ഹിരണ്യഗര്ഭേണ തദവതാരൈര്വരുണാദിഭിഃ । ദേവതാഭിര്ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മകമ്
ഹിരണ്യഗർഭനും അവന്റെ അവതാരങ്ങളും, വരുണനും മറ്റ് ദേവന്മാരും ചാരപ്പൊടി ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉമാദേവ്യാ ച ലക്ഷ്യാ ച വാചാ ചാന്യാഭിരാസ്തികൈഃ । സര്വസ്ത്രീഭിര്ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മനാ
ഉമാദേവിയും ലക്ഷ്മിയും വാഗ്ദേവിയും മറ്റു ദേവതകളും എല്ലാ സ്ത്രീകളും ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ചാരപ്പൊടി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യക്ഷരാക്ഷസഗന്ധര്വസിദ്ധവിദ്യാധരാദിഭിഃ । മുനിഭിശ്ച ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മനാ
യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, മറ്റു മുനിമാർ എന്നിവരും ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ചാരപ്പൊടി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര്വൈശ്യൈഃ ശൂദ്രേരപി ച സങ്കരൈഃ । അപഭ്രംശൈര്ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മനാ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ, സംകരവർഗ്ഗക്കാർ, തെറ്റായ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരും ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ചാരപ്പൊടി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉദ്ധൂലനം ത്രിപുണ്ഡ്രം ച യൈഃ സമാചരിതം മുദാ । ത ഏവ ശിഷ്ടാ വിദ്വാംസോ നേതരേ മുനിപുങ്ഗവ
ആനന്ദത്തോടെ ചാരപ്പൊടി പുരട്ടലും ത്രിപുണ്ഡ്രവും ആചരിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ പണ്ഡിതരും ശിഷ്ടരും; മറ്റുള്ളവർ അല്ല, മഹാമുനിയേ.
ശിവലിങ്ഗം മണിഃ സഖ്യം മന്ത്രഃ പഞ്ചാക്ഷരസ്തഥാ । വിഭൂതിരൌഷധം പുംസാം മുക്തിസ്ത്രീവശ്യകര്മണി
ശിവലിംഗം, രത്നം, സൗഹൃദം, അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രം, വിഭൂതി — ഇവയെല്ലാം പുരുഷന്മാർക്കു മോക്ഷത്തിനും സ്ത്രീവശീകരണത്തിനും ഔഷധംപോലെയാണ്.
ഭുനക്തി യത്ര ഭസ്മാങ്ഗോ മൂര്ഖോ വാ പണ്ഡിതോഽപി വാ । തത്ര ഭുങ്ക്തേ മഹാദേവഃ സപത്നീകോ വൃഷധ്വജഃ
ശരീരത്തിൽ ചാരപ്പൊടി പുരട്ടിയവൻ എവിടെയായാലും ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ, അവൻ മണ്ടനായാലും പണ്ഡിതനായാലും, അവിടെ മഹാദേവനും പാർവതിയുമൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
ഭസ്മസഞ്ഛന്നസര്വാങ്ഗമനുഗച്ഛതി യഃ പുമാന് । സര്വപാതകയുക്തോഽപി പൂജിതോ മാനവോഽചിരാത്
ശരീരമൊട്ടാകെ ചാരപ്പൊടിയിൽ പൊതിഞ്ഞവൻ, എത്ര പാപം ചെയ്തവനായാലും, ഉടൻ തന്നെ മനുഷ്യരിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭസ്മസഞ്ഛന്നസര്വാങ്ഗം യഃ സ്തൌതി ശ്രദ്ധയാ സഹ । സര്വപാതകയുക്തോഽപി പൂജ്യതേ മാനവോഽചിരാത്
ശരീരമൊട്ടാകെ ചാരപ്പൊടിയിൽ പൊതിഞ്ഞവനെ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ, എത്ര പാപം ചെയ്തവനായാലും, ഉടൻ തന്നെ മനുഷ്യരിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിപുണ്ഡ്രധാരിണേ ഭിക്ഷാപ്രദാനേന ഹി കേവലമ് । തേനാധീതം ശ്രുതം തേന തേന സര്വമനുഷ്ഠിതമ്
ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ചവനു ഭിക്ഷ നൽകുന്നവന്റെ പഠനവും കേൾവിയും ചെയ്ത എല്ലാ കര്മങ്ങളും ഫലപ്രദമാകും.
