തതഃ പരാജിതാഃ സര്വേ ദേവാഃ സ്വര്ഗപരിച്യുതാഃ । ബ്രഹ്മാണം ച പുരസ്കൃത്യ തേ ജഗ്മുര്ലോകമുത്തമമ്
അങ്ങനെ തോറ്റ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സ്വർഗത്തിൽ നിന്നു പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; അവർ ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ വെച്ച് ഉത്തമലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
യത്രോത്തമൌ ദേവദേവൌ സംസ്ഥിതൌ ശങ്കരാച്യുതൌ । വൃത്താന്തം കഥയാമാസുര്മഹിഷസ്യ ദുരാത്മനഃ
അവിടെ ഉത്തമനായ ശങ്കരനും അച്യുതനും ഇരുവരും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ മഹിഷാസുരന്റെ ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ അവിടെ വിവരിച്ചു.
ദേവാനാം ചൈവ സര്വേഷാം സ്ഥാനാനി തരസാസുരഃ । വിനിര്ജിത്യ സ്വയം ഭുങ്ക്തേ ബലവീര്യമദോദ്ധതഃ
മഹിഷാസുരൻ എന്ന ദുഷ്ടദാനവൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സ്ഥാനം ശക്തിയാൽ പിടിച്ചെടുത്തു, തന്റെ ബലത്തിലും വീര്യത്തിലും മദിച്ചവനായി, ത്രിലോകത്തിലെ ഐശ്വര്യം ആസ്വദിക്കുന്നു.
മഹിഷാസുരനാമാസൌ ദുഷ്ടദൈത്യോഽമരേശ്വരൌ । വധോപായശ്ച തസ്യാശു ചിന്ത്യതാമസുരാര്ദനൌ
മഹിഷാസുരൻ എന്ന ആ ദുഷ്ടദാനവൻ, അമരന്മാരുടെ പ്രഭുക്കളേ, അവനെ സംഹരിക്കാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം വേഗത്തിൽ ആലോചിക്കണം, ദാനവാരിദനേ.
ഏവം ശ്രുത്വാ സ ഭഗവാന്ദേവാനാമാര്തിയുഗ്വചഃ । ചകാര കോപം സുബഹും തഥാ ശങ്കരപദ്മജൌ
ദേവന്മാരുടെ ദു:ഖഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഭഗവാൻ ശങ്കരനും പദ്മജനുമൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, അതീവ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഏവം കോപയുതസ്യാസ്യ ഹരേരാസ്യാന്മഹീപതേ । തേജഃ പ്രാദുരഭൂദ്ദിവ്യം സഹസ്രാര്കസമദ്യുതി
അങ്ങേയ്ക്ക്, ഹരിക്ക് ഇങ്ങനെ കോപം വന്നപ്പോൾ, ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ദിവ്യമായ ഒരു ജ്യോതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നു ഉദിച്ചു.
അഥാനുക്രമതസ്തേജഃ സര്വേഷാം ത്രിദിവൌകസാമ് । ശരീരാദുദ്ഭവം പ്രാപ ഹര്ഷയദ്വിബുധാധിപാന്
അതിനുശേഷം, സ്വർഗ്ഗവാസികളായ എല്ലാവരുടെയും ജ്യോതി അവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ അധിപന്മാർ അതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി.
യദഭൂച്ഛമ്ഭുജം തേജോ മുഖമസ്യോദപദ്യത । കേശാ ബഭൂവുര്യാമ്യേന വൈഷ്ണവേന ച ബാഹവഃ
ശംഭുവിന്റെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു അവളുടെ മുഖം രൂപംകൊണ്ടു; യമന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു മുടിയും, വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കൈകളും ഉണ്ടായി.
സൌമ്യേന ച സ്തനൌ ജാതൌ മാഹേന്ദ്രേണ ച മധ്യമഃ । വാരുണേന തതോ ഭൂപ ജങ്ഘോരൂ സമ്ബഭൂവതുഃ
ചന്ദ്രന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു അവളുടെ മുലകളും, ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു നടുവും, പിന്നെ വരുണന്റെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു തോളുകളും കാലുകളും രൂപംകൊണ്ടു.
നിതമ്ബൌ തേജസാ ഭൂമേഃ പാദൌ ബ്രാഹ്മേണ തേജസാ । പാദാങ്ഗുല്യോ ഭാനവേന വാസവേന കരാങ്ഗുലീ
ഭൂമിയുടെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു അരയും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കാലുകളും, സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്നു കാലു വിരലുകളും, വാസവന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കൈവിരലുകളും ഉണ്ടായി.
കൌബേരേണ തഥാ നാസാ ദന്താഃ സഞ്ജജ്ഞിരേ തദാ । പ്രാജാപത്യേനോത്തമേന തേജസാ വസുധാധിപ
കുബേരന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു മൂക്കും, പ്രജാപതിയുടെ ഉത്തമമായ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു പല്ലുകളും രൂപംകൊണ്ടു, ഭൂമിയുടെ അധിപാ.
പാവകേന ച സഞ്ജാതം ലോചനത്രിതയം ശുഭമ് । സാന്ധ്യേന തേജസാ ജാതേ ഭൃകുട്യൌ തേജസാം നിധീ
അഗ്നിയുടെ ശക്തിയിൽ നിന്നു അവളുടെ മൂന്നു മനോഹരമായ കണ്ണുകളും, സന്ധ്യയുടെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു ഭ്രൂവരികളും രൂപംകൊണ്ടു.
കര്ണൌ വായവ്യതോ ജാതൌ തേജസോ മനുജാധിപ । സര്വേഷാം തേജസാ ദേവീ ജാതാ മഹിഷമര്ദിനീ
വായുവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കാതുകളും രൂപംകൊണ്ടു, മനുഷ്യരാജാവേ; ഇങ്ങനെ എല്ലാവരുടെയും ജ്യോതിയിൽ നിന്നു മഹിഷാസുരമർദ്ദിനി ദേവി ജനിച്ചു.
ശൂലം ദദൌ ശിവോ വിഷ്ണുശ്ചക്രം ശങ്ഖം ച പാശഭൃത് । ഹുതാശനോ ദദൌ ശക്തിം മാരുതശ്ചാപസായകൌ
ശിവൻ അവള്ക്ക് ത്രിശൂലം നൽകി, വിഷ്ണു ചക്രവും ശംഖവും നൽകി, പാശഭൃത്പ്രഭു പാശം നൽകി, അഗ്നി ശക്തിയും, മാർത്താണ്ഡൻ വില്ലും അമ്പുകളും നൽകി.
വജ്രം മഹേന്ദ്രഃ പ്രദദൌ ഘണ്ടാം ചൈരാവതാദ് ഗജാത് । കാലദണ്ഡം യമോ ബ്രഹ്മാ ചാക്ഷമാലാകമണ്ഡലൂ
മഹേന്ദ്രൻ അവള്ക്ക് വജ്രവും, എരാവതം എന്ന ആനയിൽ നിന്നു ഘണ്ടയും നൽകി; യമൻ കാലദണ്ഡം നൽകി, ബ്രഹ്മാവ് അക്ഷമാലയും കമണ്ഡലും നൽകി.
ദിവാകരോ രശ്മിമാലാം രോമകൂപേഷു സന്ദദൌ । കാലഃ ഖഡ്ഗം തഥാ ചര്മ നിര്മലം വസുധാധിപ
സൂര്യൻ അവളുടെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ കിരണമാലകൾ നൽകി; കാലൻ വാൾയും നിർമലമായ ഒരു കവചവും നൽകി, ഭൂമിയേ.
സമുദ്രോ നിര്മലം ഹാരമജരേ ചാമ്ബരേ നൃപ । ചൂഡാമണിം കുണ്ഡലേ ച കടകാനി തഥാങ്ഗദേ
സമുദ്രം അവള്ക്ക് ശുദ്ധമായ ഒരു ഹാരവും, വൃദ്ധിയില്ലാത്ത വസ്ത്രവും, ചൂഡാമണിയും കുണ്ഡലങ്ങളും കട്ടകങ്ങളും അങ്കുരങ്ങളും നൽകി, രാജാവേ.
അര്ധചന്ദ്രം നിര്മലം ച നൂപുരാണി തഥാ ദദൌ । ഗ്രൈവേയകം ഭൂഷണം ച തസ്യൈ ദേവ്യൈ മുദാന്വിതഃ
അവള്ക്ക് അർദ്ധചന്ദ്രം പോലുള്ള നിർമലമായ ഒരു ചന്ദ്രവും, നൂപുരങ്ങളും, കഴുത്തിനണിയുന്ന അലങ്കാരവും മറ്റു ഭൂഷണങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
വിശ്വകര്മാ ചോര്മികാശ്ച ദദൌ തസ്യൈ ധരാപതേ । ഹിമവാന്വാഹനം സിംഹം രത്നാനി വിവിധാനി ച
വിശ്വകർമ്മാവ് അവള്ക്ക് വലയം നൽകി, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ; ഹിമവാൻ അവള്ക്ക് സിംഹം വാഹനമായി, വിവിധ രത്നങ്ങളും നൽകി.
പാനപാത്രം സുരാപൂര്ണം ദദൌ തസ്യൈ ധനാധിപഃ । ശേഷശ്ച ഭഗവാന്ദേവോ നാഗഹാരം ദദൌ വിഭുഃ
ധനത്തിന്റെ അധിപൻ അവള്ക്ക് അമൃതപാനം നിറച്ച പാത്രം നൽകി; ശേഷൻ ഭഗവാൻ അവള്ക്ക് ഒരു പാമ്പ് മാല നൽകി.
