്ത പത്തു ആയിരം വർഷം അവൻ വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു ജീവിച്ചു. പിന്നെ, മറ്റൊരു പത്തു ആയിരം വർഷം ആൾക്കൊണ്ടു ഭക്ഷണം ഒന്നുമില്ലാതെ ഇരുന്നു.
ഏവം തപസ്യതസ്തസ്യ ശരീരാദുത്ഥിതോഽനലഃ । ദദാഹ ജഗതീം സര്വാം തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ഇങ്ങനെ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉയർന്ന്, ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിച്ചു. അതൊരു അത്ഭുതം പോലെ തോന്നി.
കിമിദം കിമിദം ചേതി ദേവാഃ സര്വേ ചകമ്പിരേ । സന്ത്രസ്താഃ സകലാ ലോകാ ബ്രഹ്മാണം ശരണം യയുഃ
"ഇത് എന്താണ്? ഇത് എന്താണ്?" എന്ന് ദേവന്മാർ എല്ലാവരും വിറച്ചു. ഭയപ്പെട്ട് ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് അഭയം തേടി.
വിജ്ഞാപിതം ദേവവരൈഃ ശ്രുത്വാ തത്ര ചതുര്മുഖഃ । ഗായത്രീസഹിതോ ഹംസസമാരൂഢോ യയൌ മുദാ
ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷ കേട്ടു, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ് ഗായത്രിയോടൊപ്പം ഹംസം കയറി സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാണമാത്രാവശിഷ്ടം തം ധമനീശതസങ്കുലമ് । ശുഷ്കോദരം ക്ഷാമഗാത്രം ധ്യാനമീലിതലോചനമ്
അവനെ ബ്രഹ്മാവ് കണ്ടപ്പോൾ, ജീവൻ മാത്രം ശേഷിച്ച അവസ്ഥ, ശിരകളാൽ നിറഞ്ഞ ശരീരം, ഉണക്കിയ വയറും ക്ഷീണിച്ച അവയവങ്ങളും, ധ്യാനത്തിൽ കണ്ണടച്ച നിലയും ആയിരുന്നു.
ദദര്ശ തേജസാ ദീപ്തം ദ്വിതീയമിവ പാവകമ് । വരം വരയ ഭദ്രം തേ വത്സ യന്മനസി സ്ഥിതമ്
അവനെ ബ്രഹ്മാവ് കണ്ടപ്പോൾ, അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശം പകർന്നതും, "നിനക്ക് മനസ്സിൽ എന്താണോ ആഗ്രഹം, അതു ചോദിക്കൂ, ദയവായി" എന്ന് പറഞ്ഞു.
ശ്രുതിമാത്രേണ സന്തോഷകാരകം വാക്യമൂചിവാന് । ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മമുഖാദ്വാണീം സുധാധാരാമിവാരുണഃ
അവൻ കേട്ട വാക്കുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ സന്തോഷം പകരുന്നതായിരുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള അമൃതധാരപോലെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അരുണൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഉന്മീലിതാക്ഷഃ പുരതോ ദദര്ശ ജലജോദ്ഭവമ് । ഗായത്രീസഹിതം ദേവം ചതുര്വേദസമന്വിതമ്
കണ്ണുകൾ തുറന്ന് നോക്കുമ്പോൾ, തന്റെ മുന്നിൽ പടിഞ്ഞാറ് പിറന്ന ദേവനെയും, ഗായത്രിയെയും, നാലു വേദങ്ങളോടുകൂടിയവനെയും കണ്ടു.
അക്ഷസ്രക്കുണ്ഡികാഹസ്തം ജപന്തം ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് । ദൃഷ്ട്വോത്ഥായ നനാമാഥ സ്തുത്വാ ച വിവിധൈഃ സ്തവൈഃ
അക്ഷമാലയും കിണ്ണിയും കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട് ജപം ചെയ്യുന്ന ശാശ്വത ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടു. അവൻ എഴുന്നേറ്റ് നമസ്കരിച്ചു, വിവിധ സ്തുതികളാൽ പുകഴ്ത്തി.
വരം വവ്രേ സ്വബുദ്ധിസ്ഥം മാ ഭവേന്മൃത്യുരിത്യപി । ശ്രുത്വാരുണവചോ ബ്രഹ്മാ ബോധയാമാസ സാദരമ്
തന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചിരുന്ന വരമായി, "എനിക്ക് മരണം ഉണ്ടാകരുതേ" എന്ന് ചോദിച്ചു. അരുണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രഹ്മാവ് ആദരത്തോടെ ഉപദേശിച്ചു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാദ്യാ മൃത്യുനാ കവലീകൃതാഃ । തദാന്യേഷാം തു കാ വാര്താ മരണേ ദാനവോത്തമ
"ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവരും മരണമാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെപോൾ, മറ്റുള്ളവരുടെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്താണ്, ദാനവശ്രേഷ്ഠാ?"
