തദാ സ സമരേ രാജാ സുരഥഃ ശത്രുഭിര്ജിതഃ । അമാത്യൈര്മന്ത്രിഭിശ്ചൈവ തസ്യ കോശഗതം ധനമ്
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ രാജാവ് സുരഥൻ ശത്രുക്കളാൽ തോറ്റു. അവന്റെ മന്ത്രിമാരും ഉപദേശകരും രാജാവിന്റെ ധനഭണ്ഡാരത്തിലെ മുഴുവൻ സമ്പത്തും എടുത്തെടുത്തു.
ഹൃതം സര്വമശേഷേണ തദാതപ്യത ഭൂമിപഃ । നിഷ്കാസിതശ്ച നഗരാത്സ രാജാ പരമദ്യുതിഃ
അവന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും പൂർണ്ണമായും കവർന്നെടുത്തു. അതിനുശേഷം അതീവ തേജസ്സുള്ള ആ രാജാവിനെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
ജഗാമാശ്വമഥാരുഹ്യ മൃഗയാമിഷതോ വനമ് । ഏകാകീ വിജനേഽരണ്യേ ബഭ്രാമോദ്ഭ്രാന്തമാനസഃ
അവൻ കുതിര കയറി കാട്ടിൽ വേട്ടക്കായി പോയി. ഒരുത്തനായി, ശൂന്യമായ വനത്തിൽ, മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്കയോടെ അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു.
മുനേഃ കസ്യചിദാഗത്യ സ്വാശ്രമം ശാന്തമാനസഃ । പ്രശാന്തജന്തുസംയുക്തം മുനിശിഷ്യഗണൈര്യുതമ്
അവൻ ഒരു മഹർഷിയുടെ ശാന്തമായ ആശ്രമത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ സമാധാനമുള്ള ജീവികളും, മুনি ശിഷ്യന്മാരുടെ കൂട്ടവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉവാസ കഞ്ചിത്കാലം സ രാജാ പരമശോഭനേ । ആശ്രമേ മുനിവര്യസ്യ ദീര്ഘദൃഷ്ടേഃ സുമേധസഃ
അവിടെ ദീർഘദർശിയായ സുമേധസ് മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ ആ രാജാവ് കുറേ നാളുകൾ താമസിച്ചു.
ഏകദാ സ മഹീപാലോ മുനിം പൂജാവസാനകേ । കാലേ ഗത്വാ പ്രണമ്യാശു പപ്രച്ഛ വിനയാന്വിതഃ
ഒരു ദിവസം, രാജാവ് മഹർഷിയുടെ പൂജ കഴിഞ്ഞ സമയത്ത് അടുത്ത് ചെന്നു, വന്ദനം ചെയ്ത് വിനയപൂർവ്വം ഒരു ചോദ്യം ചോദിച്ചു.
മുനേ മമ മനോദുഃഖം ബാധതേ ചാധിസമ്ഭവമ് । ജ്ഞാതതത്ത്വസ്യ ഭൂദേവ നിഷ്പ്രജ്ഞസ്യ ച സന്തതമ്
മഹർഷേ, എനിക്ക് സത്യം അറിയാമെങ്കിലും, സന്താനമൊന്നുമില്ലെങ്കിലും, എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള ദുഃഖം എന്നെ എപ്പോഴും വേദനിപ്പിക്കുന്നു.
ശത്രുഭിര്നിര്ജിതസ്യാപി ഹൃതരാജ്യസ്യ സര്വശഃ । തഥാപി തേഷു മനസി മമത്വം ജായതേ സ്ഫുടമ്
ശത്രുക്കൾ എന്നെ ജയിച്ചും, എന്റെ രാജ്യം മുഴുവനും നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും, അവയോട് എന്റെ മനസ്സിൽ ഇപ്പോഴും മമതയുണ്ടാകുന്നു.
കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി കഥം ശര്മ ലഭേ മുനേ । ത്വദനുഗ്രഹമാശാസേ വദ വേദവിദാം വര
ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? എങ്ങനെ ശാന്തി നേടാം മഹർഷേ? ഞാൻ നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നു—വേദജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോരാൾ, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
മുനിരുവാച ആകര്ണയ മഹീപാല മഹാശ്ചര്യകരം പരമ് । ദേവീമാഹാത്മ്യമതുലം സര്വകാമപ്രദം പരമ്
മഹർഷി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ കേൾക്കൂ, അത്ഭുതകരമായും ഉത്തമവുമായ ദേവിയുടെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം. അവൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നവളാണ്.
