പാശേന ബദ്ധ്വാ സുദൃഢം ഛിത്ത്വാ ഖഡ്ഗേന തച്ഛിരഃ । പാതയാമാസ മഹിഷം ദേവീ ദേവഗണാന്തകമ്
കഠിനമായി പാശം കെട്ടി, വാളാൽ തല വെട്ടി, അമ്മ ദേവഗണങ്ങളെ സംഹരിച്ച മഹിഷനെ വീഴ്ത്തി.
ഹാഹാകൃതം തതഃ ശേഷം സൈന്യം ഭഗ്നം ദിശോ ദശ । തുഷ്ടുവുര്ദേവദേവേശീം സര്വേ ദേവാഃ പ്രമോദിതാഃ
അപ്പോൾ, ശേഷിച്ച സൈന്യം വിലാപം മുഴക്കി പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി ചിതറിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ദേവദേവിയായ അമ്മയെ സ്തുതിച്ചു.
ഏവം ലക്ഷ്മീഃ സമുത്പന്നാ മഹിഷാസുരമര്ദിനീ । രാജഞ്ഛൃണു സരസ്വത്യാഃ പ്രാദുര്ഭാവോ യഥാഭവത്
ഇങ്ങനെ മഹിഷാസുരനെ സംഹരിച്ചാണ് ലക്ഷ്മി ഉദിച്ചത്. രാജാവേ, ഇനി സരസ്വതിയുടെ അവതാരം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് കേൾക്കൂ.
ഏകദാ ശുമ്ഭനാമാസീദ്ദൈത്യോ മദബലോത്കടഃ । നിശുമ്ഭശ്ചാപി തദ്ഭ്രാതാ മഹാബലപരാക്രമഃ
ഒരിക്കൽ ശുംബൻ എന്നൊരു ദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, മദവും ബലവും കൊണ്ട് അഹങ്കരിച്ചവൻ. അവന്റെ സഹോദരൻ നിശുംബനും അത്യന്തം ശക്തനും വീര്യശാലിയുമായിരുന്നു.
തേന സമ്പീഡിതാ ദേവാഃ സര്വേ ഭ്രഷ്ടശ്രിയോ നൃപ । ഹിമവന്തമഥാസാദ്യ ദേവീം തുഷ്ടുവുരാദരാത്
അവരാൽ പീഡിക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാർക്കു സർവ്വശ്രീയും നഷ്ടമായി, രാജാവേ. പിന്നെ അവർ ഹിമവാന്റെ പർവ്വതത്തിൽ എത്തി ഭക്തിപൂർവ്വം അമ്മയെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ ജയ ദേവേശി ഭക്താനാമാര്തിനാശനകോവിദേ । ദാനവാന്തകരൂപേ ത്വമജരാമരണേഽനഘേ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ദേവദേവിയായ അമ്മേ, ഭക്തരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളേ, ജയിക്കട്ടെ! ദാനവരെ സംഹരിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ നീ അക്ഷയയും അമരവുമായ പാപരഹിതയുമാണ്.'
ദേവേശി ഭക്തിസുലഭേ മഹാബലപരാക്രമേ । വിഷ്ണുശങ്കരബ്രഹ്മാദിസ്വരൂപേഽനന്തവിക്രമേ
'ദേവദേവിയായ അമ്മേ, ഭക്തർക്കു എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യയായവളും മഹാബലപരാക്രമശാലിനിയും, വിഷ്ണു, ശങ്കരൻ, ബ്രഹ്മാവു തുടങ്ങിയവരുടെ രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവളും അനന്തശക്തിയുമാണ് നീ.'
സൃഷ്ടിസ്ഥിതികരേ നാശകാരികേ കാന്തിദായിനി । മഹാതാണ്ഡവസുപ്രീതേ മോദദായിനി മാധവി
'സൃഷ്ടി, നില, നാശം എന്നിവയ്ക്കു കാരണം നീയാണു, പ്രകാശം നൽകുന്നവളും മഹാതാണ്ഡവത്തിൽ അതിയായി സന്തോഷിക്കുന്നവളും, ആനന്ദം പകരുന്ന മാധവിയുമാണ് നീ.'
പ്രസീദ ദേവദേവേശി പ്രസീദ കരുണാനിധേ । നിശുമ്ഭശുമ്ഭസമ്ഭൂതഭയാപാരാമ്ബുവാരിധേ
'ദേവദേവിയായ അമ്മേ, കരുണാസാഗരിയായവളേ, ദയചെയ്യണം. നിശുംബനും ശുംബനും ഉണ്ടാക്കിയ ഭയങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന അതിരഹിതമായ സമുദ്രംപോലെയാണ് നീ.'
ഉദ്ധരാസ്മാന് പ്രപന്നാര്തിനാശികേ ശരണാഗതാന് । ഏവം സംസ്തുവതാം തേഷാം ത്രിദശാനാം ധരാപതേ
'ശരണം പ്രാപിച്ചവരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നവളേ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; ഞങ്ങൾ ശരണമായെത്തിയവരാണു.' ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ അമ്മയെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ—
പ്രസന്നാ ഗിരിജാ പ്രാഹ ബ്രൂത സ്തവനകാരണമ് । ഏതസ്മിന്നന്തരേ യസ്യാഃ കോശരൂപാത്സമുത്ഥിതാ
സന്തോഷത്തോടെ ഗിരിജാ ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങൾ എന്നെ സ്തുതിച്ചത് എന്തിനാണെന്ന് പറയൂ.' അതേസമയം, അവളുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു കൗശികി ഉദിച്ചുവന്നു.
കൌശികീ സാ ജഗത്പൂജ്യാ ദേവാന്പ്രീത്യേദമബ്രവീത്। പ്രസന്നാഹം സുരശ്രേഷ്ഠാഃ സ്തവേനോത്തമരൂപിണീ
ലോകങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്ന കൗശികി ദേവന്മാരോടു സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ സ്തുതികൾകൊണ്ട് ഞാൻ സന്തോഷവതിയായി.'
വ്രിയതാം വര ഇത്യുക്തേ ദേവാഃ സംവവ്രിരേ വരമ് । ശുമ്ഭനാമാവരോ ഭ്രാതാ നിശുമ്ഭസ്തസ്യ വിശ്രുതഃ
'ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്നു ദേവി പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ശുംബൻ എന്നൊരു അസുരനും, പ്രശസ്തനായ അവന്റെ സഹോദരൻ നിശുംബനും ഉണ്ട്.'
ത്രൈലോക്യമോജസാക്രാന്തം ദൈത്യേന ബലശാലിനാ । തദ്വധശ്ചിന്ത്യതാം ദേവി ദുരാത്മാ ദാനവേശ്വരഃ
'ശക്തിയാൽ നിറഞ്ഞ ആ അസുരൻ മൂന്നു ലോകവും കീഴടക്കി. ദേവി, ദുഷ്ടനായ ആ ദാനവാധിപതിയെ സംഹരിക്കാൻ ദയവായി ചിന്തിക്കണം.'
ബാധതേ സതതം ദേവി തിരസ്കൃത്യ നിജൌജസാ । ദേവ്യുവാച ദേവശത്രും പാതയിഷ്യേ നിശുമ്ഭം ശുമ്ഭമേവ ച
'ദേവി, അവൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും പീഡിപ്പിക്കുന്നു.' ദേവി പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവായ ശുംബനെയും നിശുംബനെയും ഞാൻ സംഹരിക്കും.'
സ്വസ്ഥാസ്തിഷ്ഠത ഭദ്രം വഃ കണ്ടകം നാശയാമി വഃ । ഇത്യുക്ത്വാ ദേവദേവേശീ ദേവാന്സേന്ദ്രാന്ദയാമയീ
'നിങ്ങൾ നിർഭയരായി ഇരിക്കൂ, നിങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; നിങ്ങളുടെ കഷ്ടം ഞാൻ നീക്കാം.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദേവദേവിയായ ദേവി, കരുണയോടെ ദേവന്മാരോടും ഇന്ദ്രനോടും പറഞ്ഞു.
ജഗാമാദര്ശനം സദ്യോ മിഷതാം ത്രിദിവൌകസാമ് । ദേവാഃ സമാഗതാ ഹൃഷ്ടാഃ സുവര്ണാദ്രിഗുഹാം ശുഭാമ്
അവളെ നോക്കി നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർക്ക് മുന്നിൽ ദേവി ഉടൻ അദൃശയായി; സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാർ സ്വർണ്ണപർവ്വതത്തിലെ പുണ്യമായ ഗുഹയിലേക്ക് ചേർന്ന് പോയി.
ചണ്ഡമുണ്ഡൌ പശ്യതഃസ്മ ഭൃത്യൌ ശുമ്ഭനിശുമ്ഭയോഃ । ദൃഷ്ട്വാ താം ചാരുസര്വാങ്ഗീം ദേവീം ലോകവിമോഹിനീമ്
അപ്പോഴാണ് ശുംബനും നിശുംബനും വേണ്ടി ജോലി ചെയ്യുന്ന ചണ്ഡനും മുന്ഡനും, ലോകങ്ങളെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന സുന്ദരിയായ ദേവിയെ കണ്ടത്.
കഥയാമാസതൂ രാജ്ഞേ ഭൃത്യൌ തൌ ചണ്ഡമുണ്ഡകൌ । ദേവ സര്വാസുരശ്രേഷ്ഠ രത്നഭോഗാര്ഹ മാനദ
ചണ്ഡനും മുന്ഡനും രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവ, അസുരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, രത്നങ്ങളും സൗഖ്യങ്ങളും അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യനായവനേ, മാന്യനായവനേ,'
അപൂര്വാ കാമിനീ ദൃഷ്ടാ ചാവാഭ്യാം രിപുമര്ദന । തസ്യാഃ സംഭോഗയോഗ്യത്വമസ്ത്യേവ തവ സാമ്പ്രതമ്
'ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ ഒരുപാട് അപൂർവവും ആകർഷണീയവുമായ ഒരു സ്ത്രീയെ കണ്ടു; ഇപ്പോൾ അവൾ നിങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിന് യോജ്യയാണു.'
താം സമാനയ ചാര്വങ്ഗീം ഭുങ്ക്ഷ്വ സൌഖ്യസമന്വിതഃ । താദൃശീ നാസുരീ നാരീ ന ഗന്ധര്വീ ന ദാനവീ
'ആ സുന്ദരിയായവളെ കൊണ്ടുവരികയും അവളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കയും ചെയ്യൂ; അങ്ങനെയൊരു സ്ത്രീ അസുരികളിലും ഗന്ധർവികളിലും ദാനവികളിലും ഇല്ല.'
ന മാനവീ നാപി ദേവീ യാദൃശീ സാ മനോഹരാ । ഏവം ഭൃത്യവചഃ ശ്രുത്വാ ശുമ്ഭഃ പരബലാര്ദനഃ
'മനുഷ്യരിലും ദേവികളിലും പോലും അവളെപ്പോലൊരു മനോഹരിയില്ല.' ഭൃത്യന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശുംബൻ, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവൻ,
ദൂതം സമ്മേഷയാമാസ സുഗ്രീവം നാമ ദാനവമ് । സ ദൂതസ്ത്വരിതം ഗത്വാ ദേവ്യാഃ സവിധമാദരാത്
സുഗ്രീവൻ എന്ന ദാനവനെ ദൂതനായി അയച്ചു. ആ ദൂതൻ വേഗത്തിൽ പോയി, ആദരവോടെ ദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
വൃത്താന്തം കഥയാമാസ ദേവ്യൈ ശുമ്ഭസ്യ യദ്വചഃ । ദേവി ശുമ്ഭാസുരോ നാമ ത്രൈലോക്യവിജയീ പ്രഭുഃ
ദൂതൻ ദേവിയോട് ശുംബന്റെ സന്ദേശം പറഞ്ഞു: 'ദേവി, ശുംബൻ എന്ന ഒരു അസുരൻ ഉണ്ട്, മൂന്നു ലോകത്തെയും ജയിച്ചിരിക്കുന്ന ഭരതാവാണ് അവൻ.'
സര്വേഷാം രത്നവസ്തൂനാം ഭോക്താ മാന്യോ ദിവൌകസാമ് । തദുക്തം ശൃണു മേ ദേവി രത്നഭോക്താഹമവ്യയഃ
'അവൻ ദേവന്മാരിൽ എല്ലാവരുടെയും രത്നങ്ങളും ധനങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നവനും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും ആണ്. ദേവി, അവൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ: ഞാൻ അക്ഷയമായ രത്നങ്ങളുടെ അനുഭവകനാണ്.'
ത്വം ചാപി രത്നഭൂതാസി ഭജ മാം ചാരുലോചനേ । സര്വേഷു യാനി രത്നാനി ദേവാസുരനരേഷു ച
'നീയും ഒരു രത്നമാണ്, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ; എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ. ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും ഉള്ള എല്ലാ രത്നങ്ങളും'
താനി മയ്യേവ സുഭഗേ ഭജ മാം കാമജൈ രസൈഃ । ദേവ്യുവാച സത്യം വദസി ഹേ ദൂത ദൈത്യരാജപ്രിയങ്കരമ്
'എന്റെ അടുക്കിലാണ്, ഭാഗ്യവതിയായവളേ; ആനന്ദം അനുഭവിക്കാൻ എന്നെ ചേർന്ന് ജീവിക്കൂ.' ദേവി പറഞ്ഞു: 'ദൂതനേ, ദൈത്യരാജാവിന് പ്രിയമായ സത്യം നീ പറയുന്നു.'
പ്രതിജ്ഞാ യാ മയാ പൂര്വം കൃതാ സാപ്യനൃതാ കഥമ് । ഭവേത്താം ശൃണു മേ ദൂത യാ പ്രതിജ്ഞാ മയാ കൃതാ
'ഞാൻ മുമ്പ് എടുത്ത വാഗ്ദാനം എങ്ങനെ പൊയ്മയായേക്കാം? ദൂതനേ, ഞാൻ എടുത്ത വാഗ്ദാനം എന്താണെന്ന് നീ കേൾക്കൂ.'
യോ മേ ദര്പം വിധുനുതേ യോ മേ ബലമപോഹതി । യോ മേ പ്രതിബലോ ഭൂയാത്സ ഏവ മമ ഭോഗഭാക്
എന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്നവനും, എന്റെ ശക്തി ഇല്ലാതാക്കുന്നവനും, എന്നെ തുല്യശക്തനായവനും — അവനാണ് എന്റെ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യൻ.
തത ഏനാം പ്രതിജ്ഞാം മേ സത്യാം കൃത്വാസുരേശ്വരഃ । ഗൃഹ്ണാതു പാണിം തരസാ തസ്യാശക്യം കിമത്ര ഹി
അതിനാൽ, അസുരാധിപൻ എന്റെ ഈ വാഗ്ദാനം സത്യമായി നിറവേറ്റട്ടെ; അവൻ ശക്തിയോടെ എന്റെ കൈ പിടിക്കട്ടെ — ഇതിൽ അവനു അസാധ്യമായത് എന്താണ്?