കാലാതിക്രമണേ ജാതേ ചതുര്ഥാര്ഘ്യം പ്രദാപയേത് । അഥവാഷ്ടശതം ദേവീം ജപ്ത്വാദൌ താം സമാചരേത്
സമയപരിധി കഴിഞ്ഞാൽ നാലാമത്തെ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, ദേവിയുടെ നാമം എട്ട് നൂറ് പ്രാവശ്യം ജപിച്ച് ശേഷം ആദ്യം സന്ധ്യാരാധന നടത്താം.
യസ്മിന്കാലേ തു യത്കര്മ തത്കാലാധീശ്വരീം ച താമ് । സന്ധ്യാമുപാസ്യ പശ്ചാത്തു തത്കാലീനം സമാചരേത്
ഏത് സമയത്താണ് കര്മ്മം ചെയ്യേണ്ടതോ, ആ സമയത്തെ അധിപതിയായ ദേവിയെ ആദ്യം ആരാധിച്ച് ശേഷം ആ സമയത്ത് ചെയ്യേണ്ട കര്മ്മം നടത്തണം.
ഗൃഹേ സാധാരണാ പ്രോക്താ ഗോഷ്ഠേ വൈ മധ്യമാ ഭവേത് । നദീതീരേ ചോത്തമാ സ്യാദ്ദേവീഗേഹേ തദുത്തമാ
വീട്ടിൽ സന്ധ്യാരാധന സാധാരണയാണെന്ന് പറയുന്നു. പശുശാലയിൽ അത് മധ്യമായിരിക്കും. നദീതീരത്ത് ഉത്തമം, ദേവിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ അതിൽ ഉത്തമം.
യതോ ദേവ്യാ ഉപാസേയം തതോ ദേവ്യാസ്തു സന്നിധൌ । സന്ധ്യാത്രയം പ്രകര്തവ്യം തദാനന്ത്യായ കല്പതേ
ദേവിയെ ആരാധിക്കേണ്ടിടത്ത്, അവളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മൂന്നു സന്ധ്യാരാധനകളും നിർബന്ധമായും നടത്തണം. അതിനാൽ അനന്തമായ ഫലം ലഭിക്കും.
ഏതസ്യാ അപരം ദൈവം ബ്രാഹ്മണാനാം ച വിദ്യതേ । ന വിഷ്ണൂപാസനാ നിത്യാ ന ശിവോപാസനാ തഥാ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു ഇതിന് പുറമെ വേറൊരു ദൈവിക കര്മ്മമില്ല. വിഷ്ണുവിന്റെ സ്ഥിരമായ ആരാധനയോ ശിവാരാധനയോ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.
യഥാ ഭവേന്മഹാദേവ്യാ ഗായത്ര്യാഃ ശ്രുതിചോദിതാ । സര്വവേദസാരഭൂതാ ഗായത്ര്യാസ്തു സമര്ചനാ
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നപോലെ മഹാദേവിയായ ഗായത്രിയുടെ ആരാധന നിർബന്ധമാണ്. എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും സാരമായ ഗായത്രിയേയും അങ്ങനെ ആരാധിക്കണം.
ബ്രഹ്മാദയോഽപി സന്ധ്യായാം താം ധ്യായന്തി ജപന്തി ച । വേദാ ജപന്തി താം നിത്യം വേദോപാസ്യാ തതഃ സ്മൃതാ
ബ്രഹ്മാദികൾ പോലും സന്ധ്യാകാലത്ത് അവളെ ധ്യാനിക്കുകയും ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വേദങ്ങൾ അവളെ എല്ലായ്പ്പോഴും ജപിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അവൾ വേദങ്ങൾ ആരാധിക്കേണ്ടവളായി അറിയപ്പെടുന്നത്.
