തേ സര്വേ സ്വസ്വവൃത്താന്തം കഥയാമാസുരുത്സ്മയാഃ । ദൃഷ്ട്വാ താന്ദുഃഖിതാന്വിപ്രാനഭയം ദത്തവാന്മുനിഃ
അവരൊക്കെയും ദുഃഖത്തോടെ തങ്ങളുടെ അവസ്ഥ പറഞ്ഞു. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ദു:ഖം കണ്ട സന്യാസി അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
യുഷ്മാകമേതത്സദനം ഭവദ്ദാസോഽസ്മി സര്വഥാ । കാ ചിന്താ ഭവതാം വിപ്രാ മയി ദാസേ വിരാജതി
ഈ വീട് നിങ്ങളുടേതാണ്; ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിങ്ങളുടെ ദാസനാണ്. ഞാൻ ദാസനായി ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് ആശങ്കയുണ്ട് ബ്രാഹ്മണ്മാരേ?
ധന്യോഽഹമസ്മിന്സമയേ യൂയം സര്വേ തപോധനാഃ । യേഷാം ദര്ശനമാത്രേണ ദുഷ്കൃതം സുകൃതായതേ
ഈ സമയത്ത് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ മഹർഷിമാരേ, നിങ്ങളെ കാണുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ പാപങ്ങൾ സൽക്കർമങ്ങളായി മാറുന്നു.
തേ സര്വേ പാദരജസാ പാവയന്തി ഗൃഹം മമ । കോ മദന്യോ ഭവേദ്ധന്യോ ഭവതാം സമനുഗ്രഹാത്
നിങ്ങളുടെ പാദധൂളി കൊണ്ട് എന്റെ വീട് ശുദ്ധമാകുന്നു; നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു എന്നേക്കാൾ ഭാഗ്യവാനാരുണ്ടാവും?
സ്ഥേയം സര്വൈഃ സുഖേനൈവ സന്ധ്യാജപപരായണൈഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി സര്വാന്മമാശ്വാസ്യ ഗൌതമോ മുനിരാട് തതഃ
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ഇവിടെ തുടരൂ, സന്ധ്യാജപത്തിൽ ലയിച്ചുകൊണ്ട്. വ്യാസൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ എല്ലാവരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, മഹർഷി ഗൗതമൻ—
ഗായത്രീം പ്രാര്ഥയാമാസ ഭക്തിസന്നതകന്ധരഃ । നമോ ദേവി മഹാവിദ്യേ വേദമാതഃ പരാത്പരേ
ഭക്തിയോടെ തലകുനിഞ്ഞ്, ഗൗതമൻ ഗായത്രിയെ പ്രാർത്ഥിച്ചു: ദേവിയേ, മഹാവിദ്യയേ, വേദമാതാവേ, പരമോന്നതയേ, നമസ്കാരം.
വ്യാഹൃത്യാദിമഹാമന്ത്രരൂപേ പ്രണവരൂപിണി । സാമ്യാവസ്ഥാത്മികേ മാതര്നമോ ഹ്രീംകാരരൂപിണി
വ്യാഹൃതികളും മഹാമന്ത്രങ്ങളും രൂപമായവളേ, പ്രണവത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായവളേ, സമത്വത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ മാതാവേ, ഹ്രീം എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ രൂപമായവളേ, നമസ്കാരം.
സ്വാഹാസ്വധാസ്വരൂപേ ത്വാം നമാമി സകലാര്ഥദാമ് । ഭക്തകല്പലതാം ദേവീമവസ്ഥാത്രയസാക്ഷിണീമ്
സ്വാഹാ, സ്വധാ എന്നീ രൂപങ്ങളായവളേ, എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നൽകുന്നവളേ, ഭക്തർക്കു കാമദേനുവായ ദേവിയേ, അവസ്ഥത്രയങ്ങളുടെ സാക്ഷിയായവളേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
തുര്യാതീതസ്വരൂപാം ച സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ് । സര്വവേദാന്തസംവേദ്യാം സൂര്യമണ്ഡലവാസിനീമ്
നാലാമത്തെ അവസ്ഥയ്ക്കപ്പുറമായവളും സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിണിയും, എല്ലാ വേദാന്തങ്ങൾക്കുമൂലം അറിവാകുന്നവളും സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിൽ വസിക്കുന്നവളും ആകുന്നു.
പ്രാതര്ബാലാം രക്തവര്ണാം മധ്യാഹ്നേ യുവതീം പരാമ് । സായാഹ്നേ കൃഷ്ണവര്ണാം താം വൃദ്ധാം നിത്യം നമാമ്യഹമ്
പ്രഭാതത്തിൽ ചുവന്ന നിറമുള്ള ബാലയായി, ഉച്ചയ്ക്ക് ഉന്നതയുവതിയായി, സന്ധ്യാകാലത്ത് കറുത്തവളായി, എന്നും വയോധികയായി ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സര്വഭൂതാരണേ ദേവി ക്ഷമസ്വ പരമേശ്വരി । ഇതി സ്തുതാ ജഗന്മാതാ പ്രത്യക്ഷം ദര്ശനം ദദൌ
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ആശ്രയമായ ദേവിയേ, പരമേശ്വരിയേ, ക്ഷമിക്കണം. ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലോകമാതാവ് നേരിട്ട് ദർശനം നൽകി.
പൂര്ണപാത്രം ദദൌ തസ്മൈ യേന സ്യാത്സര്വപോഷണമ് । ഉവാച മുനിമമ്ബാ സാ യം യം കാമം ത്വമിച്ഛസി
അവൾ ഒരു നിറഞ്ഞ പാത്രം നൽകി, അതിലൂടെ എല്ലാ പോഷണവും ലഭിക്കും. അമ്മ മഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ—'
തസ്യ പൂര്തികരം പാത്രം മയാ ദത്തം ഭവിഷ്യതി । ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ദധേ ദേവീ ഗായത്രീ പരമാ കലാ
'നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ഈ പാത്രം ഞാൻ തന്നു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പരമശക്തിയായ ഗായത്രി അപ്രത്യക്ഷയായി.
അന്നാനാം രാശയസ്തസ്മാനിര്ഗതാഃ പര്വതോപമാഃ । ഷഡ്രസാ വിവിധാ രാജംസ്തൃണാനി വിവിധാനി ച
ആ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് കുന്നുപോലെയുള്ള ഭക്ഷ്യകൂമ്പാരങ്ങൾ, ആറു രുചികളിൽ വിവിധതരം വിഭവങ്ങൾ, പലതരം പുല്ലുകളും പുറത്ത് വന്നു.
ഭൂഷണാനി ച ദിവ്യാനി ക്ഷൌമാനി വസനാനി ച । യജ്ഞാനാം ച സമാരമ്ഭാഃ പാത്രാണി വിവിധാനി ച
ദിവ്യമായ ആഭരണങ്ങൾ, നൂലുവസ്ത്രങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങളുടെ ആരംഭങ്ങൾ, വിവിധതരം പാത്രങ്ങൾ എന്നിവയും പുറത്തുവന്നു.
യദ്യദിഷ്ടമഭൂദ്രാജന് മുനേസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ । തത്സര്വം നിര്ഗതം തസ്മാദ്ഗായത്രീപൂര്ണപാത്രതഃ
ആ മഹർഷിക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നുവോ, രാജാവേ, അതൊക്കെയും ആ ഗായത്രിയുടെ നിറഞ്ഞ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
അഥാഹൂയ മുനീന്സര്വാന്മുനിരാഡ് ഗൌതമസ്തദാ । ധനം ധാന്യം ഭൂഷണാനി വസനാനി ദദൌ മുദാ
ശേഷം ഗൗതമൻ എല്ലാ മഹർഷിമാരെയും വിളിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ ധനം, ധാന്യം, ആഭരണങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി.
ഗോമഹിഷ്യാദിപശവോ നിര്ഗതാഃ പൂര്ണപാത്രതഃ । നിര്ഗതാന്യജ്ഞസമ്ഭാരാന്സ്രുക്സ്രുവപ്രഭൃതീന്ദദൌ
ആ നിറഞ്ഞ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് പശുക്കൾ, മഹിഷികൾ, മറ്റ് മൃഗങ്ങൾ എന്നിവയും, യജ്ഞത്തിനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ, സ്രുക്, സ്രുവു മുതലായവയും പുറത്തുവന്നു.
തേ സര്വേ മിലിതാ യജ്ഞാംശ്ചക്രിരേ മുനിവാക്യതഃ । സ്ഥാനം തദേവ ഭൂയിഷ്ഠമഭവത്സ്വര്ഗസന്നിഭമ്
എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് മഹർഷിയുടെ വാക്കുപോലെ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി; ആ സ്ഥലം സ്വർഗ്ഗംപോലെ മനോഹരമായി.
യത്കിഞ്ചിത് ത്രിഷു ലോകേഷു സുന്ദരം വസ്തു ദൃശ്യതേ । തത്സര്വം തത്ര നിഷ്പന്നം ഗായത്രീദത്തപാത്രതഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും കാണുന്ന എല്ലാ മനോഹരമായ വസ്തുക്കളും ആ ഗായത്രി നൽകിയ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
ദേവാങ്ഗനാസമാ ദാരാഃ ശോഭന്തേ ഭൂഷണാദിഭിഃ । മുനയോ ദേവസദൃശാ വസ്ത്രചന്ദനഭൂഷണൈഃ
ദേവതകളെപ്പോലെയുള്ള ഭാര്യമാർ ആഭരണങ്ങളാലും മറ്റും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; മുനിമാർ ദേവന്മാരെപ്പോലെ വസ്ത്രം, ചന്ദനം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ ധരിച്ചു.
നിത്യോത്സവഃ പ്രവവൃതേ മുനേരാശ്രമമണ്ഡലേ । ന രോഗാദിഭയം കിഞ്ചിന്ന ച ദൈത്യഭയം ക്വചിത്
മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്സവം നടന്നു; അവിടെ രോഗം പോലുള്ള ഭയങ്ങളൊന്നും ഇല്ലായിരുന്നു, ദാനവന്മാരുടെ ഭയവും എവിടെയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
സ മുനേരാശ്രമോ ജാതഃ സമന്താച്ഛതയോജനഃ । അന്യേ ച പ്രാണിനോ യേഽപി തേഽപി തത്ര സമാഗതാഃ
ആ മുനിയുടെ ആശ്രമം ചുറ്റും നൂറു യോജന വരെ വ്യാപിച്ചു; മറ്റ് ജീവികളും അവിടെ കൂടിച്ചേർന്നു.
താംശ്ച സര്വാന്പുപോഷായം ദത്ത്വാഭയമഥാത്മവാന് । നാനാവിധൈര്മഹായജ്ഞൈര്വിധിവത്കല്പിതൈഃ സുരാഃ
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള ആ മുനി എല്ലാവർക്കും ഭയം ഇല്ലാതെ സംരക്ഷണം നൽകി വളർത്തി; ദേവന്മാർ വിവിധ മഹായജ്ഞങ്ങൾ ശരിയായ രീതിയിൽ നടത്തി.
സന്തോഷം പരമം പ്രാപുര്മുനേശ്ചൈവ ജഗുര്യശഃ । സഭായാം വൃത്രഹാ ഭൂയോ ജഗൌ ശ്ലോകം മഹായശാഃ
അവർ പരമാനന്ദം കൈവരിച്ചു, മുനിയുടെ കീർത്തി വ്യാപിച്ചു; സഭയിൽ വൃത്രനെ സംഹരിച്ച മഹാശക്തനായവൻ വീണ്ടും ഒരു ശ്ലോകം പാടുകയും ചെയ്തു.
അഹോ അയം നഃ കില കല്പപാദപോ മനോരഥാന്പൂരയതി പ്രതിഷ്ഠിതഃ । നോചേദകാണ്ഡേ ക്വ ഹവിര്വപാ വാ സുദുര്ലഭാ യത്ര തു ജീവനാശാ
അയ്യോ, നമ്മുടെ ഈ മനോരഥങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന കല്പവൃക്ഷം ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു; ഇല്ലെങ്കിൽ, ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഹവിരാക്ഷതോ ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗമോ എവിടെയുണ്ടാകും, ജീവഹാനി എവിടെയും കാണുന്ന സമയത്ത്?
ഇത്ഥം ദ്വാദശവര്ഷാണി പുപോഷ മുനിപുങ്ഗവാന് । പുത്രവന്മുനിരാഡ് ഗര്വഗന്ധേന പരിവര്ജിതഃ
ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുനിപുങ്ഗവന്മാരെ അച്ഛനായി വളർത്തി; മുനിരാജാവ് അഹങ്കാരമില്ലാതെ ജീവിച്ചു.
ഗായത്ര്യാഃ പരമം സ്ഥാനം ചകാര മുനിസത്തമഃ । യത്ര സര്വൈര്മുനിവരൈഃ പൂജ്യതേ ജഗദമ്ബികാ
മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ഗായത്രിയുടെ പരമപീഠം സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ എല്ലാ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരും ജഗദംബയെ ആരാധിക്കുന്നു.
ത്രികാലം പരയാ ഭക്ത്യാ പുരശ്ചരണകര്മഭിഃ । അദ്യാപി യത്ര ദേവീ സാ പ്രാതര്ബാലാ തു ദൃശ്യതേ
അവിടെ, ഉച്ചഭക്തിയോടെ, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂജാകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, ഇന്നും ദേവിയെ രാവിലെ ബാലികയായി കാണാം.
മധ്യാഹ്നേ യുവതീ വൃദ്ധാ സായംകാലേ തു ദൃശ്യതേ । തത്രൈകദാ സമായാതോ നാരദോ മുനിസത്തമഃ
ഉച്ചയ്ക്ക് അവളെ യുവതിയായി, സായാഹ്നത്തിൽ വൃദ്ധയായി കാണാം; അങ്ങനെയിരിക്കെ ഒരിക്കൽ മഹാമുനിയായ നാരദൻ അവിടെ എത്തി.