കിം മയാ ബഹു വക്തവ്യം സ്ഥാനേ സംശയവര്ജിതേ । സേവനീയം പദാമ്ഭോജം ഭഗവത്യാ നിരന്തരമ്
'സംശയമില്ലാത്തിടത്ത് കൂടുതല് പറയേണ്ടതെന്താണ്? ഭഗവതിയുടെ പാദപദ്മങ്ങള് നിരന്തരം സേവിക്കേണ്ടതാണ്.'
നാതഃ പരതരം കിഞ്ചിദധികം ജഗതീതലേ । സേവനീയാ പരാ ദേവീ നിര്ഗുണാ സഗുണാഥവാ
'ഇതില് വച്ച് ഭൂമിയില് അതിലധികമോ ഉന്നതമോ ഒന്നുമില്ല; ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവളായാലും ഗുണങ്ങളുള്ളവളായാലും പരാദേവിയെ സേവിക്കണം.'
ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ രാജര്ഷേര്ധാര്മികസ്യ ച । പ്രസന്നഹൃദയാഃ സര്വേ ഗതാഃ സ്വസ്വനികേതനമ്
ശ്രീനാരായണന് പറഞ്ഞു: ആ ധാര്മികനായ രാജര്ഷിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട്, എല്ലാവരും സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഏവംപ്രഭാവാ സാ ദേവീ തത്പൂജായാഃ ഫലം കിയത് । അസ്തീതി കേന പ്രഷ്ടവ്യം വക്തവ്യം വാ ന കേനചിത്
'അവളെ ആരാധിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം എത്രയാണെന്ന് ആരാണ് ചോദിക്കുകയോ പറയുകയോ ചെയ്യേണ്ടത്? ദേവിയുടെ ശക്തി ഇങ്ങനെയാണ്.'
യേഷാം തു ജന്മസാഫല്യം തേഷാം ശ്രദ്ധാ തു ജായതേ । യേഷാം തു ജന്മസാങ്കര്യം തേഷാം ശ്രദ്ധാ ന ജായതേ
ആരുടെയോ ജന്മം സഫലമാകുമ്പോഴാണ് അവരിൽ വിശ്വാസം ഉദയിക്കുന്നത്. ജന്മത്തിൽ സംശയം ഉള്ളവരിൽ വിശ്വാസം ഉദയിക്കാറില്ല.
മധ്യാഹ്നസംധ്യാവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച അഥാതഃ ശ്രൂയതാം ബ്രഹ്മന് സന്ധ്യാം മാധ്യാഹ്നികീം ശുഭാമ് । യദനുഷ്ഠാനതോഽപൂര്വം ജായതേഽത്യുത്തമം ഫലമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഇപ്പോൾ മധ്യാഹ്നസന്ധ്യയുടെ മഹത്വം കേൾക്കൂ. അതു നിർവഹിച്ചാൽ അപൂർവവും ഉത്തമവുമായ ഫലം ലഭിക്കും.
സാവിത്രീം യുവതീം ശ്വേതവര്ണാം ചൈവ ത്രിലോചനാമ് । വരദാം ചാക്ഷമാലാഢ്യാം ത്രിശൂലാഭയഹസ്തകാമ്
സാവിത്രിയെ യുവതിയായും വെള്ള നിറമുള്ളവളായും മൂന്നു കണ്ണുകളുള്ളവളായും അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവളായും അക്ഷമാല ധരിച്ചവളായും ത്രിശൂലം കൈയിൽ പിടിച്ചവളായും അഭയഹസ്തം കാണിക്കുന്നവളായും ധ്യാനിക്കണം.
വൃഷാരൂഢാം യജുര്വേദസംഹിതാം രുദ്രദേവതാമ് । തമോഗുണയുതാം ചൈവ ഭുവര്ലോകവ്യവസ്ഥിതാമ്
അവൾ കാളയുടെ മേൽ ഇരിക്കുന്നവളാണ്, യജുർവേദത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്, രുദ്രദേവതയാണ്, തമോഗുണം ഉള്ളവളാണ്, ഭൂവര്ലോകത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവളാണ്.
ആദിത്യമാര്ഗസംചാരകര്ത്രീം മായാം നമാമ്യഹമ് । ആദിദേവീമഥ ധ്യാത്വാഽഽചമനാദി ച പൂര്വവത്
സൂര്യന്റെ പാതയിൽ സഞ്ചാരം നടത്തിക്കുന്ന മായയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ആദിദേവിയെ ധ്യാനിച്ചശേഷം, മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ ആചമനം തുടങ്ങിയ ക്രിയകൾ നടത്തണം.
അഥ ചാര്ഘ്യപ്രകരണം പുഷ്പാണി ചിനുയാത്തതഃ । തദലാഭേ ബില്വപത്രം തോയേന മിശ്രയേത്തതഃ
അർഘ്യാർപ്പണത്തിനായി ആദ്യം പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിക്കണം. അതു ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ബില്വപത്രം വെള്ളത്തിൽ കലർത്തി ഉപയോഗിക്കാം.
