അനാമാഭ്യാം കനിഷ്ഠാഭ്യാം ധിയോ യോ ന: പദം വദേത് । പ്രചോദയാത്കരപൃഷ്ഠതലയോര്വിന്യസേത്സുധീ:
വളയവിരലും ചെറുവിരലും ഉപയോഗിച്ച് 'ധിയോ യോ നഃ' എന്ന വാക്യം ഉച്ചരിക്കാത്തവർ, ബുദ്ധി ഉണരുവാൻ ആ വിരലുകൾ കൈയുടെ പുറത്ത് വയ്ക്കണം.
ബ്രഹ്മാത്മനേ തത്സവിതുര്ഹൃദയായ നമസ്തഥാ । വിഷ്ണ്വാത്മനേ വരേണ്യം ച ശിരസേ നമ ഇത്യപി
ബ്രഹ്മൻ എന്ന ആത്മാവിന് വേണ്ടി 'തത് സവിചുർ' ഹൃദയത്തിൽ വന്ദനം ചെയ്യണം; വിഷ്ണു എന്ന ആത്മാവിന് വേണ്ടി 'വരേണ്യം' തലയിൽ വന്ദനം ചെയ്യണം.
ഭര്ഗോ ദേവസ്ഥ രുദ്രാത്മനേ ശിഖായൈ പ്രകീര്തിതമ് । ശക്ത്യാത്മനേ ധീമഹീതി കവചായ തതഃ പരമ്
'ഭർഗോ ദേവസ്യ' എന്നത് രുദ്രൻ എന്ന ആത്മാവിന് വേണ്ടി കിരീടത്തിൽ വയ്ക്കണമെന്ന് പറയുന്നു; ശക്തി എന്ന ആത്മാവിന് വേണ്ടി 'ധീമഹി' കവചമായി വയ്ക്കണം.
കാലാത്മനേ ധിയോ യോ നോ നേത്രത്രയ ഉദീരിതമ് । പ്രചോദയാച്ച സര്വാത്മനേഽസ്ത്രായ പരികീര്തിതമ്
കാലൻ എന്ന ആത്മാവിന് വേണ്ടി 'ധിയോ യോ നഃ' മൂന്നു കണ്ണുകളിൽ ഉച്ചരിക്കണം; 'പ്രചോദയാത്' സർവാത്മാവിന് വേണ്ടി ആയുധമായി വയ്ക്കണമെന്ന് പറയുന്നു.
അക്ഷരന്യാസമേവാഗ്രേ കഥയാമി മഹാമുനേ । ഗായത്രീവര്ണസമ്ഭൂതന്യാസ: പാപഹരഃ പര:
മഹാമുനിയേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ അക്ഷരങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന വിധി പറയുന്നു; ഗായത്രിയിൽ നിന്നുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത് പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നതാണ്.
പ്രണവം പൂര്വമുച്ചാര്യ വര്ണന്യാസഃ പ്രകീര്തിതഃ । തത്കാരമാദാവുച്ചാര്യ പാദാങ്ഗുഷ്ഠദ്വയേ ന്യസേത്
ആദ്യം 'ഓം' ഉച്ചരിച്ച് അക്ഷരങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; 'ത' എന്ന അക്ഷരം തുടക്കത്തിൽ ഉച്ചരിച്ച് ഇരുവശത്തും വലതുകാലിന്റെ വലിയ വിരലുകളിൽ വയ്ക്കണം.
സകാരം ഗുല്ഫയോസ്തദ്വദ്വികാരം ജങ്ഘയോര്ന്യസേത് । ജാന്വോസ്തുകാരം വിന്യസ്യ ഊര്വോശ്ചൈവ വകാരകമ്
'സ' അക്ഷരം കാൽമുട്ടിന് താഴെ വയ്ക്കണം, അതുപോലെ 'വി' അക്ഷരം കാൽപാടുകളിൽ; 'തു' അക്ഷരം മുട്ടുകളിൽ, 'ര' അക്ഷരം തോളുകളിൽ വയ്ക്കണം.
രേകാരം ച ഗുദേ ന്യസ്യ ണികാരം ലിങ്ഗ ഏവ ച । കട്യാം യകാരമേവാത്ര ഭകാരം നാഭിമണ്ഡലേ
'റെ' അക്ഷരം ഗുദത്തിൽ, 'ണി' അക്ഷരം ഗുപ്തേന്ദ്രിയത്തിൽ, 'യ' അക്ഷരം കമറിൽ, 'ഭ' അക്ഷരം നാഭിയിൽ വയ്ക്കണം.
ഗോകാരം ഹൃദയേ ന്യസ്യ ദേകാരം സ്തനയോര്ദ്വയോഃ । വകാരം ഹൃദി വിന്യസ്യ സ്യകാരം കണ്ഠകൂപകേ
'ഗോ' അക്ഷരം ഹൃദയത്തിൽ, 'ദെ' അക്ഷരം ഇരുകരകളിലും, 'വ' അക്ഷരം ഹൃദയത്തിൽ, 'സ്യ' അക്ഷരം കഴുത്തിന്റെ കുഴിയിൽ വയ്ക്കണം.
ധീകാരം മുഖദേശേ തു മകാരം താലുദേശകേ । ഹികാരം നാസികാഗ്രേ തു ധികാരം നേത്രമണ്ഡലേ
'ധീ' അക്ഷരം വായിൽ, 'മ' അക്ഷരം താലുവിൽ, 'ഹി' അക്ഷരം മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത്, 'ധീ' അക്ഷരം കണ്ണുകളുടെ ഭാഗത്ത് വയ്ക്കണം.
ഭ്രൂമധ്യേ ചൈവ യോകാരം യോകാരം ച ലലാടകേ । നകാരം വൈ പൂര്വമുഖേ പ്രകാരം ദക്ഷിണേ മുഖേ
'യോ' അക്ഷരം കണികാവിടിയിൽ, മറ്റൊരു 'യോ' അക്ഷരം നെറ്റിയിൽ, 'ന' അക്ഷരം വായുടെ മുൻവശത്ത്, 'പ്ര' അക്ഷരം വലതുവശത്ത് വയ്ക്കണം.
ചോകാരം പശ്ചിമമുഖേ ദകാരം ചോത്തരേ മുഖേ । യാകാരം മൂര്ധ്നി വിന്യസ്യ തകാരം വ്യാപകം ന്യസേത്
'ചോ' അക്ഷരം വായുടെ പിൻവശത്ത്, 'ദ' അക്ഷരം ഇടതുവശത്ത്, 'യ' അക്ഷരം തലയ്ക്ക് മുകളിൽ, 'ത' അക്ഷരം ശരീരമാകെ വ്യാപിപ്പിച്ച് വയ്ക്കണം.
ഏതന്ന്യാസവിധിം കേചിന്നേച്ഛന്തി ജപതത്പരാഃ । തതോ ധ്യായേന്മഹാദേവീം ജഗന്മാതരമമ്ബികാമ്
ജപത്തിൽ മുഴുകിയ ചിലർ ഈ അക്ഷരസ്ഥാപനം ആഗ്രഹിക്കാറില്ല; അതിനാൽ, ലോകമാതാവായ മഹാദേവിയായ അംബികയെ ധ്യാനിക്കണം.
ഭാസ്വജ്ജപാപ്രസൂനാഭാം കുമാരീം പരമേശ്വരീമ് । രക്താമ്ബുജാസനാരൂഢാം രക്തഗന്ധാനുലേപനാമ്
ജപാപുഷ്പംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, കന്യകയായ പരമേശ്വരിയെ, ചുവപ്പു താമരയിൽ ഇരിക്കുന്നതും ചുവന്ന ചന്ദനത്താൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതുമായവളെ ധ്യാനിക്കണം.
രക്തമാല്യാമ്ബരധരാം ചതുരാസ്യാം ചതുര്ഭുജാമ് । ദ്വിനേത്രാം സ്രുക്സ്രുവോ മാലാം കുണ്ഡികാം ചൈവ ബിഭ്രതീമ്
ചുവന്നപൂവും വസ്ത്രവും ധരിച്ച, നാലു മുഖവും നാലു കൈകളും രണ്ടു കണ്ണുകളും ഉള്ളവളെ, ഒരു കഷ്ണം, ഒരു ചമച്, ഒരു മാല, ഒരു കുടം എന്നിവ കൈവശമുള്ളവളെ ധ്യാനിക്കണം.
സര്വാഭരണസന്ദീപ്താമൃഗ്വേദാധ്യായിനീം പരാമ് । ഹംസപത്രാമാഹവനീയമധ്യസ്ഥാം ബ്രഹ്മദേവതാമ്
എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും ദീപ്തിയുള്ള, ഋഗ്വേദം പാരായണം ചെയ്യുന്ന, ഹംസം വാഹനമായ, യാഗാഗ്നിയുടെ നടുവിൽ ഇരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മദേവതയായ മഹാദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം.
ചതുഷ്പദാമഷ്ടകുക്ഷിം സപ്തശീര്ഷാം മഹേശ്വരീമ് । അഗ്നിവക്ത്രാം രുദ്രശിഖാം വിഷ്ണുചിത്താം തു ഭാവയേത്
നാല് കാലുകളും എട്ടു വയറുകളും ഏഴ് തലകളും ഉള്ള മഹേശ്വരിയെ, അഗ്നിപോലെയുള്ള വായ്, രുദ്രന്റെ കിരീടം, വിഷ്ണുവിന്റെ മനസ്സ് എന്നിവയുള്ളവളെ ധ്യാനിക്കണം.
ബ്രഹ്മാ തു കവചം യസ്യാ ഗോത്രം സാംഖ്യായനം സ്മൃതമ് । ആദിത്യമണ്ഡലാന്തഃസ്ഥാം ധ്യായേദ്ദേവീം മഹേശ്വരീമ്
ബ്രഹ്മാവ് അവളുടെ കവചം, സംഖ്യായനൻ എന്നാണ് വംശം അറിയപ്പെടുന്നത്; സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിനുള്ളിൽ പാർക്കുന്ന മഹാദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം.
ഏവം ധ്യാത്വാ വിധാനേന ഗായത്രീം വേദമാതരമ് । തതോ മുദ്രാഃ പ്രകുര്വീത ദേവ്യാഃ പ്രീതികരാഃ ശുഭാഃ
ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം വേദമാതാവായ ഗായത്രിയെ ധ്യാനിച്ച ശേഷം, ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന ശുഭമായ മുദ്രകള് ചെയ്യണം.
സുമുഖം സപുടം ചൈവ വിതതം വിസ്തൃതം തഥാ । ദ്വിമുഖം ത്രിമുഖം ചൈവ ചതുഷ്കം പഞ്ചകം തഥാ
സുമുഖം, സപുടം, വിതതം, വിശാലം, ഇരട്ടമുഖം, മൂന്നുമുഖം, നാലുമുഖം, അങ്ങനെ അഞ്ചുമുഖം,
ഷണ്മുഖാധോമുഖം ചൈവ വ്യാപകാഞ്ജലികം തഥാ । ശകടം യമപാശം ച ഗ്രഥിതം സന്മുഖോന്മുഖമ്
ആറുംമുഖം, താഴോട്ടു മുഖം, വ്യാപകമായ അഞ്ജലി, ശകടം, യമപാശം, ഗ്രഥിതം, സന്മുഖം, ഉന്മുഖം എന്നിവയും,
വിലമ്ബം മുഷ്ടികം ചൈവ മത്സ്യം കൂര്മം വരാഹകമ് । സിംഹാക്രാന്തം മഹാക്രാന്തം മുദ്ഗരം പല്ലവം തഥാ
വിലംബം, മുഷ്ടികം, മത്സ്യം, കൂര്മം, വരാഹം, സിംഹാക്രാന്തം, മഹാക്രാന്തം, മുദ്ഗരം, പല്ലവം എന്നിവയും,
ചതുര്വിംശതിമുദ്രാശ്ച ഗായത്ര്യാഃ സമ്പ്രദര്ശയേത് । ശതാക്ഷരാം ച ഗായത്രീം സകൃദാവര്തയേത്സുധീഃ
ഇങ്ങനെ നാല്പത്തിരണ്ട് മുദ്രകള് ഗായത്രിക്ക് കാണിക്കണം; ശേഷം ജ്ഞാനികള് നൂറക്ഷരങ്ങളുള്ള ഗായത്രിയെ ഒരിക്കല് ജപിക്കണം.
ചതുര്വിംശത്യക്ഷരാണി ഗായത്ര്യാ കീര്തിതാനി ഹി । ജാതവേദസനാമ്നീം ച ഋചമുച്ചാരയേത്തതഃ
ഗായത്രിയുടെ ഇരുപത്തിരണ്ട് അക്ഷരങ്ങള് പ്രസിദ്ധമാണ്; പിന്നെ ജാതവേദസെന്ന പേരിലുള്ള ഋക് ഉച്ചരിക്കണം.
ത്ര്യമ്ബകസ്യര്ചമാവൃത്യ ഗായത്രീ ശതവര്ണകാ । ഭവതീയം മഹാപുണ്യാ സകൃജ്ജപ്യാ ബുധൈരിയമ്
ത്ര്യമ്പകന്റെ ഋക് ജപിച്ച ശേഷം, മഹാപുണ്യമായ നൂറക്ഷരങ്ങളുള്ള ഗായത്രിയെ ജ്ഞാനികള് ഒരിക്കല് ജപിക്കണം.
ഓംകാരം പൂര്വമുച്ചാര്യ ഭൂര്ഭുവഃ സ്വസ്തഥൈവ ച । ചതുര്വിംശത്യക്ഷരാം ച ഗായത്രീം പ്രോച്ചരേത്തതഃ
ആദ്യം ഓം ഉച്ചരിച്ച്, ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പിന്നെ ഇരുപത്തിരണ്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ഗായത്രിയെ ഉച്ചരിക്കണം.
ഏവം നിത്യം ജപം കുര്യാദ്ബ്രാഹ്മണോ വിപ്രപുങ്ഗവഃ । സ സമഗ്രം ഫലം പ്രാപ്യ സന്ധ്യായാഃ സുഖമേധതേ
ഇങ്ങനെ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന് പ്രതിദിനം ജപം നടത്തണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് സന്ധ്യയുടെ പൂര്ണ്ണഫലം ലഭിച്ച് സുഖമായി ജീവിക്കും.
സന്ധ്യാദികൃത്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഭിന്നപാദാ തു ഗായത്രീ ബ്രഹ്മഹത്യാപ്രണാശിനീ । അഭിന്നപാദാ ഗായത്രീ ബ്രഹ്മഹത്യാം പ്രയച്ഛതി
ശ്രീനാരായണന് പറഞ്ഞു: ഭിന്നമായ പാദങ്ങളുള്ള ഗായത്രി ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം നശിപ്പിക്കും; അഖണ്ഡമായ പാദങ്ങളുള്ള ഗായത്രി ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം വരുത്തും.
അച്ഛിന്നപാദാഗായത്രീജപം കുര്വന്തി യേ ദ്വിജാഃ । അഥോമുഖാശ്ച തിഷ്ഠന്തി കല്പകോടിശതാനി ച
അഖണ്ഡപാദങ്ങളുള്ള ഗായത്രി ജപിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാര് താഴോട്ടു മുഖം കാട്ടി നില്ക്കുന്നവര് ആയിരക്കണക്കിന് കല്പങ്ങള് അങ്ങനെ തന്നെ ഇരിക്കും.
സമ്പുടൈകാ ഷഡോങ്കാരാ ഗായത്രീ വിവിധാ മതാ । ധര്മശാസ്ത്രപുരാണേഷു ഇതിഹാസേഷു സുവ്രത
സമ്പുടം, ആറു ഓംകാരങ്ങള്, ഇങ്ങനെ വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള ഗായത്രി ധര്മ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ഇതിഹാസങ്ങളിലും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.