വിദധ്യാദാചമനകം ശേഷം പൂര്വവദീരിതമ് । ഗായത്രീമന്ത്രമുക്ച്ചാര്യ ശ്രീനാരായണപ്രീതയേ
മുമ്പുപോലെ ആചമനം ചെയ്ത്, ഗായത്രി മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ശ്രീനാരായണന്റെ പ്രസാദത്തിനായി ജപിക്കണം.
അര്ഘ്യം ദദ്യാച്ച സൂര്യായ സാധകഃ ശുദ്ധമാനസഃ । ഉഭൌ പാദൌ സമൌ കൃത്വാ ഹസ്തേ ധൂത്വാ ജലാഞ്ജലിമ്
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ സാദകൻ സൂര്യനു വെള്ളം അർപ്പിക്കണം; രണ്ട് കാലുകളും ചേർത്ത്, കൈയിൽ വെള്ളം എടുത്ത് ആലോലിപ്പിക്കണം.
ദേവം ധ്യാത്വാ മണ്ഡലസ്ഥം ക്ഷിപേദര്ഘ്യം തതഃ ക്രമാത് । അര്ഘ്യം ദദ്യാത്തു യോ നീരേ മൂഢാത്മാ ജ്ഞാനവര്ജിതഃ
സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ച് അർഘ്യം ക്രമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം; എന്നാൽ ജ്ഞാനമില്ലാതെ, മന്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് വെള്ളത്തിൽ അർഘ്യം അർപ്പിക്കുന്നവൻ അജ്ഞാനിയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ഉല്ലങ്ഘ്യ സ്മൃതിമന്ത്രാംശ്ച പ്രായശ്ചിത്തീ ഭവേദ്ദ്വിജഃ । തതഃ സൂര്യമുപസ്ഥായാപ്യസാവാദിത്യമന്ത്രതഃ
സ്മൃതിയും മന്ത്രങ്ങളും അവഗണിച്ചാൽ, ദ്വിജൻ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; അതിനുശേഷം സൂര്യനെ സമീപിച്ച് ആദിത്യ മന്ത്രം ജപിക്കണം.
ഗായത്ര്യാശ്ച ജപം കുര്യാദുപവിശ്യ തതോ ബൃസീമ് । സഹസ്രം വാ തദര്ധം വാ ശ്രീദേവീധ്യാനപൂര്വകമ്
ഇരുന്ന്, ആദ്യം ശ്രീദേവിയെ ധ്യാനിച്ച്, പിന്നെ ഗായത്രി മന്ത്രം ആയിരം പ്രാവശ്യം അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പാതി ജപിക്കണം.
യഥാ പ്രാതഃ പുനസ്തദ്വദുപസ്ഥാനാദികം ചരേത് । സായം സന്ധ്യാതര്പണേ ച ക്രമേണ പരികീര്തയേത്
പ്രഭാതത്തിൽ ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ സന്ധ്യാകാലത്തും ഉപസ്ഥാനം തുടങ്ങിയ കർമങ്ങൾ ചെയ്യണം; സന്ധ്യാ തർപ്പണവും ക്രമത്തിൽ നിർവ്വഹിക്കണം.
വസിഷ്ഠോ ഋഷിരേവാത്ര സരസ്വത്യാഃ പ്രകീര്തിതഃ । ദേവതാ വിഷ്ണുരൂപാ സാ ഛന്ദശ്ചൈവ സരസ്വതീ
ഇവിടെ സരസ്വതിയുടെ ഋഷിയായി വസിഷ്ഠനാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ദേവതയായി വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപവും, ഛന്ദസായി സരസ്വതിയും ഉണ്ട്.
സായംകാലീനസന്ധ്യായാസ്തര്പണേ വിനിയോഗകഃ । സ്വരിത്യുക്ത്വാ ച പുരുഷം സാമവേദം തഥൈവ ച
സന്ധ്യാകാലത്തിലെ തർപ്പണത്തിന് ഇതാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. 'സ്വരിത്' എന്നത് ഉച്ചരിച്ച്, പുരുഷനും സമവേദവും ചേർത്ത് പറയണം.
