ദേവാങ്ഗനാസമാ ദാരാഃ ശോഭന്തേ ഭൂഷണാദിഭിഃ । മുനയോ ദേവസദൃശാ വസ്ത്രചന്ദനഭൂഷണൈഃ
ദേവതകളെപ്പോലെയുള്ള ഭാര്യമാർ ആഭരണങ്ങളാലും മറ്റും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; മുനിമാർ ദേവന്മാരെപ്പോലെ വസ്ത്രം, ചന്ദനം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ ധരിച്ചു.
നിത്യോത്സവഃ പ്രവവൃതേ മുനേരാശ്രമമണ്ഡലേ । ന രോഗാദിഭയം കിഞ്ചിന്ന ച ദൈത്യഭയം ക്വചിത്
മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്സവം നടന്നു; അവിടെ രോഗം പോലുള്ള ഭയങ്ങളൊന്നും ഇല്ലായിരുന്നു, ദാനവന്മാരുടെ ഭയവും എവിടെയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
സ മുനേരാശ്രമോ ജാതഃ സമന്താച്ഛതയോജനഃ । അന്യേ ച പ്രാണിനോ യേഽപി തേഽപി തത്ര സമാഗതാഃ
ആ മുനിയുടെ ആശ്രമം ചുറ്റും നൂറു യോജന വരെ വ്യാപിച്ചു; മറ്റ് ജീവികളും അവിടെ കൂടിച്ചേർന്നു.
താംശ്ച സര്വാന്പുപോഷായം ദത്ത്വാഭയമഥാത്മവാന് । നാനാവിധൈര്മഹായജ്ഞൈര്വിധിവത്കല്പിതൈഃ സുരാഃ
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള ആ മുനി എല്ലാവർക്കും ഭയം ഇല്ലാതെ സംരക്ഷണം നൽകി വളർത്തി; ദേവന്മാർ വിവിധ മഹായജ്ഞങ്ങൾ ശരിയായ രീതിയിൽ നടത്തി.
സന്തോഷം പരമം പ്രാപുര്മുനേശ്ചൈവ ജഗുര്യശഃ । സഭായാം വൃത്രഹാ ഭൂയോ ജഗൌ ശ്ലോകം മഹായശാഃ
അവർ പരമാനന്ദം കൈവരിച്ചു, മുനിയുടെ കീർത്തി വ്യാപിച്ചു; സഭയിൽ വൃത്രനെ സംഹരിച്ച മഹാശക്തനായവൻ വീണ്ടും ഒരു ശ്ലോകം പാടുകയും ചെയ്തു.
അഹോ അയം നഃ കില കല്പപാദപോ മനോരഥാന്പൂരയതി പ്രതിഷ്ഠിതഃ । നോചേദകാണ്ഡേ ക്വ ഹവിര്വപാ വാ സുദുര്ലഭാ യത്ര തു ജീവനാശാ
അയ്യോ, നമ്മുടെ ഈ മനോരഥങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന കല്പവൃക്ഷം ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു; ഇല്ലെങ്കിൽ, ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഹവിരാക്ഷതോ ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗമോ എവിടെയുണ്ടാകും, ജീവഹാനി എവിടെയും കാണുന്ന സമയത്ത്?
ഇത്ഥം ദ്വാദശവര്ഷാണി പുപോഷ മുനിപുങ്ഗവാന് । പുത്രവന്മുനിരാഡ് ഗര്വഗന്ധേന പരിവര്ജിതഃ
ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുനിപുങ്ഗവന്മാരെ അച്ഛനായി വളർത്തി; മുനിരാജാവ് അഹങ്കാരമില്ലാതെ ജീവിച്ചു.
ഗായത്ര്യാഃ പരമം സ്ഥാനം ചകാര മുനിസത്തമഃ । യത്ര സര്വൈര്മുനിവരൈഃ പൂജ്യതേ ജഗദമ്ബികാ
മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ഗായത്രിയുടെ പരമപീഠം സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ എല്ലാ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരും ജഗദംബയെ ആരാധിക്കുന്നു.
ത്രികാലം പരയാ ഭക്ത്യാ പുരശ്ചരണകര്മഭിഃ । അദ്യാപി യത്ര ദേവീ സാ പ്രാതര്ബാലാ തു ദൃശ്യതേ
അവിടെ, ഉച്ചഭക്തിയോടെ, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂജാകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, ഇന്നും ദേവിയെ രാവിലെ ബാലികയായി കാണാം.
മധ്യാഹ്നേ യുവതീ വൃദ്ധാ സായംകാലേ തു ദൃശ്യതേ । തത്രൈകദാ സമായാതോ നാരദോ മുനിസത്തമഃ
ഉച്ചയ്ക്ക് അവളെ യുവതിയായി, സായാഹ്നത്തിൽ വൃദ്ധയായി കാണാം; അങ്ങനെയിരിക്കെ ഒരിക്കൽ മഹാമുനിയായ നാരദൻ അവിടെ എത്തി.