വരം യോഗ്യം തതോ ബ്രൂഹി ദാതും യഃ ശക്യതേ മയാ । നാത്രാഗ്രഹം പ്രകുര്വന്തി ബുദ്ധിമന്തോ ജനാഃ ക്വചിത്
"അതുകൊണ്ട്, ഞാൻ നൽകാൻ കഴിയുന്ന യോജ്യമായ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ. ബുദ്ധിമാന്മാർ ഒരിക്കലും അസാധ്യമായ കാര്യത്തിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കാറില്ല."
ഇതി ബ്രഹ്മവചഃ ശ്രുത്വാ പുനഃ പ്രോവാച സാദരമ് । ന യുദ്ധേ ന ച ശസ്ത്രാസ്ത്രാന്ന പുംഭ്യോ നാപി യോഷിതഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ വീണ്ടും ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞു: "എന്റെ മരണം യുദ്ധത്തിൽ അല്ലാതെയും, ആയുധങ്ങളാലോ അസ്ത്രങ്ങളാലോ അല്ലാതെയും, പുരുഷന്മാരിൽ നിന്നും സ്ത്രീകളിൽ നിന്നും അല്ലാതെയും വരികയില്ലേ."
ദ്വിപാദ്ഭ്യോ വാ ചതുഷ്പാദ്ഭ്യോ നോഭയാകാരതസ്തഥാ । ഭവേന്മേ മൃത്യുരിത്യേവം ദേവ ദേഹി വരം പ്രഭോ
"രണ്ടു കാലുള്ളവരിൽ നിന്നും നാലു കാലുള്ളവരിൽ നിന്നും അല്ലാതെയും, ഇരുവിധ രൂപമുള്ളവരിൽ നിന്നും അല്ലാതെയും, ദേവാ, ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു മരണവരം ദയവായി തരണമേ."
ബലം ച വിപുലം ദേഹി യേന ദേവജയോ ഭവേത് । ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തഥാസ്ത്വിതി വചോഽബ്രവീത്
"ദേവന്മാരെ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്ന വലിയ ശക്തിയും എനിക്ക് തരണമേ." അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മാവ്, "അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
ദത്ത്വാ വരം ജഗാമാശു പദ്മജഃ സ്വം നികേതനമ് । തതോഽരുണാഖ്യോ ദൈത്യസ്തു പാതാലാത്സ്വാശ്രയസ്ഥിതാന്
വരം നൽകി, പദ്മജനായ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ മടങ്ങി. പിന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരം ലഭിച്ച അഹങ്കാരത്തോടെ അരുണൻ എന്ന ദാനവൻ പാതാളത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ദാനവരെ വിളിച്ചു.
ദൈത്യാനാകാരയാമാസ ബ്രഹ്മണോ വരദര്പിതഃ । ആഗത്യ തേഽസുരാഃ സര്വേ ദൈത്യേശം തം പ്രചക്രിരേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരം ലഭിച്ച അഹങ്കാരത്തോടെ, ദാനവന്മാരെ അവൻ വിളിച്ചു. അവരെല്ലാം വന്ന്, ദാനവരുടെ രാജാവായ അവനെ സ്വീകരിച്ചു.
ദൂതം ച പ്രേഷയാമാസുര്യുദ്ധാര്ഥമമരാവതീമ് । ദൂതവാക്യം തദാ ശ്രുത്വാ ദേവരാഡ് ഭയകമ്പിതഃ
യുദ്ധത്തിനായി അമരാവതിയിലേക്കു ദൂതനെ അയച്ചു. ദൂതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവരാജാവിന് ഭയത്തിൽ നടുങ്ങി.
ദേവൈഃ സാര്ധം ജഗാമാശു ബ്രഹ്മണഃ സദനം പ്രതി । ബ്രഹ്മവിഷ്ണൂ പുരസ്കൃത്യ ജഗ്മുസ്തേ ശങ്കരാലയമ്
മറ്റു ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവൻ വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും മുന്നിൽ വെച്ച് അവർ ശങ്കരന്റെ ആലയത്തിലേക്കു നീങ്ങി.
വിചാരം ചക്രിരേ തത്ര വധാര്ഥം തേ സുരദ്രുഹാമ് । ഏതസ്മിന്സമയേ തത്ര ദൈത്യസേനാസമാവൃതഃ
അവിടെ ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം അവർ ആലോചിച്ചു. അതേ സമയത്ത്, ദാനവസേന അവിടം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.