യേന വിപ്രേണ ശിരസി ത്രിപുണ്ഡ്രം ഭസ്മനാ കൃതമ് । കീകടേഷ്വപി ദേശേഷു യത്ര ഭൂതിവിഭൂഷണഃ
ഏത് ബ്രാഹ്മണൻ തലയിൽ മൂന്ന് വരികൾ അശ്മം ഉപയോഗിച്ച് വരച്ചാലും, കികട ദേശങ്ങളിലും ആ അശ്മഭൂഷണം അവിടെയുണ്ട്.
മാനവസ്തു വസേന്നിത്യം കാശീക്ഷേത്രസമം ഹി തത് । ദുഃശീലഃ ശീലയുക്തോ വാ യോഗയുക്തോഽപ്യലക്ഷണഃ
ആയാൾ എപ്പോഴും അവിടെ താമസിച്ചാൽ, അതും കാശി ക്ഷേത്രംപോലെ തന്നെ വിശുദ്ധമാണ്; ദുഷ്ചരിത്രനായാലും, നല്ലവഴിയിലായാലും, യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനായാലും, പുറമേ ലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്തവനായാലും.
ഭൂതിശാസനയുക്തോ വാ സ പൂജ്യോ മമ പുത്രവത് । ഛദ്മനാപി ചരേദ്യോ ഹി ഭൂതിശാസനമൈശ്വരമ്
അശ്മധാരണമെന്ന നിയമം പാലിക്കുന്നവൻ എനിക്ക് മകനുപോലെ ആദരിക്കപ്പെടണം; ഒളിച്ചും ആ ദൈവിക നിയമം പാലിക്കുന്നവൻ.
സോഽപി യാം ഗതിമാപ്നോതി ന താം യജ്ഞശതൈരപി । സമ്പര്കാല്ലീലയാ വാപി ഭയാദ്വാ ധാരയേത്തു യഃ
അവൻ നേടുന്ന സ്ഥാനം നൂറുകണക്കിന് യജ്ഞങ്ങൾകൊണ്ടും ലഭ്യമല്ല; കൂട്ടായ്മയാലോ, കളിയോടോ, ഭയത്താലോ ആരെങ്കിലും അത് ധരിച്ചാൽ.
വിധിയുക്തോ വിഭൂതിം തു സ ച പൂജ്യോ യഥാ ഹ്യഹമ് । ശിവസ്യ വിഷ്ണോര്ദേവാനാം ബ്രഹ്മണസ്തൃപ്തികാരണമ്
നിയമപ്രകാരം അശ്മം ധരിക്കുന്നവൻ എനിക്ക് സമമായ് ആരാധിക്കപ്പെടണം; അതാണ് ശിവനും വിഷ്ണുവിനും ദേവന്മാർക്കും ബ്രഹ്മാവിനും തൃപ്തിയുടെ കാര്യം.
പാര്വത്യാശ്ച മഹാലക്ഷ്യാ ഭാരത്യാസ്തൃപ്തികാരണമ് । ന ദാനേന ന യജ്ഞേന ന തപോഭിഃ സുദുര്ലഭൈഃ
പാർവതി, മഹാലക്ഷ്മി, ഭാരതി ഇവർക്കും അതാണ് തൃപ്തിയുടെ കാര്യം; ദാനംകൊണ്ടോ, യജ്ഞംകൊണ്ടോ, അപൂർവമായ തപസ്സുകൊണ്ടോ അതു ലഭ്യമല്ല.