രണയന്മഹതീം ഗായന്ഗായത്ര്യാഃ പരമാന്ഗുണാന് । നിഷസാദ സഭാമധ്യേ മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ്
ഗായത്രിയുടെ മഹത്തായ ഗുണങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട്, സംഗീതം മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, ധ്യാനത്തിൽ ലീനമായ മുനികളുടെ സഭയുടെ നടുവിൽ ഇരുന്നു.
ഗൌതമാദിഭിരത്യുച്ചൈഃ പൂജിതഃ ശാന്തമാനസഃ । കഥാശ്ചകാര വിവിധാ യശസോ ഗൌതമസ്യ ച
ഗൗതമനും മറ്റുള്ളവരും വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു; മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ, ഗൗതമന്റെ മഹത്വം ഉൾപ്പെടെ വിവിധ കഥകൾ പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മര്ഷേ ദേവസദസി ദേവരാട് തവ യദ്യശഃ । ജഗൌ ബഹുവിധം സ്വച്ഛം മുനിപോഷണജം പരമ്
ബ്രഹ്മർഷേ, ദേവസഭയിൽ, ദേവരാജാവ് മുനികളെ സംരക്ഷിച്ചതിലൂടെ ലഭിച്ച പരമമായ കീർത്തി പലവിധത്തിൽ വ്യക്തമായി പാടിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ശചീപതേര്വാണീം ത്വാം ദ്രഷ്ടുമഹമാഗതഃ । ധന്യോഽസി ത്വം മുനിശ്രേഷ്ഠ ജഗദമ്ബാപ്രസാദതഃ
ശചീപതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് നിന്നെ കാണാൻ ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; ജഗദംബയുടെ കൃപയാൽ നീ ഭാഗ്യവാനായ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ആണു.
ഇത്യുക്ത്വാ മുനിവര്യം തം ഗായത്രീസദനം യയൌ । ദദര്ശ ജഗദമ്ബാം താം പ്രേമോത്ഫുല്ലവിലോചനഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാമുനിയെ വിട്ട്, ഗായത്രിയുടെ സദനത്തിലേക്ക് പോയി; പ്രേമത്തിൽ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ജഗദംബയെ കണ്ടു.
തുഷ്ടാവ വിധിവദ്ദേവീം ജഗാമ ത്രിദിവം പുനഃ । അഥ തത്ര സ്ഥിതാ യേ തേ ബ്രാഹ്മണാ മുനിപോഷിതാഃ
വിധിപ്രകാരം ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു, പിന്നെ വീണ്ടും സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; മുനിയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ വളർന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവിടെ തന്നെ തുടരുന്നു.
ഉത്കര്ഷം തു മുനേഃ ശ്രുത്വാസൂയയാ ഖേദമാഗതാഃ । യഥാസ്യ ന യശോ ഭൂയാത്കര്തവ്യം സര്വഥൈവ ഹി
മുനിയുടെ മഹത്വം കേട്ട്, അവർ അസൂയയാൽ വിഷമിച്ചു; അവന്റെ കീർത്തി കൂടുതൽ വളരരുതെന്ന് എല്ലാവരും തീരുമാനിച്ചു.
കാലേ സമാഗതേ പശ്ചാദിതി സര്വൈസ്തു നിശ്ചിതമ് । തതഃ കാലേന കിയതാപ്യഭൂദ്വൃഷ്ടിര്ധരാതലേ
നിശ്ചിത സമയത്ത് എല്ലാവരും ഒരുമതിയിൽ എത്തി; കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ മഴ പെയ്തു.
സുഭിക്ഷമഭവത്സര്വദേശേഷു നൃപസത്തമ । ശ്രുത്വാ വാര്താം സുഭിക്ഷസ്യ മിലിതാഃ സര്വവാഡവാഃ
രാജാവേ, എല്ലാ ദേശങ്ങളിലും സമൃദ്ധി നിറഞ്ഞിരുന്നു. ഈ സമൃദ്ധിയുടെ വാർത്ത കേട്ട് എല്ലാ ഗ്രാമവാസികളും ഒത്തുചേർന്നു.