മണ്ഡലം ചേതി സമ്പ്രോച്യ ഹിരണ്യഗര്ഭകം തഥാ । തഥൈവ പരമാത്മാനം തതോഽപി ച സരസ്വതീമ്
മണ്ഡലവും, പിന്നെ ഹിരണ്യഗർഭനെയും, അതുപോലെ പരമാത്മാവിനെയും, അതിനുശേഷം സരസ്വതിയെയും ഉച്ചരിക്കണം.
വേദമാതരമേവാത്ര സങ്കൃതിം തദ്വദേവ ച । സന്ധ്യാം വൃദ്ധാം തഥാ വിഷ്ണുരൂപിണീമുഷസീം തഥാ
വേദങ്ങളുടെ മാതാവിനെയും, സംസ്കാരത്തെയും, പ്രായമായ സന്ധ്യയെയും, സ്ത്രീരൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവിനെയും, ഉഷസിനെയും കൂടി പറയണം.
നിര്മൃജീം ച തഥാ സര്വസിദ്ധീനാം കാരിണീം തഥാ । സര്വമന്ത്രാധിപതികാം ഭൂര്ഭുവഃ സ്വശ്ച പൂരുഷമ്
ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളെയും, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നവളെയും, എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളുടെ അധിപതിയെയും, ഭൂർഭുവസ്വഃ എന്നവയുടെ പുരുഷനെയും കൂടി പറയണം.
ഇത്യേവം തര്പണം കാര്യം സന്ധ്യായാഃ ശ്രുതിസമ്മതമ് । സായം സന്ധ്യാവിധാനം ച കഥിതം പാപനാശനമ്
ഇങ്ങനെ ശാസ്ത്രങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച സന്ധ്യയുടെ തർപ്പണം നടത്തണം. സന്ധ്യാവിധി, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതായും ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സര്വദുഃഖഹരം വ്യാധിനാശകം മോക്ഷദം തഥാ । സദാചാരേഷു സന്ധ്യായാഃ പ്രാധാന്യം മുനിപുങ്ഗവ । സന്ധ്യാചരണതോ ദേവീ ഭക്താഭീഷ്ടം പ്രയച്ഛതി
ഇത് എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും നീക്കുകയും, രോഗങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുകയും, മോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നല്ല ആചാരങ്ങളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് പ്രധാന സ്ഥാനമാണ്. സന്ധ്യാചരണം ചെയ്താൽ ദേവി ഭക്തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നു.
ഗായത്രീപുരശ്ചരണവിധികഥനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച അഥാതഃ ശ്രൂയതാം ബ്രഹ്മന് ഗായത്ര്യാ പാപനാശനമ് । പുരശ്ചരണകം പുണ്യം യഥൈഷ്ടഫലദായകമ്
ഗായത്രി പുരശ്ചരണത്തിന്റെ വിധി ഇവിടെ വിശദീകരിക്കുന്നു.
പര്വതാഗ്രേ നദീതീരേ ബില്വമൂലേ ജലാശയേ । ഗോഷ്ഠേ ദേവാലയേഽശ്വത്ഥേ ഉദ്യാനേ തുലസീവനേ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഇനി ഗായത്രിയുടെ പാപനാശകമായ, ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്ന പുരശ്ചരണത്തിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കൂ.
