അതഃ പരം സര്വഭാവൈര്ഹിത്വാ ഗര്വം തു ദേഹജമ് । മാമേവ ശരണം യാത സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ്
അതിനാൽ, എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള ശരീരഗർവം ഉപേക്ഷിച്ച്, സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപമായ എന്നിൽ മാത്രം ശരണം പ്രാപിക്കുക.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്യാ ച മഹാദേവീ മൂലപ്രകൃതിരീശ്വരീ । അന്തര്ധാനം ഗതാ സദ്യോ ഭക്ത്യാ ദേവൈരഭിഷ്ടുതാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹാദേവിയും മൂലപ്രകൃതിയായ ഈശ്വരിയും, ദേവന്മാർ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ഉടനെ അദൃശ്യയായി.
തതഃ സര്വേ സ്വഗര്വം തു വിഹായ പദപങ്കജമ് । സമ്യഗാരാധയാമാസുര്ഭഗവത്യാഃ പരാത്പരമ്
അതിനുശേഷം എല്ലാവരും സ്വന്തം ഗർവം ഉപേക്ഷിച്ച്, പരമമായ ദേവിയുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ ശരിയായി ആരാധിച്ചു.
ത്രിസന്ധ്യം സര്വദാ സര്വേ ഗായത്രീജപതത്പരാഃ । യജ്ഞഭാഗാദിഭിഃ സര്വേ ദേവീം നിത്യം സിഷേവിരേ
എല്ലാവരും ദിവസത്തിൽ മൂന്നു സന്ധ്യകളിലും ഗായത്രി ജപത്തിൽ താല്പര്യം പുലർത്തി, യജ്ഞഭാഗാദികളാൽ ദേവിയെ എപ്പോഴും സേവിച്ചു.
ഏവം സത്യയുഗേ സര്വേ ഗായത്രീജപതത്പരാഃ । താരഹൃല്ലേഖയോശ്ചാപി ജപേ നിഷ്ണാതമാനസാഃ
സത്യയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും ഗായത്രീ ജപത്തിൽ മുഴുകിയവരായിരുന്നു. താരയും ഹൃല്ലേഖയും ജപിക്കാൻ അവരുടെ മനസ്സ് വളരെ നിപുണമായിരുന്നു.
ന വിഷ്ണൂപാസനാ നിത്യാ വേദേനോക്താ തു കുത്രചിത് । ന വിഷ്ണുദീക്ഷാ നിത്യാസ്തി ശിവസ്യാപി തഥൈവ ച
വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നത് സ്ഥിരമായിരുന്നില്ല, വേദങ്ങളിൽ എവിടെയും അതിന് നിർദ്ദേശമില്ല. വിഷ്ണുവിന്റെ ദീക്ഷയും ശിവന്റെ ദീക്ഷയും സ്ഥിരമായിരുന്നില്ല.
ഗായത്ര്യുപാസനാ നിത്യാ സര്വവേദൈഃ സമീരിതാ । യയാ വിനാ ത്വധഃപാതോ ബ്രാഹ്മണസ്യാസ്തി സര്വഥാ
ഗായത്രീ ഉപാസന മാത്രം എല്ലാവേദങ്ങളും ശാശ്വതമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അതില്ലാതെ ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും താഴ്ന്ന നിലയിലാകും.
താവതാ കൃതകൃത്യത്വം നാന്യാപേക്ഷാ ദ്വിജസ്യ ഹി । ഗായത്രീമാത്രനിഷ്ണാതോ ദ്വിജോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത്
ഇതിൽ മാത്രം ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ കടമ നിറവേറ്റുന്നു, മറ്റൊന്നും ആവശ്യമില്ല. ഗായത്രീയിൽ പൂർണ്ണമായും പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ മോക്ഷം നേടും.
കുര്യാദന്യന്ന വാ കുര്യാദിതി പ്രാഹ മനുഃ സ്വയമ് । വിഹായ താം തു ഗായത്രീം വിഷ്ണൂപാസ്തിപരായണഃ
മറ്റു കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാമോ വേണ്ടയോ എന്ന് മനു സ്വയം പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഗായത്രീ ഉപേക്ഷിച്ച് വിഷ്ണു ഭക്തിയിൽ മുഴുകുകയാണെങ്കിൽ,
ശിവോപാസ്തിരതോ വിപ്രോ നരകം യാതി സര്വഥാ । തസ്മാദാദ്യയുഗേ രാജന് ഗായത്രീജപതത്പരാഃ । ദേവീപദാമ്ബുജരതാ ആസന്സര്വേ ദ്വിജോത്തമാഃ
അല്ലെങ്കിൽ ശിവാരാധനക്ക് വേണ്ടി ആണെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണൻ ഉറപ്പായും നരകത്തിൽ പോകും. അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, ആദിയുഗത്തിൽ എല്ലാ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണരും ഗായത്രീ ജപത്തിൽ മുഴുകി, ദേവിയുടെ പാദപങ്കജങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ ആയിരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാദീനാം ഗായത്രീഭിന്നാന്യദേവോപാസനാശ്രദ്ധാഹേതുനിരൂപണമ് വ്യാസ ഉവാച കദാചിദഥ കാലേ തു ദശപഞ്ചസമാ വിഭോ । പ്രാണിനാം കര്മവശതോ ന വവര്ഷ ശതക്രതുഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, പത്ത് പതിനഞ്ച് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ജീവികളുടെ കർമ്മഫലത്താൽ ഇന്ദ്രൻ മഴവർഷിച്ചില്ല.
