നാമാനീതി ഗൃണന്നുച്ചൈസ്താപസാനാം ശിഖാമണിഃ । കവ്യവാഡാദയസ്തേ തു പ്രത്യുത്ഥാനാഭിവാദനൈഃ
കവ്യവാഹൻ മുതലായവർ അവനെ എഴുന്നേറ്റ്, അഭിവാദനം ചെയ്ത് ആദരിച്ചു.
ആസനാദ്യുപചാരൈശ്ച സമ്മാനം ബഹു ചക്രിരേ । നാനാകഥാഭിരന്യോന്യം സമ്ഭാഷാഞ്ചക്രിരേ തദാ
അവർ അവനെ ആസനം നൽകി, മറ്റു ഉപചാരങ്ങൾ നൽകി, തമ്മിൽ പലതരം കഥകൾ സംസാരിച്ചു.
തസ്മിംസ്തു സമയേ കുമ്ഭീപാകസ്ഥാനാം തു പാപിനാമ് । ഘോരഃ സമഭവച്ഛബ്ദോ ഹാ ഹതാഃ സ്മേതിവാദിനാമ്
അപ്പോൾ, കുംബീപാകത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന പാപികൾ 'ഹാ, നാം നശിച്ചുവോ' എന്ന നിലവിളി ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന ഭയാനക ശബ്ദം ഉണ്ടായി.
മൃതാഃ സ്മേതി വദന്ത്യേകേ ദഗ്ധാഃ സ്മേതി പരേ ജഗുഃ । ഛിന്നാഃ സ്മേതി വിഭിന്നാഃ സ്മേത്യേവം രോദനകാരിണഃ
ചിലർ 'നാം മരിച്ചുപോയി' എന്നതും, മറ്റുചിലർ 'നാം കത്തിപ്പോയി' എന്നതും, ചിലർ 'നാം മുറിഞ്ഞുപോയി', 'നാം വേർപിരിഞ്ഞുപോയി' എന്നതും പറഞ്ഞു, അങ്ങനെ ദുഃഖം പരത്തുകയായിരുന്നു.
ശ്രുത്വാ തം കരുണ ശബ്ദം ദുഃഖിതോ മുനിരാഡ് ഹൃദി । പപ്രച്ഛ പിതൃനാഥാംസ്താന്കേഷാം ശബ്ദോഽയമിത്യപി
ആ ദയനീയമായ ശബ്ദം കേട്ട്, അതിനാൽ ഹൃദയം ദുഃഖിതനായ മুনি രാജാവ് പിതൃഭഗവാന്മാരോട് ചോദിച്ചു: 'ഈ ശബ്ദം ആരുടേതാണ്?'
തേ സമൂചുര്മുനേഽത്രൈവ പുരീ സംയമനീ പരാ । വര്തതേ യമരാഡത്ര പാപിനാം ഭോഗദായകഃ
അവർ പറഞ്ഞു: 'മുനീശ്വരാ, ഈzelfde നഗരത്തിൽ, മഹാ സംയമനീ എന്ന യമന്റെ നഗരം ഉണ്ട്; അവിടെ പാപികൾക്ക് ഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന യമരാജാവ് വാഴുന്നു.'
നാനാദൂതൈഃ കാലരൂപൈഃ കൃഷ്ണവര്ണേര്ഭയങ്കരൈഃ । സഹിതോഽത്രൈവ തത്പുര്യാം നായകോ വിദ്യതേഽനഘ
അവിടെ, പലവിധ ഭയാനകമായ കറുത്ത, കാലരൂപത്തിലുള്ള ദൂതന്മാരോടൊപ്പം, ആ നഗരത്തിൽ യമനായകൻ വാഴുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ.
തത്ര കുണ്ഡാന്യനേകാനി പാപിനാം ഭോഗദാനി ച । ഷഡശീതിര്ഘോരരൂപൈര്ദൂതൈഃ പരിവൃതാനി ച
അവിടെ, പാപികൾക്ക് അനുഭവങ്ങൾ നൽകുന്ന അനേകം കുണ്ടങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയെ എൺപത്താറ് ഭയാനകമായ ദൂതന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
തത്ര മുഖ്യതമം കുണ്ഡം കുമ്ഭീപാകാഭിധം മഹത് । വര്തതേ തദ്ഗതാനാം ച യാതനാനാം തു വര്ണനമ്
അവിടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വലിയ കുഴിയാണ് കുംഭീപാകം എന്ന പേരിലുള്ളത്. അതിൽ പോയവർക്കു നേരിടേണ്ടി വരുന്ന കഷ്ടങ്ങൾക്കുറിച്ചാണ് ഇനി പറയുന്നത്.
കര്തും ന ശക്യതേ കൈശ്ചിദപി വര്ഷശതൈരപി । യേ ശിവദ്രോഹിണഃ സന്തി തഥാ ദേവീവിനിന്ദകാഃ
അവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന വേദനകൾ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു പോലും ആരും വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല. ശിവനോടു വൈരമുള്ളവരും ദേവിയെ അപമാനിക്കുന്നവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
യേ വിഷ്ണുദ്രോഹിണഃ സന്തി പതന്ത്യത്രൈവ തേ മുനേ । യേ വേദനിന്ദകാഃ സന്തി സൂര്യസ്യ ച ഗണേശിതുഃ
വിഷ്ണുവിനെ ശത്രുവായി കാണുന്നവരും, വേദങ്ങൾക്കും സൂര്യനും ഗണപതിക്കും വിരോധം കാണിക്കുന്നവരും, മഹർഷേ, ഇവിടെയാണു വീഴുന്നത്.
ബ്രാഹ്മണാനാം ദ്രോഹിണോ യേ പതന്ത്യത്രൈവ തേ മുനേ । കാമാചാരാശ്ച യേ സന്തി തപ്തമുദ്രാങ്കിതാശ്ച യേ
ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു വൈരമുള്ളവരും, കാമാസക്തികളായവരും, ചൂടുള്ള മുദ്ര ചാർത്തപ്പെട്ടവരും, മഹർഷേ, ഇവിടെയാണു വീഴുന്നത്.
ത്രിശൂലധാരിണോ യേ ച പതന്ത്യത്രൈവ തേ മുനേ । മാതൃപിതൃഗുരുജ്യേഷ്ഠപുരാണസ്മൃതിനിന്ദകാഃ
ത്രിശൂലം കൈവശം വയ്ക്കുന്നവരും, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഗുരുവിനെയും മൂത്തവരെയും പുരാണങ്ങളെയും സ്മൃതികളെയും അപമാനിക്കുന്നവരും, മഹർഷേ, ഇവിടെയാണു വീഴുന്നത്.
യേ ധര്മദൂഷകാഃ സന്തി പതന്ത്യത്രൈവ തേ മുനേ । തേഷാമയം മഹാഘോരഃ ശബ്ദഃ ശ്രവണദാരുണഃ
ധർമ്മം നശിപ്പിക്കുന്നവരും ഇവിടെയാണു വീഴുന്നത്, മഹർഷേ. അവർക്കു വളരെ ഭയങ്കരവും കേൾക്കാൻ കഠിനവുമായ ഒരു ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നു.
ശ്രൂയതേഽസ്മാഭിരനിശം വൈരാഗ്യം യച്ഛ്രുതേര്ഭവേത് । ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ മുനിരാട് തദ്ദിദൃക്ഷയാ
ആ ശബ്ദം ഞങ്ങൾ എല്ലായ്പോഴും കേൾക്കാറുണ്ട്; അതു കേൾക്കുമ്പോൾ മനസ്സിൽ വിരക്തി ഉണരുന്നു. അങ്ങനെ അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ മഹർഷി അതു നേരിൽ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ഉത്ഥായ ചലിതസ്തൂര്ണം യയൌ കുണ്ഡസമീപതഃ । അവാങ്മുഖോ ദദര്ശാധസ്തസ്മിന്നേവ ക്ഷണേ മുനേ
അവൻ എഴുന്നേറ്റ് വേഗത്തിൽ കുഴിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി; തല താഴ്ത്തി നോക്കിയപ്പോൾ അന്നേരം തന്നെ അതിനകത്തുള്ളത് കണ്ടു, മഹർഷേ.
തത്രത്യാനാം പാപിനാം തു സ്വര്ഗാധികമഭൂത്സുഖമ് । ഹസന്തി കേചിദ്ഗായന്തി നൃത്യന്തി ച തഥാപരേ
അവിടെ പാപികൾക്ക് സ്വർഗത്തേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം അനുഭവമായി. ചിലർ ചിരിച്ചു, ചിലർ പാടി, മറ്റുള്ളവർ നൃത്തം ചെയ്തു.
പരസ്പരം രമന്തേ തേഽത്യുന്മത്താഃ സുഖവര്ധനാത് । മൃദങ്ഗമുരജാവീണാഢക്കാദുന്ദുഭിനിസ്വനാഃ
അവർ പരസ്പരം അങ്ങേയറ്റം ഉല്ലാസത്തോടെ ആനന്ദിച്ചു; മൃദംഗം, മുരജം, വീണ, ഢക്ക, ദുന്ദുഭി തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങി.
സമുദ്ഭൂതാസ്തു മധുരാഃ പഞ്ചമസ്വരഭൂഷിതാഃ । വസന്തവല്ലീപുഷ്പാണാം സുഗന്ധമരുതോ വവുഃ
അവ ശബ്ദങ്ങൾ മധുരമായും അഞ്ചാം സ്വരത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരിന്നു. വസന്തകാലത്തിലെ വള്ളിപ്പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം കാറ്റിൽ പടർന്നു.
മുനിസ്തു ചകിതോ ദൃഷ്ട്വാ യമദൂതാശ്ച വിസ്മിതാഃ । ശീഘ്രം തേ കഥയാമാസുര്ധര്മരാജായ വേദിനേ
മഹർഷി ഇതു കണ്ടപ്പോൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; യമദൂതന്മാരും അതിൽ അത്ഭുതംകൊണ്ടു. അവർ ഉടൻ തന്നെ ഈ വിവരം ധർമ്മരാജാവിനോട് അറിയിച്ചു.
മഹാരാജ മഹാശ്ചര്യമധുനൈവാഭവദ്വിഭോ । സ്വര്ഗാദപ്യധികം സൌഖ്യം കുമ്ഭീപാകസ്ഥപാപിനാമ്
മഹാരാജാവേ, ഇപ്പോൾ വലിയൊരു അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു. കുംഭീപാകത്തിൽ കഴിയുന്ന പാപികൾക്ക് സ്വർഗത്തേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നു.
നിമിത്തം നൈവ ജാനീമഃ കസ്മാദിദമഭൂദ്വിഭോ । ചകിതാഃ സ്മ വയം സര്വേ പ്രാപ്താ ദേവ ത്വദന്തികമ്
ഇത് എന്തുകൊണ്ടാണു സംഭവിച്ചതെന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല, പ്രഭോ. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ആശ്ചര്യത്തിൽ ആകിയാണ് ദേവാ, നിന്റെ സന്നിധിയിൽ വന്നത്.
നിശമ്യ ദൂതവാണീം താം ധര്മരാട് ശീഘ്രമുത്ഥിതഃ । മഹാമഹിഷമാരൂഢോ യയൌ തേ യത്ര പാപിനഃ
ദൂതന്മാരുടെ ഈ വാർത്ത കേട്ട ധർമ്മരാജാവ് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു; വലിയ മഹിഷിൽ കയറി അവൻ പാപികൾ ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
താം വാര്താം പ്രേഷയാമാസ ദൂതദ്വാരാമരാവതീമ് । ശ്രുത്വാ താം ദേവരാജോഽപി പ്രാപ്തോ ദേവഗണൈഃ സഹ
അവൻ ആ വാർത്ത ദൂതന്മാരുടെ വഴി അമരാവതിയിലേക്കു അയച്ചു. അതു കേട്ട ദേവരാജാവും ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
ബ്രഹ്മലോകാത്പദ്മജോഽപി വൈകുണ്ഠാദ്വിഷ്ടരശ്രവാഃ । തത്തല്ലോകാച്ച ദിക്പാലാഃ സമാജഗ്മുര്ഗണൈഃ സഹ
ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്നു പദ്മജനും, വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്നു വിഷ്ണുവും തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം വന്നു; തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നു ദിശാപാലകരും അവരുടെ സംഘത്തോടൊപ്പം എത്തി.
പരിവാര്യ സ്ഥിതാഃ സര്വേ കുമ്ഭീപാകമിതസ്തതഃ । അപശ്യംസ്തദ്ഗതാഞ്ജീവാന്സ്വര്ഗാധികസുഖാന്ത്വിതാന്
അവർക്കെല്ലാം കുംഭീപാകം ചുറ്റി നിന്നു. ഞാൻ അതിനകത്തുള്ള ജീവികൾക്ക് സ്വർഗത്തേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നതും കണ്ടു.
ചകിതാ ഏവ തേ സര്വേ ന വിദുസ്തസ്യ കാരണമ് । അഹോ പാപസ്യ ഭോഗാര്ഥം കുണ്ഡമേതദ്വിനിര്മിതമ്
അവരൊക്കെയും ഭയപ്പെട്ട്, അതിന് എന്ത് കാരണമെന്നു മനസ്സിലാക്കാനാവാതെ, 'അയ്യോ, പാപികൾക്ക് സുഖം അനുഭവിക്കാനായി ഈ കുഴി ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
തത്ര സൌഖ്യം യദാ ജാതം തദാ പാപാത്തു കിം ഭയമ് । ഉച്ഛിന്നാ വേദമര്യാദാ പരമേശകൃതാ കഥമ്
അവിടെ സന്തോഷം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, പാപത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് ഭയം? പരമേശ്വരൻ സ്ഥാപിച്ച വേദപരിധികൾ എങ്ങനെ നശിക്കാമെന്നു ആരും അറിയില്ല.
ഭഗവാന് സ്വസ്യ സംകല്പം വിതഥം കൃതവാന്കഥമ് । ആശ്ചര്യമേതദാശ്ചര്യമേതദിത്യേവ ഭാഷിണഃ
ഭഗവാൻ തന്റെ മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ചതു വെറുതെയാക്കുമെന്ന് എങ്ങനെ സംഭവിക്കും? 'ഇത് അത്ഭുതം, ഇതൊരു വലിയ അത്ഭുതം' എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരും പറയുന്നത്.
തടസ്ഥാ അഭവന്സര്വേ ന വിദുസ്തത്ര കാരണമ് । ഏതസ്മിന്നന്തരേ ശൌരിഃ സമ്മന്ത്ര്യ വിബുധാദിഭിഃ
അവരൊക്കെയും അകലെ നിന്നു, അവിടെ സംഭവിച്ച കാര്യം ആരും മനസ്സിലാക്കാനായില്ല. അതിനിടയിൽ ശൗരി ദേവന്മാരോടും മറ്റുള്ളവരോടും ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു.