ഷണ്മുഖാധോമുഖം ചൈവ വ്യാപകാഞ്ജലികം തഥാ । ശകടം യമപാശം ച ഗ്രഥിതം സന്മുഖോന്മുഖമ്
ആറുംമുഖം, താഴോട്ടു മുഖം, വ്യാപകമായ അഞ്ജലി, ശകടം, യമപാശം, ഗ്രഥിതം, സന്മുഖം, ഉന്മുഖം എന്നിവയും,
വിലമ്ബം മുഷ്ടികം ചൈവ മത്സ്യം കൂര്മം വരാഹകമ് । സിംഹാക്രാന്തം മഹാക്രാന്തം മുദ്ഗരം പല്ലവം തഥാ
വിലംബം, മുഷ്ടികം, മത്സ്യം, കൂര്മം, വരാഹം, സിംഹാക്രാന്തം, മഹാക്രാന്തം, മുദ്ഗരം, പല്ലവം എന്നിവയും,
ചതുര്വിംശതിമുദ്രാശ്ച ഗായത്ര്യാഃ സമ്പ്രദര്ശയേത് । ശതാക്ഷരാം ച ഗായത്രീം സകൃദാവര്തയേത്സുധീഃ
ഇങ്ങനെ നാല്പത്തിരണ്ട് മുദ്രകള് ഗായത്രിക്ക് കാണിക്കണം; ശേഷം ജ്ഞാനികള് നൂറക്ഷരങ്ങളുള്ള ഗായത്രിയെ ഒരിക്കല് ജപിക്കണം.
ചതുര്വിംശത്യക്ഷരാണി ഗായത്ര്യാ കീര്തിതാനി ഹി । ജാതവേദസനാമ്നീം ച ഋചമുച്ചാരയേത്തതഃ
ഗായത്രിയുടെ ഇരുപത്തിരണ്ട് അക്ഷരങ്ങള് പ്രസിദ്ധമാണ്; പിന്നെ ജാതവേദസെന്ന പേരിലുള്ള ഋക് ഉച്ചരിക്കണം.
ത്ര്യമ്ബകസ്യര്ചമാവൃത്യ ഗായത്രീ ശതവര്ണകാ । ഭവതീയം മഹാപുണ്യാ സകൃജ്ജപ്യാ ബുധൈരിയമ്
ത്ര്യമ്പകന്റെ ഋക് ജപിച്ച ശേഷം, മഹാപുണ്യമായ നൂറക്ഷരങ്ങളുള്ള ഗായത്രിയെ ജ്ഞാനികള് ഒരിക്കല് ജപിക്കണം.
ഓംകാരം പൂര്വമുച്ചാര്യ ഭൂര്ഭുവഃ സ്വസ്തഥൈവ ച । ചതുര്വിംശത്യക്ഷരാം ച ഗായത്രീം പ്രോച്ചരേത്തതഃ
ആദ്യം ഓം ഉച്ചരിച്ച്, ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പിന്നെ ഇരുപത്തിരണ്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ഗായത്രിയെ ഉച്ചരിക്കണം.
ഏവം നിത്യം ജപം കുര്യാദ്ബ്രാഹ്മണോ വിപ്രപുങ്ഗവഃ । സ സമഗ്രം ഫലം പ്രാപ്യ സന്ധ്യായാഃ സുഖമേധതേ
ഇങ്ങനെ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന് പ്രതിദിനം ജപം നടത്തണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് സന്ധ്യയുടെ പൂര്ണ്ണഫലം ലഭിച്ച് സുഖമായി ജീവിക്കും.
സന്ധ്യാദികൃത്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഭിന്നപാദാ തു ഗായത്രീ ബ്രഹ്മഹത്യാപ്രണാശിനീ । അഭിന്നപാദാ ഗായത്രീ ബ്രഹ്മഹത്യാം പ്രയച്ഛതി
ശ്രീനാരായണന് പറഞ്ഞു: ഭിന്നമായ പാദങ്ങളുള്ള ഗായത്രി ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം നശിപ്പിക്കും; അഖണ്ഡമായ പാദങ്ങളുള്ള ഗായത്രി ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം വരുത്തും.
അച്ഛിന്നപാദാഗായത്രീജപം കുര്വന്തി യേ ദ്വിജാഃ । അഥോമുഖാശ്ച തിഷ്ഠന്തി കല്പകോടിശതാനി ച
അഖണ്ഡപാദങ്ങളുള്ള ഗായത്രി ജപിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാര് താഴോട്ടു മുഖം കാട്ടി നില്ക്കുന്നവര് ആയിരക്കണക്കിന് കല്പങ്ങള് അങ്ങനെ തന്നെ ഇരിക്കും.
സമ്പുടൈകാ ഷഡോങ്കാരാ ഗായത്രീ വിവിധാ മതാ । ധര്മശാസ്ത്രപുരാണേഷു ഇതിഹാസേഷു സുവ്രത
സമ്പുടം, ആറു ഓംകാരങ്ങള്, ഇങ്ങനെ വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള ഗായത്രി ധര്മ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ഇതിഹാസങ്ങളിലും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പഞ്ചപ്രണവസംയുക്താം ജപേദിത്യനുശാസനമ് । ജപസംഖ്യാഷ്ടഭാഗാന്തേ പാദോ ജപ്യസ്തുരീയകഃ
അഞ്ച് പ്രണവങ്ങളോടൊപ്പം ചേര്ത്ത് ജപിക്കണമെന്ന് നിര്ദ്ദേശമുണ്ട്; ജപത്തിന്റെ എട്ടിലൊന്ന് പൂര്ത്തിയായാല് നാലാമത്തെ പാദം ജപിക്കണം.
സ ദ്വിജഃ പരമോ ജ്ഞേയഃ പരം സായുജ്യമാപ്നുയാത് । അന്യഥാ പ്രജപേദ്യസ്തു സ ജപോ വിഫലോ ഭവേത്
അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന ദ്വിജന് ഉത്തമനായി അറിയപ്പെടണം; അവന് പരമസായുജ്യം നേടും. അതല്ലാതെ ജപിക്കുന്നവര്ക്ക് ജപത്തിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
സമ്പുടൈകാ ഷഡോങ്കാരാ ഭവേത്സാ ഊര്ധ്വരേതസാമ് । ഗൃഹസ്ഥോ ബ്രഹ്മചാരീ വാ മോക്ഷാര്ഥീ തുരീയാം ജപേത്
ഒരൊറ്റ സമ്പുടവും ആറു ഓംകാരങ്ങളും ഉള്ള ഗായത്രി ഊര്ദ്ധ്വരേതസ്സിന് അനുയോജ്യം; ഗൃഹസ്ഥന് ആകട്ടെ ബ്രഹ്മചാരിയായാലും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് നാലാമത്തെ പാദം ജപിക്കണം.
തുരീയപാദോ ഗായത്ര്യാഃ പരോരജസേ സാവദോമ് । ധ്യാനമസ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി ജപസാങ്ഗഫലപ്രദമ്
ഗായത്രിയുടെ നാലാമത്തെ പാദം, രാജസികതയെ അതിക്രമിച്ച്, അവസാനം ഓം ഉണ്ട്; അതിന്റെ ധ്യാനം ജപത്തിനൊപ്പം ഫലം നല്കുന്നതാണ്, അതിനെ ഞാന് വിശദീകരിക്കാം.
ഹൃദി വികസിതപദ്മം സാര്കസോമാഗ്നിബിമ്ബം പ്രണവമയമചിന്ത്യം യസ്യ പീതം പ്രകല്പ്യമ് । അചലപരമസൂക്ഷ്മം ജ്യോതിരാകാശസാരം ഭവതു മമ മുദേഽസൌ സച്ചിദാനന്ദരൂപഃ
ഹൃദയത്തില് വിരിഞ്ഞ താമര, സൂര്യന്, ചന്ദ്രന്, അഗ്നി എന്നിവയുടെ പ്രതിരൂപം, അതിന്റെ അന്തസ്സായി അദ്ഭുതമായ പ്രണവം, അതു പൊന്നുപോലെയാണ്—അചഞ്ചലവും അതിസൂക്ഷ്മവും പ്രകാശമുള്ളതും ആകാശസാരമായതും സത്ത്വം-ചൈതന്യം-ആനന്ദം നിറഞ്ഞതുമായ അതു എനിക്ക് സന്തോഷം നല്കട്ടെ.
ത്രിശൂലയോനീ സുരഭിമക്ഷമാലാം ച ലിങ്ഗകമ് । അമ്ബുജം ച മഹാമുദ്രാമിതി സപ്ത പ്രദര്ശയേത്
ത്രിശൂലം, യോനി, സുരഭി, അക്ഷമാല, ലിംഗം, അമ്പുജം, മഹാമുദ്ര—ഇവയെഴു മുദ്രകളും കാണിക്കണം.
യാ സന്ധ്യാ സൈവ ഗായത്രീ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ । ഭക്ത്യാ താം ബ്രാഹ്മണോ നിത്യം പൂജയേച്ച നമേത്തതഃ
ആ സന്ധ്യ തന്നെയാണ് ഗായത്രി, സത്യം, ബോധം, ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ദേവി. ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഭക്തിയോടെ അവളെ ദിവസവും ആരാധിക്കണം, നമസ്കരിക്കണം.
ധ്യാതസ്യ പൂജാം കുര്വീത പഞ്ചഭിശ്ചോപചാരകൈഃ । ലം പൃഥിവ്യാത്മനേ ഗന്ധമര്പയാമി നമോ നമഃ
ധ്യാനിച്ച ദേവിയെ അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള ഉപചാരങ്ങളാൽ ആരാധിക്കണം. 'ലം' എന്നതിലൂടെ ഭൂമിയുടെ രൂപമായ ദേവിക്ക് സുഗന്ധം അർപ്പിക്കുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
ഹമാകാശാത്മനേ പുഷ്പം ചാര്പയാമി നമോ നമഃ । യം ച വായ്വാത്മനേ ധൂപം ചാര്പയാമി തതോ വദേത്
'ഹം' എന്നതിലൂടെ ആകാശത്തിന്റെ രൂപമായ ദേവിക്ക് പൂവ് അർപ്പിക്കുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. 'യം' എന്നതിലൂടെ വായുവിന്റെ രൂപമായ ദേവിക്ക് ധൂപം അർപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെ പറയണം:
രം ച വഹ്ന്യാത്മനേ ദീപമര്പയാമി തതോ വദേത് । വമമൃതാത്മനേ തസ്മൈ നൈവേദ്യമപി ചാര്പയേത്
'രം' എന്നതിലൂടെ അഗ്നിയുടെ രൂപമായ ദേവിക്ക് ദീപം അർപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെ പറയണം. 'വം' എന്നതിലൂടെ അമൃതത്തിന്റെ രൂപമായ ദേവിക്ക് നൈവേദ്യവും അർപ്പിക്കണം.
യം രം ലം വം ഹമിതി ച പുഷ്പാഞ്ജലിമഥാര്പയേത് । ഏവം പൂജാം വിധായാഥ ചാന്തേ മുദ്രാഃ പ്രദര്ശയേത്
'യം', 'രം', 'ലം', 'വം', 'ഹം' എന്നിങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച്, പിന്നീട് പൂക്കളാൽ അഞ്ജലി അർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ പൂജ കഴിച്ചശേഷം അവസാനം മുദ്രകൾ കാണിക്കണം.
ധ്യായേത്തു മനസാ ദേവീം മന്ത്രമുച്ചാരയേച്ഛനൈഃ । ന കമ്പയേച്ഛിരോ ഗ്രീവാ ദന്താന്നൈവ പ്രകാശയേത്
മനസ്സിൽ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ച് മന്ത്രം മൃദുവായി ഉച്ചരിക്കണം. തലയും കഴുത്തും ഇളക്കരുത്; പല്ലുകൾ കാണിക്കരുത്.