അനാവൃഷ്ട്യാതിദുര്ഭിക്ഷമഭവത്ക്ഷയകാരകമ് । ഗഹേ ഗൃഹേ ശവാനാം തു സംഖ്യാ കര്തും ന ശക്യതേ
മഴക്കുറവുകൊണ്ട് അത്യന്തം കഠിനമായ ക്ഷാമം ഉണ്ടായി, അതിൽ നാശം വന്നു. ഓരോ വീട്ടിലും മരിച്ചവരുടെ എണ്ണം എണ്ണാൻ പോലും കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കേചിദശ്വാന്വരാഹാന്വാ ഭക്ഷയന്തി ക്ഷുധാര്ദിതാഃ । ശവാനി ച മനുഷ്യാണാം ഭക്ഷയന്ത്യപരേ ജനാഃ
ചിലർ വിശപ്പുകൊണ്ട് കുതിരകളെയും പന്നികളെയും തിന്നു; ചിലർ മനുഷ്യരുടെ ശവങ്ങൾ തിന്നു.
ബാലകം ബാലജനനീ സ്ത്രിയം പുരുഷ ഏവ ച । ഭക്ഷിതും ചലിതാഃ സര്വേ ക്ഷുധയാ പീഡിതാ നരാഃ
വിശപ്പിന്റെ വേദനയാൽ എല്ലാവരും കുട്ടികളെ, അമ്മമാരെ, സ്ത്രീകളെ, പുരുഷന്മാരെയും തിന്നാൻ ശ്രമിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാ ബഹവസ്തത്ര വിചാരം ചക്രുരുത്തമമ് । തപോധനോ ഗൌതമോഽസ്തി സ നഃ ഖേദം ഹരിഷ്യതി
അവിടെ അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു: 'തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ഗൗതമൻ ഇവിടെ ഉണ്ട്. അവൻ നമ്മുടെ കഷ്ടം മാറ്റും.'
സര്വൈര്മിലിത്വാ ഗന്തവ്യം ഗൌതമസ്യാശ്രമേഽധുനാ । ഗായത്രീജപസംസക്തഗൌതമസ്യാശ്രമേഽധുനാ
എല്ലാവരും ചേർന്ന് ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. ഗൗതമൻ ഗായത്രീ ജപത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ആശ്രമത്തിലേക്കാണ് പോകേണ്ടത്.
സുഭിക്ഷം ശ്രൂയതേ തത്ര പ്രാണിനോ ബഹവോ ഗതാഃ । ഏവം വിമൃശ്യ ഭൂദേവാഃ സാഗ്നിഹോത്രാഃ കുടുമ്ബിനഃ
അവിടെ സമൃദ്ധി ഉണ്ടെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്, അനേകം ജീവികൾ അവിടെ ചെന്നിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്ന ഗൃഹസ്ഥ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആലോചിച്ചു.
സഗോധനാഃ സദാസാശ്ച ഗൌതമസ്യാശ്രമം യയുഃ । പൂര്വദേശാദ്യയുഃ കേചിത്കേചിദ്ദക്ഷിണദേശതഃ
പശുക്കളും ദാസന്മാരും കൂട്ടി അവർ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. ചിലർ കിഴക്കുനിന്നും, ചിലർ തെക്കുനിന്നുമാണ് വന്നത്.
പാശ്ചാത്യാ ഔത്തരാഹാശ്ച നാനാദിഗ്ഭ്യഃ സമായയുഃ । ദൃഷ്ട്വാ സമാജം വിപ്രാണാം പ്രണനാമ സ ഗൌതമഃ
പശ്ചിമത്തിലും വടക്കിലും നിന്നുള്ളവർ വിവിധ ദിക്കുകളിൽ നിന്ന് എത്തി. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ കൂട്ടം കണ്ടപ്പോൾ ഗൗതമൻ അവരെ ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു.
ആസനാദ്യുപചാരൈശ്ച പൂജയാമാസ വാഡവാന് । ചകാര കുശലപ്രശ്നം തതശ്ചാഗമകാരണമ്
അവരെ ഇരിപ്പിടം നൽകി, യോജിച്ച വിരുന്ന് നൽകി ആദരിച്ചു. അവരുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു, പിന്നെ വരവിന്റെ കാരണം അന്വേഷിച്ചു.
തേ സര്വേ സ്വസ്വവൃത്താന്തം കഥയാമാസുരുത്സ്മയാഃ । ദൃഷ്ട്വാ താന്ദുഃഖിതാന്വിപ്രാനഭയം ദത്തവാന്മുനിഃ
അവരൊക്കെയും ദുഃഖത്തോടെ തങ്ങളുടെ അവസ്ഥ പറഞ്ഞു. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ദു:ഖം കണ്ട സന്യാസി അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
യുഷ്മാകമേതത്സദനം ഭവദ്ദാസോഽസ്മി സര്വഥാ । കാ ചിന്താ ഭവതാം വിപ്രാ മയി ദാസേ വിരാജതി
ഈ വീട് നിങ്ങളുടേതാണ്; ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിങ്ങളുടെ ദാസനാണ്. ഞാൻ ദാസനായി ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് ആശങ്കയുണ്ട് ബ്രാഹ്മണ്മാരേ?
ധന്യോഽഹമസ്മിന്സമയേ യൂയം സര്വേ തപോധനാഃ । യേഷാം ദര്ശനമാത്രേണ ദുഷ്കൃതം സുകൃതായതേ
ഈ സമയത്ത് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ മഹർഷിമാരേ, നിങ്ങളെ കാണുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ പാപങ്ങൾ സൽക്കർമങ്ങളായി മാറുന്നു.
തേ സര്വേ പാദരജസാ പാവയന്തി ഗൃഹം മമ । കോ മദന്യോ ഭവേദ്ധന്യോ ഭവതാം സമനുഗ്രഹാത്
നിങ്ങളുടെ പാദധൂളി കൊണ്ട് എന്റെ വീട് ശുദ്ധമാകുന്നു; നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു എന്നേക്കാൾ ഭാഗ്യവാനാരുണ്ടാവും?
സ്ഥേയം സര്വൈഃ സുഖേനൈവ സന്ധ്യാജപപരായണൈഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി സര്വാന്മമാശ്വാസ്യ ഗൌതമോ മുനിരാട് തതഃ
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ഇവിടെ തുടരൂ, സന്ധ്യാജപത്തിൽ ലയിച്ചുകൊണ്ട്. വ്യാസൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ എല്ലാവരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, മഹർഷി ഗൗതമൻ—
ഗായത്രീം പ്രാര്ഥയാമാസ ഭക്തിസന്നതകന്ധരഃ । നമോ ദേവി മഹാവിദ്യേ വേദമാതഃ പരാത്പരേ
ഭക്തിയോടെ തലകുനിഞ്ഞ്, ഗൗതമൻ ഗായത്രിയെ പ്രാർത്ഥിച്ചു: ദേവിയേ, മഹാവിദ്യയേ, വേദമാതാവേ, പരമോന്നതയേ, നമസ്കാരം.
വ്യാഹൃത്യാദിമഹാമന്ത്രരൂപേ പ്രണവരൂപിണി । സാമ്യാവസ്ഥാത്മികേ മാതര്നമോ ഹ്രീംകാരരൂപിണി
വ്യാഹൃതികളും മഹാമന്ത്രങ്ങളും രൂപമായവളേ, പ്രണവത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായവളേ, സമത്വത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ മാതാവേ, ഹ്രീം എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ രൂപമായവളേ, നമസ്കാരം.
സ്വാഹാസ്വധാസ്വരൂപേ ത്വാം നമാമി സകലാര്ഥദാമ് । ഭക്തകല്പലതാം ദേവീമവസ്ഥാത്രയസാക്ഷിണീമ്
സ്വാഹാ, സ്വധാ എന്നീ രൂപങ്ങളായവളേ, എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നൽകുന്നവളേ, ഭക്തർക്കു കാമദേനുവായ ദേവിയേ, അവസ്ഥത്രയങ്ങളുടെ സാക്ഷിയായവളേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
തുര്യാതീതസ്വരൂപാം ച സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ് । സര്വവേദാന്തസംവേദ്യാം സൂര്യമണ്ഡലവാസിനീമ്
നാലാമത്തെ അവസ്ഥയ്ക്കപ്പുറമായവളും സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിണിയും, എല്ലാ വേദാന്തങ്ങൾക്കുമൂലം അറിവാകുന്നവളും സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിൽ വസിക്കുന്നവളും ആകുന്നു.
പ്രാതര്ബാലാം രക്തവര്ണാം മധ്യാഹ്നേ യുവതീം പരാമ് । സായാഹ്നേ കൃഷ്ണവര്ണാം താം വൃദ്ധാം നിത്യം നമാമ്യഹമ്
പ്രഭാതത്തിൽ ചുവന്ന നിറമുള്ള ബാലയായി, ഉച്ചയ്ക്ക് ഉന്നതയുവതിയായി, സന്ധ്യാകാലത്ത് കറുത്തവളായി, എന്നും വയോധികയായി ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.