ന തീര്ഥയാത്രയാ പുണ്യം ത്രിപുണ്ഡ്രേണ ച ലഭ്യതേ । ദാനം യജ്ഞാശ്ച ധര്മാശ്ച തീര്ഥയാത്രാശ്ച നാരദ
തീർത്ഥയാത്രയാലും പുണ്യം ലഭിക്കില്ല, മൂന്ന് വരികൾകൊണ്ടാണ് ലഭിക്കുന്നത്; ദാനം, യജ്ഞങ്ങൾ, ധർമ്മങ്ങൾ, തീർത്ഥയാത്രകൾ ഇവയൊക്കെ, നാരദാ,
ധ്യാനം തപസ്ത്രിപുണ്ഡ്രസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് । യഥാ രാജാ സ്വചിഹ്നാങ്കം സ്വജനം മന്യതേ സദാ
ധ്യാനവും തപസ്സും മൂന്ന് വരികളുടെ പകുതിയ്ക്ക് പോലും തുല്യമല്ല; രാജാവ് തന്റെ ചിഹ്നം ഉള്ളവനെ എപ്പോഴും സ്വന്തം ആളായി കാണുന്നതുപോലെ,
തഥാ ശിവസ്ത്രിപുണ്ഡ്രാങ്കം സ്വകീയമിവ മന്യതേ । ദ്വിജാതിര്വാന്യജാതിര്വാ ശുദ്ധചിത്തേന ഭസ്മനാ
അങ്ങനെ തന്നെ, ശിവൻ മൂന്ന് വരികൾ ഉള്ളവനെ തന്റെതായെന്ന് കരുതുന്നു; രണ്ടു ജന്മക്കാരനായാലും മറ്റേതെങ്കിലും ജന്മക്കാരനായാലും, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ അശ്മം ധരിച്ചാൽ.
ധാരയേദ്യസ്ത്രിപുണ്ഡ്രാങ്കം രുദ്രസ്തേന വശീകൃതഃ । ത്യക്തസര്വാശ്രമാചാരോ ലുപ്തസര്വക്രിയോഽപി സഃ
ആർ മൂന്ന് വരികളുടെ ചിഹ്നം ധരിച്ചാലും, രുദ്രൻ അവനാൽ വശീകരിക്കപ്പെടുന്നു; എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചവനായാലും, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും വിട്ടവനായാലും.
സകൃത്തിര്യക്ത്രിപുണ്ഡ്രാങ്കം ധാരയേത്സോഽപി മുച്യതേ । നാസ്യ ജ്ഞാനം പരീക്ഷേത ന കുലം ന വ്രതം തഥാ
ഒറ്റത്തവണ പോലും മൂന്ന് വരികൾ ധരിച്ചാൽ അവൻ മോചനം നേടുന്നു; അവന്റെ ജ്ഞാനം, വംശം, വ്രതം എന്നിവ പരിശോധിക്കേണ്ടതില്ല.
ത്രിപുണ്ഡ്രാങ്കിതഭാലേന പൂജ്യ ഏവ ഹി നാരദ । ശിവമന്ത്രാത്പരോ മന്ത്രോ നാസ്തി തുല്യം ശിവാത്പരമ്
മൂന്ന് വരികൾ തലയിലുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ എപ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടണം, നാരദാ; ശിവമന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ഉന്നതമായ മന്ത്രമില്ല, ശിവനോട് തുല്യമായതുമില്ല.
ശിവാര്ചനാത്പരം പുണ്യം ന ഹി തീര്ഥം ച ഭസ്മനാ । രുദ്രാഗ്നേര്യത്പരം തീര്ഥം തദ്ഭസ്മ പരികീര്തിതമ്
ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വലിയ പുണ്യം ഇല്ല, അശ്മത്തിന് തുല്യമായ തീർത്ഥവും ഇല്ല; രുദ്രന്റെ അഗ്നിയുടെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തീർത്ഥം അശ്മം തന്നെയാണ്.
ധ്വംസനം സര്വദുഃഖാനാം സര്വപാപവിശോധനമ് । അന്ത്യജോ വാധമോ വാപി മൂര്ഖോ വാ പണ്ഡിതോഽപി വാ
അത് എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അകറ്റുന്നു, എല്ലാ പാപങ്ങളും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനായാലും, അധമനായാലും, അജ്ഞാനിയായാലും, പണ്ഡിതനായാലും.
യസ്മിന്ദേശേ വസേന്നിത്യം ഭൂതിശാസനസംയുതഃ । തസ്മിന്സദാശിവഃ സോമഃ സര്വഭൂതഗണൈര്വൃതഃ । സര്വതീര്ഥേശ്ച സംയുക്തഃ സാന്നിധ്യം കുരുതേ സദാ
ഏത് സ്ഥലത്തും ഒരാൾ എപ്പോഴും അശ്മനിയമം പാലിച്ച് താമസിച്ചാൽ, അവിടെ സദാശിവനും സോമനും എല്ലാ ഭൂതങ്ങളോടും കൂടെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളോടും ചേർന്ന് സാന്നിധ്യം പുലർത്തുന്നു.
ഏതാനി പഞ്ചശിവമന്ത്രപവിത്രിതാനി ഭസ്മാനി കാമദഹനാങ്ഗവിഭൂഷിതാനി । ത്രൈപുണ്ഡ്രകാണി രചിതാനി ലലാടപട്ടേ ലുമ്പന്തി ദൈവലിഖിതാനി ദുരക്ഷരാണി
ശിവമന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച ഈ അഞ്ചു അശ്മങ്ങൾ, കാമാഗ്നിയുടെ ചിഹ്നങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, തലയിലെ മൂന്ന് വരികൾ, വിധിയുടെ ദുഷ്ഫലങ്ങൾ അകറ്റുന്നു.
വിഭൂതിധാരണമാഹാത്മ്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഭസ്മദിഗ്ധശരീരായ യോ ദദാതി ധനം മുദാ । തസ്യ സര്വാണി പാപാനി വിനശ്യന്തി ന സംശയഃ
ശരീരം അശ്മം കൊണ്ടു പൂശിയവനു സന്തോഷത്തോടെ ധനം നൽകുന്നവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു, സംശയമില്ല.
ശ്രുതയഃ സ്മൃതയഃ സര്വാഃ പുരാണാന്യഖിലാന്യപി । വദന്തി ഭൂതിമാഹാമ്യം തത്തസ്മാദ്ധാരയേദ്ദ്വിജഃ
എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും, സ്മൃതികളും, പുരാണങ്ങളും അശ്മത്തിന്റെ മഹത്വം പറയുന്നു; അതുകൊണ്ട്, രണ്ടു ജന്മക്കാരൻ അത് ധരിക്കണം.
സിതേന ഭസ്മനാ കുര്യാത്ത്രിസന്ധ്യം യസ്ത്രിപുണ്ഡ്രകമ് । സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ ശിവലോകേ മഹീയതേ
യാരെങ്കിലും വെള്ളപ്പൊടി കൊണ്ട് ത്രിപുണ്ഡ്രം ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഇടുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി ശിവലോകത്തിൽ വലിയ ആദരമുണ്ടാകുന്നു.
യോഗീ സര്വാങ്ഗകം സ്താനമാപാദതലമസ്തകമ് । ത്രിസന്ധ്യമാചരേന്നിത്യമാശു യോഗമവാപ്നുയാത്
ഒരു യോഗി പാദത്തുനിന്ന് തലവരെയുളള ശരീരം മുഴുവൻ ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഈ ആചാരം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ദിവസേന ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ അവൻ വേഗത്തിൽ യോഗം പ്രാപിക്കും.