ബാലശീതാംശമുകുടാം വസ്ത്രാന്തര്വ്യഞ്ജിതസ്തനീമ് । ചതുര്ഭിര്വരഹസ്തൈസ്തു വരപാശാങ്കുശാഭയാന്
അവളുടെ തലയിൽ ബാലചന്ദ്രം അലങ്കരിച്ച കിരീടം, വസ്ത്രത്തിനകത്ത് സൂക്ഷ്മമായി കാണുന്ന വക്ഷോഭാഗം, നാലു കൈകളിൽ വരം, പാശം, അങ്കുശം, അഭയമുദ്ര എന്നിവയും ഉണ്ട്.
ദധാനാം രമണീയാങ്ഗീം കോമലാങ്ഗലതാം ശിവാമ് । ഭക്തകല്പദ്രുമാമമ്ബാം നാനാഭൂഷണഭൂഷിതാമ്
അവളുടെ രൂപം മനോഹരവും സുന്ദരവുമാണ്, മൃദുലമായ അവയവങ്ങൾ, മംഗളസ്വരൂപിണി, ഭക്തർക്കു വേണ്ടതൊക്കെ നൽകുന്ന അമ്മ, വിവിധാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ത്രിനേത്രാം മല്ലികാമാലാകബരീജൂടശോഭിതാമ് । ചതുര്ദിക്ഷു ചതുര്വേദൈര്മൂര്തിമദ്ഭിരഭിഷ്ടുതാമ്
അവൾക്ക് മൂന്നു കണ്ണുകളുണ്ട്, മല്ലികാമാലയും കുമ്പളപ്പൂക്കളും ചൂടിയ മുടിയിലും, നാലു ദിക്കുകളിലും നാലു വേദങ്ങൾ ദേഹധാരികളായി അവളെ സ്തുതിക്കുന്നു.
ദന്തച്ഛടാഭിരഭിതഃ പദ്മരാഗീകൃതക്ഷമാമ് । പ്രസന്തസ്മേരവദനാം കോടികന്ദര്പസുന്ദരാമ്
അവളുടെ പല്ലുകളുടെ പ്രകാശം ചുറ്റും പടർന്ന് ഭൂമിയെ പദ്മരാഗംപോലെ ചുവപ്പാക്കി, അവളുടെ മുഖം ശാന്തവും പുഞ്ചിരിയോടെയും, കോടികാമദേവന്മാരേക്കാൾ മനോഹരവുമാണ്.
രക്താമ്ബരപരീധാനാം രക്തചന്ദനചര്ചിതാമ് । ഉമാഭിധാനാം പുരതോ ദേവീം ഹൈമവതീം ശിവാമ്
ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചും ചുവന്ന ചന്ദനം പുരട്ടിയുമാണ് അവൾ, ഉമ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ഹിമവാന്റെ മകളായ ദേവി അവിടെ ഭാസുരയായി നില്ക്കുന്നു.
നിര്വ്യാജകരുണാമൂര്തിം സര്വകാരണകാരണാമ് । ദദര്ശ വാസവസ്തത്ര പ്രേമഗദ്ഗദിതാന്തരഃ
കപടമില്ലാത്ത കാരുണ്യത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ, എല്ലാറ്റിനും കാരണം ആയ, അവിടെ വാസവൻ അവളെ കാണുമ്പോൾ ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞു.
പ്രേമാശ്രുപൂര്ണനയനോ രോമാഞ്ചിതതനുസ്തതഃ । ദണ്ഡവത്പ്രണനാമാഥ പാദയോര്ജഗദീശിതുഃ
സ്നേഹത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളും, ആനന്ദത്തിൽ വിറയുന്ന ശരീരവും, പിന്നെ അവൻ ലോകനാഥയുടെ പാദങ്ങളിൽ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു.
തുഷ്ടാവ വിവിധൈഃ സ്തോത്രൈര്ഭക്തിസന്നതകന്ധരഃ । ഉവാച പരമപ്രീതഃ കിമിദം യക്ഷമിത്യപി
ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി, വിവിധസ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അവളെ സ്തുതിച്ചു; അതീവ സന്തോഷത്തോടെ, 'ഈ അത്ഭുതം എന്താണ്?' എന്നു ചോദിച്ചു.
പ്രാദുര്ഭൂതം ച കസ്മാത്തദ്വദ സര്വം സുശോഭനേ । ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രോവാച കരുണാര്ണവാ
'ഇത് എങ്ങനെ, എന്തുകൊണ്ടാണ് പ്രത്യക്ഷമായത്? എല്ലാം പറയൂ, സുന്ദരിയേ.' എന്ന വാക്കുകൾ കേട്ട്, കാരുണ്യസാഗരം സംസാരിച്ചു.
രൂപം മദീയം ബ്രഹ്മൈതത്സര്വകാരണകാരണമ് । മായാധിഷ്ഠാനഭൂതം തു സര്വസാക്ഷി നിരാമയമ്
'എന്റെ ഈ രൂപം ബ്രഹ്മമാണ്, എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്നത്; മായയുടെ അടിസ്ഥാനമായും, എല്ലാറ്റിനും സാക്ഷിയായും, രോഗരഹിതമായും നില്ക്കുന്നു.'
സര്വേ വേദാ യത്പദമാമനന്തി തപാംസി സര്വാണി ച യദ്വദന്തി । യദിച്ഛന്തോ ബ്രഹ്മചര്യം ചരന്തി തത്തേ പദം സംഗ്രഹേണ ബ്രവീമി
'എല്ലാ വേദങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കുന്ന സ്ഥിതിയും, എല്ലാ തപസ്സുകളും ലക്ഷ്യമിടുന്നതും, ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ കഴിയുന്നവരുടെ ലക്ഷ്യവുമാണ് അത്; ആ സ്ഥിതി ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയാം.'
ഓമിത്യേകാക്ഷരം ബ്രഹ്മ തദേവാഹുശ്ച ഹ്രീംമയമ് । ദ്വേ ബീജേ മമ മന്ത്രൌ സ്തോ മുഖ്യത്വേന സുരോത്തമ
'ഏകാക്ഷരമായ ഓം ബ്രഹ്മമാണ്; അതിനെ ഹ്രീം എന്നാക്ഷരവും ചേർന്നതാണെന്നും പറയുന്നു. ഈ രണ്ട് ബീജങ്ങൾ എന്റെ മന്ത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്, ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.'
ഭാഗദ്വയവതീ യസ്മാത്സൃജാമി സകലം ജഗത് । തത്രൈകഭാഗഃ സമ്പ്രോക്തഃ സച്ചിദാനന്ദനാമകഃ
'രണ്ടു ഭാഗങ്ങൾ എന്നിൽ ഉള്ളതിനാൽ ഞാൻ സകല ലോകവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിൽ ഒന്നിനെ സചിദാനന്ദം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.'
മായാപ്രകൃതിസംജ്ഞസ്തു ദ്വിതീയോ ഭാഗ ഈരിതഃ । സാ ച മായാ പരാ ശക്തിഃ ശക്തിമത്യഹമീശ്വരീ
'മായയും പ്രകൃതിയും എന്നറിയപ്പെടുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം, അതാണ് എന്റെ പരാശക്തി; ആ ശക്തിയുള്ളവളാണ് ഞാൻ, ഈശ്വരിയായ ദേവി.'
ചന്ദ്രസ്യ ചന്ദ്രികേവേയം മമാഭിന്നത്വമാഗതാ । സാമ്യാവസ്ഥാത്മികാ ചൈഷാ മായാ മമ സുരോത്തമ
'ചന്ദ്രനും അവന്റെ പ്രകാശവും എങ്ങനെ വേർതിരിക്കാനാവില്ലയോ, അതുപോലെ ഈ മായയും എന്നിൽ നിന്ന് വേറല്ല. സമതാവസ്ഥയിലുള്ള മായയാണ് എന്റെ സ്വഭാവം, ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.'
പ്രലയേ സര്വജഗതോ മദഭിന്നൈവ തിഷ്ഠതി । പ്രാണികര്മപരീപാകവശതഃ പുനരേവ ഹി
'പ്രളയകാലത്ത് സകലലോകങ്ങളും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അവൾ എന്നിൽ നിന്ന് വേറല്ലാതെ നില്ക്കുന്നു; പിന്നെ ജീവികളുടെ കർമ്മഫലപ്രാപ്തിക്കനുസരിച്ച് അവൾ വീണ്ടും പ്രകടമാകുന്നു.'
രൂപം തദേവമവ്യക്തം വ്യക്തീഭാവമുപൈതി ച । അന്തര്മുഖാ തു യാവസ്ഥാ സാ മായേത്യഭിധീയതേ
അപ്രത്യക്ഷമായ ആ രൂപം പിന്നീട് പ്രകടമാകുന്നു; അകത്തുള്ള അവസ്ഥയെ മായയെന്നു വിളിക്കുന്നു.
ബഹിര്മുഖാ തു യാ മായാ തമഃശബ്ദേന സോച്യതേ । ബഹിര്മുഖാത്തമോരൂപാജ്ജായതേ സത്ത്വസമ്ഭവഃ
പുറത്തേക്ക് തിരിയുന്ന മായയെ ഇരുണ്ടതെന്നു പറയുന്നു; ആ പുറം ഇരുണ്ടതിൽ നിന്നാണ് സത്ത്വം ഉദയിക്കുന്നത്.
രജോഗുണസ്തദൈവ സ്യാത്സര്ഗാദൌ സുരസത്തമ । ഗുണത്രയാത്മകാഃ പ്രോക്താ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ രാജസ്ഗുണം ഉദിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും മൂന്നു ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടുള്ളവരാണെന്ന് പറയുന്നു.
രജോഗുണാധികോ ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുഃ സത്ത്വാധികോ ഭവേത് । തമോഗുണാധികോ രുദ്രഃ സര്വകാരണരൂപധൃക്
ബ്രഹ്മാവിന് രാജസ്ഗുണം കൂടുതലാണ്, വിഷ്ണുവിന് സത്ത്വം കൂടുതലാണ്, രുദ്രന് തമോഗുണം കൂടുതലാണ്; അവൻ എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്ന രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്ഥൂലദേഹോ ഭവേദ്ബ്രഹ്മാ ലിങ്ഗദേഹോ ഹരിഃ സ്മൃതഃ । രുദ്രസ്തു കാരണോ ദേഹസ്തുരീയാ ത്വഹമേവ ഹി
ബ്രഹ്മാവിന് സ്ഥൂലശരീരമാണ്, ഹരിക്ക് സൂക്ഷ്മശരീരമാണ്, രുദ്രന് കാരണശരീരമാണ്; എന്നാൽ നാലാമത്തേത് ഞാനാണ്.
സാമ്യാവസ്ഥാ തു യാ പ്രോക്താ സര്വാന്തര്യാമിരൂപിണീ । അത ഊര്ധ്വം പരം ബ്രഹ്മ മദ്രൂപം രൂപവര്ജിതമ്
സമത്വാവസ്ഥയെ എല്ലാ ജീവികളിലും ഉള്ളവളെന്നു പറയുന്നു; അതിനപ്പുറം രൂപരഹിതമായ പരബ്രഹ്മം, അതാണ് എന്റെ സ്വരൂപം.
നിര്ഗുണം സഗുണം ചേതി ദ്വിധാ മദ്രൂപമുച്യതേ । നിര്ഗുണം മായയാ ഹീനം സഗുണം മായയാ യുതമ്
എന്റെ രൂപം ഗുണങ്ങളോടെയും ഗുണങ്ങളില്ലാതെയും ഇരുപ്രകാരം പറയുന്നു; ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത് മായയില്ലാത്തതും, ഗുണങ്ങളുള്ളത് മായയോടുകൂടിയതുമാണ്.
സാഹം സര്വം ജഗത്സൃഷ്ട്വാ തദന്തഃ സമ്പ്രവിശ്യ ച । പ്രേരയാമ്യനിശം ജീവം യഥാകര്മ യഥാശ്രുതമ്
ഞാൻ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിച്ച് അതിനകത്ത് പ്രവേശിച്ച്, ഓരോ ജീവനും അവരുടെ പ്രവൃത്തിക്കും അറിവിനും അനുസരിച്ച് എപ്പോഴും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
സൃഷ്ടിസ്ഥിതിതിരോധാനേ പ്രേരയാമ്യഹമേവ ഹി । ബ്രഹ്മാണം ച തഥാ വിഷ്ണും രുദ്രം വൈ കാരണാത്മകമ്
സൃഷ്ടി, നില, ലയം എന്നിവയും, ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും കാരണസ്വഭാവമുള്ള രുദ്രനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് ഞാനേയാണ്.
മദ്ഭയാദ്വാതി പവനോ ഭീത്യാ സൂര്യശ്ച ഗച്ഛതി । ഇന്ദ്രാഗ്നിമൃത്യവസ്തദ്വത്സാഹം സര്വോത്തമാ സ്മൃതാ
എന്നെ ഭയന്ന് കാറ്റ് വീശുന്നു, സൂര്യനും ഭയന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും മരണനും അങ്ങനെ തന്നെ—അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എല്ലാറ്റിലും ഉത്തമയെന്നു പറയുന്നു.
മത്പ്രസാദാദ്ഭവദ്ഭിസ്തു ജയോ ലബ്ധോഽസ്തി സര്വഥാ । യുഷ്മാനഹം നര്തയാമി കാഷ്ഠപുത്തലികോപമാന്
എന്റെ കൃപയാൽ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും വിജയം ലഭിക്കുന്നു; ഞാൻ നിങ്ങളെ മരക്കൊച്ചകളെപ്പോലെ നൃത്തം ചെയ്യിക്കുന്നു.
കദാചിദ്ദേവവിജയം ദൈത്യാനാം വിജയം ക്വചിത് । സ്വതന്ത്രാ സ്വേച്ഛയാ സര്വം കുര്വേ കര്മാനുരോധതഃ
ഒരിക്കൽ ദേവന്മാർക്കും, മറ്റൊരിക്കൽ അസുരന്മാർക്കും വിജയം ലഭിക്കുന്നു; ഞാൻ സ്വതന്ത്രയായി, എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കർമ്മാനുസൃതമായി ചെയ്യുന്നു.
താം മാം സര്വാത്മികാം യൂയം വിസ്മൃത്യ നിജഗര്വതഃ । അഹങ്കാരാവൃതാത്മാനോ മോഹമാപ്താ ദുരന്തകമ്
നിങ്ങളുടെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ജീവികളിലും ഉള്ള എന്നെ മറന്ന്, അഹങ്കാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട മനസ്സോടെ നിങ്ങൾ വലിയ മായയിൽ അകപ്പെട്ടു.
അനുഗ്രഹം തതഃ കര്തും യുഷ്മദ്ദേഹാദനുത്തമമ് । നിഃസൃതം സഹസാ തേജോ മദീയം യക്ഷമിത്യപി
അതിനുശേഷം, നിങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ, എന്റെ അതിമഹത്തായ തേജസ് നിങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് യക്ഷനെന്ന രൂപത്തിൽ പെട്ടെന്ന് പുറത്ത് വന്നു.