വിധിനാഷ്ടോത്തരശതമഷ്ടാവിംശതിരേവ വാ । ദശവാരമശക്തോ വാ നാതോ ന്യൂനം കദാചന
നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ, നൂറു എട്ടു പ്രാവശ്യം, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപത്തിയെട്ടു പ്രാവശ്യം, കഴിയില്ലെങ്കിൽ പത്ത് പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; അതിൽ കുറവൊന്നും ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
തത ഉദ്വാസയേദ്ദേവീമുത്തമേത്യനുവാകതഃ । ന ഗായത്രീം ജപേദ്വിദ്വാഞ്ജലമധ്യേ കഥഞ്ചന
അതിനുശേഷം, വിധിപ്രകാരം ദേവിയെ ആദരപൂർവ്വം വിടവാങ്ങിക്കണം. ജലം കൈയിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ട് ഗായത്രി ജപിക്കരുത് എന്ന് പണ്ഡിതർക്ക് നിർദ്ദേശം.
യതഃ സാഗ്നിമുഖീ പ്രോക്തേത്യാഹുഃ കേചിന്മഹര്ഷയഃ । സുരഭിര്ജ്ഞാനശൂര്പം ച കൂര്മോ യോനിശ്ച പങ്കജമ്
അവൾ അഗ്നിയെ മുഖമായി കാണുന്നു എന്ന് ചില മഹർഷികൾ പറയുന്നു: സുഗന്ധം, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ചാക്ക്, ആമ, ഗർഭം, താമര എന്നിവയും.
ലിങ്ഗം നിര്വാണകം ചൈവ ജപാന്തേഽഷ്ടൌ പ്രദര്ശയേത് । യദക്ഷരപദഭ്രഷ്ടം സ്വരവ്യഞ്ജനവര്ജിതമ്
ജപം കഴിഞ്ഞ് എട്ട് മുദ്രകൾ കാണിക്കണം: ലിംഗം, നിർവാണലിംഗം, കൂടാതെ ഏതെങ്കിലും അക്ഷരം, പദം, സ്വരം അല്ലെങ്കിൽ വ്യഞ്ജനം വിട്ടുപോയാൽ അതും ഉൾപ്പെടെ.
തത്സര്വം ക്ഷമ്യതാം ദേവി കശ്യപപ്രിയവാദിനി । ഗായത്രീതര്പണം ചാതഃ കരണീയം മഹാമുനേ
ദേവി, കശ്യപന് പ്രിയമായി സംസാരിക്കുന്നവളേ, അതെല്ലാം ക്ഷമിക്കണം. അതിനാൽ, മഹാമുനിയേ, ഗായത്രിക്ക് തൃപ്തി അർപ്പണം ചെയ്യണം.
ഗായത്രീ ഛന്ദ ആഖ്യാതം വിശ്വാമിത്രഋഷിഃ സ്മൃതഃ । സവിതാ ദേവതാ പ്രോക്താ വിനിയോഗശ്ച തര്പണേ
ഗായത്രി എന്നത് ഛന്ദസാണ്, വിഷ്വാമിത്രൻ ഋഷിയാണ്, സവിറ്റാവ് ദേവതയാണ്, ഉദ്ദേശം തൃപ്തി അർപ്പിക്കലാണ്.
ഭൂരിത്യുക്ത്വാ ച ഋഗ്വേദപുരുഷം തര്പയാമി ച । ഭുവ ഇത്യേതദുക്ത്വാ ച യജുര്വേദമഥോ വദേത്
'ഭൂഃ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ഋഗ്വേദപുരുഷനോട് തൃപ്തി അർപ്പിക്കണം; 'ഭുവഃ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് യജുര്വേദത്തോടും അർപ്പിക്കണം.
സ്വര്വ്യാഹൃതിം സമുക്ത്വാ ച സാമവേദം സമുച്ചരേത് । മഹ ഇത്യേതദുക്ത്വാന്തേഽഥര്വവേദം ച തര്പയേത്
'സ്വഃ' എന്ന വ്യാഹൃതിയ്ക്ക് ശേഷം സാമവേദത്തോടും അർപ്പിക്കണം; അവസാനം 'മഹഃ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് അതർവ്വവേദത്തോടും തൃപ്തി അർപ്പിക്കണം.