അന്യൈരശേഷവിബുധൈര്മാനിതാ സാ ജഗന്മയീ । താം തുഷ്ടുവുര്മഹാദേവീം ദേവാ മഹിഷപീഡിതാഃ
മറ്റുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരും അവളെ ആദരിക്കുകയും, മഹിഷനാൽ പീഡിതരായ ദേവന്മാർ ആ ലോകമാകെ വ്യാപിച്ച ദേവിയെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്തു.
നാനാസ്തോത്രൈര്മഹേശാനീം ജഗദുദ്ഭവകാരിണീമ് । തേഷാം നിശമ്യ ദേവേശീ സ്തോത്രം വിബുധപൂജിതാ
വിവിധ സ്തോത്രങ്ങൾകൊണ്ട് മഹേശ്വരിയെ, ലോകസൃഷ്ടിക്ക് കാരണമായ ദേവിയെ അവർ സ്തുതിച്ചു; ദേവന്മാർ ആരാധിച്ച ആ സ്തോത്രം ദേവേശി ആലപിച്ചു.
മഹിഷസ്യ വധാര്ഥായ മഹാനാദം ചകാര ഹ । തേന നാദേന മഹിഷശ്ചകിതോഽഭൂദ്ധരാപതേ
മഹിഷനെ കൊല്ലാനായി അമ്മ വലിയ ഒരു ഗർജ്ജനം നടത്തി. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ദാനവന്മാരുടെ അധിപനായ മഹിഷൻ ഭയപ്പെട്ടു.
ആസസാദ ജഗദ്ധാത്രീം സര്വസൈന്യസമാവൃതഃ । തതഃ സ യുയുധേ ദേവ്യാ മഹിഷാഖ്യോ മഹാസുരഃ
സകല സൈന്യവും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ നിലയിൽ ലോകത്തെ പോഷിക്കുന്ന അമ്മ മഹിഷനെ നേരിട്ട് നേരിട്ടു. അതിനുശേഷം മഹിഷൻ എന്ന മഹാസുരൻ അമ്മയോടു യുദ്ധം ചെയ്തു.
ശസ്ത്രാസ്ത്രൈര്ബഹുധാ ക്ഷിപ്തൈഃ പൂരയന്നമ്ബരാന്തരമ് । ചിക്ഷുരോ ഗ്രാമണീഃ സേനാപതിര്ദുര്ധരദുര്മുഖൌ
അനവധി ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും ആകാശം നിറയുന്ന തരത്തിൽ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, ചിക്ഷുരൻ, ദുര്ധരൻ, ദുര്മുഖൻ തുടങ്ങിയ സേനാനായകർ സൈന്യത്തെ നയിച്ചു.
ബാഷ്കലസ്താമ്രകശ്ചൈവ ബിഡാലവദനോഽപരഃ । ഏതൈശ്ചാന്യൈരസംഖ്യാതൈഃ സംഗ്രാമാന്തകസന്നിഭൈഃ
ബാഷ്കലൻ, താമ്രകൻ, പൂച്ചമുഖം പോലെയുള്ള മറ്റൊരാൾ, കൂടാതെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ യമൻപോലുള്ള അനേകം ഭയങ്കരന്മാർ കൂടി അവരോടൊപ്പം ചേർന്നു.
യോധൈഃ പരിവൃതോ വീരോ മഹിഷോ ദാനവോത്തമഃ । തതഃ സാ കോപതാമ്രാക്ഷീ ദേവീ ലോകവിമോഹിനീ
ഈ യോദ്ധാക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മഹിഷൻ, ധീരനായ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ, അവിടെ നിന്നു. അപ്പോൾ ലോകങ്ങളെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന അമ്മയുടെ കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവപ്പായി.
ജഘാന യോധാന്സമരേ ദേവീ മഹിഷമാശ്രിതാന് । തതസ്തേഷു ഹതേഷ്വേവ സ ദൈത്യോ രോഷമൂര്ച്ഛിതഃ
മഹിഷനെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന യോദ്ധാക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ അമ്മ സംഹരിച്ചു. അവരുടെ വധം കണ്ട ദാനവൻ അത്യന്തം കോപത്തിൽ ആകൃശ്ടനായി.
ആസസാദ തദാ ദേവീം തൂര്ണം മായാവിശാരദഃ । രൂപാന്തരാണി സമ്ഭേജേ മായയാ ദാനവേശ്വരഃ
അപ്പോൾ, മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മഹിഷൻ വേഗത്തിൽ അമ്മയെ സമീപിച്ചു. ദാനവാധിപൻ മായയാൽ പല രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.
താനി താന്യസ്യ രൂപാണി നാശയാമാസ സാ തദാ । തതോഽന്തേ മാഹിഷം രൂപം ബിഭ്രാണമമരാര്ദനമ്
അവൻ സ്വീകരിച്ച ഓരോ രൂപവും അമ്മ ഉടൻ നശിപ്പിച്ചു. അവസാനം, അമരന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മഹിഷരൂപം അവൻ ധരിച്ചു.