ഭസ്മസാത്തം ചകാരാശു ഹുങ്കാരേണ മഹേശ്വരീ । തതഃ സൈന്യം വാഹനേന ദേവ്യാ ഭഗ്നം മഹീപതേ
മഹേശ്വരി ഒരു ഉഗ്രനാദം മുഴക്കി, അവനെ ഉടൻ തന്നെ ചാരമാക്കി; പിന്നെ, രാജാവേ, ദേവി തന്റെ വാഹനം ഉപയോഗിച്ച് അവന്റെ സൈന്യത്തെയും നശിപ്പിച്ചു.
ദിശോ ദശാഭജച്ഛീഘ്രം ഹാഹാഭൂതമചേതനമ് । തദ്വൃത്താന്തം സമാശ്രുത്യ സ ശുമ്ഭോ ദൈത്യരാഡ് വിഭുഃ
സൈന്യം വേഗത്തിൽ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ചിതറിപ്പോയി, ബോധംകെട്ട് നിലവിളിച്ചു; ഈ സംഭവങ്ങൾ ശംഭൻ, അസുരരാജാവ്, അറിഞ്ഞു.
ചുകോപ ച മഹാകോപാദ് ഭ്രുകുടീകുടിലാനനഃ । തതഃ കോപപരീതാത്മാ ദൈത്യരാജഃ പ്രതാപവാന്
അവൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു, മുഖം ക്രോധത്തിൽ വളഞ്ഞു; പിന്നെ, ക്രോധം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ശക്തനായ അസുരരാജാവ് ഉഗ്രനായി.
ചണ്ഡം മുണ്ഡം രക്തബീജം ക്രമതഃ പ്രൈഷയദ്വിഭുഃ । തേ ച ഗത്വാ ത്രയോ ദൈത്യാ വിക്രാന്താ ബഹുവിക്രമാഃ
ശംഭൻ ചണ്ഡനും മുന്ഡനും രക്തബീജനും തനിയെ അയച്ചു; അവർ മൂവരും ധൈര്യശാലികളും മഹാശക്തന്മാരുമായ അസുരന്മാരായിരുന്നു.
ദേവീം ഗ്രഹീതുമാരബ്ധയത്നാസ്തേ ഹ്യഭവന്ബലാത് । താനാപതത ഏവാസൌ ജഗദ്ധാത്രീ മദോത്കടാ
അവർ ദേവിയെ ബലമായി പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; എന്നാൽ അവർ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ, ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്ന ഉഗ്രദേവി അവരെ നേരിട്ടു.
ശൂലം ഗഹീത്വാ വേഗേന പാതയാമാസ ഭൂതലേ । സസൈന്യാന്നിഹതാഞ്ഛ്രുത്വാ ദൈത്യാംസ്ത്രീന്ദാനവേശ്വരൌ
ദേവി തന്റെ കുന്തം പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ നിലത്തേക്ക് എറിഞ്ഞു; സൈന്യവും അസുരന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരം രണ്ട് അസുരാധിപന്മാർക്കു അറിയപ്പെട്ടു.
ശുമ്ഭശ്ചൈവ നിശുമ്ഭശ്ച സമാജഗ്മതുരോജസാ । നിശുമ്ഭശ്ചൈവ ശുമ്ഭശ്ച കൃത്വാ യുദ്ധം മഹോത്കടമ്
ശുംബനും നിശുംബനും വലിയ ശക്തിയോടെ മുന്നോട്ട് വന്നു; നിശുംബനും ശുംബനും അതിശയ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടത്തി.
ദേവ്യാശ്ച വശഗൌ ജാതൌ നിഹതൌ ച തയാസുരൌ । ഇതി ദൈത്യവരം ശുമ്ഭം ഘാതയിത്വാ ജഗന്മയീ
ആ ദാനവരെ ദേവി കീഴടക്കി കൊല്ലുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ ദാനവന്മാരിൽ പ്രധാനനായ ശുംബനെ സംഹരിച്ചശേഷം, സർവ്വവ്യാപകയായ ദേവി—
വിബുധൈഃ സംസ്തുതാ തദ്വത്സാക്ഷാദ്വാഗീശ്വരീ പരാ । ഏവം തേ വര്ണിതോ രാജന് പ്രാദുര്ഭാവോഽതിരമ്യകഃ
ദേവന്മാരും വാഗ്ദേവതയായ പരമേശ്വരിയും ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു; രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ അത്ഭുതകരമായ അവതാരം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
കാല്യാശ്ചൈവ മഹാലക്ഷ്യാഃ സരസ്വത്യാഃ ക്രമേണ ച । പരാ പരേശ്വരീ ദേവീ ജഗത്സര്ഗം കരോതി ച
കാളിയായി, മഹാലക്ഷ്മിയായി, സരസ്വതിയായി എന്നിങ്ങനെ പരമേശ്വരിയായ ദേവി ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പാലനം ചൈവ സംഹാരം സൈവ ദേവീ ദധാതി ഹി । താം സമാശ്രയ ദേവേശീം ജഗന്മോഹനിവാരിണീമ്
ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ആ ദേവിയാണു്; ലോകത്തെ മായയൊഴിപ്പിക്കുന്ന ദേവേശ്വരിയെ ആശ്രയിക്കണം.
മഹാമായാം പൂജ്യതമാം സാ കാര്യം തേ വിധാസ്യതി । ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഇതി രാജാ വചഃ ശ്രുത്വാ മുനേഃ പരമശോഭനമ്
പൂജ്യരായ മഹാമായ ദേവി നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റും; ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, മുനിയുടെ അതിമനോഹരമായ വാക്കുകൾ രാജാവ് കേട്ടു.
ദേവീം ജഗാമ ശരണം സര്വകാമഫലപ്രദാമ് । നിരാഹാരോ യതാത്മാ ച തന്മനാശ്ച സമാഹിതഃ
സകല ഇച്ഛകളും നിറവേറ്റുന്ന ദേവിയെ രാജാവ് ശരണമേറ്റു; അഹാരം ഉപവസിച്ച്, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, ആത്മസംയമനത്തോടെ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ചു.
ദേവീമൂര്തിം മൃണ്മയീം ച പൂജയാമാസ ഭക്തിതഃ । പൂജനാന്തേ ബലിം തസ്യൈ നിജഗാത്രാസൃജം ദദത്
മണ്ണാൽ നിർമ്മിച്ച ദേവീപ്രതിമയെ ഭക്തിപൂർവ്വം രാജാവ് പൂജിച്ചു; പൂജയുടെ അവസാനം തന്റെ ശരീരത്തിലെ രക്തം ബലിയായി അർപ്പിച്ചു.
തദാ പ്രസന്നാ ദേവേശീ ജഗദ്യോനിഃ കൃപാവതീ । പ്രാദുര്ബഭൂവ പുരതോ വരം ബ്രൂഹീതി ഭാഷിണീ
അപ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവമായ ദേവേശ്വരി, കരുണയോടെ, സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി: 'ഒരു വരം ചോദിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
സ രാജാ നിജമോഹസ്യ നാശനം ജ്ഞാനമുത്തമമ് । രാജ്യം നിഷ്കണ്ടകം ചൈവ യാചതി സ്മ മഹേശ്വരീമ്
ആ രാജാവ് മഹാദേവിയോട് തന്റെ മായ നശിക്കാനും, ഉത്തമമായ ജ്ഞാനം ലഭിക്കാനും, തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത രാജ്യം ലഭിക്കാനും അപേക്ഷിച്ചു.
ദേവ്യുവാച രാജന്നിഷ്കണ്ടകം രാജ്യം ജ്ഞാനം വൈ മോഹനാശനമ് । ഭവിഷ്യതി മയാ ദത്തമസ്മിന്നേവ ഭവേ തവ
ദേവി പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത രാജ്യം, മായയെ നശിപ്പിക്കുന്ന ജ്ഞാനം—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ ഈ ജന്മത്തിൽ തന്നെ നിനക്ക് നൽകും.'
അന്യച്ച ശൃണു ഭൂപാല ജന്മാന്തരവിചേഷ്ടിതമ് । ഭാനോര്ജന്മ സമാസാദ്യ സാവര്ണിര്ഭവിതാ ഭവാന്
ഇതോടൊപ്പം, ഭൂപതിയേ, നിന്റെ അടുത്ത ജന്മത്തിലെ കാര്യങ്ങൾ കൂടി കേൾക്കൂ: ഭാനുവിന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ച്, സാവർണിയായിരിക്കും.
തത്ര മന്വന്തരസ്യാപി പതിത്വം ബഹുവിക്രമമ് । സന്തതിം ബഹുലാം ചാപി പ്രാപ്സ്യതേ മദ്വരാദ്ഭവാന്
അവിടെ ആ മന്വന്തരത്തിൽ നീ മനുവിന്റെ സ്ഥാനവും വലിയ വീര്യവും നേടും; എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നീ വലിയ സന്തതിയും ലഭിക്കും.
ഏവം ദത്ത്വാ വരം ദേവീ ജഗാമാദര്ശനം തദാ । സോഽപി ദേവ്യാഃ പ്രസാദേന ജാതോ മന്വന്തരാധിപഃ
ഇങ്ങനെ ദേവി വരം നൽകി അപ്രത്യക്ഷയായി; ദേവിയുടെ കൃപയാൽ അവൻ മന്വന്തരാധിപതിയായി ജനിച്ചു.
ഏവം തേ വര്ണിതം സാധോ സാവര്ണേര്ജന്മ കര്മ ച । ഏതത്പഠംസ്തഥാ ശൃണ്വന്ദേവ്യനുഗ്രഹമാപ്നുയാത്
പുണ്യവാനേ, ഇങ്ങനെ സാവർണിയുടെ ജനനവും കർമ്മവും ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു; ഇതു വായിക്കുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.
ഭ്രാമരീചരിത്രവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച അഥാതഃ ശ്രൂയതാം ശേഷമനൂനാം ചിത്രമുദ്ഭവമ് । യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ ദേവീഭക്തിഃ പ്രജായതേ
ഭ്രമരിദേവിയുടെ കഥയുടെ വിവരണം. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ശേഷിക്കുന്ന മനുക്കളുടെ അത്ഭുതജനകമായ ഉത്ഭവം കേൾക്കൂ; അതു ഓർക്കുന്നവർക്കു ദേവിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഉണരുന്നു.
ആസന്വൈവസ്വതമനോഃ പുത്രാഃ ഷഡ് വിമലോദയാഃ । കരൂഷശ്ച പൃഷധ്രശ്ച നാഭാഗോ ദിഷ്ട ഏവ ച
വൈവസ്വത മനുവിന് ആറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവർ നിർമലരും പ്രശസ്തരുമായിരുന്നു: കരൂഷൻ, പൃഷധ്രൻ, നാഭാഗൻ, ദിഷ്ടൻ—
ശര്യാതിശ്ച ത്രിശങ്കുശ്ച സര്വ ഏവ മഹാബലാഃ । തതഃ ഷഡേവ തേ ഗത്വാ കാലിന്ദ്യാസ്തീരമുത്തമമ്
ശര്യാതിയും ത്രിശങ്കുവും കൂടെ—അവരൊക്കെയും മഹാശക്തിയുള്ളവർ ആയിരുന്നു; പിന്നെ ആ ആറുപേരും കാലിന്ദി നദിയുടെ മനോഹരമായ തീരത്തേക്ക് പോയി.
നിരാഹാരാ ജിതശ്വാസാഃ പൂജാം ചക്രുസ്തതഃ സ്ഥിതാഃ । ദേവ്യാ മഹീമയീം മൂര്തിം വിനിര്മായ പൃഥക്പൃഥക്
അവരൊക്കെയും ഉപവാസം പാലിച്ച് ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച് നില്ക്കുകയായിരുന്നു. ഓരോരുത്തരും മണ്ണുകൊണ്ട് ദേവിയുടെ രൂപം വേർവേറെ ഉണ്ടാക്കി ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
വിവിധൈരുപചാരൈസ്താം പൂജയാമാസുരാദൃതാഃ । തതശ്ച സര്വ ഏവൈതേ തപഃസാരാ മഹാബലാഃ
വിവിധ വിധത്തിലുള്ള സമർപ്പണങ്ങൾകൊണ്ട് അവർ ദേവിയെ ആദരപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. ഈ മഹാബലശാലികൾക്കൊക്കെയും തപസ്സിന്റെ സാരമായ ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു.
ജീര്ണപര്ണാശനാ വായുഭക്ഷണാസ്തോയജീവനാഃ । ധൂമ്രപാനാ രശ്മിപാനാഃ ക്രമശശ്ച ബഹുശ്രമാഃ
അവർ ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ചു, വായുവിൽ ജീവിച്ചു, വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ചു, പുക കുടിച്ചു, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചു, ഇങ്ങനെ അനേകം കഷ്ടങ്ങൾ സഹിച്ചു.
തതസ്തേഷാമാദരേണാരാധനം കുര്വതാം സദാ । വിമലാ മതിരുത്പന്നാ സര്വമോഹവിനാശിനീ
അവർ സദാ ഭക്തിയോടെ ആരാധന നടത്തുമ്പോൾ, അവരുടെ മനസ്സിൽ എല്ലാ മായയും നീക്കുന്ന ശുദ്ധമായ വിവേകം ഉദിച്ചു.
ബഭൂവുര്മനുപുത്രാസ്തേ ദേവീപാദൈകചിന്തനാഃ । മത്യാ വിമലയാ തേഷാമാത്മന്യേവാഖിലം ജഗത്
ആ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ ഏകചിന്തയിൽ ലീനരായി. അവരുടെ ശുദ്ധമായ മനസ്സിൽ, മുഴുവൻ ലോകവും തങ്ങളിലാണെന്ന് അവർ അനുഭവിച്ചു.
ദര്ശനം സഞ്ജഗാമാശു തദദ്ഭുതമിവാഭവത് । ഏവം ദ്വാദശവര്ഷാന്തേ തപസാ ജഗദീശ്വരീ
അവർക്കു അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദർശനം ഉടനെ ലഭിച്ചു. ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു വർഷം തപസ്സു ചെയ്തതിന്റെ അവസാനം, ലോകത്തിന്റെ അമ്മ ദേവി അവർക്കു പ്രത്യക്ഷമായി.