മഹാബലോ മഹാസത്ത്വോ ബഭൂവ ജഗദീശ്വരഃ । ഷഷ്ഠശ്ച വിഷ്ണുസാവര്ണിശ്ചതുര്ദശമനുഃ കൃതീ
വലിയ ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവനായി അവൻ ലോകത്തിന്റെ ഇശ്വരനായി; ആറാമൻ വിഷ്ണുസാവർണി, പതിനാലാമത്തെ മനു, നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ കഴിവുള്ളവൻ.
ബഭൂവ ദേവീവരതോ ജഗതാം പ്രഥിതഃ പ്രഭുഃ । ചതുര്ദശൈതേ മനവോ മഹാതേജോബലൈര്യുതാഃ
ദേവിയുടെ വരപ്രസാദത്താൽ അവൻ ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായ പ്രഭുവായി; ഈ പതിനാലു മനുക്കളും മഹത്തായ തേജസ്സും ശക്തിയും ഉള്ളവരാണ്.
ദേവ്യാരാധനതഃ പൂജ്യാ വന്ദ്യാ ലോകേഷു നിത്യശഃ । മഹാപ്രതാപിനഃ സര്വേ ഭ്രാമര്യാസ്തു പ്രസാദതഃ
ദേവിയെ ആരാധിച്ചതിനാൽ അവർ എല്ലായിടത്തും എന്നും ആദരിക്കപ്പെടുകയും വന്ദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; ഭ്രമരിയുടെ കൃപയാൽ എല്ലാവരും അതിവിശിഷ്ടമായ പ്രതാപികൾ ആണു.
നാരദ ഉവാച കേയം സാ ഭ്രാമരീ ദേവീ കഥം ജാതാ കിമാത്മികാ । തദാഖ്യാനം വദ പ്രാജ്ഞ വിചിത്രം ശോകനാശകമ്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ഈ ഭ്രമരി എന്ന ദേവി ആരാണ്? അവൾ എങ്ങനെ ജനിച്ചു, അവളുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്? ദുഃഖം അകറ്റുന്ന ആ അത്ഭുതമായ കഥ നീ എന്നോട് പറയണം, ജ്ഞാനിയേ.
ന തൃപ്തിമധിഗച്ഛാമി പിബന്ദേവീകഥാമൃതമ് । അമൃതം പിബതാം മൃത്യുര്നാസ്യ ശ്രവണതോ യതഃ
ദേവിയുടെ കഥകളെന്ന അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും എനിക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല; ആ അമൃതം കുടിക്കുന്നവർക്കു, അതു കേൾക്കുമ്പോൾ, മരണത്തിന് ഇടയില്ല.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച ശൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമി ജഗന്മാതുര്വിചേഷ്ടിതമ് । അചിന്ത്യാവ്യക്തരൂപായാ വിചിത്രം മോക്ഷദായകമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: നാരദാ, ലോകമാതാവിന്റെ അത്ഭുതകരമായ, അദൃശ്യമായ, മോക്ഷം നൽകുന്ന പ്രവർത്തികൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം, കേൾക്കു.
യദ്യച്ചരിത്രം ശ്രീദേവ്യാസ്തത്സര്വം ലോകഹേതവേ । നിര്വ്യാജയാ കരുണയാ പുത്രേ മാതുര്യഥാ തഥാ
ശ്രീദേവിയുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ലോകത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി തന്നെയാണ്; അമ്മയുടെ നിർവ്യാജമായ കരുണപോലെ, മകനോടുള്ളതുപോലെ.
പൂര്വം ദൈത്യോ മഹാനാസീദരുണാഖ്യോ മഹാബലഃ । പാതാലേ ദൈത്യസംസ്ഥാനേ ദേവദ്വേഷീ മഹാഖലഃ
മുന്പ് അരുണൻ എന്ന മഹാബലശാലിയായ ഒരു ദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; പാതാളത്തിൽ ദാനവരുടെ ഇടയിൽ വസിച്ച്, ദേവന്മാരോടു വെറുപ്പും ദുഷ്ടതയും നിറഞ്ഞവൻ.
സ ദേവാഞ്ജേതുകാമശ്ച ചകാര പരമം തപഃ । പദ്മസമ്ഭവമുദ്ദിശ്യ സ നസ്ത്രാതാ ഭവിഷ്യതി
ദേവന്മാരെ ജയിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു; കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, 'അവൻ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കും' എന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
ഗത്വാ ഹിമവതഃ പാര്ശ്വേ ഗങ്ഗാജലസുശീതലേ । പക്വപര്ണാശനോ യോഗീ സന്നിരുധ്യ മരുദ്ഗണമ്
അവൻ ഹിമവാന്റെ പർവ്വതക്കരയിൽ, ഗംഗാജലം അത്യന്തം തണുപ്പുള്ള സ്ഥലത്ത് ചെന്നു; അപ്പോൾ ആ യോഗി ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ മാത്രം കഴിച്ചു, ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ചു.
ഗായത്രീജപസംസക്തഃ സകാമസ്തമസാ യുതഃ । ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തതോ വാരികണാശനഃ
ഗായത്രി ജപത്തിൽ മുഴുകി, ആഗ്രഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ്, അന്ധകാരത്തിൽ ആകൃതി, പത്തു ആയിരം വർഷങ്ങൾ വെള്ളത്തിന്റെ തുള്ളികൾ മാത്രം കഴിച്ചു ജീവിച്ചു.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തതഃ പവനഭോജനഃ । ദശവര്ഷസഹസ്രാണി നിരാഹാരോഽഭവത്തതഃ
അടുത്ത പത്തു ആയിരം വർഷം അവൻ വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു ജീവിച്ചു. പിന്നെ, മറ്റൊരു പത്തു ആയിരം വർഷം ആൾക്കൊണ്ടു ഭക്ഷണം ഒന്നുമില്ലാതെ ഇരുന്നു.
ഏവം തപസ്യതസ്തസ്യ ശരീരാദുത്ഥിതോഽനലഃ । ദദാഹ ജഗതീം സര്വാം തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ഇങ്ങനെ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉയർന്ന്, ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിച്ചു. അതൊരു അത്ഭുതം പോലെ തോന്നി.
കിമിദം കിമിദം ചേതി ദേവാഃ സര്വേ ചകമ്പിരേ । സന്ത്രസ്താഃ സകലാ ലോകാ ബ്രഹ്മാണം ശരണം യയുഃ
"ഇത് എന്താണ്? ഇത് എന്താണ്?" എന്ന് ദേവന്മാർ എല്ലാവരും വിറച്ചു. ഭയപ്പെട്ട് ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് അഭയം തേടി.
വിജ്ഞാപിതം ദേവവരൈഃ ശ്രുത്വാ തത്ര ചതുര്മുഖഃ । ഗായത്രീസഹിതോ ഹംസസമാരൂഢോ യയൌ മുദാ
ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷ കേട്ടു, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ് ഗായത്രിയോടൊപ്പം ഹംസം കയറി സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാണമാത്രാവശിഷ്ടം തം ധമനീശതസങ്കുലമ് । ശുഷ്കോദരം ക്ഷാമഗാത്രം ധ്യാനമീലിതലോചനമ്
അവനെ ബ്രഹ്മാവ് കണ്ടപ്പോൾ, ജീവൻ മാത്രം ശേഷിച്ച അവസ്ഥ, ശിരകളാൽ നിറഞ്ഞ ശരീരം, ഉണക്കിയ വയറും ക്ഷീണിച്ച അവയവങ്ങളും, ധ്യാനത്തിൽ കണ്ണടച്ച നിലയും ആയിരുന്നു.
ദദര്ശ തേജസാ ദീപ്തം ദ്വിതീയമിവ പാവകമ് । വരം വരയ ഭദ്രം തേ വത്സ യന്മനസി സ്ഥിതമ്
അവനെ ബ്രഹ്മാവ് കണ്ടപ്പോൾ, അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശം പകർന്നതും, "നിനക്ക് മനസ്സിൽ എന്താണോ ആഗ്രഹം, അതു ചോദിക്കൂ, ദയവായി" എന്ന് പറഞ്ഞു.
ശ്രുതിമാത്രേണ സന്തോഷകാരകം വാക്യമൂചിവാന് । ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മമുഖാദ്വാണീം സുധാധാരാമിവാരുണഃ
അവൻ കേട്ട വാക്കുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ സന്തോഷം പകരുന്നതായിരുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള അമൃതധാരപോലെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അരുണൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഉന്മീലിതാക്ഷഃ പുരതോ ദദര്ശ ജലജോദ്ഭവമ് । ഗായത്രീസഹിതം ദേവം ചതുര്വേദസമന്വിതമ്
കണ്ണുകൾ തുറന്ന് നോക്കുമ്പോൾ, തന്റെ മുന്നിൽ പടിഞ്ഞാറ് പിറന്ന ദേവനെയും, ഗായത്രിയെയും, നാലു വേദങ്ങളോടുകൂടിയവനെയും കണ്ടു.
അക്ഷസ്രക്കുണ്ഡികാഹസ്തം ജപന്തം ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് । ദൃഷ്ട്വോത്ഥായ നനാമാഥ സ്തുത്വാ ച വിവിധൈഃ സ്തവൈഃ
അക്ഷമാലയും കിണ്ണിയും കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട് ജപം ചെയ്യുന്ന ശാശ്വത ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടു. അവൻ എഴുന്നേറ്റ് നമസ്കരിച്ചു, വിവിധ സ്തുതികളാൽ പുകഴ്ത്തി.