തസ്മാത്സര്വേ ദ്വിജാഃ ശാക്താ ന ശൈവാ ന ച വൈഷ്ണവാഃ । ആദിശക്തിമുപാസന്തേ ഗായത്രീം വേദമാതരമ്
അതിനാൽ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും ശാക്തന്മാരാണ്, ശൈവന്മാരോ വൈഷ്ണവന്മാരോ അല്ല. അവർ ആദിശക്തിയായ ഗായത്രിയെ, വേദങ്ങളുടെ മാതാവിനെ, ആരാധിക്കുന്നു.
ആചാന്തഃ പ്രാണമായമ്യ കേശവാദികനാമഭിഃ । കേശവശ്ച തഥാ നാരായണോ മാധവ ഏവ ച
വായ് കഴുകി, ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച്, കേശവൻ തുടങ്ങിയ നാമങ്ങൾ ജപിക്കണം: കേശവൻ, നാരായണൻ, മാധവൻ.
ഗോവിന്ദോ വിഷ്ണുരേവാഥ മധുസൂദന ഏവ ച । ത്രിവിക്രമോ വാമനശ്ച ശ്രീധരോഽപി തതഃ പരമ്
ഗോവിന്ദൻ, വിഷ്ണു, മധുസൂദനൻ, ത്രിവിക്രമൻ, വാമനൻ, പിന്നെ ശ്രീധരൻ.
ഹൃഷീകേശഃ പദ്മനാഭോ ദാമോദര അതഃ പരമ് । സങ്കര്ഷണോ വാസുദേവഃ പ്രദ്യുമ്നോഽപ്യനിരുദ്ധകഃ
ഹൃഷീകേശൻ, പദ്മനാഭൻ, ദാമോദരൻ, സങ്കർഷണൻ, വാസുദേവൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, അനിരുദ്ധൻ.
പുരുഷോത്തമാധോക്ഷജൌ ച നാരസിംഹോഽപ്യുതസ്തഥാ । ജനാര്ദന ഉപേന്ദ്രശ്ച ഹരിഃ കൃഷ്ണോഽന്തിമസ്തഥാ
പുരുഷോത്തമൻ, അദ്ധോക്ഷജൻ, നരസിംഹൻ, ജനാർദ്ദനൻ, ഉപേന്ദ്രൻ, ഹരി, അവസാനം കൃഷ്ണൻ.
ഓംകാരപൂര്വകം നാമ ചതുര്വിംശതിസങ്ഖ്യയാ । സ്വാഹാന്തൈഃ പ്രാശയേദ്വാരി നമോഽന്തൈഃ സ്പര്ശയേത്തഥാ
ഓം എന്നാക്ഷരം ചേർത്ത് ഇരുപത്തിയൊന്ന് നാമങ്ങൾ ജപിക്കണം. സ്വാഹാ ചേർത്ത് വെള്ളം കുടിക്കണം, നമോ ചേർത്ത് സ്പർശിക്കണം.
കേശവാദിത്രിഭിഃ പീത്വാ ദ്വാഭ്യാം പ്രക്ഷാലയേത്കരൌ । മുഖം പ്രക്ഷാലയേദ്ദ്വാഭ്യാം ദ്വാഭ്യാമുന്മാര്ജനം തഥാ
കേശവൻ തുടങ്ങിയ മൂന്ന് നാമങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം കുടിച്ച്, രണ്ടെണ്ണം ഉപയോഗിച്ച് കൈ കഴുകണം, രണ്ടെണ്ണം കൊണ്ട് വായ് കഴുകണം, പിന്നെയും രണ്ടെണ്ണം കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
ഏകേന പാണിം സമ്പ്രോക്ഷ്യ പാദാവപി ശിരോഽപി ച । സങ്കര്ഷണാദിദേവാനാം ദ്വാദശാങ്ഗാനി സംസ്പൃശേത്
ഒന്നാമത്തെ നാമം ഉപയോഗിച്ച് കൈ, കാലുകൾ, തല എന്നിവ തളിക്കണം. സങ്കർഷണൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരുടെ പന്ത്രണ്ടു നാമങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പന്ത്രണ്ടു അംഗങ്ങൾ സ്പർശിക്കണം.
