സ്ഥൂലദേഹോ ഭവേദ്ബ്രഹ്മാ ലിങ്ഗദേഹോ ഹരിഃ സ്മൃതഃ । രുദ്രസ്തു കാരണോ ദേഹസ്തുരീയാ ത്വഹമേവ ഹി
ബ്രഹ്മാവിന് സ്ഥൂലശരീരമാണ്, ഹരിക്ക് സൂക്ഷ്മശരീരമാണ്, രുദ്രന് കാരണശരീരമാണ്; എന്നാൽ നാലാമത്തേത് ഞാനാണ്.
സാമ്യാവസ്ഥാ തു യാ പ്രോക്താ സര്വാന്തര്യാമിരൂപിണീ । അത ഊര്ധ്വം പരം ബ്രഹ്മ മദ്രൂപം രൂപവര്ജിതമ്
സമത്വാവസ്ഥയെ എല്ലാ ജീവികളിലും ഉള്ളവളെന്നു പറയുന്നു; അതിനപ്പുറം രൂപരഹിതമായ പരബ്രഹ്മം, അതാണ് എന്റെ സ്വരൂപം.
നിര്ഗുണം സഗുണം ചേതി ദ്വിധാ മദ്രൂപമുച്യതേ । നിര്ഗുണം മായയാ ഹീനം സഗുണം മായയാ യുതമ്
എന്റെ രൂപം ഗുണങ്ങളോടെയും ഗുണങ്ങളില്ലാതെയും ഇരുപ്രകാരം പറയുന്നു; ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത് മായയില്ലാത്തതും, ഗുണങ്ങളുള്ളത് മായയോടുകൂടിയതുമാണ്.
സാഹം സര്വം ജഗത്സൃഷ്ട്വാ തദന്തഃ സമ്പ്രവിശ്യ ച । പ്രേരയാമ്യനിശം ജീവം യഥാകര്മ യഥാശ്രുതമ്
ഞാൻ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിച്ച് അതിനകത്ത് പ്രവേശിച്ച്, ഓരോ ജീവനും അവരുടെ പ്രവൃത്തിക്കും അറിവിനും അനുസരിച്ച് എപ്പോഴും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
സൃഷ്ടിസ്ഥിതിതിരോധാനേ പ്രേരയാമ്യഹമേവ ഹി । ബ്രഹ്മാണം ച തഥാ വിഷ്ണും രുദ്രം വൈ കാരണാത്മകമ്
സൃഷ്ടി, നില, ലയം എന്നിവയും, ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും കാരണസ്വഭാവമുള്ള രുദ്രനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് ഞാനേയാണ്.
മദ്ഭയാദ്വാതി പവനോ ഭീത്യാ സൂര്യശ്ച ഗച്ഛതി । ഇന്ദ്രാഗ്നിമൃത്യവസ്തദ്വത്സാഹം സര്വോത്തമാ സ്മൃതാ
എന്നെ ഭയന്ന് കാറ്റ് വീശുന്നു, സൂര്യനും ഭയന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും മരണനും അങ്ങനെ തന്നെ—അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എല്ലാറ്റിലും ഉത്തമയെന്നു പറയുന്നു.
മത്പ്രസാദാദ്ഭവദ്ഭിസ്തു ജയോ ലബ്ധോഽസ്തി സര്വഥാ । യുഷ്മാനഹം നര്തയാമി കാഷ്ഠപുത്തലികോപമാന്
എന്റെ കൃപയാൽ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും വിജയം ലഭിക്കുന്നു; ഞാൻ നിങ്ങളെ മരക്കൊച്ചകളെപ്പോലെ നൃത്തം ചെയ്യിക്കുന്നു.
കദാചിദ്ദേവവിജയം ദൈത്യാനാം വിജയം ക്വചിത് । സ്വതന്ത്രാ സ്വേച്ഛയാ സര്വം കുര്വേ കര്മാനുരോധതഃ
ഒരിക്കൽ ദേവന്മാർക്കും, മറ്റൊരിക്കൽ അസുരന്മാർക്കും വിജയം ലഭിക്കുന്നു; ഞാൻ സ്വതന്ത്രയായി, എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കർമ്മാനുസൃതമായി ചെയ്യുന്നു.
താം മാം സര്വാത്മികാം യൂയം വിസ്മൃത്യ നിജഗര്വതഃ । അഹങ്കാരാവൃതാത്മാനോ മോഹമാപ്താ ദുരന്തകമ്
നിങ്ങളുടെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ജീവികളിലും ഉള്ള എന്നെ മറന്ന്, അഹങ്കാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട മനസ്സോടെ നിങ്ങൾ വലിയ മായയിൽ അകപ്പെട്ടു.
അനുഗ്രഹം തതഃ കര്തും യുഷ്മദ്ദേഹാദനുത്തമമ് । നിഃസൃതം സഹസാ തേജോ മദീയം യക്ഷമിത്യപി
അതിനുശേഷം, നിങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ, എന്റെ അതിമഹത്തായ തേജസ് നിങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് യക്ഷനെന്ന രൂപത്തിൽ പെട്ടെന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
അതഃ പരം സര്വഭാവൈര്ഹിത്വാ ഗര്വം തു ദേഹജമ് । മാമേവ ശരണം യാത സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ്
അതിനാൽ, എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള ശരീരഗർവം ഉപേക്ഷിച്ച്, സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപമായ എന്നിൽ മാത്രം ശരണം പ്രാപിക്കുക.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്യാ ച മഹാദേവീ മൂലപ്രകൃതിരീശ്വരീ । അന്തര്ധാനം ഗതാ സദ്യോ ഭക്ത്യാ ദേവൈരഭിഷ്ടുതാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹാദേവിയും മൂലപ്രകൃതിയായ ഈശ്വരിയും, ദേവന്മാർ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ഉടനെ അദൃശ്യയായി.
തതഃ സര്വേ സ്വഗര്വം തു വിഹായ പദപങ്കജമ് । സമ്യഗാരാധയാമാസുര്ഭഗവത്യാഃ പരാത്പരമ്
അതിനുശേഷം എല്ലാവരും സ്വന്തം ഗർവം ഉപേക്ഷിച്ച്, പരമമായ ദേവിയുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ ശരിയായി ആരാധിച്ചു.
ത്രിസന്ധ്യം സര്വദാ സര്വേ ഗായത്രീജപതത്പരാഃ । യജ്ഞഭാഗാദിഭിഃ സര്വേ ദേവീം നിത്യം സിഷേവിരേ
എല്ലാവരും ദിവസത്തിൽ മൂന്നു സന്ധ്യകളിലും ഗായത്രി ജപത്തിൽ താല്പര്യം പുലർത്തി, യജ്ഞഭാഗാദികളാൽ ദേവിയെ എപ്പോഴും സേവിച്ചു.
ഏവം സത്യയുഗേ സര്വേ ഗായത്രീജപതത്പരാഃ । താരഹൃല്ലേഖയോശ്ചാപി ജപേ നിഷ്ണാതമാനസാഃ
സത്യയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും ഗായത്രീ ജപത്തിൽ മുഴുകിയവരായിരുന്നു. താരയും ഹൃല്ലേഖയും ജപിക്കാൻ അവരുടെ മനസ്സ് വളരെ നിപുണമായിരുന്നു.
ന വിഷ്ണൂപാസനാ നിത്യാ വേദേനോക്താ തു കുത്രചിത് । ന വിഷ്ണുദീക്ഷാ നിത്യാസ്തി ശിവസ്യാപി തഥൈവ ച
വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നത് സ്ഥിരമായിരുന്നില്ല, വേദങ്ങളിൽ എവിടെയും അതിന് നിർദ്ദേശമില്ല. വിഷ്ണുവിന്റെ ദീക്ഷയും ശിവന്റെ ദീക്ഷയും സ്ഥിരമായിരുന്നില്ല.
ഗായത്ര്യുപാസനാ നിത്യാ സര്വവേദൈഃ സമീരിതാ । യയാ വിനാ ത്വധഃപാതോ ബ്രാഹ്മണസ്യാസ്തി സര്വഥാ
ഗായത്രീ ഉപാസന മാത്രം എല്ലാവേദങ്ങളും ശാശ്വതമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അതില്ലാതെ ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും താഴ്ന്ന നിലയിലാകും.
താവതാ കൃതകൃത്യത്വം നാന്യാപേക്ഷാ ദ്വിജസ്യ ഹി । ഗായത്രീമാത്രനിഷ്ണാതോ ദ്വിജോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത്
ഇതിൽ മാത്രം ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ കടമ നിറവേറ്റുന്നു, മറ്റൊന്നും ആവശ്യമില്ല. ഗായത്രീയിൽ പൂർണ്ണമായും പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ മോക്ഷം നേടും.
കുര്യാദന്യന്ന വാ കുര്യാദിതി പ്രാഹ മനുഃ സ്വയമ് । വിഹായ താം തു ഗായത്രീം വിഷ്ണൂപാസ്തിപരായണഃ
മറ്റു കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാമോ വേണ്ടയോ എന്ന് മനു സ്വയം പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഗായത്രീ ഉപേക്ഷിച്ച് വിഷ്ണു ഭക്തിയിൽ മുഴുകുകയാണെങ്കിൽ,
ശിവോപാസ്തിരതോ വിപ്രോ നരകം യാതി സര്വഥാ । തസ്മാദാദ്യയുഗേ രാജന് ഗായത്രീജപതത്പരാഃ । ദേവീപദാമ്ബുജരതാ ആസന്സര്വേ ദ്വിജോത്തമാഃ
അല്ലെങ്കിൽ ശിവാരാധനക്ക് വേണ്ടി ആണെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണൻ ഉറപ്പായും നരകത്തിൽ പോകും. അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, ആദിയുഗത്തിൽ എല്ലാ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണരും ഗായത്രീ ജപത്തിൽ മുഴുകി, ദേവിയുടെ പാദപങ്കജങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ ആയിരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാദീനാം ഗായത്രീഭിന്നാന്യദേവോപാസനാശ്രദ്ധാഹേതുനിരൂപണമ് വ്യാസ ഉവാച കദാചിദഥ കാലേ തു ദശപഞ്ചസമാ വിഭോ । പ്രാണിനാം കര്മവശതോ ന വവര്ഷ ശതക്രതുഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, പത്ത് പതിനഞ്ച് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ജീവികളുടെ കർമ്മഫലത്താൽ ഇന്ദ്രൻ മഴവർഷിച്ചില്ല.
അനാവൃഷ്ട്യാതിദുര്ഭിക്ഷമഭവത്ക്ഷയകാരകമ് । ഗഹേ ഗൃഹേ ശവാനാം തു സംഖ്യാ കര്തും ന ശക്യതേ
മഴക്കുറവുകൊണ്ട് അത്യന്തം കഠിനമായ ക്ഷാമം ഉണ്ടായി, അതിൽ നാശം വന്നു. ഓരോ വീട്ടിലും മരിച്ചവരുടെ എണ്ണം എണ്ണാൻ പോലും കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കേചിദശ്വാന്വരാഹാന്വാ ഭക്ഷയന്തി ക്ഷുധാര്ദിതാഃ । ശവാനി ച മനുഷ്യാണാം ഭക്ഷയന്ത്യപരേ ജനാഃ
ചിലർ വിശപ്പുകൊണ്ട് കുതിരകളെയും പന്നികളെയും തിന്നു; ചിലർ മനുഷ്യരുടെ ശവങ്ങൾ തിന്നു.
ബാലകം ബാലജനനീ സ്ത്രിയം പുരുഷ ഏവ ച । ഭക്ഷിതും ചലിതാഃ സര്വേ ക്ഷുധയാ പീഡിതാ നരാഃ
വിശപ്പിന്റെ വേദനയാൽ എല്ലാവരും കുട്ടികളെ, അമ്മമാരെ, സ്ത്രീകളെ, പുരുഷന്മാരെയും തിന്നാൻ ശ്രമിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാ ബഹവസ്തത്ര വിചാരം ചക്രുരുത്തമമ് । തപോധനോ ഗൌതമോഽസ്തി സ നഃ ഖേദം ഹരിഷ്യതി
അവിടെ അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു: 'തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ഗൗതമൻ ഇവിടെ ഉണ്ട്. അവൻ നമ്മുടെ കഷ്ടം മാറ്റും.'
സര്വൈര്മിലിത്വാ ഗന്തവ്യം ഗൌതമസ്യാശ്രമേഽധുനാ । ഗായത്രീജപസംസക്തഗൌതമസ്യാശ്രമേഽധുനാ
എല്ലാവരും ചേർന്ന് ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. ഗൗതമൻ ഗായത്രീ ജപത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ആശ്രമത്തിലേക്കാണ് പോകേണ്ടത്.
സുഭിക്ഷം ശ്രൂയതേ തത്ര പ്രാണിനോ ബഹവോ ഗതാഃ । ഏവം വിമൃശ്യ ഭൂദേവാഃ സാഗ്നിഹോത്രാഃ കുടുമ്ബിനഃ
അവിടെ സമൃദ്ധി ഉണ്ടെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്, അനേകം ജീവികൾ അവിടെ ചെന്നിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്ന ഗൃഹസ്ഥ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആലോചിച്ചു.
സഗോധനാഃ സദാസാശ്ച ഗൌതമസ്യാശ്രമം യയുഃ । പൂര്വദേശാദ്യയുഃ കേചിത്കേചിദ്ദക്ഷിണദേശതഃ
പശുക്കളും ദാസന്മാരും കൂട്ടി അവർ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. ചിലർ കിഴക്കുനിന്നും, ചിലർ തെക്കുനിന്നുമാണ് വന്നത്.
പാശ്ചാത്യാ ഔത്തരാഹാശ്ച നാനാദിഗ്ഭ്യഃ സമായയുഃ । ദൃഷ്ട്വാ സമാജം വിപ്രാണാം പ്രണനാമ സ ഗൌതമഃ
പശ്ചിമത്തിലും വടക്കിലും നിന്നുള്ളവർ വിവിധ ദിക്കുകളിൽ നിന്ന് എത്തി. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ കൂട്ടം കണ്ടപ്പോൾ ഗൗതമൻ അവരെ ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു.
ആസനാദ്യുപചാരൈശ്ച പൂജയാമാസ വാഡവാന് । ചകാര കുശലപ്രശ്നം തതശ്ചാഗമകാരണമ്
അവരെ ഇരിപ്പിടം നൽകി, യോജിച്ച വിരുന്ന് നൽകി ആദരിച്ചു. അവരുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു, പിന്നെ വരവിന്റെ കാരണം അന്വേഷിച്ചു.