ദേവദേവം തദാ ത്യക്ത്വാ മോഹയാമാസ ദാനവൌ । തദൈവ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ പരമാത്മാ ജഗത്പതിഃ
അവൾ അപ്പോൾ ദേവതകളുടെ ദൈവത്തെ വിട്ട്, ആ ഇരുവിധാനവന്മാരെയും മോഹിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ തന്നെ പരമാത്മാവായ ശ്രീമഹാവിഷ്ണു—
പ്രബോധമാപ ദേവേശോ ദദൃശേ ദാനവോത്തമൌ । തദാ തൌ ദാനവൌ ഘോരൌ ദൃഷ്ട്വാ തം മധുസൂദനമ്
ദേവതകളുടെ പ്രഭു ബോധം വീണ്ടെടുത്തു; അവൻ ആ ഇരുവിധാനവന്മാരെയും കണ്ടു. അപ്പോൾ ആ ഭയങ്കരനായ ദാനവന്മാർ, മധുസൂദനനെ കണ്ടപ്പോൾ—
യുദ്ധായ കൃതസങ്കല്പൌ ജഗ്മതുഃ സന്നിധിം ഹരേഃ । യുയുധേ ച തതസ്താഭ്യാം ഭഗവാന്മധുസൂദനഃ
യുദ്ധം ചെയ്യാനെന്നുറച്ച് അവർ ഹരിയുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി; പിന്നെ ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ അവരുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
പഞ്ചവര്ഷസഹസ്രാണി ബാഹുപ്രഹരണോ വിഭുഃ । തൌ തദാതിബലോന്മത്തൌ ജഗന്മായാവിമോഹിതൌ
അയ്യായിരം വർഷം ഭഗവാൻ തന്റെ കൈകളാൽ ആയുധമാക്കി യുദ്ധം ചെയ്തു; അത്രയും ശക്തിയാൽ മദിച്ചിരുന്ന ആ ഇരുവിധാനവന്മാരെ ലോകമായയുടെ മായയിൽ ആക്കി.
വ്രിയതാം വര ഇത്യേവമൂചതുഃ പരമേശ്വരമ് । ഏവം തയോര്വചഃ ശ്രുത്വാ ഭഗവാനാദിപൂരുഷഃ
“ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ,” എന്ന് അവർ പരമേശ്വരനോടു പറഞ്ഞു; അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആദിപുരുഷനായ ഭഗവാൻ—
വവ്രേ വധ്യാബുഭൌ മേഽദ്യ ഭവേതാമിതി നിശ്ചിതമ് । തൌ തദാതിബലൌ ദേവം പുനരേവോചതുര്ഹരിമ്
“ഇന്ന് നിങ്ങളിരുവരെയും ഞാൻ കൊല്ലട്ടെ,” എന്നുറച്ച് ഭഗവാൻ വരം ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അത്യധികശക്തിയുള്ള അവർ വീണ്ടും ഹരിയോട് പറഞ്ഞു—
ആവാം ജഹി ന യത്രോര്വീ പയസാ ച പരിപ്ലുതാ । തഥേത്യുക്ത്വാ ഭഗവതാ ഗദാശങ്ഖഭൃതാ നൃപ
“ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ മൂടിയിടത്ത് ഞങ്ങളെ കൊല്ലരുത്,” എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. “അങ്ങനെയാകട്ടെ,” എന്ന് ഗദയും ശംഖവും കൈവശമുള്ള ഭഗവാൻ സമ്മതിച്ചു.
കൃത്വാ ചക്രേണ വൈ ഛിന്നേ ജഘനേ ശിരസീ തയോഃ । ഏവം ദേവീ സമുത്പന്നാ ബ്രഹ്മണാ സംസ്തുതാ നൃപ
ഭഗവാൻ ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് അവരുടെ തലകൾ കിഴുത്ത് വെട്ടി വീഴ്ത്തി. അങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവു സ്തുതിച്ച ദേവി അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
മഹാകാലീ മഹാരാജ സര്വയോഗേശ്വരേശ്വരീ । മഹാലക്ഷ്മ്യാസ്തഥോത്പത്തിം നിശാമയ മഹീപതേ
മഹാരാജാവേ, മഹാകാളി എല്ലായോഗിനിയുടെയും അധിപതിയാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയുടെ ഉത്ഭവവും കേൾക്കൂ, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ.
ദേവീചരിത്രസഹിതം സാവര്ണിമനുവൃതാന്തവര്ണനമ് മുനിരുവാച മഹിഷീഗര്ഭസമ്ഭൂതോ മഹാബലപരാക്രമഃ । ദേവാന്സര്വാന്പരാജിത്യ മഹിഷോഽഭൂജ്ജഗത്പ്രഭുഃ ॥ ൧ സര്വേഷാം ലോകപാലാനാമധികാരാന്മഹാസുരഃ । ബലാനിര്ജിത്യ ബുഭുജേ ത്രൈലോക്യൈശ്വര്യമദ്ഭുതമ്
ദേവിയുടെ കഥകളും സാവർണിമനുവിന്റെ ചരിത്രവും വിവരിക്കുന്നു. മുനി പറഞ്ഞു: മഹിഷിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാബലശാലിയായ മഹിഷാസുരൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച് ലോകത്തിന്റെ അധിപതിയായി.