പുണ്യക്ഷേത്രേ ഗുരോഃ പാര്ശ്വേ ചിത്തൈകാഗ്ര്യസ്ഥലേഽപി ച । പുരശ്ചരണകൃന്മന്ത്രീ സിധ്യത്യേവ ന സംശയഃ
പർവതശിഖരത്തിൽ, നദീതീരത്ത്, ബില്വവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിൽ, ജലാശയത്തിൽ, പശുശാലയിൽ, ദേവാലയത്തിൽ, അശ്വത്ത്വിന്റെ കീഴിൽ, തോട്ടത്തിൽ, തുളസിവനത്തിൽ—
യസ്യ കസ്യാപി മന്ത്രസ്യ പുരശ്ചരണമാരഭേത് । വ്യാഹൃതിത്രയസംയുക്താം ഗായത്രീം ചായുതം ജപേത്
പുണ്യഭൂമിയിൽ, ഗുരുവിന്റെ സമീപത്ത്, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാകുന്ന സ്ഥലത്ത്—എവിടെയായാലും പുരശ്ചരണം ചെയ്യുന്നവന് മന്ത്രം നിർബന്ധമായും ഫലിക്കും, സംശയമില്ല.
നൃസിംഹാര്കവരാഹാണാം താന്ത്രികം വൈദികം തഥാ । വിനാ ജപ്ത്വാ തു ഗായത്രീം തത്സര്വം നിഷ്കലം ഭവേത്
ഏത് മന്ത്രത്തിന്റെ പുരശ്ചരണവും ആരംഭിക്കുന്നവൻ, മൂന്നു വ്യാഹൃതികളോടുകൂടിയ ഗായത്രി പതിനായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.
സര്വേ ശാക്താ ദ്വിജാഃ പ്രോക്താ ന ശൈവാ ന ച വൈഷ്ണവാഃ । ആദിശക്തിമുപാസന്തേ ഗായത്രീം വേദമാതരമ്
നരസിംഹൻ, അർക്കൻ, വരാഹൻ എന്നിവരുടെ താന്ത്രികവും വൈദികവുമായ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുമ്പോൾ ഗായത്രി ജപം ഇല്ലെങ്കിൽ അതൊക്കെ ഫലശൂന്യമായിരിക്കും.
മന്ത്രം സംശോധ്യ യത്നേന പുരശ്ചരണതത്പരഃ । മന്ത്രശോധനപൂര്വാങ്ഗമാത്മശോധനമുത്തമമ്
എല്ലാ ശാക്ത ദ്വിജന്മാരും ആദിശക്തിയായ ഗായത്രി, വേദമാതാവിനെ ആരാധിക്കുന്നവരാണ്; ശൈവരും വൈഷ്ണവരും അല്ല.
ആത്മതത്ത്വശോധനായ ത്രിലക്ഷം പ്രജപേദ്ബുധഃ । അഥവാ ചൈകലക്ഷം തു ശ്രുതിപ്രോക്തേന വര്ത്മനാ
മന്ത്രം ശ്രദ്ധയോടെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, പുരശ്ചരണത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവൻ ആദ്യം ആത്മശുദ്ധി ചെയ്യണം. മന്ത്രശുദ്ധിക്ക് മുമ്പ് ആത്മശുദ്ധിയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്.
ആത്മശുദ്ധിം വിനാ കര്തുര്ജപഹോമാദികാഃ ക്രിയാഃ । നിഷ്ഫലാസ്താസ്തു വിജ്ഞേയാഃ കാരണം ശ്രുതിചോദിതമ്
ആത്മശുദ്ധിക്കായി ജ്ഞാനികൾ മൂന്ന് ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ശാസ്ത്രം നിർദേശിച്ച വഴിയിൽ ഒരു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കാം.
