ബ്രാഹ്മണാനാം കൃതിം ദൃഷ്ട്വാ സ്മയം ചിത്തേ ചകാര ഹ । അദ്യാപി തസ്യാ വദനം സ്മയയുക്തം ച ദൃശ്യതേ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ടു, അവളുടെ മനസ്സിൽ പുഞ്ചിരി വിരിഞ്ഞു; ഇന്നും അവളുടെ മുഖത്ത് ആ പുഞ്ചിരി കാണാം.
ഉവാച മുനിവര്യം തം സ്മയമാനമുഖാമ്ബുജാ । ഭുജങ്ഗായാര്പിതം ദുഗ്ധം വിഷായൈവോപജായതേ
പുഞ്ചിരിയോടെ, ആ മഹർഷിയോട് ദേവി പറഞ്ഞു: 'പാമ്പിന് കൊടുത്ത പാലു വിഷമാകുന്നതുപോലെ.'
ശാന്തിം കുരു മഹാഭാഗ കര്മണോ ഗതിരീദൃശീ । ഇതി ദേവീം പ്രണമ്യാഥ തതോഽഗാത്സ്വാശ്രമം പ്രതി
'ശാന്തി വരുത്തുക, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ; പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം ഇതാണ്.' ദേവിയെ വണങ്ങി, അദ്ദേഹം തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോ വിപ്രൈഃ ശാപദഗ്ധൈര്വിസ്മൃതാ വേദരാശയഃ । ഗായത്രീ വിസ്മൃതാ സര്വൈസ്തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ശാപം മൂലം ബ്രാഹ്മണന്മാർ വേദങ്ങൾ മറന്നു; ഗായത്രിയും എല്ലാവരും മറന്നു; അതൊരു അത്ഭുതമായി.
തേ സര്വേഽഥ മിലിത്വാ തു പശ്ചാത്താപയുതാസ്തഥാ । പ്രണേമുര്മുനിവര്യം തം ദണ്ഡവത്പതിതാ ഭുവി
അവരൊക്കെയും ചേർന്ന്, അത്യന്തം പശ്ചാത്താപത്തോടെ, ആ മഹർഷിയുടെ മുമ്പിൽ നിലത്ത് വീണ് ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു.
നോചുഃ കിഞ്ചന വാക്യം തു ലജ്ജയാധോമുഖാഃ സ്ഥിതാഃ । പ്രസീദേതി പ്രസീദേതി പ്രസീദേതി പുനഃ പുനഃ
ലജ്ജയിൽ തലകുനിഞ്ഞ് നിന്ന അവർ ഒരു വാക്കും പറയാതെ, വീണ്ടും വീണ്ടും 'ദയചെയ്യണം, ദയചെയ്യണം, ദയചെയ്യണം' എന്നുമാത്രം ആവർത്തിച്ചു.
പ്രാര്ഥയാമാസുരഭിതഃ പരിവാര്യ മുനീശ്വരമ് । കരുണാപൂര്ണഹൃദയോ മുനിസ്താന്സമുവാച ഹ
അവർ ഭയത്തോടെ ആ മഹർഷിയെ ചുറ്റി കറങ്ങി അപേക്ഷിച്ചു; കരുണ നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തോടെ മഹർഷി അവരോട് പറഞ്ഞു.
കൃഷ്ണാവതാരപര്യന്തം കുമ്ഭീപാകേ ഭവേത്സ്ഥിതിഃ । ന മേ വാക്യം മൃഷാ ഭൂയാദിതി ജാനീഥ സര്വഥാ
കൃഷ്ണാവതാരത്തിന്റെ അവസാനം വരെയും നിങ്ങൾക്ക് കുംബീപാകത്തിൽ തന്നെ കഴിയേണ്ടി വരും; എന്റെ വാക്ക് ഒരിക്കലും അപ്രമാണമാകില്ലെന്ന് ഉറപ്പായി അറിയുക.
തതഃ പരം കലിയുഗേ ഭുവി ജന്മ ഭവേദ്ധി വാമ് । മദുക്തം സര്വമേതത്തു ഭവേദേവ ന ചാന്യഥാ
അതിനു ശേഷം കലിയുഗത്തിൽ നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ ജനിക്കും; ഞാൻ പറഞ്ഞതൊക്കെയും തീർച്ചയായും നടക്കും, അതിന് മാറ്റമൊന്നുമില്ല.
മച്ഛാപസ്യ വിമോക്ഷാര്ഥം യുഷ്മാകം സ്യാദ്യദീഷണാ । തര്ഹി സേവ്യം സദാ സര്വൈര്ഗായത്രീപദപങ്കജമ്
എന്റെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സദാ ഗായത്രിയുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കണം.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി സര്വാന്വിസൃജ്യാഥ ഗൌതമോ മുനിസത്തമഃ । പ്രാരബ്ധാമിതി മത്വാ തു ചിത്തേ ശാന്തിം ജഗാമ ഹ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ എല്ലാവരെയും വിട്ടയച്ച്, മഹർഷി ഗൗതമൻ 'ഇത് പ്രാരബ്ധമാണ്' എന്ന് മനസ്സിൽ കരുതി മനസ്സിൽ സമാധാനം നേടി.
ഏതസ്മാത്കാരണാദ്രാജന് ഗതേ കൃഷ്ണേ തു ധീമതി । കലൌ യുഗേ പ്രവൃത്തേ തു കുമ്ഭീപാകാത്തു നിര്ഗതാഃ
ഇതുകൊണ്ടാണ്, രാജാവേ, ധീരനായ കൃഷ്ണൻ ലോകം വിട്ട് കലിയുഗം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, അവർ കുംബീപാകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
ഭുവി ജാതാ ബ്രാഹ്മണാശ്ച ശാപദഗ്ധാഃ പുരാ തു യേ । സന്ധ്യാത്രയവിഹീനാശ്ച ഗായത്രീഭക്തിവര്ജിതാഃ
മുന്പ് ശാപബാധിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു; അവർക്ക് സംധ്യത്രയം ഇല്ല, ഗായത്രിയിലേക്കുള്ള ഭക്തിയും ഇല്ല.
വേദഭക്തിവിഹീനാശ്ച പാഖണ്ഡമതഗാമിനഃ । അഗ്നിഹോത്രാദിസത്കര്മസ്വധാസ്വാഹാവിവര്ജിതാഃ
വേദഭക്തിയില്ലാതെ, തെറ്റായ മതങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന്, അഗ്നിഹോത്രം പോലുള്ള ശുദ്ധകർമകളും സ്വധാ, സ്വാഹാ എന്നിവയും ഇല്ലാതെയാണ് അവർ.
മൂലപ്രകൃതിമവ്യക്താം നൈവ ജാനന്തി കര്ഹിചിത് । തപ്തമുദ്രാങ്കിതാഃ കേചിത്കാമാചാരരതാഃ പരേ
അവർക്കൊരിക്കലും മൂലപ്രകൃതിയുടെ അപ്രകൃത സ്വഭാവം അറിയില്ല; ചിലർ ചൂടുള്ള മുദ്രകളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയവരും, മറ്റുള്ളവർ കാമാസക്തികളുമാണ്.
കാപാലികാഃ കൌലികാശ്ച ബൌദ്ധാ ജൈനാസ്തഥാപരേ । പണ്ഡിതാ അപി തേ സര്വേ ദുരാചാരപ്രവര്തകാഃ
ചിലർ കാപാലികരും, കൗലികരും, ബൗദ്ധരും, ജൈനരും; ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പണ്ഡിതരായവരും ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരാണ്.
ലമ്പടാഃ പരദാരേഷു ദുരാചാരപരായണാഃ । കുമ്ഭീപാകം പുനഃ സര്വേ യാസ്യന്തി നിജകര്മഭിഃ
അവർ പരസ്ത്രീകളോടു മോഹഭരിതരും, ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിൽ ആസ്വാദകരുമാണ്; സ്വന്തം കർമ്മഫലത്തിൽ അവർ വീണ്ടും കുംബീപാകത്തിൽ പോകും.
തസ്മാത്സര്വാത്മനാ രാജന് സംസേവ്യാ പരമേശ്വരീ । ന വിഷ്ണൂപാസനാ നിത്യാ ന ശിവോപാസനാ തഥാ
അതിനാൽ, രാജാവേ, പരമേശ്വരിയെ പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ ആരാധിക്കണം; വിഷ്ണുവിനോ ശിവനോ നിത്യാരാധനയല്ല ശരിയായ വഴി.
നിത്യാ ചോപാസനാ ശക്തേര്യാം വിനാ തു പതത്യധഃ । സര്വമുക്തം സമാസേന യത്പൃഷ്ടം തത്ത്വയാനഘ
നിത്യമായ ശാക്ത്യാരാധനയില്ലാതെ താഴേക്ക് വീഴാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല; നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം സംക്ഷേപമായി ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു, പാപരഹിതനേ.
അതഃ പരം മണിദ്വീപവര്ണനം ശൃണു സുന്ദരമ് । യത്പരം സ്ഥാനമാദ്യായാ ഭുവനേശ്യാ ഭവാരണേഃ
ഇനി, മനിദ്വീപിന്റെ അതിമനോഹരമായ വിവരണം കേൾക്കു; അതാണ് ആദിപരാശക്തിയുടെ, ലോകമാതാവിന്റെ പരമസ്ഥാനം.