ഊര്ധ്വം ച സൂര്യാഭിമുഖം ക്ഷിപ്ത്വാര്ഘ്യം പ്രതിപാദയേത് । പ്രാതഃസന്ധ്യാദിവത്സര്വമുപസംഹാരപൂര്വകമ്
പിന്നീട് സൂര്യനെ നേരിട്ട് നോക്കി അർഘ്യം മേലോട്ടു അർപ്പിക്കണം. പ്രാതസ്സന്ധ്യയിൽ ചെയ്തതുപോലെ എല്ലാം സമാപിപ്പിക്കണം.
മധ്യാഹ്നേ കേചിദിച്ഛന്തി സാവിത്രീം തു തദിത്യൃചമ് । അസമ്പ്രദായം തത്കര്മ കാര്യഹാനിസ്തു ജായതേ
ചിലർ മധ്യാഹ്നത്തിൽ സാവിത്രി ജപം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ അത് ആചാരപരമായ മാർഗ്ഗമല്ല; അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ ഫലം ലഭിക്കില്ല.
കാരണം സന്ധ്യയോശ്ചാത്ര മന്ദേഹാ നാമ രാക്ഷസാഃ । ഭക്ഷിതും സൂര്യമിച്ഛന്തി കാരണം ശ്രുതിചോദിതമ്
രണ്ട് സന്ധ്യകൾക്ക് കാരണമുണ്ട്: മന്ദേഹ എന്ന പേരിലുള്ള രാക്ഷസന്മാർ സൂര്യനെ തിന്നാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇതാണ് ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
അതസ്തു കാരണാദ്വിപ്രഃ സന്ധ്യാം കുര്യാത്പ്രയത്നതഃ । സന്ധ്യയോരുഭയോര്നിത്യം ഗായത്ര്യാ പ്രണവേന ച
അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണൻ സന്ധ്യാക്രമം ശ്രദ്ധയോടെ നിർവഹിക്കണം. രണ്ട് സന്ധ്യകളിലും ഗായത്രീയും പ്രണവവും ചേർത്ത് ചെയ്യണം.
അമ്ഭസ്തു പ്രക്ഷിപേത്തേന നാന്യഥാ ശ്രുതിഘാതകഃ । ആകൃഷ്ണേനേതി മന്ത്രേണ പുഷ്പൈര്വാമ്ബുവിമിശ്രിതമ്
വെള്ളം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ നിർദ്ദിഷ്ടമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ; അല്ലാത്തപക്ഷം ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമാണ്. അക്രിഷ്ണേന എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പുഷ്പം ചേർത്തോ വെള്ളം ചേർത്തോ അർപ്പിക്കണം.
അലാഭേ ബില്വദൂര്വാദിപത്രേണോക്തേന പൂര്വകമ് । അര്ധ്യം ദദ്യാത്പ്രയത്നേന സാങ്ഗം സന്ധ്യാഫലം ലഭേത്
പുഷ്പം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, ബില്വയോ ദർവയോ മറ്റേതെങ്കിലും നിർദ്ദിഷ്ട ഇലകൾ ഉപയോഗിച്ച് മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ സന്ധ്യയുടെ മുഴുവൻ ഫലവും ലഭിക്കും.
അത്രൈവ തര്പണം വക്ഷ്യേ ശൃണു ദേവര്ഷിസത്തമ । ഭുവഃ പുനഃ പൂരുഷം തു തര്പയാമി നമോ നമഃ
ഇപ്പോൾ തന്നെ തർപ്പണക്രമം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ദേവർഷിശ്രേഷ്ഠനേ, കേൾക്കൂ. 'ഭൂവര്ലോകത്തിൽ വീണ്ടും പുരുഷനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു; നമസ്കാരം, നമസ്കാരം.'
യജുര്വേദം തര്പയാമി മണ്ഡലം തര്പയാമി ച । ഹിരണ്യഗര്ഭം ച തഥാന്തരാത്മാനം തഥൈവ ച
യജുർവേദത്തെയും, മണ്ഡലത്തെയും, ഹിരണ്യഗർഭനെയും, അതുപോലെ അന്തരാത്മാവിനെയും ഞാൻ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
സാവിത്രീം ച തതോ ദേവമാതരം സാങ്കൃതിം തഥാ । സന്ധ്യാം തഥൈവ യുവതീം രുദ്രാണീം നീമൃജാം തഥാ
ശേഷം സാവിത്രിയെയും ദേവമാതാവിനെയും, സാംകൃതിയെയും, സന്ധ്യയെയും, യുവതിയായ രുദ്രാണിയെയും, നിമൃജയെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
സര്വാര്ഥാനാം സിദ്ധികരീം സര്വമന്ത്രാര്ഥസിദ്ധിദാമ് । ഭൂര്ഭുവഃ സ്വഃ പൂരുഷം തു ഇതി മധ്യാഹ്നതര്പണമ്
സകലാർത്ഥങ്ങൾ സിദ്ധിയാക്കുന്നവളെയും എല്ലാ മന്ത്രാർത്ഥങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നവളെയും ഭൂർഭുവ:സ്വ: പുരുഷൻ എന്നതോടെ മധ്യാഹ്നതർപ്പണം നടത്തണം.
