മഹാരാജ മഹാശ്ചര്യമധുനൈവാഭവദ്വിഭോ । സ്വര്ഗാദപ്യധികം സൌഖ്യം കുമ്ഭീപാകസ്ഥപാപിനാമ്
മഹാരാജാവേ, ഇപ്പോൾ വലിയൊരു അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു. കുംഭീപാകത്തിൽ കഴിയുന്ന പാപികൾക്ക് സ്വർഗത്തേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നു.
നിമിത്തം നൈവ ജാനീമഃ കസ്മാദിദമഭൂദ്വിഭോ । ചകിതാഃ സ്മ വയം സര്വേ പ്രാപ്താ ദേവ ത്വദന്തികമ്
ഇത് എന്തുകൊണ്ടാണു സംഭവിച്ചതെന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല, പ്രഭോ. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ആശ്ചര്യത്തിൽ ആകിയാണ് ദേവാ, നിന്റെ സന്നിധിയിൽ വന്നത്.
നിശമ്യ ദൂതവാണീം താം ധര്മരാട് ശീഘ്രമുത്ഥിതഃ । മഹാമഹിഷമാരൂഢോ യയൌ തേ യത്ര പാപിനഃ
ദൂതന്മാരുടെ ഈ വാർത്ത കേട്ട ധർമ്മരാജാവ് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു; വലിയ മഹിഷിൽ കയറി അവൻ പാപികൾ ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
താം വാര്താം പ്രേഷയാമാസ ദൂതദ്വാരാമരാവതീമ് । ശ്രുത്വാ താം ദേവരാജോഽപി പ്രാപ്തോ ദേവഗണൈഃ സഹ
അവൻ ആ വാർത്ത ദൂതന്മാരുടെ വഴി അമരാവതിയിലേക്കു അയച്ചു. അതു കേട്ട ദേവരാജാവും ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
ബ്രഹ്മലോകാത്പദ്മജോഽപി വൈകുണ്ഠാദ്വിഷ്ടരശ്രവാഃ । തത്തല്ലോകാച്ച ദിക്പാലാഃ സമാജഗ്മുര്ഗണൈഃ സഹ
ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്നു പദ്മജനും, വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്നു വിഷ്ണുവും തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം വന്നു; തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നു ദിശാപാലകരും അവരുടെ സംഘത്തോടൊപ്പം എത്തി.
പരിവാര്യ സ്ഥിതാഃ സര്വേ കുമ്ഭീപാകമിതസ്തതഃ । അപശ്യംസ്തദ്ഗതാഞ്ജീവാന്സ്വര്ഗാധികസുഖാന്ത്വിതാന്
അവർക്കെല്ലാം കുംഭീപാകം ചുറ്റി നിന്നു. ഞാൻ അതിനകത്തുള്ള ജീവികൾക്ക് സ്വർഗത്തേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നതും കണ്ടു.
ചകിതാ ഏവ തേ സര്വേ ന വിദുസ്തസ്യ കാരണമ് । അഹോ പാപസ്യ ഭോഗാര്ഥം കുണ്ഡമേതദ്വിനിര്മിതമ്
അവരൊക്കെയും ഭയപ്പെട്ട്, അതിന് എന്ത് കാരണമെന്നു മനസ്സിലാക്കാനാവാതെ, 'അയ്യോ, പാപികൾക്ക് സുഖം അനുഭവിക്കാനായി ഈ കുഴി ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
തത്ര സൌഖ്യം യദാ ജാതം തദാ പാപാത്തു കിം ഭയമ് । ഉച്ഛിന്നാ വേദമര്യാദാ പരമേശകൃതാ കഥമ്
അവിടെ സന്തോഷം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, പാപത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് ഭയം? പരമേശ്വരൻ സ്ഥാപിച്ച വേദപരിധികൾ എങ്ങനെ നശിക്കാമെന്നു ആരും അറിയില്ല.
ഭഗവാന് സ്വസ്യ സംകല്പം വിതഥം കൃതവാന്കഥമ് । ആശ്ചര്യമേതദാശ്ചര്യമേതദിത്യേവ ഭാഷിണഃ
ഭഗവാൻ തന്റെ മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ചതു വെറുതെയാക്കുമെന്ന് എങ്ങനെ സംഭവിക്കും? 'ഇത് അത്ഭുതം, ഇതൊരു വലിയ അത്ഭുതം' എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരും പറയുന്നത്.
തടസ്ഥാ അഭവന്സര്വേ ന വിദുസ്തത്ര കാരണമ് । ഏതസ്മിന്നന്തരേ ശൌരിഃ സമ്മന്ത്ര്യ വിബുധാദിഭിഃ
അവരൊക്കെയും അകലെ നിന്നു, അവിടെ സംഭവിച്ച കാര്യം ആരും മനസ്സിലാക്കാനായില്ല. അതിനിടയിൽ ശൗരി ദേവന്മാരോടും മറ്റുള്ളവരോടും ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു.
യയൌ കൈശ്ചിത്സുരഗണൈഃ സഹിതഃ ശങ്കരാലയമ് । പാര്വത്യാ സഹിതം ദേവം കോടികന്ദര്പസുന്ദരമ്
അവൻ ചില ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം ശങ്കരന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ പാർവതിയോടൊപ്പം കോടിയോളം മന്മഥന്മാരെക്കാൾ മനോഹരനായ ദേവനെ കണ്ടു.
രമണീയതമാങ്ഗം തം ലാവണ്യഖനിമദ്ഭുതമ് । സദാ ഷോഡശവര്ഷീയം നാനാലങ്കാരഭൂഷിതമ്
അവൻ അത്ഭുതകരമായ അതി മനോഹരമായ, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ ഖനിയായ, എപ്പോഴും പതിനാറു വയസ്സുള്ളതുപോലെയുള്ള,色々 അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച ദേഹത്തെ കണ്ടു.
നാനാഗണൈഃ പരിവൃതം ലാലയന്തം പരാം ശിവാമ് । ദദര്ശ ചന്ദ്രമൌലിം സ ചതുര്വേദം നനാമ ഹ
色々 ദേവഗണങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, പരമശിവയെ സ്നേഹത്തോടെ തഴുകുന്ന, ചന്ദ്രകുടിയുള്ളവനെയും നാലു വേദങ്ങളുടെ അധിപതിയെയും അവൻ കണ്ടു, നമസ്കരിച്ചു.
വൃത്താന്തം കഥയാമാസ ചമത്കൃതമതിസ്ഫുടമ് । ഏതസ്യ കാരണം ദേവ ന ജാനീമഃ കഥഞ്ചന
അവൻ സംഭവിച്ച അത്ഭുതകരമായ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം വളരെ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, ഇതിന് എന്ത് കാരണമാണെന്ന് ഞങ്ങൾക്കൊന്നും അറിയില്ല.'
വദ തത്കാരണം ദേവ സര്വജ്ഞോഽസി യതഃ പ്രഭോ । വിഷ്ണുവാക്യം തദാ ശ്രുത്വാ പ്രസന്നമുഖപങ്കജഃ
'പ്രഭോ, നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാം അറിയാം, ദയവായി ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.' വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദേവന്റെ മുഖം സന്തോഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞു.
ഉവാച മധുരം വാക്യം മേഘഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ । ശൃണു വിഷ്ണോ തന്നിമിത്തം നാശ്ചര്യം ത്വത്ര വിദ്യതേ
അവൻ മേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ മധുരമായി പറഞ്ഞു: 'വിഷ്ണുവേ, ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് കേൾക്കൂ; ഇതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല.'
ഭസ്മനോ മഹിമൈവായം ഭസ്മനാ കിം ഭവേന്ന ഹി । കുമ്ഭീപാകം ഗതോ ദ്രഷ്ടും ദുര്വാസാഃ ശൈവസമ്മതഃ
ഇത് ബസ്മയുടെ മഹിമയാണു്; ബസ്മകൊണ്ട് എന്ത് അസാധ്യമാണ്? ശൈവന്മാർ ആദരിക്കുന്ന ദുർവാസൻ കുംബീപാകം കാണാൻ പോയിരുന്നു.
അവാങ്മുഖോ ദദര്ശാധസ്തദാ വായുവശാദ്ധരേ । ഭാലഭസ്മകണാസ്തത്ര പതിതാ ദൈവയോഗതഃ
അവിടെ, കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ തലകുനിഞ്ഞ് താഴെ നോക്കുമ്പോൾ, ദൈവികമായ ക്രമത്തിൽ അവന്റെ നെറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള ബസ്മക്കണങ്ങൾ അവിടേക്ക് വീണു.
തേന ജാതമിദം സര്വം ഭസ്മനോ മഹിമാ ത്വയമ് । ഇതഃ പരം തു തത്തീര്ഥം പിതൃലോകനിവാസിനാമ്
അത് കൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെയും സംഭവിച്ചത്; ഇതാണ് ബസ്മയുടെ മഹിമ. ഇനി മുതൽ, ആ സ്ഥലം പിതൃലോകവാസികൾക്ക് ഒരു തിരുത്തായി മാറും.
ഭവിഷ്യതി ന സന്ദേഹോ യത്ര സ്നാത്വാ സുഖീ ഭവേത് । പിതൃതീര്ഥം തു തന്നാമ്നാപ്യത ഊര്ധ്വം ഭവിഷ്യതി
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല; ഇനി മുതൽ അതിനെ പിതൃതീർത്ഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.
മല്ലിങ്ഗസ്ഥാപനം തത്ര കാര്യം ദേവ്യാശ്ച സത്തമ । പൂജയിഷ്യന്തി തേ തത്ര പിതൃലോകനിവാസിനഃ
അവിടെ ദേവിയുടെ ഉത്തമമായ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കണം; പിതൃലോകവാസികൾ അവിടെ അതിനെ ആരാധിക്കും.
ത്രൈലോക്യേ യാനി തീര്ഥാനി തത്ര ശ്രേഷ്ഠമിദം ഭവേത് । പിത്രീശ്വരീപൂജയാ തു ത്രൈലോക്യം പൂജിതം ഭവേത്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള തിരുത്തുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം ഇതായിരിക്കും; പിതൃഈശ്വരിയെ ആരാധിച്ചാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും പൂജിക്കപ്പെട്ടതായിരിക്കും.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഇതി ദേവവചഃ ശ്രുത്വാ ദേവം മൂര്ധ്നാ പ്രണമ്യ ച । തദനുജ്ഞാം സമാദായ യയൌ ദേവാന്തികം ഹരിഃ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, തലകുനിഞ്ഞ് നമസ്കരിച്ചു, അനുമതി വാങ്ങി ഹരി ദേവരുടെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തത്സര്വം കഥയാമാസ കാരണം ശങ്കരോദിതമ് । സാധു സാധ്വിതി തേ പ്രോചുരമരാ മൌലിചാലനൈഃ
ശങ്കരൻ പറഞ്ഞ കാരണങ്ങൾ എല്ലാം അവൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു. ദേവന്മാർ തലകുനിയിച്ച് 'നല്ലതു, നല്ലതു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ശശംസുര്ഭസ്മമാഹാത്മ്യം ഹരിബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ । പിതരശ്ചൈവ സന്തുഷ്ടാസ്തീര്ഥലാഭാത്പരന്തപ
ഹരി, ബ്രഹ്മാവു, മറ്റ് ദേവന്മാരും പിതാക്കളും ആ ചിതാഭസ്മത്തിന്റെ മഹത്വം പുകഴ്ത്തി, തീർത്ഥം ലഭിച്ചതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
തത്തീര്ഥതീരേ ലിങ്ഗം ച ദേവ്യാ മൂര്തിം യഥാവിധി । സ്ഥാപയാമാസുരമരാഃ പൂജയാമാസുരന്വഹമ്
ആ തീർത്ഥത്തിൻ്റെ കരയിൽ ദേവന്മാർ യഥാവിധി ലിംഗവും ദേവിയുടെ പ്രതിമയും സ്ഥാപിച്ച്, ദിവസേന ആരാധിച്ചു.
തത്ര യേ പ്രാണിനോഽഭൂവന്പാപഭോഗാര്ഥമാസ്ഥിതാഃ । തേ വിമാനം സമാരുഹ്യ ഗതാഃ കൈലാസമണ്ഡലമ്
അവിടെ പാപഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ വന്ന ജീവികൾ, ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി, കൈലാസം എന്ന പ്രദേശത്തേക്ക് പോയി.
നാമ്നാ ഭദ്രഗണാസ്തേ തു വസന്ത്യദ്യാപി തത്ര ഹി । പുനശ്ച ദൂരദേശേ തു കുമ്ഭീപാകോ വിനിര്മിതഃ
ഭദ്രഗണങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ അവർ ഇന്നും അവിടെ വസിക്കുന്നു; അതിൽനിന്ന് ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്ത് കുംഭീപാകം എന്ന നരകം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.
നിരുദ്ധം ശൈവഗമനം ദേവൈസ്തത്ര തു തദ്ദിനാത് । ഇതി തേ സര്വമാഖ്യാതം ഭസ്മമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
അന്നേ ദിവസം ദേവന്മാർ ശിവന്റെ വഴി തടഞ്ഞു; ഇതുവരെ ചിതാഭസ്മത്തിന്റെ ഉത്തമമായ മഹത്വം മുഴുവനും നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
നാതഃ പരതരം കിഞ്ചിദധികം വിദ്യതേ മുനേ । ഊര്ധ്വപുണ്ഡ്രവിധിം ചൈവാപ്യധികാരിവിഭേദതഃ
മഹർഷേ, ഇതിനേക്കാൾ ഉയർന്നതോ വലിയതോ ഒന്നുമില്ല; ഊർദ്ധ്വപുണ്ഡ്രം ഇടുന്ന വിധം യോഗ്യതപ്രകാരം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.