; മണിദ്വീപവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ബ്രഹ്മലോകാദൂര്ധ്വഭാഗേ സര്വലോകോഽസ്തി യഃ ശ്രുതഃ । മണിദ്വീപഃ സ ഏവാസ്തി യത്ര ദേവീ വിരാജതേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മലോകത്തിന് മുകളിലായി എല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന ഒരു ലോകമുണ്ട്; അതാണ് മനിദ്വീപ്, അവിടെ ദേവി ഭംഗിയായി വസിക്കുന്നു.
സര്വസ്മാദധികോ യസ്മാത്സര്വലോകസ്തതഃ സ്മൃതഃ । പുരാ പരാമ്ബയൈവായം കല്പിതോ മനസേച്ഛയാ
എല്ലാവർക്കും അതിൽക്കൂടി ഉന്നതമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ സർവ്വലോകം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; പുരാതനകാലത്ത് പരാമ്ബിക ദേവി സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ അതിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സര്വാദൌ നിജവാസാര്ഥം പ്രകൃത്യാ മൂലഭൂതയാ । കൈലാസാദധികോ ലോകോ വൈകുണ്ഠാദപി ചോത്തമഃ
ആദിയിൽ തന്നെ, തനിക്കു താമസിക്കാനായി, സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു, ദേവി കൈലാസിനേക്കാളും വൈകുണ്ഠത്തേക്കാളും ഉന്നതമായ ഒരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഗോലോകാദപി സര്വസ്മാത്സര്വലോകോഽധികഃ സ്മൃതഃ । ന തത്സമം ത്രിലോക്യാം തു സുന്ദരം വിദ്യതേ ക്വചിത്
ആ ലോകം ഗോലോകത്തേക്കാളും മറ്റെല്ലാ ലോകങ്ങളേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന് പറയുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അതിനേക്കാൾ മനോഹരമായത് മറ്റൊന്നുമില്ല.
ഛത്രീഭൂതം ത്രിജഗതോ ഭവസന്താപനാശകമ് । ഛായാഭൂതം തദേവാസ്തി ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം തു സത്തമ
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും മേൽ ഒരു കുടയുപോലെ നിലകൊണ്ടു, ഭവസന്താപം അകറ്റുന്നു; അതാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതിനു ആശ്രയമായിരിക്കുന്നു.
ബഹുയോജനവിസ്തീര്ണോ ഗമ്ഭീരസ്താവദേവ ഹി । മണിദ്വീപസ്യ പരിതോ വര്തതേ തു സുധോദധിഃ
മണിദ്വീപിന്റെ ചുറ്റും അനേകം യോജനങ്ങൾ നീളവും ആഴവും ഉള്ള ശുദ്ധമായ സമുദ്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
മരുത്സങ്ഘട്ടനോത്കീര്ണതരങ്ഗ ശതസങ്കുലഃ । രത്നാച്ഛവാലുകായുക്തോ ഝഷശങ്ഖസമാകുലഃ
കാറ്റ് ഉണർത്തുന്ന നൂറുകണക്കിന് തിരകളാൽ നിറഞ്ഞു, രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മണൽ, മീനുകളും ശംഖുകളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രം ആണത്.
വീചിസങ്ഘര്ഷസഞ്ജാതലഹരീകണശീതലഃ । നാനാധ്വജസമായുക്തനാനാപോതഗതാഗതൈഃ
തിരകൾ തമ്മിൽ തട്ടുമ്പോൾ പിറക്കുന്ന തണുത്ത ജലകണങ്ങൾ കൊണ്ട് ശീതളമായ്, വിവിധ ജാതി പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, പലതരം കപ്പലുകൾ വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
വിരാജമാനഃ പരിതസ്തീരരത്നദ്രുമോ മഹാന് । തദുത്തരമയോധാതുനിര്മിതോ ഗഗനേ തതഃ
ചുറ്റും രത്നവൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്ന വലിയ തീരം; അതിന് അപ്പുറം ആകാശത്തിൽ ദിവ്യലോഹങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച മതിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സപ്തയോജനവിസ്തീര്ണഃ പ്രാകാരോ വര്തതേ മഹാന് । നാനാശസ്ത്രപ്രഹരണാ നാനായുദ്ധവിശാരദാഃ
ഏഴു യോജനങ്ങൾ വീതിയുള്ള വലിയ ഒരു ചുറ്റുമതിൽ അവിടെ ഉണ്ട്; വിവിധ ആയുധങ്ങളുമായി, പലതരം യുദ്ധവിദഗ്ധരായ വീരന്മാർ അവിടെ ഉണ്ട്.