ദക്ഷിണേനോദകം പീത്വാ വാമേന സംസ്പൃശേദ്ബുധ: । താവന്ന ശുധ്യതേ തോയം യാവദ്വാമേന ന സ്പൃശേത്
വലതുകൈ കൊണ്ട് വെള്ളം കുടിച്ചശേഷം ഇടതുകൈ കൊണ്ട് സ്പർശിക്കണം. ഇടതുകൈ കൊണ്ട് സ്പർശിക്കാതെ വെള്ളം ശുദ്ധമാകില്ല.
ഗോകര്ണാകൃതിഹസ്തേന മാഷമാത്രം ജലം പിബേത് । തതോ ന്യൂനാധികം പീത്വാ സുരാപായീ ഭവേദ്ദ്വിജഃ
പശുവിന്റെ ചെവി പോലെയുള്ള കൈകൊണ്ട് ഒരു ഉഴുന്ന് Dane അളവിൽ വെള്ളം കുടിക്കണം. അതിൽ കുറവോ കൂടുതലോ കുടിച്ചാൽ, ദ്വിജൻ മദ്യം കുടിച്ചതുപോലെ അശുദ്ധനാകും.
സംഹതാങ്ഗുലിനാ തോയം പാണിനാ ദക്ഷിണേന തു । മുക്താങ്ഗുഷ്ഠകനിഷ്ഠാഭ്യാം ശേഷേണാചമനം വിദുഃ
വലത് കൈയിലെ വിരലുകൾ ചേർത്ത്, അതിൽ തുമ്പും ചെറുവിരലും ഒഴിവാക്കി, ശേഷിച്ച വിരലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആചമനം ചെയ്യണമെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രാണായാമം തതഃ കൃത്വാ പ്രണവസ്മൃതിപൂര്വകമ് । ഗായത്രീം ശിരസാ സാര്ധം തുരീയപദസംയുതാമ്
ശ്വാസം നിയന്ത്രണം പ്രണവം ഓർത്ത് ചെയ്തശേഷം, ഗായത്രി മന്ത്രവും അതിന്റെ ശിരസ്സും നാലാം പാദവും ചേർത്ത് ജപിക്കണം.
ദക്ഷിണേ രേചയേദ്വായും വാമേന പൂരിതോദരമ് । കുമ്ഭേന ധാരയേന്നിത്യം പ്രാണായാമം വിദുര്ബുധാ:
വലത് നാസിക വഴി ശ്വാസം പുറത്തുവിട്ട്, ഇടത് വഴി വയർ നിറയ്ക്കണം. പിന്നെ കുംഭകമായിട്ട് ശ്വാസം പിടിച്ചു നിർത്തണം. ഇതാണ് ജ്ഞാനികൾ ശ്വാസനിയമം എന്ന് പറയുന്നത്.
പീഡയേദ്ദക്ഷിണാം നാഡീമങ്ഗുഷ്ഠേന തഥോത്തരാമ് । കനിഷ്ഠാനാമികാഭ്യാം തു മധ്യമാം തര്ജനീം ത്യജേത്
വലത് നാഡി അങ്ങൂഠ് കൊണ്ട് അമർത്തണം, ഇടത് നാഡി ചെറുവിരലും മധ്യവിരലും കൊണ്ട് അമർത്തണം. മധ്യവിരലും സൂചിവിരലും ഒഴിവാക്കണം.
രേചക: പൂരകശ്ചൈവ പ്രാണായാമോഽഥ കുമ്ഭക: । പ്രോച്യതേ സര്വശാസ്ത്രേഷു യോഗിഭിര്യതമാനസൈ:
ശ്വാസം പുറത്തുവിടൽ, ഉൾക്കൊള്ളൽ, പിന്നെ പിടിച്ചുവെക്കൽ — ഇതാണ് എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും യോഗികൾ പ്രാണായാമം എന്നും കുംഭകം എന്നും വിളിക്കുന്നത്.
രേചകഃ സൃജതേ വായും പൂരകഃ പൂരയേത്തു തമ് । സാമ്യേന സംസ്ഥിതിര്യത്തത്കുമ്ഭകഃ പരികീര്തിതഃ
ശ്വാസം പുറത്തുവിടുമ്പോൾ വായു പുറത്തേക്കു പോകുന്നു, ഉൾക്കൊള്ളുമ്പോൾ വായു നിറയുന്നു, ഈ രണ്ടിനും ഇടയിൽ സമത്വം പുലർത്തുന്നതാണ് കുംഭകം എന്ന് പറയുന്നു.
നീലോത്പലദലശ്യാമം നാഭിമധ്യേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് । ചതുര്ഭുജം മഹാത്മാനം പൂരകേ ചിന്തയേദ്ധരിമ്
ശ്വാസം ഉൾക്കൊള്ളുമ്പോൾ, നീല ഉത്പലദളത്തിന്റെ നിറമുള്ള, നാലു കൈകളും മഹാത്മാവായ ഹരിയെ, നാഭിയുടെ മധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി ധ്യാനിക്കണം.
കുമ്ഭകേ തു ഹൃദി സ്ഥാനേ ധ്യായേത്തു കമലാസനമ് । പ്രജാപതിം ജഗന്നാഥം ചതുര്വക്ത്രം പിതാമഹമ്
കുംഭകത്തിൽ ഹൃദയത്തിൽ കമലാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന, ലോകപിതാവായ, ലോകനാഥനായ, നാല് മുഖങ്ങളുള്ള പിതാമഹനെ ധ്യാനിക്കണം.
രേചകേ ശങ്കരം ധ്യായേല്ലലാടസ്ഥം മഹേശ്വരമ് । ശുദ്ധസ്ഫടികസംകാശം നിര്മലം പാപനാശനമ്
ശ്വാസം പുറത്തുവിടുമ്പോൾ, ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലും പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന, കണകത്തലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹേശ്വരനായ ശങ്കരനെ ധ്യാനിക്കണം.
പൂരകേ വിഷ്ണുസായുജ്യം കുമ്ഭകേ ബ്രഹ്മണോ ഗതിമ് । രേചകേന തൃതീയം തു പ്രാപ്നുയാദീശ്വരം പരമ്
ശ്വാസം ഉൾക്കൊള്ളുമ്പോൾ വിഷ്ണുവിൽ ഐക്യത്തിനെത്തുന്നു; കുംഭകത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിലാകും; ശ്വാസം പുറത്തുവിടുമ്പോൾ പരമമായ ഈശ്വരനെ പ്രാപിക്കും.
പൌരാണാചമനാദ്യം ച പ്രോക്തം ദേവര്ഷിസത്തമ । ശ്രൌതമാചമനാദ്യം ച ശൃണു പാപാപഹം മുനേ
പൗരാണിക ആചമനവിധി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ദേവർഷിശ്രേഷ്ഠാ. പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന ശ്രൗത ആചമനവിധി ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ, മുനിവര.
പ്രണവം പൂര്വമുച്ചാര്യ ഗായത്രീം തു തദിത്യൃചമ് । പാദാദൌ വ്യാഹൃതീസ്തിസ്രഃ ശ്രൌതാചമനമുച്യതേ
ആദ്യം പ്രണവം ഉച്ചരിച്ച്, ഗായത്രിയും 'ആപ്പോ ഹിഷ്ട' എന്ന ഋചും, തുടക്കത്തിലും അവസാനം മൂന്നു വ്യാഹൃതികളും ചേർത്ത് ചെയ്യുന്നതാണ് ശ്രൗത ആചമനം.
ഗായത്രീം ശിരസാ സാര്ധം ജപേദ്വ്യാഹൃതിപൂര്വികാമ് । പ്രതിപ്രണവസംയുക്താം ത്രിതയം പ്രാണസംയമഃ
വ്യാഹൃതികൾക്ക് മുമ്പായി, ഓരോ പ്രണവത്തോടും ചേർത്ത്, ഗായത്രിയും അതിന്റെ ശിരസ്സും മൂന്നു പ്രാവശ്യം, ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച് ജപിക്കണം.