ഗൌതമം ശപ്തുമുദ്യോഗം ഹാ ഹാ രാജന് പ്രചക്രിരേ । ധന്യൌ തേഷാം ച പിതരൌ യയോരുത്പത്തിരീദൃശീ
അയ്യോ രാജാവേ, അവർ ഗൗതമനെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി. ഇങ്ങനെയുള്ള മകനുള്ള മാതാപിതാക്കൾ ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
കാലസ്യ മഹിമാ രാജന് വക്തും കേന ഹി ശക്യതേ । ഗൌര്നിര്മിതാ മായയൈകാ മുമൂര്ഷുര്ജരതീ നൃപ
രാജാവേ, കാലത്തിന്റെ മഹത്വം ആരാണ് വിവരിക്കാൻ കഴിയുക? മായയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പശു, വയസ്സായതുകൊണ്ട് മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ജഗാമ സാ ച ശാലായാം ഹോമകാലേ മുനേസ്തദാ । ഹുംഹുംശബ്ദൈര്വാരിതാ സാ പ്രാണാംസ്തത്യാജ തത്ക്ഷണേ
അവൾ ഹോമസമയത്ത് ശാലയിൽ എത്തി. 'ഹും ഹും' എന്ന ശബ്ദം കേട്ട് അവളെ തടഞ്ഞപ്പോൾ, ഉടൻ അവൾ ജീവൻ വിട്ടു.
ഗൌര്ഹതാനേന ദുഷ്ടേനേത്യേവം തേ ചുക്രുശുര്ദ്വിജാഃ । ഹോമം സമാപ്യ മുനിരാങ് വിസ്മയം പരമം ഗതഃ
ദ്വിജന്മാർ വിളിച്ചു: 'ഈ ദുഷ്ടൻ പശുവിനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു!' ഹോമം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം മുനിവർ അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
സമാധിമീലിതാക്ഷഃ സംശ്ചിന്തയാമാസ കാരണമ് । കൃതം സര്വം ദ്വിജൈരേതദിതി ജ്ഞാത്വാ തദൈവ സഃ
മുനിവർ കണ്ണടച്ച് ധ്യാനത്തിലൂടെ കാരണമെന്താണെന്ന് ആലോചിച്ചു. ഈ എല്ലാം ദ്വിജന്മാർ ചെയ്തതാണെന്ന് ഉടൻ മനസ്സിലാക്കി.
ദധാര കോപം പരമം പ്രലയേ രുദ്രകോപവത് । ശശാപ ച ഋഷീന്സര്വാന്കോപസംരക്തലോചനഃ
അവൻ പ്രളയകാലത്തെ രുദ്രന്റെ കോപംപോലെ അതിവിശേഷമായ കോപം അടക്കി. കണ്ണുകൾ ക്രോധത്തിൽ ചുവപ്പായി, അവൻ എല്ലാ ഋഷിമാരെയും ശപിച്ചു.
വേദമാതരി ഗായത്ര്യാം തദ്ധ്യാനേ തന്മനോര്ജപേ । ഭവതാനുന്മുഖാ യൂയം സര്വഥാ ബ്രാഹ്മണാധമാഃ
വേദങ്ങളുടെ മാതാവായ ഗായത്രിയിൽ, അതിന്റെ ധ്യാനത്തിലും മനസ്സിൽ ജപത്തിലും, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും അകന്നിരിക്കും, ബ്രാഹ്മണരിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരേ.
വേദേ വേദോക്തയജ്ഞേഷു തദ്വാര്താസു തഥൈവ ച । ഭവതാനുന്മുഖാ യൂയം സര്വദാ ബ്രാഹ്മണാധമാഃ
വേദങ്ങളിലും, വേദങ്ങളിൽ പറയുന്ന യാഗങ്ങളിലും, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളിലും, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും അകന്നിരിക്കും, ബ്രാഹ്മണരിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരേ.
ശിവേ ശിവസ്യ മന്ത്രേ ച ശിവശാസ്ത്രേ തഥൈവ ച । ഭവതാനുന്മുഖാ യൂയം സര്വദാ ബ്രാഹ്മണാധമാഃ
ശിവനിൽ, ശിവന്റെ മന്ത്രത്തിൽ, ശിവന്റെ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും അകന്നിരിക്കും, ബ്രാഹ്മണരിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരേ.
മൂലപ്രകൃത്യാഃ ശ്രീദേവ്യാസ്തദ്ധ്യാനേ തത്കഥാസു ച । ഭവതാനുന്മുഖാ യൂയം സര്വദാ ബ്രാഹ്മണാധമാഃ
ശ്രീദേവിയുടെ ആദിപ്രകൃതിയിൽ, അതിന്റെ ധ്യാനത്തിലും കഥകളിലും, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും അകന്നിരിക്കും, ബ്രാഹ്മണരിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരേ.
ദേവീമന്ത്രേ തഥാ ദേവ്യാഃ സ്ഥാനേഽനുഷ്ഠാനകര്മണി । ഭവതാനുന്മുഖാ യൂയം സര്വദാ ബ്രാഹ്മണാധമാഃ
ദേവിയുടെ മന്ത്രത്തിൽ, ദേവിയുടെ സ്ഥലത്തിൽ നടത്തുന്ന കർമങ്ങളിലും, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും അകന്നിരിക്കും, ബ്രാഹ്മണരിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരേ.