സന്ധ്യാസു ചാര്ഘ്യദാനം ച ഗായത്രീജപമേവ ച । സഹസ്രത്രിതയം കുര്വന്സുരൈഃ പൂജ്യോ ഭവേന്മുനേ
സന്ധ്യാസമയങ്ങളിൽ അർഘ്യം അർപ്പിക്കുകയും ഗായത്രീ ജപവും മൂവായിരം പ്രാവശ്യം നിർവഹിച്ചാൽ, മഹർഷേ, ദേവന്മാർക്കും ആരാധ്യനാകാം.
ന്യാസാന്കരോതു വാ മാ വാ ഗായത്രീമേവ ചാഭ്യസേത് । ധ്യാത്വാ നിര്വ്യാജയാ വൃത്ത്യാ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ്
ന്യാസം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യാതിരിക്കുകയോ വേണമെങ്കിൽ ചെയ്യാം; എന്നാൽ ഗായത്രീയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ചിന്തിച്ച്, സത്യസങ്കല്പത്തോടെ ജപിക്കണം, അവൾ സത്ത്വം, ചൈതന്യം, ആനന്ദം എന്നിവയുടെ രൂപമാണ്.
യദക്ഷരൈകസംസിദ്ധേഃ സ്പര്ധതേ ബ്രാഹ്മണോത്തമഃ । ഹരിശങ്കരകഞ്ജോത്ഥസൂര്യചന്ദ്രഹുതാശനൈഃ
ഏകാക്ഷരത്തിൽ പൂർണ്ണസിദ്ധി നേടിയ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ, ഹരി, ശങ്കരൻ, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവരുമായി തുല്യനാകും.
അഥാതഃ ശ്രൂയതാം ബ്രഹ്മന് വര്ണഋഷ്യാദികാംസ്തഥാ । ഛന്ദാംസി ദേവതാസ്തദ്വത്ക്രമാത്തത്ത്വാനി ചൈവ ഹി
ഇപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണാ, അക്ഷരങ്ങൾക്കും, ഋഷിമാർക്കും, ഛന്ദസ്സുകൾക്കും, ദേവതകൾക്കും, തത്ത്വങ്ങൾക്കും ക്രമമായി വിശദീകരണം കേൾക്കൂ.
വാമദേവോഽത്രിര്വസിഷ്ഠഃ ശുക്രഃ കണ്വഃ പരാശരഃ । വിശ്വാമിത്രോ മഹാതേജാഃ കപിലഃ ശൌനകോ മഹാന്
വാമദേവൻ, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, ശുക്രൻ, കണ്വൻ, പരാശരൻ, മഹാതേജസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ, കപിലൻ, മഹാൻ ശൗനകൻ—
യാജ്ഞവല്ക്യോ ഭരദ്വാജോ ജമദഗ്നിസ്തപോനിധിഃ । ഗൌതമോ മുദ്ഗലശ്ചൈവ വേദവ്യാസശ്ച ലോമശഃ
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, ഭരദ്വാജൻ, തപസ്സിന്റെ നിധിയായ ജമദഗ്നി, ഗൗതമൻ, മുദ്ഗലൻ, വേദവ്യാസൻ, ലോമശൻ—
അഗസ്ത്യഃ കൌശികോ വത്സഃ പുലസ്ത്യോ മാണ്ഡുകസ്തഥാ । ദുര്വാസാസ്തപസാം ശ്രേഷ്ഠോ നാരദഃ കശ്യപസ്തഥാ
അഗസ്ത്യൻ, കൗശികൻ, വത്സൻ, പുലസ്ത്യൻ, മാണ്ഡുകൻ, തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദുര്വാസാവ്, നാരദൻ, കശ്യപൻ—
ഇത്യേതേ ഋഷയഃ പ്രോക്താ വര്ണാനാം ക്രമശോ മുനേ । ഗായത്ര്യുഷ്ണിഗനുഷ്ടുപ് ച ബൃഹതീ പങ്ക്തിരേവ ച
ഇവരാണ് അക്ഷരങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഋഷിമാർ. ഗായത്രീ, ഉഷ്ണിക്, അനുഷ്ടുപ്, ബൃഹതി, പംക്തി—
ത്രിഷ്ടുഭം ജഗതീ ചൈവ തഥാതിജഗതീ മതാ । ശക്വര്യതിശക്വരീ ച ധൃതിശ്ചാതിധൃതിസ്തഥാ
തൃഷ്ടുപ്, ജഗതീ, അതിജഗതീ, ശക്വരി, അതിശക്വരി, ധൃതി, അതിധൃതി—
വിരാട്പ്രസ്താരപങ്ക്തിശ്ച കൃതിഃ പ്രകൃതിരാകൃതിഃ । വികൃതിഃ സകൃതിശ്ചൈവാക്ഷരപങ്ക്തിസ്തഥൈവ ച
വിരാട്, പ്രസ്ഥാര, പംക്തി, കൃതി, പ്രകൃതി, ആകൃതി, വികൃതി, സകൃതി, അക്ഷരപംക്തി—
ഭൂര്ഭുവഃ സ്വരിതിച്ഛന്ദസ്തഥാ ജ്യോതിഷ്മതീ സ്മൃതമ് । ഇത്യേതാനി ച ഛന്ദാംസി കീര്തിതാനി മഹാമുനേ
ഭൂ, ഭുവ, സ്വർ, ഇതിഛന്ദസ്, ജ്യോതിഷ്മതി എന്നിവയും, മഹർഷേ, ഈ ഛന്ദസ്സുകളാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
ദൈവതാനി ശൃണു പ്രാജ്ഞ തേഷാമേവാനുപൂര്വശഃ । ആഗ്നേയം പ്രഥമം പ്രോക്തം പ്രാജാപത്യം ദ്വിതീയകമ്
ബുദ്ധിമാനേ, ഇവയുടെ ദേവതകൾ ക്രമത്തിൽ കേൾക്കൂ: ആദ്യം അഗ്നേയൻ, രണ്ടാമത് പ്രജാപത്യൻ—
തൃതീയം ച തഥാ സൌമ്യമീശാനം ച ചതുര്ഥകമ് । സാവിത്രം പഞ്ചമം പ്രോക്തം ഷഷ്ഠമാദിത്യദൈവതമ്
മൂന്നാമത് സൗമ്യൻ, നാലാമത് ഈശാനൻ, അഞ്ചാമത് സാവിത്രി, ആറാമത് ആദിത്യദേവത—
ബാര്ഹസ്പത്യം സപ്തമം തു മൈത്രാവരുണമഷ്ടമമ് । നവമം ഭഗദൈവത്യം ദശമം ചാര്യമേശ്വരമ്
ഏഴാമത് ബൃഹസ്പത്യൻ, എട്ടാമത് മൈത്രാവരുണൻ, ഒൻപതാമത് ഭാഗദേവത, പത്താമത് ആര്യമേശ്വരൻ—
ഗണേശമേകാദശകം ത്വാഷ്ട്രം ദ്വാദശകം സ്മൃതമ് । പൌഷ്ണം ത്രയോദശം പ്രോക്തമൈന്ദ്രാഗ്നം ച ചതുര്ദശമ്
പതിനൊന്നാമത് ഗണേശൻ, പന്ത്രണ്ടാമത് ത്വഷ്ടാവ്, പതിമൂന്നാമത് പൗഷ്ണൻ, പതിനാലാമത് ഇന്ദ്രാഗ്നി—
വായവ്യം പഞ്ചദശകം വാമദൈവ്യം ച ഷോഡശമ് । മൈത്രാവരുണിദൈവത്യം പ്രോക്തം സപ്തദശാക്ഷരമ്
പതിനഞ്ചാമത് വായവ്യൻ, പതിനാറാമത് വാമദേവൻ, പതിനേഴാമത് മൈത്രാവരുണിദേവത—
അഷ്ടാദശം വൈശ്വദേവമൂനവിംശം തു മാതൃകമ് । വൈഷ്ണവം വിംശതിതമം വസുദൈവതമീരിതമ്
പതിനെട്ടാമത് വൈശ്വദേവൻ, പതിനൊൻപതാമത് മാതൃക, ഇരുപതാമത് വൈഷ്ണവൻ, ഇരുപത്തൊന്നാമത് വസുദേവത—
ഏകവിംശതിസംഖ്യാകം ദ്വാവിംശം രുദ്രദൈവതമ് । ത്രയോവിംശം ച കൌബേരമാശ്വിനം തത്ത്വസംഖ്യകമ്
ഇരുപത്തൊന്നാമത് ഏകവിംശ, ഇരുപത്തിരണ്ടാമത് രുദ്രദേവത, ഇരുപത്തിമൂന്നാമത് കുബേരൻ, അശ്വിനൻ തത്ത്വസംഖ്യ.
ചതുര്വിംശതിവര്ണാനാം ദേവതാനാം ച സങ്ഗ്രഹഃ । കഥിതഃ പരമശ്രേഷ്ഠോ മഹാപാപൈകശോധനഃ । യദാകര്ണനമാത്രേണ സാങ്ഗം ജാപ്യഫലം മുനേ
ഇരുപത്തിനാല് അക്ഷരങ്ങളുടെയും അവയുടെ ദേവതകളുടെയും സമാഹാരം ഏറ്റവും ഉത്തമമായതും മഹാപാപങ്ങള് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമായതാണെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം മുഴുവനായി കേള്ക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ, മഹാമുനിയേ, ജപിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന ഫലം ലഭിക്കും.
ഗായത്രിശക്ത്യാദിപ്രതിപാദനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച വര്ണാനാം ശക്തയഃ കാശ്ച താഃ ശൃണുഷ്വ മഹാമുനേ । വാമദേവീ പ്രിയാ സത്യാ വിശ്വാ ഭദ്രവിലാസിനീ
ശ്രീനാരായണന് പറഞ്ഞു: മഹാമുനിയേ, അക്ഷരങ്ങളുടെ ശക്തികള് എന്തൊക്കെയാണെന്ന് നീ കേള്ക്കൂ. വാമദേവി, പ്രിയ, സത്യ, വിശ്വ, ഭദ്രവിലാസിനി ഇവയാണ്.
പ്രഭാവതീ ജയാ ശാന്താ കാന്താ ദുര്ഗാ സരസ്വതീ । വിദ്രുമാ ച വിശാലേശാ വ്യാപിനീ വിമലാ തഥാ
പ്രഭാവതി, ജയ, ശാന്ത, കാന്ത, ദുർഗ്ഗ, സരസ്വതി, വിദ്യുമ, വിശാലേശ, വ്യാപിനി, വിമല ഇവയും കൂടിയാണ്.
തമോഽപഹാരിണീ സൂക്ഷ്മാ വിശ്വയോനിര്ജയാ വശാ । പദ്മാലയാ പരാ ശോഭാ ഭദ്രാ ച ത്രിപദാ സ്മൃതാ
അന്ധകാരത്തെ നീക്കം ചെയ്യുന്നവളും സൂക്ഷ്മവുമാണ്, വിശ്വത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, ജയ, വശ, പദ്മാലയ, പര, ശോഭ, ഭദ്ര, ത്രിപദാ എന്ന പേരിലുള്ളവളും ഇവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ചതുര്വിംശതിവര്ണാനാം ശക്തയഃ സമുദാഹൃതാഃ । അതഃ പരം വര്ണവര്ണാന്വ്യാഹരാമി യഥാതഥമ്
ഇവയാണ് ഇരുപത്തിനാല് അക്ഷരങ്ങളുടെ ശക്തികൾ എന്ന് പറയപ്പെട്ടത്. ഇനി അക്ഷരങ്ങളുടെ നിറങ്ങൾ ക്രമമായി ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.
ചമ്പകാ അതസീപുഷ്പസന്നിഭം വിദ്രുമം തഥാ । സ്ഫടികാകാരകം ചൈവ പദ്മപുഷ്പസമപ്രഭമ്
ചമ്പകപൂവും അതസി പുഷ്പവും പോലെയും, വിദ്യുമം പോലെയും, സ്ഫടികം പോലെയും, പദ്മപുഷ്പത്തിന്റെ പ്രകാശം പോലെയും നിറങ്ങളാണ്.
തരുണാദിത്യസങ്കാശം ശങ്ഖകുന്ദേന്ദുസന്നിഭമ് । പ്രവാലപദ്യപത്രാഭം പദ്മരാഗസമപ്രഭമ്
പുതിയ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പോലെയും, ശംഖ്, കുണ്ടപൂ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയുടെ നിറം പോലെയും, ഇളം ഇലയുടെ നിറം പോലെയും, പദ്മരാഗം പോലെ ദീപ്തിയുള്ളതുമാണ്.
ഇന്ദ്രനീലമണിപ്രഖ്യം മൌക്തികം കുങ്കുമപ്രഭമ് । അഞ്ജനാഭം ച രക്തം ച വൈദൂര്യം ക്ഷൌദ്രസന്നിഭമ്
ഇന്ദ്രനീലമണിയുടെ തിളക്കം പോലെയും, മുത്ത് പോലെയും, കുങ്കുമം പോലെയും, അഞ്ജനം പോലെയും, ചുവപ്പും, വൈദൂര്യവും തേൻ പോലെയും നിറങ്ങളുണ്ട്.
ഹാരിദ്രം കുന്ദദുഗ്ധാഭം രവികാന്തിസമപ്രഭമ് । ശുകപുച്ഛനിഭം തദ്വച്ഛതപത്രനിഭം തഥാ
മഞ്ഞളിന്റെ നിറം പോലെയും, കുണ്ടപാലിന്റെ വെളുപ്പ് പോലെയും, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പോലെയും, തുതികയുടെ വാൽ പോലെയും, ശതപത്ര ഇലയുടെ നിറം പോലെയും ആണ്.
കേതകീപുഷ്പസംകാശം മല്ലികാകുസുമപ്രഭമ് । കരവീരശ്ച ഇത്യേതേ ക്രമേണ പരികീര്തിതാഃ
കേതകിപൂവിന്റെ നിറം പോലെയും, മല്ലികപ്പൂവിന്റെ പ്രകാശം പോലെയും, കരവീരപൂവിന്റെ നിറം പോലെയും ഇവയെല്ലാം ക്രമമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വര്ണാഃ പ്രോക്താശ്ച വര്ണാനാം മഹാപാപവിശോധനാഃ । പൃഥിവ്യാപസ്തഥാ തേജോ വായുരാകാശ ഏവ ച
ഇവയാണ് അക്ഷരങ്ങളുടെ നിറങ്ങൾ എന്നും, അവ മഹാപാപങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമാണ്. ഭൂമി, വെള്ളം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം എന്നിവയും ഇതിലുണ്ട്.
ഗന്ധോ രസശ്ച രൂപം ച ശബ്ദഃ സ്പര്ശസ്തഥൈവ ച । ഉപസ്ഥം പായുപാദം ച പാണീ വാഗപി ച ക്രമാത്
ഗന്ധം, രസം, രൂപം, ശബ്ദം, സ്പർശം, ഗർഭേന്ദ്രിയം, ഗുദം, കാലുകൾ, കൈകൾ, വാക്ക് എന്നിവയും ക്രമമായി പറയപ്പെടുന്നു.