തതഃ പരാജിതാഃ സര്വേ ദേവാഃ സ്വര്ഗപരിച്യുതാഃ । ബ്രഹ്മാണം ച പുരസ്കൃത്യ തേ ജഗ്മുര്ലോകമുത്തമമ്
അങ്ങനെ തോറ്റ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സ്വർഗത്തിൽ നിന്നു പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; അവർ ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ വെച്ച് ഉത്തമലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
യത്രോത്തമൌ ദേവദേവൌ സംസ്ഥിതൌ ശങ്കരാച്യുതൌ । വൃത്താന്തം കഥയാമാസുര്മഹിഷസ്യ ദുരാത്മനഃ
അവിടെ ഉത്തമനായ ശങ്കരനും അച്യുതനും ഇരുവരും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ മഹിഷാസുരന്റെ ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങൾ അവിടെ വിവരിച്ചു.
ദേവാനാം ചൈവ സര്വേഷാം സ്ഥാനാനി തരസാസുരഃ । വിനിര്ജിത്യ സ്വയം ഭുങ്ക്തേ ബലവീര്യമദോദ്ധതഃ
മഹിഷാസുരൻ എന്ന ദുഷ്ടദാനവൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സ്ഥാനം ശക്തിയാൽ പിടിച്ചെടുത്തു, തന്റെ ബലത്തിലും വീര്യത്തിലും മദിച്ചവനായി, ത്രിലോകത്തിലെ ഐശ്വര്യം ആസ്വദിക്കുന്നു.
മഹിഷാസുരനാമാസൌ ദുഷ്ടദൈത്യോഽമരേശ്വരൌ । വധോപായശ്ച തസ്യാശു ചിന്ത്യതാമസുരാര്ദനൌ
മഹിഷാസുരൻ എന്ന ആ ദുഷ്ടദാനവൻ, അമരന്മാരുടെ പ്രഭുക്കളേ, അവനെ സംഹരിക്കാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം വേഗത്തിൽ ആലോചിക്കണം, ദാനവാരിദനേ.
ഏവം ശ്രുത്വാ സ ഭഗവാന്ദേവാനാമാര്തിയുഗ്വചഃ । ചകാര കോപം സുബഹും തഥാ ശങ്കരപദ്മജൌ
ദേവന്മാരുടെ ദു:ഖഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഭഗവാൻ ശങ്കരനും പദ്മജനുമൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, അതീവ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഏവം കോപയുതസ്യാസ്യ ഹരേരാസ്യാന്മഹീപതേ । തേജഃ പ്രാദുരഭൂദ്ദിവ്യം സഹസ്രാര്കസമദ്യുതി
അങ്ങേയ്ക്ക്, ഹരിക്ക് ഇങ്ങനെ കോപം വന്നപ്പോൾ, ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ദിവ്യമായ ഒരു ജ്യോതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നു ഉദിച്ചു.
അഥാനുക്രമതസ്തേജഃ സര്വേഷാം ത്രിദിവൌകസാമ് । ശരീരാദുദ്ഭവം പ്രാപ ഹര്ഷയദ്വിബുധാധിപാന്
അതിനുശേഷം, സ്വർഗ്ഗവാസികളായ എല്ലാവരുടെയും ജ്യോതി അവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ അധിപന്മാർ അതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി.
യദഭൂച്ഛമ്ഭുജം തേജോ മുഖമസ്യോദപദ്യത । കേശാ ബഭൂവുര്യാമ്യേന വൈഷ്ണവേന ച ബാഹവഃ
ശംഭുവിന്റെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു അവളുടെ മുഖം രൂപംകൊണ്ടു; യമന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു മുടിയും, വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കൈകളും ഉണ്ടായി.
സൌമ്യേന ച സ്തനൌ ജാതൌ മാഹേന്ദ്രേണ ച മധ്യമഃ । വാരുണേന തതോ ഭൂപ ജങ്ഘോരൂ സമ്ബഭൂവതുഃ
ചന്ദ്രന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു അവളുടെ മുലകളും, ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു നടുവും, പിന്നെ വരുണന്റെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു തോളുകളും കാലുകളും രൂപംകൊണ്ടു.
നിതമ്ബൌ തേജസാ ഭൂമേഃ പാദൌ ബ്രാഹ്മേണ തേജസാ । പാദാങ്ഗുല്യോ ഭാനവേന വാസവേന കരാങ്ഗുലീ
ഭൂമിയുടെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു അരയും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കാലുകളും, സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്നു കാലു വിരലുകളും, വാസവന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കൈവിരലുകളും ഉണ്ടായി.
കൌബേരേണ തഥാ നാസാ ദന്താഃ സഞ്ജജ്ഞിരേ തദാ । പ്രാജാപത്യേനോത്തമേന തേജസാ വസുധാധിപ
കുബേരന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു മൂക്കും, പ്രജാപതിയുടെ ഉത്തമമായ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു പല്ലുകളും രൂപംകൊണ്ടു, ഭൂമിയുടെ അധിപാ.
പാവകേന ച സഞ്ജാതം ലോചനത്രിതയം ശുഭമ് । സാന്ധ്യേന തേജസാ ജാതേ ഭൃകുട്യൌ തേജസാം നിധീ
അഗ്നിയുടെ ശക്തിയിൽ നിന്നു അവളുടെ മൂന്നു മനോഹരമായ കണ്ണുകളും, സന്ധ്യയുടെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു ഭ്രൂവരികളും രൂപംകൊണ്ടു.
കര്ണൌ വായവ്യതോ ജാതൌ തേജസോ മനുജാധിപ । സര്വേഷാം തേജസാ ദേവീ ജാതാ മഹിഷമര്ദിനീ
വായുവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നു കാതുകളും രൂപംകൊണ്ടു, മനുഷ്യരാജാവേ; ഇങ്ങനെ എല്ലാവരുടെയും ജ്യോതിയിൽ നിന്നു മഹിഷാസുരമർദ്ദിനി ദേവി ജനിച്ചു.
ശൂലം ദദൌ ശിവോ വിഷ്ണുശ്ചക്രം ശങ്ഖം ച പാശഭൃത് । ഹുതാശനോ ദദൌ ശക്തിം മാരുതശ്ചാപസായകൌ
ശിവൻ അവള്ക്ക് ത്രിശൂലം നൽകി, വിഷ്ണു ചക്രവും ശംഖവും നൽകി, പാശഭൃത്പ്രഭു പാശം നൽകി, അഗ്നി ശക്തിയും, മാർത്താണ്ഡൻ വില്ലും അമ്പുകളും നൽകി.
വജ്രം മഹേന്ദ്രഃ പ്രദദൌ ഘണ്ടാം ചൈരാവതാദ് ഗജാത് । കാലദണ്ഡം യമോ ബ്രഹ്മാ ചാക്ഷമാലാകമണ്ഡലൂ
മഹേന്ദ്രൻ അവള്ക്ക് വജ്രവും, എരാവതം എന്ന ആനയിൽ നിന്നു ഘണ്ടയും നൽകി; യമൻ കാലദണ്ഡം നൽകി, ബ്രഹ്മാവ് അക്ഷമാലയും കമണ്ഡലും നൽകി.
ദിവാകരോ രശ്മിമാലാം രോമകൂപേഷു സന്ദദൌ । കാലഃ ഖഡ്ഗം തഥാ ചര്മ നിര്മലം വസുധാധിപ
സൂര്യൻ അവളുടെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ കിരണമാലകൾ നൽകി; കാലൻ വാൾയും നിർമലമായ ഒരു കവചവും നൽകി, ഭൂമിയേ.
സമുദ്രോ നിര്മലം ഹാരമജരേ ചാമ്ബരേ നൃപ । ചൂഡാമണിം കുണ്ഡലേ ച കടകാനി തഥാങ്ഗദേ
സമുദ്രം അവള്ക്ക് ശുദ്ധമായ ഒരു ഹാരവും, വൃദ്ധിയില്ലാത്ത വസ്ത്രവും, ചൂഡാമണിയും കുണ്ഡലങ്ങളും കട്ടകങ്ങളും അങ്കുരങ്ങളും നൽകി, രാജാവേ.
അര്ധചന്ദ്രം നിര്മലം ച നൂപുരാണി തഥാ ദദൌ । ഗ്രൈവേയകം ഭൂഷണം ച തസ്യൈ ദേവ്യൈ മുദാന്വിതഃ
അവള്ക്ക് അർദ്ധചന്ദ്രം പോലുള്ള നിർമലമായ ഒരു ചന്ദ്രവും, നൂപുരങ്ങളും, കഴുത്തിനണിയുന്ന അലങ്കാരവും മറ്റു ഭൂഷണങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
വിശ്വകര്മാ ചോര്മികാശ്ച ദദൌ തസ്യൈ ധരാപതേ । ഹിമവാന്വാഹനം സിംഹം രത്നാനി വിവിധാനി ച
വിശ്വകർമ്മാവ് അവള്ക്ക് വലയം നൽകി, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ; ഹിമവാൻ അവള്ക്ക് സിംഹം വാഹനമായി, വിവിധ രത്നങ്ങളും നൽകി.
പാനപാത്രം സുരാപൂര്ണം ദദൌ തസ്യൈ ധനാധിപഃ । ശേഷശ്ച ഭഗവാന്ദേവോ നാഗഹാരം ദദൌ വിഭുഃ
ധനത്തിന്റെ അധിപൻ അവള്ക്ക് അമൃതപാനം നിറച്ച പാത്രം നൽകി; ശേഷൻ ഭഗവാൻ അവള്ക്ക് ഒരു പാമ്പ് മാല നൽകി.