വരം വവ്രേ സ്വബുദ്ധിസ്ഥം മാ ഭവേന്മൃത്യുരിത്യപി । ശ്രുത്വാരുണവചോ ബ്രഹ്മാ ബോധയാമാസ സാദരമ്
തന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചിരുന്ന വരമായി, "എനിക്ക് മരണം ഉണ്ടാകരുതേ" എന്ന് ചോദിച്ചു. അരുണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രഹ്മാവ് ആദരത്തോടെ ഉപദേശിച്ചു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാദ്യാ മൃത്യുനാ കവലീകൃതാഃ । തദാന്യേഷാം തു കാ വാര്താ മരണേ ദാനവോത്തമ
"ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവരും മരണമാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെപോൾ, മറ്റുള്ളവരുടെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്താണ്, ദാനവശ്രേഷ്ഠാ?"
വരം യോഗ്യം തതോ ബ്രൂഹി ദാതും യഃ ശക്യതേ മയാ । നാത്രാഗ്രഹം പ്രകുര്വന്തി ബുദ്ധിമന്തോ ജനാഃ ക്വചിത്
"അതുകൊണ്ട്, ഞാൻ നൽകാൻ കഴിയുന്ന യോജ്യമായ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ. ബുദ്ധിമാന്മാർ ഒരിക്കലും അസാധ്യമായ കാര്യത്തിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കാറില്ല."
ഇതി ബ്രഹ്മവചഃ ശ്രുത്വാ പുനഃ പ്രോവാച സാദരമ് । ന യുദ്ധേ ന ച ശസ്ത്രാസ്ത്രാന്ന പുംഭ്യോ നാപി യോഷിതഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ വീണ്ടും ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞു: "എന്റെ മരണം യുദ്ധത്തിൽ അല്ലാതെയും, ആയുധങ്ങളാലോ അസ്ത്രങ്ങളാലോ അല്ലാതെയും, പുരുഷന്മാരിൽ നിന്നും സ്ത്രീകളിൽ നിന്നും അല്ലാതെയും വരികയില്ലേ."
ദ്വിപാദ്ഭ്യോ വാ ചതുഷ്പാദ്ഭ്യോ നോഭയാകാരതസ്തഥാ । ഭവേന്മേ മൃത്യുരിത്യേവം ദേവ ദേഹി വരം പ്രഭോ
"രണ്ടു കാലുള്ളവരിൽ നിന്നും നാലു കാലുള്ളവരിൽ നിന്നും അല്ലാതെയും, ഇരുവിധ രൂപമുള്ളവരിൽ നിന്നും അല്ലാതെയും, ദേവാ, ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു മരണവരം ദയവായി തരണമേ."
ബലം ച വിപുലം ദേഹി യേന ദേവജയോ ഭവേത് । ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തഥാസ്ത്വിതി വചോഽബ്രവീത്
"ദേവന്മാരെ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്ന വലിയ ശക്തിയും എനിക്ക് തരണമേ." അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മാവ്, "അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
ദത്ത്വാ വരം ജഗാമാശു പദ്മജഃ സ്വം നികേതനമ് । തതോഽരുണാഖ്യോ ദൈത്യസ്തു പാതാലാത്സ്വാശ്രയസ്ഥിതാന്
വരം നൽകി, പദ്മജനായ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ മടങ്ങി. പിന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരം ലഭിച്ച അഹങ്കാരത്തോടെ അരുണൻ എന്ന ദാനവൻ പാതാളത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ദാനവരെ വിളിച്ചു.
ദൈത്യാനാകാരയാമാസ ബ്രഹ്മണോ വരദര്പിതഃ । ആഗത്യ തേഽസുരാഃ സര്വേ ദൈത്യേശം തം പ്രചക്രിരേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരം ലഭിച്ച അഹങ്കാരത്തോടെ, ദാനവന്മാരെ അവൻ വിളിച്ചു. അവരെല്ലാം വന്ന്, ദാനവരുടെ രാജാവായ അവനെ സ്വീകരിച്ചു.
ദൂതം ച പ്രേഷയാമാസുര്യുദ്ധാര്ഥമമരാവതീമ് । ദൂതവാക്യം തദാ ശ്രുത്വാ ദേവരാഡ് ഭയകമ്പിതഃ
യുദ്ധത്തിനായി അമരാവതിയിലേക്കു ദൂതനെ അയച്ചു. ദൂതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവരാജാവിന് ഭയത്തിൽ നടുങ്ങി.
ദേവൈഃ സാര്ധം ജഗാമാശു ബ്രഹ്മണഃ സദനം പ്രതി । ബ്രഹ്മവിഷ്ണൂ പുരസ്കൃത്യ ജഗ്മുസ്തേ ശങ്കരാലയമ്
മറ്റു ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവൻ വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും മുന്നിൽ വെച്ച് അവർ ശങ്കരന്റെ ആലയത്തിലേക്കു നീങ്ങി.