തപസാ താപയേദ്ദേഹം പിതൃദേവാംശ്ച തര്പയേത് । തപസാ സ്വര്ഗമാപ്നോതി തപസാ വിന്ദതേ മഹത്
ആത്മശുദ്ധിയില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന ജപം, ഹോമം തുടങ്ങിയ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ഫലരഹിതമാണെന്ന് അറിയണം; ഇത് ശാസ്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ക്ഷത്രിയോ ബാഹുവീര്യേണ തരേദാപദ ആത്മനഃ । ധനേന വൈശ്യഃ ശൂദ്രസ്തു ജപഹോമൈര്ദ്വിജോത്തമഃ ॥ ൧൧ അതഏവ തു വിപ്രേന്ദ്ര തപഃ കുര്യാത്പ്രയത്നതഃ । ശരീരശോഷണം പ്രാഹുസ്താപസാസ്തപ ഉത്തമമ് ॥ ൧൨ ശോധയേദ്വിധിമാര്ഗേണ കൃച്ഛ്രചാന്ദ്രായണാദിഭിഃ । അഥാന്നശുദ്ധികരണം വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ ॥ ൧൩ അയാചിതോഞ്ഛശുക്ലാഖ്യഭിക്ഷാവൃത്തിചതുഷ്ടയമ് । താന്ത്രികൈര്വൈദികൈശ്ചൈവം പ്രോക്താന്നസ്യ വിശുദ്ധതാ ॥ ൧൪ ഭിക്ഷാന്നം ശുദ്ധമാനീയ കൃത്വാ ഭാഗചതുഷ്ടയമ് । ഏകം ഭാഗം ദ്വിജേഭ്യസ്തു ഗോഗ്രാസസ്തു ദ്വിതീയകഃ ॥ ൧൫ അതിഥിഭ്യസ്തൃതീയസ്തു തദൂര്ധ്വം തു സ്വഭാര്യയോഃ । ആശ്രമസ്യ യഥാ യസ്യ കൃത്വാ ഗ്രാസവിധിം ക്രമാത് ॥ ൧൬ ആദൌ ക്ഷിപ്ത്വാ തു ഗോമൂത്രം യഥാശക്തി യഥാക്രമമ് । തദൂര്ധ്വം ഗ്രാസസംഖ്യാ സ്യാദ്വാനപ്രസ്ഥഗൃഹസ്ഥയോഃ ॥ ൧൭ കുക്കുടാണ്ഡപ്രമാണം തു ഗ്രാസമാനം വിധീയതേ । അഷ്ടൌ ഗ്രാസാ ഗൃഹസ്ഥസ്യ വനസ്ഥസ്യ തദര്ധകമ് ॥ ൧൮ ബ്രഹ്മചാരീ യഥേഷ്ടം ച ഗോമൂത്രം വിധിപൂര്വകമ് । പ്രോക്ഷണം നവവാരം ച ഷഡ്വാരം ച ത്രിവാരകമ് ॥ ൧൯ നിശ്ഛിദ്രം ച കരം കൃത്വാ സാവിത്രീം ച തദിത്യൃചമ് । മന്ത്രമുച്ചാര്യ മനസാ പ്രോക്ഷണേ വിധിരുച്യതേ ॥ ൨൦ ചൌരോ വാ യദി ചാണ്ഡാലോ വൈശ്യഃ ക്ഷത്രസ്തഥൈവ ച । അന്നം ദദ്യാത്തു യഃ കശ്ചിദധമോ വിധിരുച്യതേ ॥ ൨൧ ശൂദ്രാന്നം ശൂദ്രസമ്പര്കം ശൂദ്രേണ ച സഹാശനമ് । തേ യാന്തി നരകം ഘോരം യാവച്ചന്ദ്രദിവാകരൌ ॥ ൨൨ ഗായത്രീച്ഛന്ദോ മന്ത്രസ്യ യഥാസംഖ്യാക്ഷരാണി ച । താവല്ലക്ഷാണി കര്തവ്യം പുരശ്ചരണകം തഥാ ॥ ൨൩ ദ്വാത്രിംശല്ലക്ഷമാനം തു വിശ്വാമിത്രമതം തഥാ । ജീവഹീനോ യഥാ ദേഹഃ സര്വകര്മസു ന ക്ഷമഃ ॥ ൨൪ പുരശ്ചരണഹീനസ്തു തഥാ മന്ത്രഃ പ്രകീര്തിതഃ । ജ്യേഷ്ഠാഷാഢൌ ഭാദ്രപദം പൌഷം തു മലമാസകമ് ॥ ൨൫ അങ്ഗാരം ശനിവാരം ച വ്യതീപാതം ച വൈധൃതിമ് । അഷ്ടമീം നവമീം ഷഷ്ഠീം ചതുര്ഥീം ച ത്രയോദശീമ് ॥ ൨൬ ചതുര്ദശീമമാവാസ്യാം പ്രദോഷം ച തഥാ നിശാമ് । യമാഗ്നിരുദ്രസര്പേന്ദ്രവസുശ്രവണജന്മഭമ് ॥ ൨൭ മേഷകര്കതുലാകുമ്ഭാന്മകരം ചൈവ വര്ജയേത് । സര്വാണ്യേതാനി വര്ജ്യാനി പുരശ്ചരണകര്മണി ॥ ൨൮ ചന്ദ്രതാരാനുകൂലേ ച ശുക്ലപക്ഷേ വിശേഷതഃ । പുരശ്ചരണകം കുര്യാന്മന്ത്രസിദ്ധിഃ പ്രജായതേ ॥ ൨൯ സ്വസ്തിവാചനകം കുര്യാന്നാന്ദീശ്രാദ്ധം യഥാവിധി । വിപ്രാന്സന്തര്പ്യ യത്നേന ഭോജനാച്ഛാദനാദിഭിഃ ॥ ൩൦ ആരഭേത്തു തതഃ പശ്ചാദനുജ്ഞാനപുരഃസരമ് । പ്രത്യങ്മുഖഃ ശിവസ്ഥാനേ ദ്വിജശ്ചാന്യതമേ ജപേത് ॥ ൩൧ കാശീപുരീ ച കേദാരോ മഹാകാലോഽഥ നാസികമ് । ത്ര്യമ്ബകം ച മഹാക്ഷേത്രം പഞ്ച ദീപാ ഇമേ ഭുവി ॥ ൩൨ സര്വത്രൈവ ഹി ദീപസ്തു കൂര്മാസനമിതി സ്മൃതമ് । പ്രാരമ്ഭദിനമാരഭ്യ സമാപ്തിദിവസാവധി ॥ ൩൩ ന ന്യൂനം നാതിരിക്തം ച ജപം കുര്യാദ്ദിനേ ദിനേ । നൈരന്തര്യേണ കുര്വന്തി പുരശ്ചര്യാം മുനീശ്വരാഃ ॥ ൩൪ പ്രാതരാരഭ്യ വിധിവജ്ജപേന്മധ്യദിനാവധി । മനഃസംഹരണം ശൌചം ധ്യാനം മന്ത്രാര്ഥചിന്തനമ് ॥ ൩൫ ഗായത്രീച്ഛന്ദോ മന്ത്രസ്യ യഥാസംഖ്യാക്ഷരാണി ച । താവല്ലക്ഷാണി കര്തവ്യം പുരശ്ചരണകം തഥാ ॥ ൩൬ ജുഹുയാത്തദ്ദശാംശേന സഘൃതേന പയോഽന്ധസാ । തിലൈഃ പത്രൈഃ പ്രസൂനൈശ്ച യവൈശ്ച മധുരാന്വിതൈഃ ॥ ൩൭ കുര്യാദ്ദശാംശതോ ഹോമം തതഃ സിദ്ധോ ഭവേന്മനുഃ । ഗായത്രീ ചൈവ സംസേവ്യാ ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷദാ ॥ ൩൮ നിത്യേ നൈമിത്തികേ കാമ്യേ ത്രിതയേ തു പരായണഃ । ഗായത്ര്യാസ്തു പരം നാസ്തി ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച ॥ ൩൯ മധ്യാഹ്നമിതഭുങ് മൌനീ ത്രിഃസ്നാനാര്ചനതത്പരഃ । ജലേ ലക്ഷത്രയം ധീമാനനന്യമാനസക്രിയഃ ॥ ൪൦ കര്മണാ യോ ജപേത്പശ്ചാത്കര്മഭിഃ സ്വേച്ഛയാപി വാ । യാവത്കാര്യം ന സിധ്യേത്തു താവത്കുര്യാജ്ജപാദികമ് ॥ ൪൧ സാമാന്യകാമ്യകര്മാദൌ യഥാവദ്വിധിരുച്യതേ । ആദിത്യസ്യോദയേ സ്നാത്വാ സഹസ്രം പ്രത്യഹം ജപേത് ॥ ൪൨ ആയുരാരോഗ്യമൈശ്വര്യം ധനം ച ലഭതേ ധ്രുവമ് । ഷണ്മാസം വാ ത്രിമാസം വാ വര്ഷാന്തേ സിദ്ധിമാപ്നുയാത് ॥ ൪൩ പദ്മാനാം ലക്ഷഹോമേന ഘൃതാക്താനാം ഹുതാശനേ । പ്രാപ്നോതി നിഖിലം മോക്ഷം സിധ്യത്യേവ ന സംശയഃ ॥ ൪൪ മന്ത്രസിദ്ധിം വിനാ കര്തുര്ജപഹോമാദികാഃ ക്രിയാഃ । കാമ്യം വാ യദി വാ മോക്ഷഃ സര്വം തനിഷ്ഫലം ഭവേത് ॥ ൪൫ പഞ്ചവിംശതിലക്ഷേണ ദധ്നാ ക്ഷീരേണ വാ ഹുതാത് । സ്വദേഹേ സിധ്യതേ ജന്തുര്മഹര്ഷീണാം മതം തഥാ ॥ ൪൬ അഷ്ടാങ്ഗയോഗസിദ്ധ്യാ ച നരഃ പ്രാപ്നോതി യത്ഫലമ് । തത്ഫലം സിദ്ധിമാപ്നോതി നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൪൭ ശക്തോ വാപി ത്വശക്തോ വാ ആഹാരം നിയതം ചരേത് । ഷണ്മാസാത്തസ്യ സിദ്ധിഃ സ്യാദ്ഗുരുഭക്തിരതഃ സദാ ॥ ൪൮ ഏകാഹം പഞ്ചഗവ്യാശീ ചൈകാഹം മാരുതാശനഃ । ഏകാഹം ബ്രാഹ്മണാന്നാശീ ഗായത്രീജപകൃദ്ഭവേത് ॥ ൪൯ സ്നാത്വാ ഗങ്ഗാദിതീര്ഥേഷു ശതമന്തര്ജലേ ജപേത് । ശതേനാപസ്തതഃ പീത്വാ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ ॥ ൫൦ ചാന്ദ്രായണാദികൃച്ഛ്രസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോതി നിശ്ചിതമ് । രാജാ വാ യദി വാ വിപ്രസ്തപഃ കുര്യാത്സ്വകേ ഗൃഹേ ॥ ൫൧ ഗൃഹസ്ഥോ ബ്രഹ്മചാരീ വാ വാനപ്രസ്ഥോഽഥവാപി ച । അധികാരപരത്വേന ഫലം യജ്ഞാദിപൂര്വകമ് ॥ ൫൨ ശ്രൌതസ്മാര്താദികം കര്മ ക്രിയതേ മോക്ഷകാങ്ക്ഷിഭിഃ । സാഗ്നികശ്ച സദാചാരോ വിദ്വദ്ഭിശ്ച സുശിക്ഷിതഃ ॥ ൫൩ തതഃ കുര്യാത്പ്രയത്നേന ഫലമൂലോദകാദിഭിഃ । ഭിക്ഷാന്നം ശുദ്ധമശ്നീയാദഷ്ടൌ ഗ്രാസാന്സ്വയം ഭുജേത് ॥ ൫൪ ഏവം പുരശ്ചരണകം കൃത്വാ മന്ത്രസിദ്ധിമവാപ്നുയാത് । ദേവര്ഷേ യദനുഷ്ഠാനാദ്ദാരിദ്ര്യം വിലയം വ്രജേത് । യച്ഛ്രുത്വാപി ച പുണ്യാനാം മഹതീം സിദ്ധിമാപ്നുയാത് ॥ ൫൫ ഇതി ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേഽഷ്ടാദശസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഏകാദശസ്കന്ധേ ഗായത്രീപുരശ്ചരണവിധികഥനം നാമൈഏകവിംശോഽധ്യായഃ
വൈശ്വദേവാദിവിധിനിരൂപണമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച അഥാതഃ ശ്രൂയതാം ബ്രഹ്മന് വൈശ്വദേവവിധാനകമ് । പുരശ്ചര്യാപ്രസങ്ഗേന മമാപി സ്മൃതിമാഗതമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഇനി വൈശ്വദേവവിധി എങ്ങനെയെന്ന് കേൾക്കൂ. പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾക്കിടയിൽ അതിന്റെ ഓർമ്മ എനിക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.