അരുണാഖ്യോ ദൈത്യരാജോ ജഗാമാശു ത്രിവിഷ്ടപമ് । സൂര്യേന്ദുയമവഹ്നീനാമധികാരാന്പൃഥക്പൃഥക്
അരുണൻ എന്ന ദാനവരാജാവ് വേഗത്തിൽ ദേവലോകത്തിലേക്ക് ചെന്നു. സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, യമൻ, അഗ്നി ഇവരുടെ അധികാരങ്ങൾ അവൻ ഓരോന്നായി പിടിച്ചെടുത്തു.
സ്വയം ചകാര തപസാ നാനാരൂപധരോ മുനേ । സ്വസ്വസ്ഥാനച്യുതാഃ സര്വേ ജഗ്മുഃ കൈലാസമണ്ഡലമ്
സ്വന്തം തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ വിവിധ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് അവൻ തന്നെ എല്ലാം കൈവശമാക്കി. ദേവന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട് കൈലാസം ഭാഗത്തേക്ക് പോയി.
ശശംസുഃ ശങ്കരം ദേവാഃ സ്വസ്വദുഃഖം പൃഥക്പൃഥക് । മഹാന് വിചാരസ്തത്രാസീത്കിം കര്തവ്യമതഃ പരമ്
ദേവന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടേതായ ദുഃഖങ്ങൾ ശങ്കരനോട് വെവ്വേറെ പറഞ്ഞു. ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അവിടെ വലിയ ആലോചന നടന്നു.
ന യുദ്ധേന ച ശസ്ത്രാസ്ത്രൈര്ന പുംഭ്യോ നാപി യോഷിതഃ । ദ്വിപാദ്ഭ്യോ വാ ചതുഷ്പാദ്ഭ്യോ നോഭയാകാരതോഽപി വാ
യുദ്ധം കൊണ്ടോ, ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടോ, പുരുഷന്മാരാൽ അല്ലെങ്കിൽ സ്ത്രീകളാൽ അല്ല, ഇരുകാലികളാൽ അല്ല, നാലുകാലികളാൽ അല്ല, ഇരു രൂപങ്ങളുള്ളവർകൊണ്ടോ -
മൃത്യുര്ഭവേദിതി ബ്രഹ്മാ പ്രോവാച വചനം യതഃ । ഇതി ചിന്താതുരാഃ സര്വേ കര്തും കിഞ്ചിന്ന ച ക്ഷമാഃ
ഇവയൊന്നുമൂലം അവനു മരണം വരില്ലെന്ന് ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ട് എല്ലാവരും വിഷമത്തിൽ ആലോചിച്ചു, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയാതെ.
ഏതസ്മിന്സമയേ തത്ര വാഗഭൂദശരീരിണീ । ഭജധ്വം ഭുവനേശാനീം സാ വഃ കാര്യം വിധാസ്യതി
അവിടെ അപ്പോൾ ദേഹമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു: 'ഭുവനങ്ങളുടെ ദേവിയെ ആരാധിക്കൂ; അവൾ നിങ്ങളുടെ കാര്യം നിർവഹിക്കും.'
ഗായത്രീജപസംസക്തോ ദൈത്യരാഡ് യദി താം ത്യജേത് । മൃത്യുയോഗ്യസ്തദാ ഭൂയാദിത്യുച്ചൈസ്തോഷകാരിണീ
'ഗായത്രി ജപത്തിൽ ലീനനായ ദാനവരാജാവ് അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അപ്പോൾ അവന് മരണം സംഭവിക്കും,' എന്ന് ആ ശബ്ദം ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു, സന്തോഷം പകർന്നു.
ശ്രുത്വാ ദൈവീം തഥാ വാണീം മന്ത്രയാമാസുരാദൃതാഃ । ബൃഹസ്പതിം സമാഹൂയ വചനം പ്രാഹ ദേവരാട്
ആ ദിവ്യശബ്ദം കേട്ട ദേവന്മാർ ആദരപൂർവം തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു. ബൃഹസ്പതിയെ വിളിച്ച് ദേവരാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഗുരോ ഗച്ഛ സുരാണാം തു കാര്യാര്ഥമസുരം പ്രതി । യഥാ ഭവേച്ച ഗായത്രീത്യാഗസ്തസ്യ തഥാ കുരു
'ഗുരുവേ, ദേവന്മാരുടെ കാര്യത്തിനായി നീ ദാനവന്റെ അടുക്കൽ പോകൂ. അവൻ ഗായത്രിയെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതായിരിക്കാൻ വേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്യൂ.'