ഉദുത്യമിതി സൂക്തേന സൂര്യോപസ്ഥാനമേവ ച । ചിത്രം ദേവാനാമിതി ച സൂര്യോപസ്ഥാനമാചരേത്
ഉദുത്യമി എന്ന സൂക്തം ഉപയോഗിച്ച് സൂര്യോപസ്ഥാനം ചെയ്യണം; ചിത്രം ദേവാനാം എന്ന സൂക്തം ഉപയോഗിച്ചും സൂര്യോപസ്ഥാനം നടത്തണം.
തതോ ജപം പ്രകുര്വീത മന്ത്രസാധനതത്പരഃ । ജപസ്യാപി പ്രകാരം തു വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ
ശേഷം മന്ത്രസാധനയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ജപം നടത്തണം. ജപത്തിന്റെ വിധി ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; നാരദാ, നീ കേൾക്കൂ.
കൃത്വോത്താനൌ കരൌ പ്രാതഃ സായം ചാധഃ കരൌ തഥാ । മധ്യാഹ്നേ ഹൃദയസ്ഥൌ തു കൃത്വാ ജപമുദീരയേത്
പ്രഭാതത്തിലും സന്ധ്യാകാലത്തും കൈകൾ മേലോട്ടും, അതുപോലെ തന്നെ താഴോട്ടും വയ്ക്കണം. ഉച്ചയ്ക്ക് കൈകൾ ഹൃദയത്തിൽ വച്ച് മന്ത്രം ജപിക്കണം.
പര്വദ്വയമനാമിക്യാഃ കനിഷ്ഠാദിക്രമേണ തു । തര്ജനീമൂലപര്യന്തം കരമാലാ പ്രകീര്തിതാ
ചെറിയ വിരലിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയും ക്രമത്തിൽ തർജ്ജനിവിരലിന്റെ അടിവരെയുമാണ് കൈയിലെ എണ്ണിപ്പിടിക്കുന്ന മുത്തുകൾ എന്ന് പറയുന്നത്.
ഗോഘ്നഃ പിതൃഘ്നോ മാതൃഘ്നോ ഭ്രൂണഹാ ഗുരുതല്പഗഃ । ബ്രഹ്മസ്വക്ഷേത്രഹാരീ ച യശ്ച വിപ്രഃ സുരാം പിബേത്
പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ, പിതാവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ, മാതാവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ, ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണന്റെ സ്വത്തു കവർന്നെടുക്കുന്നവൻ, മദ്യം കുടിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ—
സ ഗായത്ര്യാ സഹസ്രേണ പൂതോ ഭവതി മാനവഃ । മാനസം വാചികം പാപം വിഷയേന്ദ്രിയസങ്ഗജമ്
അവൻ ആയിരം പ്രാവശ്യം ഗായത്രി ജപിച്ചാൽ ശുദ്ധിയുണ്ടാകും. മനസ്സിലോ വാക്കിലോ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കൊപ്പം ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങൾ—
തത്കില്ബിഷം നാശയതി ത്രീണി ജന്മാനി മാനവഃ । ഗായത്രീം യോ ന ജാനാതി വൃഥാ തസ്യ പരിശ്രമഃ
അത്തരം പാപങ്ങൾ മൂന്നു ജന്മങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നശിക്കും. ഗായത്രി അറിയാത്തവന്റെ പരിശ്രമം എല്ലാം വെറുതെയാകും.
പഠേച്ച ചതുരോ വേദാന് ഗായത്രീം ചൈകതോ ജപേത് । വേദാനാം ചാവൃതേസ്തദ്വദ്ഗായത്രീജപ ഉത്തമഃ
നാലു വേദങ്ങളും പാരായണം ചെയ്താലും ഗായത്രി ഒരിക്കൽ മാത്രമേ ജപിക്കുകയുള്ളൂ എങ്കിൽ, വേദങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നതിലും ഗായത്രി ജപം ഉത്തമമാണ്.
ഇതി മധ്യാഹ്നസന്ധ്യായാഃ പ്രകാരഃ കീര്തിതോ മയാ । അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി ബ്രഹ്മയജ്ഞവിധിക്രമമ്
ഇങ്ങനെ ഉച്ചയുടെ സന്ധ്യാവന്ദനത്തിന്റെ വിധി ഞാൻ വിവരിച്ചു. ഇനി ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിന്റെ ക്രമം ഞാൻ പറയാം.
ബ്രഹ്മയജ്ഞാദികീര്തനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ത്രിരാചമ്യ ദ്വിജഃ പൂര്വം ദ്വിര്മാര്ജനമഥാചരേത് । ഉപസ്പൃശേത്സവ്യപാണിം പാദൌ ച പ്രോക്ഷയേത്തതഃ
ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിന്റെ മഹത്വം. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജൻ ആദ്യം മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളം കുടിക്കണം, പിന്നെ രണ്ടുതവണ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം. പിന്നെ വലതുകൈയും കാലുകളും സ്പർശിച്ച് വെള്ളം തളിക്കണം.