ജഗന്മയീ മഹാമായാ വിഷ്ണുബ്രഹ്മഹരോദ്ഭവാ । സാ ബലാദപഹൃത്യൈവ ജന്തൂനാം മാനസാനി ഹി
സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന മഹാമായ ദേവി, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാ, ശിവൻ എന്നിവരിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവളാണ്. അവൾ ജീവികളുടെ മനസ്സുകൾ ശക്തിയായി പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
മോഹായ പ്രതിസംയച്ഛേദിതി ജാനീഹി ഭൂമിപ । സാ സൃജത്യഖിലം വിശ്വം സാ പാലയതി സര്വദാ
രാജാവേ, അവൾ ജീവികളുടെ മനസ്സുകൾ മോഹത്തിനായി നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം. അവൾ ഈ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കുകയും എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സംഹാരേ ഹരരൂപേണ സംഹരത്യേവ ഭൂമിപ । കാമദാത്രീ മഹാമായാ കാലരാത്രിര്ദുരത്യയാ
ലോകം ലയിക്കുന്നപ്പോൾ, ശിവന്റെ രൂപത്തിൽ അവൾ എല്ലാം തിരിച്ചെടുക്കുന്നു. ആ മഹാമായ ദേവി, ആഗ്രഹങ്ങൾ നല്കുന്നവളും, അതിജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള കാലരാത്രിയുമാണ്.
വിശ്വസംഹാരിണീ കാലീ കമലാ കമലാലയാ । തസ്യാം സര്വം ജഗജ്ജാതം തസ്യാം വിശ്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ലോകം സംഹരിക്കുന്നവളായ കാളി, കമലയും കമലാലയയും ആകുന്ന ദേവി, അവളിൽ നിന്നാണ് ഈ ലോകം ജനിക്കുന്നത്, അവളിൽ തന്നെയാണ് സകലവും നിലനിൽക്കുന്നത്.
ലയമേഷ്യതി തസ്യാം ച തസ്മാത്സൈവ പരാത്പരാ । തസ്യാ ദേവ്യാഃ പ്രസാദശ്ച യസ്യോപരി ഭവേന്നൃപ । സ ഏവ മോഹമത്യേതി നാന്യഥാ ധരണീപതേ
എല്ലാം അവളിൽ ലയിക്കും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവൾ പരമമായ പരമാത്മാവാണ്. രാജാവേ, ആ ദേവിയുടെ കൃപ ലഭിക്കുന്നവൻ മാത്രമേ മോഹം അതിജയിക്കാൻ കഴിയൂ—അല്ലാതെ മറ്റെന്തിനാലും കഴിയില്ല.
ദേവീമാഹാത്മ്യേ മധുകൈടഭവധവര്ണനമ് രാജോവാച കാ സാ ദേവീ ത്വയാ പ്രോക്താ ബ്രൂഹി കാലവിദാം വര । കാ മോഹയതി സത്ത്വാനി കാരണം കിം ഭവേദ് ദ്വിജ
ദേവിയുടെ മഹത്വത്തിൽ മധു-കൈടഭന്മാരെ വധിച്ചതിന്റെ വിവരണം. രാജാവ് ചോദിച്ചു: മഹർഷേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ ആ ദേവി ആരാണ്? കാലത്തെ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോരാൾ, ദയവായി പറയൂ. ആരാണ് ജീവികളെ മോഹിപ്പിക്കുന്നത്? അതിന് കാരണമെന്താണ്, ദ്വിജനേ?
കസ്മാദുത്പദ്യതേ ദേവീ കിംരൂപാ സാ കിമാത്മികാ । സര്വമാഖ്യാഹി ഭൂദേവ കൃപയാ മമ സര്വതഃ
ദേവി എവിടെ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്? അവളുടെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്? സ്വഭാവം എന്താണ്? ഭൂദേവനേ, ദയവായി എല്ലാം പൂർണ്ണമായി എന്നോട് പറയൂ.
മുനിരുവാച രാജന് ദേവ്യാഃ സ്വരൂപം തേ വര്ണയാമി നിശാമയ । യഥാ ചോത്പതിതാ ദേവീ യേന വാ സാ ജഗന്മയീ
മഹർഷി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ദേവിയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറയുന്നു. അവൾ എങ്ങനെയാണ് ഉദിച്ചത്, ആരാൽ ഉദിച്ചുവെന്നതും, ലോകത്തിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവിയെക്കുറിച്ചും കേൾക്കൂ.
യദാ നാരായണോ ദേവോ വിശ്വം സംഹൃത്യ യോഗരാട് । ആസ്തീര്യ ശേഷം ഭഗവാന് സമുദ്രേ നിദ്രിതോഽഭവത്
യോഗത്തിന്റെ അധിപതിയായ നാരായണൻ സർവ്വലോകവും ഒറ്റയടിക്ക് പിൻവലിച്ചപ്പോൾ, ഭഗവാൻ ശേഷനെന്ന പാമ്പിനെ സമുദ്രത്തിൽ വിരിച്ച് അതിന്മേൽ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു.
തദാ പ്രസ്വാപവശഗോ ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ । തത്കര്ണമലസഞ്ജാതൌ ദാനവൌ മധുകൈടഭൌ
അപ്പോൾ ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനൻ ആഴമായ ഉറക്കത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നതിനാൽ, അവന്റെ ചെവിയിൽ നിന്നു പിറന്ന മധു, കൈടഭൻ എന്ന ദാനവന്മാർ ഉദിച്ചുവന്നു.
ബ്രഹ്മാണം ഹന്തുമുദ്യുക്തൌ ദാനവൌ ഘോരരൂപിണൌ । തദാ കമലജോ ദേവോ ദൃഷ്ട്വാ തൌ മധുകൈടഭൌ
ഭയങ്കരമായ രൂപമുള്ള ആ ദാനവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു. അപ്പോൾ കമലത്തിൽ ജനിച്ച ദേവൻ മധു, കൈടഭൻ എന്നിവരെ കണ്ടു.
നിദ്രിതം ദേവദേവേശം ചിന്താമാപ ദുരത്യയാമ് । നിദ്രിതോ ഭഗവാനീശോ ദാനവൌ ച ദുരാസദൌ
ദേവദേവന്മാരുടെ പ്രഭു ഉറക്കത്തിലായിരുന്നു; അതേസമയം, ആ ക്രൂരവും സമീപിക്കാനാവാത്തതുമായ ദാനവന്മാർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അപ്പോൾ കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന് അതികഠിനമായ ചിന്തയുണ്ടായി.
കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി കഥം ശര്മ ലഭേ ഹ്യഹമ് । ഏവം ചിന്തയതസ്തസ്യ പദ്യയോനേര്മഹാത്മനഃ
"ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? എവിടേക്ക് പോകണം? എങ്ങനെ രക്ഷ നേടാം?"—ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ ആലോചിച്ചു.
ബുദ്ധിഃ പ്രാദൂരഭൂത്താത തദാ കാര്യപ്രസാധിനീ । യസ്യാ വശം ഗതോ ദേവോ നിദ്രിതോ ഭഗവാന് ഹരിഃ
അപ്പോൾ, പ്രിയനായവാ, അവനിൽ ഒരു ഉചിതമായ ചിന്ത ഉദിച്ചു—ആ ചിന്തയുടെ ശക്തിയാൽ ഭഗവാൻ ഹരിയും ഉറക്കത്തിലായിരിക്കുന്നു.
താം ദേവീം ശരണം യാമി നിദ്രാം സര്വപ്രസൂതികാമ് । ബ്രഹ്മോവാച ദേവി ദേവി ജഗദ്ധാത്രി ഭക്താഭീഷ്ടഫലപ്രദേ
സർവ്വസൃഷ്ടിക്ക് കാരണമായ നിദ്രാദേവിയെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ദേവി, ദേവി, ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവളേ, ഭക്തന്മാരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂരിപ്പിക്കുന്നവളേ,
ജഗന്മായേ മഹാമായേ സമുദ്രശയനേ ശിവേ । ത്വദാജ്ഞാവശഗാഃ സര്വേ സ്വസ്വകാര്യവിധായിനഃ
ലോകമോഹിനിയായ മഹാമായേ, സമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന ശിവേ, എല്ലാവരും നിന്റെ ആജ്ഞക്ക് കീഴിലാണ്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ദൗത്യം നിർവഹിക്കുന്നു.
കാലരാത്രിര്മഹാരാത്രിര്മോഹരാത്രിര്മദോത്കടാ । വ്യാപിനീ വശഗാ മാന്യാ മഹാനന്ദൈകശേവധിഃ
നീ കാലരാത്രി, മഹാരാത്രി, മോഹരാത്രി, ഉന്മാദത്താൽ ഭയങ്കരമായവളും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവളും, എല്ലാവർക്കും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവളും, പരമാനന്ദത്തിന്റെ ഏക നിധിയുമാണ്.
മഹനീയാ മഹാരാധ്യാ മായാ മധുമതീ മഹീ । പരാപരാണാം സര്വേഷാം പരമാ ത്വം പ്രകീര്തിതാ
മഹത്വം ഉള്ളവളും, മഹാപൂജ്യയുമായ മായയും, തേൻപോലെ മധുരമായവളും, ഭൂമിയായി നിലകൊള്ളുന്നവളും, ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ എല്ലാറ്റിലും പരമമായവളായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
ലജ്ജാ പുഷ്ടിഃ ക്ഷമാ കീര്തിഃ കാന്തിഃ കാരുണ്യവിഗ്രഹാ । കമനീയാ ജഗദ്വന്ദ്യാ ജാഗ്രദാദിസ്വരൂപിണീ
ലജ്ജ, പോഷണം, ക്ഷമ, കീർത്തി, ഭംഗി, കരുണയുടെ സാക്ഷാത്കാരമായവളും, ആകർഷകയും ലോകം വന്ദിക്കുന്നവളും, ജാഗ്രതയുടെയും മറ്റ് അവസ്ഥകളുടെയും രൂപവുമാണ് നീ.
പരമാ പരമേശാനീ പരാനന്ദപരായണാ । ഏകാപ്യേകസ്വരൂപാ ച സദ്വിതീയാ ദ്വയാത്മികാ
പരമമായവളും, പരമേശ്വരിയായവളും, പരമാനന്ദത്തിൽ ലയിക്കുന്നവളും, ഒരാളായിട്ടും ഏകസ്വരൂപിണിയായവളും, രണ്ടാമതും ഇരട്ടസ്വഭാവം ഉള്ളവളുമാണ് നീ.