ദേവയജ്ഞോ ബ്രഹ്മയജ്ഞോ ഭൂതയജ്ഞസ്തഥൈവ ച । പിതൃയജ്ഞോ മനുഷ്യസ്യ യജ്ഞശ്ചൈവ തു പഞ്ചമഃ
ദേവന്മാർക്ക്, ബ്രഹ്മാവിന്, എല്ലാ ജീവികൾക്കും, പിതാക്കന്മാർക്കും, മനുഷ്യർക്കും അർപ്പിക്കേണ്ട യജ്ഞങ്ങൾ ഒരാളുടെ ജീവിതത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
പഞ്ചസൂനാ ഗൃഹസ്ഥസ്യ ചുല്ലീ പേഷണ്യുപസ്കരഃ । കണ്ഡണീ ചോദകുമ്ഭശ്ച തേഷാം പാപസ്യ ശാന്തയേ
ഗൃഹസ്ഥന്റെ അഞ്ചു ഹിംസാസ്ഥലങ്ങൾ അടുപ്പും, അരയ്ക്കല്ലും, പാത്രങ്ങളും, അരിവെട്ടുപീഠവും, വെള്ളക്കലശവും ആണു്; ഇവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപം ശാന്തമാക്കാൻ പ്രത്യേക ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം.
ന ചുല്ല്യാം നായസേ പാത്രേ ന ഭൂമൌ ന ച ഖര്പരേ । വൈശ്വദേവം പ്രകുര്വീത കുണ്ഡേ വാ സ്ഥണ്ഡിലേഽപി വാ
അടുപ്പിലും, ഇരുമ്പ് പാത്രത്തിലും, നിലത്തോ, കുപ്പിവളയത്തിലും വൈശ്വദേവം അർപ്പിക്കരുത്; അതു് ഹോമകുണ്ടത്തിലോ ഉയർന്ന വേദിയിലോ ചെയ്യണം.
ന പാണിനാ ന ശൂര്പേണ ന ച മേധ്യാജിനാദിഭിഃ । മുഖേനോപധമേദഗ്നിം മുഖാദേവ വ്യജായത
കൈകൊണ്ടോ, ചാളകൊണ്ടോ, വിശുദ്ധ മൃഗചർമ്മം മുതലായവകൊണ്ടോ അഗ്നി വെക്കരുത്; വായ് ഉപയോഗിച്ചാണ് അഗ്നി തെളിയിക്കേണ്ടത്, അഗ്നി വായിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത്.
പടകേന ഭവേദ്വ്യാധിഃ ശൂര്പേണ ധനനാശനമ് । പാണിനാ മൃത്യുമാപ്നോതി കര്മസിദ്ധിര്മുഖേന തു
വസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ചാൽ രോഗം വരും, ചാൾ ഉപയോഗിച്ചാൽ ധനം നഷ്ടമാകും, കൈകൊണ്ടാൽ മരണവും, പക്ഷേ വായ് ഉപയോഗിച്ചാൽ കര്മ്മം ഫലപ്രദമാകും.
ക്ഷത്രിയൻ തന്റെ ബാഹുവീര്യത്താൽ അപകടം താണ്ടണം; വൈശ്യൻ ധനത്താൽ; ശൂദ്രൻ ജപവും ഹോമവും നടത്തിയാണ് ദുരിതം മറികടക്കേണ്ടത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായവനേ.